ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵାଂସ୍ ତୂଷ୍ଣୀଂ ବଭୂଵ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ଵସୁଦେଵୋ ଽପି ତଂ ରାତ୍ରାଵ୍ ଆଦାଯ ପ୍ରଯଯୌ ବହିଃ
ଏପରି କହି, ଭଗବାନ୍ ଶାନ୍ତ ହେଇ ରହିଲେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ। ରାତିରେ ବସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ବାହାରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ମୋହିତାଶ୍ ଚାଭଵଂସ୍ ତତ୍ର ରକ୍ଷିଣୋ ଯୋଗନିଦ୍ରଯା ମଥୁରାଦ୍ଵାରପାଲାଶ୍ ଚ ଵ୍ରଜତ୍ଯ୍ ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭୌ
ସେଠାରେ ରକ୍ଷକମାନେ ଯୋଗମାୟାଙ୍କ ନିଦ୍ରାରେ ମୋହିତ ହେଇଥିଲେ, ଏବଂ ମଥୁରା ଦ୍ୱାରର ରକ୍ଷକମାନେ ମଧ୍ୟ, ଯେତେବେଳେ ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭି ବାହାରୁଥିଲେ।
ଵର୍ଷତାଂ ଜଲଦାନାଂ ଚ ତତ୍ ତୋଯମ୍ ଉଲ୍ବଣଂ ନିଶି ସଂଛାଦ୍ଯ ତଂ ଯଯୌ ଶେଷଃ ଫଣୈର୍ ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭିମ୍
ସେ ରାତିରେ ମେଘମାନେ ଭାରି ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଶେଷ ତାଙ୍କର ଫଣା ଦ୍ୱାରା ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କୁ ଢାକି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ।
ଯମୁନାଂ ଚାତିଗମ୍ଭୀରାଂ ନାନାଵର୍ତଶତାକୁଲାମ୍ ଵସୁଦେଵୋ ଵହନ୍ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଜାନୁମାତ୍ରଵହାଂ ଯଯୌ
ବସୁଦେବ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବୋକା କରି, ଅତି ଗଭୀର ଏବଂ ଶତଶଃ ଘୂର୍ଣ୍ଣିରେ ଭରିଥିବା ଯମୁନା, ଯାହାର ପାଣି ତାଙ୍କର ଘୁଁଡ଼ି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିଲା, ସେହି ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ।
କଂସସ୍ଯ କରମ୍ ଆଦାଯ ତତ୍ରୈଵାଭ୍ଯାଗତାଂସ୍ ତଟେ ନନ୍ଦାଦୀନ୍ ଗୋପଵୃଦ୍ଧାଂଶ୍ ଚ ଯମୁନାଯାଂ ଦଦର୍ଶ ସଃ
ସେଠାରେ ତଟରେ, ବସୁଦେବ କଂସଙ୍କୁ ଶୁଳ୍କ ଦେବାକୁ ଆସିଥିବା ନନ୍ଦ ଓ ଗୋପବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ କାଲେ ଯଶୋଦାପି ମୋହିତା ଯୋଗନିଦ୍ରଯା ତାମ୍ ଏଵ କନ୍ଯାଂ ମୁନଯଃ ପ୍ରାସୂତ ମୋହିତେ ଜନେ
ସେ ସମୟରେ, ଯଶୋଦା ମଧ୍ୟ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ମୋହିତ ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ ଥିବାବେଳେ, ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ହେ ମୁନିମାନେ।
ଵସୁଦେଵୋ ଽପି ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ବାଲମ୍ ଆଦାଯ ଦାରିକାମ୍ ଯଶୋଦାଶଯନେ ତୂର୍ଣମ୍ ଆଜଗାମାମିତଦ୍ଯୁତିଃ
ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ ବସୁଦେବ ତୁରନ୍ତ ଯଶୋଦାଙ୍କ ଶଯ୍ୟାରେ ପୁଅକୁ ରଖି, କନ୍ୟାକୁ ନେଇଲେ।
ଦଦର୍ଶ ଚ ଵିବୁଦ୍ଧ୍ଵା ସା ଯଶୋଦା ଜାତମ୍ ଆତ୍ମଜମ୍ ନୀଲୋତ୍ପଲଦଲଶ୍ଯାମଂ ତତୋ ଽତ୍ଯର୍ଥଂ ମୁଦଂ ଯଯୌ
ଯେତେବେଳେ ଯଶୋଦା ଜାଗିଲେ, ସେ ନିଜ ଜନ୍ମା ଶିଶୁକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ନୀଳ କମଳ ପତ୍ର ପରି ଶ୍ୟାମ ଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ବହୁତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଆଦାଯ ଵସୁଦେଵୋ ଽପି ଦାରିକାଂ ନିଜମନ୍ଦିରମ୍ ଦେଵକୀଶଯନେ ନ୍ଯସ୍ଯ ଯଥାପୂର୍ଵମ୍ ଅତିଷ୍ଠତ
ବସୁଦେବ ପୁନି କନ୍ୟାକୁ ନେଇ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଦେବକୀଙ୍କ ଶଯ୍ୟାରେ ରଖି, ପୂର୍ବବତ୍ ରହିଲେ।
ତତୋ ବାଲଧ୍ଵନିଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରକ୍ଷିଣଃ ସହସୋତ୍ଥିତାଃ କଂସମ୍ ଆଵେଦଯାମ୍ ଆସୁର୍ ଦେଵକୀପ୍ରସଵଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଶିଶୁର ରୋଦନ ଶୁଣି ରକ୍ଷକମାନେ ତୁରନ୍ତ ଉଠିଗଲେ ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦେବକୀଙ୍କର ପ୍ରସବ ବିଷୟରେ କଂସଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
କଂସସ୍ ତୂର୍ଣମ୍ ଉପେତ୍ଯୈନାଂ ତତୋ ଜଗ୍ରାହ ବାଲିକାମ୍ ମୁଞ୍ଚ ମୁଞ୍ଚେତି ଦେଵକ୍ଯାସନ୍ନକଣ୍ଠଂ ନିଵାରିତଃ
କଂସ ତୁରନ୍ତ ଆସି, ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ଧରିଲେ, ଯଦିଓ ଦେବକୀ ଗଳା ଆଳଙ୍କୃତ ଥିବାବେଳେ, 'ଛାଡ଼, ଛାଡ଼' ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରୁଥିଲେ।
ଚିକ୍ଷେପ ଚ ଶିଲାପୃଷ୍ଠେ ସା କ୍ଷିପ୍ତା ଵିଯତି ସ୍ଥିତିମ୍ ଅଵାପ ରୂପଂ ଚ ମହତ୍ ସାଯୁଧାଷ୍ଟମହାଭୁଜମ୍ ପ୍ରଜହାସ ତଥୈଵୋଚ୍ଚୈଃ କଂସଂ ଚ ରୁଷିତାବ୍ରଵୀତ୍
ସେ କନ୍ୟାକୁ ପଥର ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଆକାଶରେ ଥମ୍ବି ରହିଲେ, ଏବଂ ଅଷ୍ଟବାହୁ ବିଶାଳ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ହସିଲେ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କଂସଙ୍କୁ କହିଲେ।
କିଂ ମଯାକ୍ଷିପ୍ତଯା କଂସ ଜାତୋ ଯସ୍ ତ୍ଵାଂ ହନିଷ୍ଯତି ସର୍ଵସ୍ଵଭୂତୋ ଦେଵାନାମ୍ ଆସୀନ୍ ମୃତ୍ଯୁଃ ପୁରା ସ ତେ ତଦ୍ ଏତତ୍ ସଂପ୍ରଧାର୍ଯାଶୁ କ୍ରିଯତାଂ ହିତମ୍ ଆତ୍ମନଃ
'ହେ କଂସ, ମୋତେ ମାରି କଣ ଲାଭ? ଯିଏ ତୁମକୁ ମାରିବେ, ସେ ଆଗରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସାର୍ଥକ ଶକ୍ତି ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ମୃତ୍ୟୁ ଥିଲେ, ଏବେ ତୁମର ନାଶ ହେବେ। ଏହା ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ତୁମ ପାଇଁ ଉପକାରୀ କାମ କର।'
