ତସ୍ମାଦ୍ ବାଲେଷୁ ପରମୋ ଯତ୍ନଃ କାର୍ଯୋ ମହୀତଲେ ଯତ୍ରୋଦ୍ରିକ୍ତଂ ବଲଂ ବାଲେ ସ ହନ୍ତଵ୍ଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ପୃଥିବୀରେ ଶିଶୁମାନେ ଉପରେ ସର୍ବାଧିକ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁ ଶିଶୁ ଅସାଧାରଣ ଶକ୍ତି ଦେଖାଏ, ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି ସାବଧାନରେ ସେଉଁ ଶିଶୁକୁ ମାରିବା ଦରକାର।
ଇତ୍ଯ୍ ଆଜ୍ଞାପ୍ଯାସୁରାନ୍ କଂସଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାତ୍ମଗୃହଂ ତତଃ ଉଵାଚ ଵସୁଦେଵଂ ଚ ଦେଵକୀମ୍ ଅଵିରୋଧତଃ
ଏଭଳି ଆଦେଶ ଦେଇ, କଂସ ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ବିରୋଧ ନହେବାରେ ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଯୁଵଯୋର୍ ଘାତିତା ଗର୍ଭା ଵୃଥୈଵୈତେ ମଯାଧୁନା କୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯ ଏଵ ନାଶାଯ ବାଲୋ ମମ ସମୁଦ୍ଗତଃ
ତୁମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହା ସବୁ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା। ଏବେ ମୋର ବିନାଶ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶିଶୁ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି।
ତଦ୍ ଅଲଂ ପରିତାପେନ ନୂନଂ ଯଦ୍ ଭାଵିନୋ ହି ତେ ଅର୍ଭକା ଯୁଵଯୋଃ କୋ ଵା ଆଯୁଷୋ ଽନ୍ତେ ନ ହନ୍ଯତେ
ଏହିପରି ଦୁଃଖ ରହିଲା କଣ? ଯାହା ହେବାକୁ ଥିବା, ନିଶ୍ଚୟ ହେବ। ତୁମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର କେଉଁ ଶିଶୁ ନିଜ ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିନଥିବ?
ଇତ୍ଯ୍ ଆଶ୍ଵାସ୍ଯ ଵିମୁଚ୍ଯୈଵ କଂସସ୍ ତୌ ପରିତୋଷ୍ଯ ଚ ଅନ୍ତର୍ଗୃହଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁନଃ ସ୍ଵକମ୍
ଏଭଳି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଓ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ତାପରେ, କଂସ ପୁନି ନିଜ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵିମୁକ୍ତୋ ଵସୁଦେଵୋ ଽପି ନନ୍ଦସ୍ଯ ଶକଟଂ ଗତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ ନନ୍ଦଂ ପୁତ୍ରୋ ଜାତୋ ମମେତି ଵୈ
ବସୁଦେବ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ନନ୍ଦଙ୍କ ଗାଡ଼ି ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ଦେଖିଲେ ନନ୍ଦ ଖୁସିରେ କହୁଛନ୍ତି—'ମୋତେ ପୁଅ ହୋଇଛି!'
