କଂସସ୍ ତୂର୍ଣମ୍ ଉପେତ୍ଯୈନାଂ ତତୋ ଜଗ୍ରାହ ବାଲିକାମ୍ ମୁଞ୍ଚ ମୁଞ୍ଚେତି ଦେଵକ୍ଯାସନ୍ନକଣ୍ଠଂ ନିଵାରିତଃ
କଂସ ତୁରନ୍ତ ଆସି, ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ଧରିଲେ, ଯଦିଓ ଦେବକୀ ଗଳା ଆଳଙ୍କୃତ ଥିବାବେଳେ, 'ଛାଡ଼, ଛାଡ଼' ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରୁଥିଲେ।
ଚିକ୍ଷେପ ଚ ଶିଲାପୃଷ୍ଠେ ସା କ୍ଷିପ୍ତା ଵିଯତି ସ୍ଥିତିମ୍ ଅଵାପ ରୂପଂ ଚ ମହତ୍ ସାଯୁଧାଷ୍ଟମହାଭୁଜମ୍ ପ୍ରଜହାସ ତଥୈଵୋଚ୍ଚୈଃ କଂସଂ ଚ ରୁଷିତାବ୍ରଵୀତ୍
ସେ କନ୍ୟାକୁ ପଥର ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଆକାଶରେ ଥମ୍ବି ରହିଲେ, ଏବଂ ଅଷ୍ଟବାହୁ ବିଶାଳ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ହସିଲେ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କଂସଙ୍କୁ କହିଲେ।
କିଂ ମଯାକ୍ଷିପ୍ତଯା କଂସ ଜାତୋ ଯସ୍ ତ୍ଵାଂ ହନିଷ୍ଯତି ସର୍ଵସ୍ଵଭୂତୋ ଦେଵାନାମ୍ ଆସୀନ୍ ମୃତ୍ଯୁଃ ପୁରା ସ ତେ ତଦ୍ ଏତତ୍ ସଂପ୍ରଧାର୍ଯାଶୁ କ୍ରିଯତାଂ ହିତମ୍ ଆତ୍ମନଃ
'ହେ କଂସ, ମୋତେ ମାରି କଣ ଲାଭ? ଯିଏ ତୁମକୁ ମାରିବେ, ସେ ଆଗରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସାର୍ଥକ ଶକ୍ତି ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ମୃତ୍ୟୁ ଥିଲେ, ଏବେ ତୁମର ନାଶ ହେବେ। ଏହା ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ତୁମ ପାଇଁ ଉପକାରୀ କାମ କର।'
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ଦେଵୀ ଦିଵ୍ଯସ୍ରଗ୍ଗନ୍ଧଭୂଷଣା ପଶ୍ଯତୋ ଭୋଜରାଜସ୍ଯ ସ୍ତୁତା ସିଦ୍ଧୈର୍ ଵିହାଯସା
ଏପରି କହି, ଦେବୀ ଦିବ୍ୟ ମାଳା, ଗନ୍ଧ ଓ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଭୋଜରାଜଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଯାଇ, ସିଦ୍ଧମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
କଂସସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଥୋଦ୍ଵିଗ୍ନମନାଃ ପ୍ରାହ ସର୍ଵାନ୍ ମହାସୁରାନ୍ ପ୍ରଲମ୍ବକେଶିପ୍ରମୁଖାନ୍ ଆହୂଯାସୁରପୁଂଗଵାନ୍
ତାପରେ କଂସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ ମନେ, ପ୍ରଲମ୍ବ, କେଶୀ, ଧେନୁକ, ପୂତନା ଓ ଅରିଷ୍ଟା ଆଦି ମହାଅସୁରମାନେଂକୁ ଡାକି, ସମସ୍ତ ଅସୁରମାନେଂକୁ କହିଲେ।
ହେ ପ୍ରଲମ୍ବ ମହାବାହୋ କେଶିନ୍ ଧେନୁକ ପୂତନେ ଅରିଷ୍ଟାଦ୍ଯୈସ୍ ତଥା ଚାନ୍ଯୈଃ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଵଚନଂ ମମ
'ହେ ପ୍ରଲମ୍ବ, ବଳଶାଳୀ, ହେ କେଶୀ, ଧେନୁକ, ପୂତନା, ଅରିଷ୍ଟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ମୋ କଥା ଶୁଣ।'
ମାଂ ହନ୍ତୁମ୍ ଅମରୈର୍ ଯତ୍ନଃ କୃତଃ କିଲ ଦୁରାତ୍ମଭିଃ ମଦ୍ଵୀର୍ଯତାପିତାନ୍ ଵୀରାନ୍ ନ ତ୍ଵ୍ ଏତାନ୍ ଗଣଯାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ଦୁଷ୍ଟ ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ବହୁତ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୋର ଶକ୍ତିରେ ଦମିତ ହୋଇଥିବା ସେହି ବୀରମାନେକୁ ମୁଁ କିଛି ମାନେ ନାହିଁ।