ଵସୁଦେଵୋ ଽପି ତଂ ପ୍ରାହ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଦିଷ୍ଟ୍ଯେତି ସାଦରମ୍ ଵାର୍ଧକେ ଽପି ସମୁତ୍ପନ୍ନସ୍ ତନଯୋ ଽଯଂ ତଵାଧୁନା
ବସୁଦେବ ସମ୍ମାନ ସହିତ କହିଲେ—'ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଏତେ ବୟସରେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଛି।'
ଦତ୍ତୋ ହି ଵାର୍ଷିକଃ ସର୍ଵୋ ଭଵଦ୍ଭିର୍ ନୃପତେଃ କରଃ ଯଦର୍ଥମ୍ ଆଗତସ୍ ତସ୍ମାନ୍ ନାତ୍ର ସ୍ଥେଯଂ ମହାତ୍ମନା
ତୁମେ ମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ବାର୍ଷିକ କର ଦେଇଛ, ଏହି କାମ ପାଇଁ ଆସିଥିଲ। ଏହିଠାରେ ମହାତ୍ମାମାନେ ରହିବାର କିଛି କାରଣ ନାହିଁ।
ଯଦର୍ଥମ୍ ଆଗତଃ କାର୍ଯଂ ତନ୍ ନିଷ୍ପନ୍ନଂ କିମ୍ ଆସ୍ଯତେ ଭଵଦ୍ଭିର୍ ଗମ୍ଯତାଂ ନନ୍ଦ ତଚ୍ ଛୀଘ୍ରଂ ନିଜଗୋକୁଲମ୍
ଯେ କାମ ପାଇଁ ଆସିଥିଲ, ସେ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ଏଠାରେ ଆଉ କାହିଁକି ରହିବେ? ନନ୍ଦ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ନିଜ ଗୋପଗାଁକୁ ଯାଅ।
ମମାପି ବାଲକସ୍ ତତ୍ର ରୋହିଣୀପ୍ରସଵୋ ହି ଯଃ ସ ରକ୍ଷଣୀଯୋ ଭଵତା ଯଥାଯଂ ତନଯୋ ନିଜଃ
ମୋର ଏକ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅଛି, ଯିଏ ରୋହିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ସେଉଁ ଶିଶୁକୁ ତୁମେ ତୁମ ନିଜ ପୁଅ ପରି ରକ୍ଷା କର।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତାଃ ପ୍ରଯଯୁର୍ ଗୋପା ନନ୍ଦଗୋପପୁରୋଗମାଃ ଶକଟାରୋପିତୈର୍ ଭାଣ୍ଡୈଃ କରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ମହାବଲାଃ
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ନନ୍ଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗୋପମାନେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ଗାଡ଼ିରେ ଚଢ଼ାଇ, କର ଦେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଵସତାଂ ଗୋକୁଲେ ତେଷାଂ ପୂତନା ବାଲଘାତିନୀ ସୁପ୍ତଂ କୃଷ୍ଣମ୍ ଉପାଦାଯ ରାତ୍ରୌ ଚ ପ୍ରଦଦୌ ସ୍ତନମ୍
ସେମାନେ ଗୋକୁଳରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ପୂତନା ନାମକ ଶିଶୁ ହନ୍ତ୍ରୀ ରାତିରେ ଶୁଅଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନେଇ, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଥନ ଦେଲା।
ଯସ୍ମୈ ଯସ୍ମୈ ସ୍ତନଂ ରାତ୍ରୌ ପୂତନା ସଂପ୍ରଯଚ୍ଛତି ତସ୍ଯ ତସ୍ଯ କ୍ଷଣେନାଙ୍ଗଂ ବାଲକସ୍ଯୋପହନ୍ଯତେ
ପୂତନା ଯେଉଁ ଶିଶୁକୁ ରାତିରେ ନିଜ ଥନ ଦେଉଥିଲେ, ସେଇ ଶିଶୁର ଦେହ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଉଥିଲା।
କୃଷ୍ଣସ୍ ତସ୍ଯାଃ ସ୍ତନଂ ଗାଢଂ କରାଭ୍ଯାମ୍ ଅତିପୀଡିତମ୍ ଗୃହୀତ୍ଵା ପ୍ରାଣସହିତଂ ପପୌ କ୍ରୋଧସମନ୍ଵିତଃ
କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଥନକୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଭଲଭାବେ ଧରି, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ସହିତ ଦୁଧ ଚୁଷି ନେଲେ।
ସା ଵିମୁକ୍ତମହାରାଵା ଵିଚ୍ଛିନ୍ନସ୍ନାଯୁବନ୍ଧନା ପପାତ ପୂତନା ଭୂମୌ ମ୍ରିଯମାଣାତିଭୀଷଣା