ଆଶ୍ଚର୍ଯଂ କନ୍ଯଯା ଚୋକ୍ତଂ ଜାଯତେ ଦୈତ୍ଯପୁଂଗଵାଃ ହାସ୍ଯଂ ମେ ଜାଯତେ ଵୀରାସ୍ ତେଷୁ ଯତ୍ନପରେଷ୍ଵ୍ ଅପି
ଏହି କନ୍ୟା ଯାହା କହିଛି, ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗୁଛି ଦେତ୍ୟା ମୁଖ୍ୟମାନେ। ସେମାନେ ଯେତେ ଚେଷ୍ଟା କରୁନ୍ଥିବି, ତଥାପି ସେହି ବୀରମାନେ ମୋତେ ହସାଇ ଦେଉଛନ୍ତି।
ତଥାପି ଖଲୁ ଦୁଷ୍ଟାନାଂ ତେଷାମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଧିକଂ ମଯା ଅପକାରାଯ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରା ଯତନୀଯଂ ଦୁରାତ୍ମନାମ୍
ତଥାପି, ହେ ଦେତ୍ୟାନ୍ତର୍ଗ, ସେହି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପାଇଁ ଆଉ ଅଧିକ ଚେଷ୍ଟା କରିବାକୁ ପଡିବ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଅପକାର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।
ଉତ୍ପନ୍ନଶ୍ ଚାପି ମୃତ୍ଯୁର୍ ମେ ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵତ୍ପ୍ରଭୁଃ ଇତ୍ଯ୍ ଏତଦ୍ ବାଲିକା ପ୍ରାହ ଦେଵକୀଗର୍ଭସଂଭଵା
ମୋ ପାଇଁ, ଯିଏ ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ନାଥ, ମୃତ୍ୟୁ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି—ଏହିପରି କଥା ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେଇ ଝିଅ କହିଥିଲା।
ତସ୍ମାଦ୍ ବାଲେଷୁ ପରମୋ ଯତ୍ନଃ କାର୍ଯୋ ମହୀତଲେ ଯତ୍ରୋଦ୍ରିକ୍ତଂ ବଲଂ ବାଲେ ସ ହନ୍ତଵ୍ଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ପୃଥିବୀରେ ଶିଶୁମାନେ ଉପରେ ସର୍ବାଧିକ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁ ଶିଶୁ ଅସାଧାରଣ ଶକ୍ତି ଦେଖାଏ, ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି ସାବଧାନରେ ସେଉଁ ଶିଶୁକୁ ମାରିବା ଦରକାର।
ଇତ୍ଯ୍ ଆଜ୍ଞାପ୍ଯାସୁରାନ୍ କଂସଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାତ୍ମଗୃହଂ ତତଃ ଉଵାଚ ଵସୁଦେଵଂ ଚ ଦେଵକୀମ୍ ଅଵିରୋଧତଃ
ଏଭଳି ଆଦେଶ ଦେଇ, କଂସ ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ବିରୋଧ ନହେବାରେ ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଯୁଵଯୋର୍ ଘାତିତା ଗର୍ଭା ଵୃଥୈଵୈତେ ମଯାଧୁନା କୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯ ଏଵ ନାଶାଯ ବାଲୋ ମମ ସମୁଦ୍ଗତଃ
ତୁମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହା ସବୁ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା। ଏବେ ମୋର ବିନାଶ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶିଶୁ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି।
ତଦ୍ ଅଲଂ ପରିତାପେନ ନୂନଂ ଯଦ୍ ଭାଵିନୋ ହି ତେ ଅର୍ଭକା ଯୁଵଯୋଃ କୋ ଵା ଆଯୁଷୋ ଽନ୍ତେ ନ ହନ୍ଯତେ
ଏହିପରି ଦୁଃଖ ରହିଲା କଣ? ଯାହା ହେବାକୁ ଥିବା, ନିଶ୍ଚୟ ହେବ। ତୁମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର କେଉଁ ଶିଶୁ ନିଜ ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିନଥିବ?
ଇତ୍ଯ୍ ଆଶ୍ଵାସ୍ଯ ଵିମୁଚ୍ଯୈଵ କଂସସ୍ ତୌ ପରିତୋଷ୍ଯ ଚ ଅନ୍ତର୍ଗୃହଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁନଃ ସ୍ଵକମ୍
ଏଭଳି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଓ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ତାପରେ, କଂସ ପୁନି ନିଜ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵିମୁକ୍ତୋ ଵସୁଦେଵୋ ଽପି ନନ୍ଦସ୍ଯ ଶକଟଂ ଗତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ ନନ୍ଦଂ ପୁତ୍ରୋ ଜାତୋ ମମେତି ଵୈ
ବସୁଦେବ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ନନ୍ଦଙ୍କ ଗାଡ଼ି ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ଦେଖିଲେ ନନ୍ଦ ଖୁସିରେ କହୁଛନ୍ତି—'ମୋତେ ପୁଅ ହୋଇଛି!'
ଵସୁଦେଵୋ ଽପି ତଂ ପ୍ରାହ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଦିଷ୍ଟ୍ଯେତି ସାଦରମ୍ ଵାର୍ଧକେ ଽପି ସମୁତ୍ପନ୍ନସ୍ ତନଯୋ ଽଯଂ ତଵାଧୁନା
ବସୁଦେବ ସମ୍ମାନ ସହିତ କହିଲେ—'ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଏତେ ବୟସରେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଛି।'
ଦତ୍ତୋ ହି ଵାର୍ଷିକଃ ସର୍ଵୋ ଭଵଦ୍ଭିର୍ ନୃପତେଃ କରଃ ଯଦର୍ଥମ୍ ଆଗତସ୍ ତସ୍ମାନ୍ ନାତ୍ର ସ୍ଥେଯଂ ମହାତ୍ମନା
ତୁମେ ମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ବାର୍ଷିକ କର ଦେଇଛ, ଏହି କାମ ପାଇଁ ଆସିଥିଲ। ଏହିଠାରେ ମହାତ୍ମାମାନେ ରହିବାର କିଛି କାରଣ ନାହିଁ।
ଯଦର୍ଥମ୍ ଆଗତଃ କାର୍ଯଂ ତନ୍ ନିଷ୍ପନ୍ନଂ କିମ୍ ଆସ୍ଯତେ ଭଵଦ୍ଭିର୍ ଗମ୍ଯତାଂ ନନ୍ଦ ତଚ୍ ଛୀଘ୍ରଂ ନିଜଗୋକୁଲମ୍
ଯେ କାମ ପାଇଁ ଆସିଥିଲ, ସେ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ଏଠାରେ ଆଉ କାହିଁକି ରହିବେ? ନନ୍ଦ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ନିଜ ଗୋପଗାଁକୁ ଯାଅ।
ମମାପି ବାଲକସ୍ ତତ୍ର ରୋହିଣୀପ୍ରସଵୋ ହି ଯଃ ସ ରକ୍ଷଣୀଯୋ ଭଵତା ଯଥାଯଂ ତନଯୋ ନିଜଃ
ମୋର ଏକ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅଛି, ଯିଏ ରୋହିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ସେଉଁ ଶିଶୁକୁ ତୁମେ ତୁମ ନିଜ ପୁଅ ପରି ରକ୍ଷା କର।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତାଃ ପ୍ରଯଯୁର୍ ଗୋପା ନନ୍ଦଗୋପପୁରୋଗମାଃ ଶକଟାରୋପିତୈର୍ ଭାଣ୍ଡୈଃ କରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ମହାବଲାଃ
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ନନ୍ଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗୋପମାନେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ଗାଡ଼ିରେ ଚଢ଼ାଇ, କର ଦେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଵସତାଂ ଗୋକୁଲେ ତେଷାଂ ପୂତନା ବାଲଘାତିନୀ ସୁପ୍ତଂ କୃଷ୍ଣମ୍ ଉପାଦାଯ ରାତ୍ରୌ ଚ ପ୍ରଦଦୌ ସ୍ତନମ୍
ସେମାନେ ଗୋକୁଳରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ପୂତନା ନାମକ ଶିଶୁ ହନ୍ତ୍ରୀ ରାତିରେ ଶୁଅଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନେଇ, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଥନ ଦେଲା।