ସେ ବଡ଼ ଚିତ୍କାର କରି, ତାଙ୍କର ସବୁ ସନ୍ଧି ଓ ସ୍ନାୟୁ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ, ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ପୂତନା ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ତନ୍ନାଦଶ୍ରୁତିସଂତ୍ରାସାଦ୍ ଵିବୁଦ୍ଧାସ୍ ତେ ଵ୍ରଜୌକସଃ ଦଦୃଶୁଃ ପୂତନୋତ୍ସଙ୍ଗେ କୃଷ୍ଣଂ ତାଂ ଚ ନିପାତିତାମ୍
ସେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ବ୍ରଜର ଲୋକମାନେ ଆତଙ୍କିତ ହୋଇ ଜାଗିଲେ, ଦେଖିଲେ କୃଷ୍ଣ ପୂତନାଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ପୂତନା ଭୂମିରେ ଶୟାନ।
ଆଦାଯ କୃଷ୍ଣଂ ସଂତ୍ରସ୍ତା ଯଶୋଦା ଚ ତତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ଗୋପୁଚ୍ଛଭ୍ରାମଣାଦ୍ଯୈଶ୍ ଚ ବାଲଦୋଷମ୍ ଅପାକରୋତ୍
ତାପରେ ଯଶୋଦା ଭୟଭୀତ ହୋଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କୋଳେ ନେଲେ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଗାଈର ପୁଛ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ପଦ୍ଧତିରେ ଶିଶୁର ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବ ଦୂର କଲେ।
ଗୋପୁରୀଷମ୍ ଉପାଦାଯ ନନ୍ଦଗୋପୋ ଽପି ମସ୍ତକେ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପ୍ରଦଦୌ ରକ୍ଷାଂ କୁର୍ଵନ୍ନ୍ ଇଦମ୍ ଉଦୈରଯତ୍
ନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଗାଈର ଗୋବର ନେଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଲଗାଇ ସୁରକ୍ଷା କଲେ ଓ ଏହି ଶବ୍ଦ କହିଲେ—
ରକ୍ଷତୁ ତ୍ଵାମ୍ ଅଶେଷାଣାଂ ଭୂତାନାଂ ପ୍ରଭଵୋ ହରିଃ ଯସ୍ଯ ନାଭିସମୁଦ୍ଭୂତାତ୍ ପଙ୍କଜାଦ୍ ଅଭଵଜ୍ ଜଗତ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମୂଳ ହରି ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ—ଯାହାଙ୍କ ନାଭିରୁ ପଦ୍ମ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇ, ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
ଯେନ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଗ୍ରଵିଧୃତା ଧାରଯତ୍ଯ୍ ଅଵନୀ ଜଗତ୍ ଵରାହରୂପଧୃଗ୍ ଦେଵଃ ସ ତ୍ଵାଂ ରକ୍ଷତୁ କେଶଵଃ
ଯିଏ ବରାହ ରୂପେ ଦାଢ଼ିରେ ପୃଥିବୀକୁ ଧରିଥିଲେ, ସେ କେଶବ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ଗୁହ୍ଯଂ ସ ଜଠରଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଜଙ୍ଘାପାଦୌ ଜନାର୍ଦନଃ ଵାମନୋ ରକ୍ଷତୁ ସଦା ଭଵନ୍ତଂ ଯଃ କ୍ଷଣାଦ୍ ଅଭୂତ୍
ତୁମର ଗୁପ୍ତ ଅଂଶକୁ ବିଷ୍ଣୁ, ଜଂଘା ଓ ପାଦକୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସଦା ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଯିଏ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ବାମନ ଭାବେ ଆସିଥିଲେ, ସେ ତୁମକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ତ୍ରିଵିକ୍ରମକ୍ରମାକ୍ରାନ୍ତତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଫୁରଦାଯୁଧଃ ଶିରସ୍ ତେ ପାତୁ ଗୋଵିନ୍ଦଃ କଣ୍ଠଂ ରକ୍ଷତୁ କେଶଵଃ