ଯସ୍ମୈ ଯସ୍ମୈ ସ୍ତନଂ ରାତ୍ରୌ ପୂତନା ସଂପ୍ରଯଚ୍ଛତି ତସ୍ଯ ତସ୍ଯ କ୍ଷଣେନାଙ୍ଗଂ ବାଲକସ୍ଯୋପହନ୍ଯତେ
ପୂତନା ଯେଉଁ ଶିଶୁକୁ ରାତିରେ ନିଜ ଥନ ଦେଉଥିଲେ, ସେଇ ଶିଶୁର ଦେହ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଉଥିଲା।
କୃଷ୍ଣସ୍ ତସ୍ଯାଃ ସ୍ତନଂ ଗାଢଂ କରାଭ୍ଯାମ୍ ଅତିପୀଡିତମ୍ ଗୃହୀତ୍ଵା ପ୍ରାଣସହିତଂ ପପୌ କ୍ରୋଧସମନ୍ଵିତଃ
କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଥନକୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଭଲଭାବେ ଧରି, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ସହିତ ଦୁଧ ଚୁଷି ନେଲେ।
ସା ଵିମୁକ୍ତମହାରାଵା ଵିଚ୍ଛିନ୍ନସ୍ନାଯୁବନ୍ଧନା ପପାତ ପୂତନା ଭୂମୌ ମ୍ରିଯମାଣାତିଭୀଷଣା
ସେ ବଡ଼ ଚିତ୍କାର କରି, ତାଙ୍କର ସବୁ ସନ୍ଧି ଓ ସ୍ନାୟୁ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ, ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ପୂତନା ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ତନ୍ନାଦଶ୍ରୁତିସଂତ୍ରାସାଦ୍ ଵିବୁଦ୍ଧାସ୍ ତେ ଵ୍ରଜୌକସଃ ଦଦୃଶୁଃ ପୂତନୋତ୍ସଙ୍ଗେ କୃଷ୍ଣଂ ତାଂ ଚ ନିପାତିତାମ୍
ସେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ବ୍ରଜର ଲୋକମାନେ ଆତଙ୍କିତ ହୋଇ ଜାଗିଲେ, ଦେଖିଲେ କୃଷ୍ଣ ପୂତନାଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ପୂତନା ଭୂମିରେ ଶୟାନ।
ଆଦାଯ କୃଷ୍ଣଂ ସଂତ୍ରସ୍ତା ଯଶୋଦା ଚ ତତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ଗୋପୁଚ୍ଛଭ୍ରାମଣାଦ୍ଯୈଶ୍ ଚ ବାଲଦୋଷମ୍ ଅପାକରୋତ୍
ତାପରେ ଯଶୋଦା ଭୟଭୀତ ହୋଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କୋଳେ ନେଲେ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଗାଈର ପୁଛ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ପଦ୍ଧତିରେ ଶିଶୁର ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବ ଦୂର କଲେ।
ଗୋପୁରୀଷମ୍ ଉପାଦାଯ ନନ୍ଦଗୋପୋ ଽପି ମସ୍ତକେ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପ୍ରଦଦୌ ରକ୍ଷାଂ କୁର୍ଵନ୍ନ୍ ଇଦମ୍ ଉଦୈରଯତ୍
ନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଗାଈର ଗୋବର ନେଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଲଗାଇ ସୁରକ୍ଷା କଲେ ଓ ଏହି ଶବ୍ଦ କହିଲେ—
ରକ୍ଷତୁ ତ୍ଵାମ୍ ଅଶେଷାଣାଂ ଭୂତାନାଂ ପ୍ରଭଵୋ ହରିଃ ଯସ୍ଯ ନାଭିସମୁଦ୍ଭୂତାତ୍ ପଙ୍କଜାଦ୍ ଅଭଵଜ୍ ଜଗତ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମୂଳ ହରି ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ—ଯାହାଙ୍କ ନାଭିରୁ ପଦ୍ମ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇ, ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
ଯେନ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଗ୍ରଵିଧୃତା ଧାରଯତ୍ଯ୍ ଅଵନୀ ଜଗତ୍ ଵରାହରୂପଧୃଗ୍ ଦେଵଃ ସ ତ୍ଵାଂ ରକ୍ଷତୁ କେଶଵଃ
ଯିଏ ବରାହ ରୂପେ ଦାଢ଼ିରେ ପୃଥିବୀକୁ ଧରିଥିଲେ, ସେ କେଶବ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।