ତିନି ଲୋକ ଦଳିବା ବେଳେ ଯାହାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ସେ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ଗୋବିନ୍ଦ ତୁମର ମୁଣ୍ଡକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; କେଶବ ତୁମର କଣ୍ଠକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ମୁଖବାହୂ ପ୍ରବାହୂ ଚ ମନଃ ସର୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ ରକ୍ଷତ୍ଵ୍ ଅଵ୍ଯାହତୈଶ୍ଵର୍ଯସ୍ ତଵ ନାରାଯଣୋ ଽଵ୍ଯଯଃ
ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତିର ମାଲିକ ନାରାୟଣ ତୁମର ମୁହଁ, ବାହୁ, ମନ ଓ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ତ୍ଵାଂ ଦିକ୍ଷୁ ପାତୁ ଵୈକୁଣ୍ଠୋ ଵିଦିକ୍ଷୁ ମଧୁସୂଦନଃ ହୃଷୀକେଶୋ ଽମ୍ବରେ ଭୂମୌ ରକ୍ଷତୁ ତ୍ଵାଂ ମହୀଧରଃ
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବୈକୁଣ୍ଠ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଉପଦିଗରେ ମଧୁସୂଦନ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଆକାଶରେ ହୃଷୀକେଶ ଓ ଭୂମିରେ ମହୀଧର ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ଏଵଂ କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନୋ ନନ୍ଦଗୋପେନ ବାଲକଃ ଶାଯିତଃ ଶକଟସ୍ଯାଧୋ ବାଲପର୍ଯଙ୍କିକାତଲେ
ଏଭଳି ସୁରକ୍ଷା ପୂଜା କରି, ନନ୍ଦ ଶିଶୁକୁ ଗଡ଼ିଆଁ ତଳେ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଥିବା ଛୋଟ ବିଛାନାରେ ଶୁଅଇଲେ।
ତେ ଚ ଗୋପା ମହଦ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୂତନାଯାଃ କଲେଵରମ୍ ମୃତାଯାଃ ପରମଂ ତ୍ରାସଂ ଵିସ୍ମଯଂ ଚ ତଦା ଯଯୁଃ
ଗୋପମାନେ ପୂତନାଙ୍କ ଏତେ ବଡ଼ ମୃତ ଦେହ ଦେଖି ଭୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ।
କଦାଚିଚ୍ ଛକଟସ୍ଯାଧଃ ଶଯାନୋ ମଧୁସୂଦନଃ ଚିକ୍ଷେପ ଚରଣାଵ୍ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ସ୍ତନାର୍ଥୀ ପ୍ରରୁରୋଦ ଚ
ଏକଥର, ମଧୁସୂଦନ ଶିଶୁ ଗଡ଼ିଆଁ ତଳେ ଶୋଇଥିବାବେଳେ, ମାଆର ଦୁଧ ଚାହିଁ ପାଦ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ରୁହିଲେ ଓ କାନ୍ଦିଲେ।
ତସ୍ଯ ପାଦପ୍ରହାରେଣ ଶକଟଂ ପରିଵର୍ତିତମ୍ ଵିଧ୍ଵସ୍ତଭାଣ୍ଡକୁମ୍ଭଂ ତଦ୍ ଵିପରୀତଂ ପପାତ ଵୈ
ତାଙ୍କର ପାଦ ଘାତରେ ଗଡ଼ିଆଁ ଉଲଟିଗଲା; ତାହାର ଭାଣ୍ଡପାତ୍ର ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଓ ଗଡ଼ିଆଁ ପଛଦିଗକୁ ପଡ଼ିଗଲା।
ତତୋ ହାହାକୃତଃ ସର୍ଵୋ ଗୋପଗୋପୀଜନୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ଆଜଗାମ ତଦା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ବାଲମ୍ ଉତ୍ତାନଶାଯିନମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନେ ଭୟ ଓ ଆତଙ୍କରେ ଚିତ୍କାର କରି, ଶିଶୁକୁ ପିଛେଇ ଶୋଇଥିବା ଦେଖି ଦୌଡ଼ିଆସିଲେ।
ଗୋପାଃ କେନେତି ଜଗଦୁଃ ଶକଟଂ ପରିଵର୍ତିତମ୍ ତତ୍ରୈଵ ବାଲକାଃ ପ୍ରୋଚୁର୍ ବାଲେନାନେନ ପାତିତମ୍
ଗୋପମାନେ ପଚାରିଲେ, 'କିଏ ଏହି ଗଡ଼ିଆଁ ଉଲଟାଇଲା?' ସେଠାରେ ଥିବା ଶିଶୁମାନେ କହିଲେ, 'ଏହି ଶିଶୁ ଏହାକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଇଛି।'