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ଦେଵୀ ଦିଵ୍ଯସ୍ରଗ୍ଗନ୍ଧଭୂଷଣା ପଶ୍ଯତୋ ଭୋଜରାଜସ୍ଯ ସ୍ତୁତା ସିଦ୍ଧୈର୍ ଵିହାଯସା
ଏପରି କହି, ଦେବୀ ଦିବ୍ୟ ମାଳା, ଗନ୍ଧ ଓ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଭୋଜରାଜଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଯାଇ, ସିଦ୍ଧମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
କଂସସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଥୋଦ୍ଵିଗ୍ନମନାଃ ପ୍ରାହ ସର୍ଵାନ୍ ମହାସୁରାନ୍ ପ୍ରଲମ୍ବକେଶିପ୍ରମୁଖାନ୍ ଆହୂଯାସୁରପୁଂଗଵାନ୍
ତାପରେ କଂସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ ମନେ, ପ୍ରଲମ୍ବ, କେଶୀ, ଧେନୁକ, ପୂତନା ଓ ଅରିଷ୍ଟା ଆଦି ମହାଅସୁରମାନେଂକୁ ଡାକି, ସମସ୍ତ ଅସୁରମାନେଂକୁ କହିଲେ।
ହେ ପ୍ରଲମ୍ବ ମହାବାହୋ କେଶିନ୍ ଧେନୁକ ପୂତନେ ଅରିଷ୍ଟାଦ୍ଯୈସ୍ ତଥା ଚାନ୍ଯୈଃ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଵଚନଂ ମମ
'ହେ ପ୍ରଲମ୍ବ, ବଳଶାଳୀ, ହେ କେଶୀ, ଧେନୁକ, ପୂତନା, ଅରିଷ୍ଟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ମୋ କଥା ଶୁଣ।'
ମାଂ ହନ୍ତୁମ୍ ଅମରୈର୍ ଯତ୍ନଃ କୃତଃ କିଲ ଦୁରାତ୍ମଭିଃ ମଦ୍ଵୀର୍ଯତାପିତାନ୍ ଵୀରାନ୍ ନ ତ୍ଵ୍ ଏତାନ୍ ଗଣଯାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ଦୁଷ୍ଟ ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ବହୁତ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୋର ଶକ୍ତିରେ ଦମିତ ହୋଇଥିବା ସେହି ବୀରମାନେକୁ ମୁଁ କିଛି ମାନେ ନାହିଁ।
ଆଶ୍ଚର୍ଯଂ କନ୍ଯଯା ଚୋକ୍ତଂ ଜାଯତେ ଦୈତ୍ଯପୁଂଗଵାଃ ହାସ୍ଯଂ ମେ ଜାଯତେ ଵୀରାସ୍ ତେଷୁ ଯତ୍ନପରେଷ୍ଵ୍ ଅପି
ଏହି କନ୍ୟା ଯାହା କହିଛି, ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗୁଛି ଦେତ୍ୟା ମୁଖ୍ୟମାନେ। ସେମାନେ ଯେତେ ଚେଷ୍ଟା କରୁନ୍ଥିବି, ତଥାପି ସେହି ବୀରମାନେ ମୋତେ ହସାଇ ଦେଉଛନ୍ତି।
ତଥାପି ଖଲୁ ଦୁଷ୍ଟାନାଂ ତେଷାମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଧିକଂ ମଯା ଅପକାରାଯ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରା ଯତନୀଯଂ ଦୁରାତ୍ମନାମ୍
ତଥାପି, ହେ ଦେତ୍ୟାନ୍ତର୍ଗ, ସେହି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପାଇଁ ଆଉ ଅଧିକ ଚେଷ୍ଟା କରିବାକୁ ପଡିବ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଅପକାର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।
ଉତ୍ପନ୍ନଶ୍ ଚାପି ମୃତ୍ଯୁର୍ ମେ ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵତ୍ପ୍ରଭୁଃ ଇତ୍ଯ୍ ଏତଦ୍ ବାଲିକା ପ୍ରାହ ଦେଵକୀଗର୍ଭସଂଭଵା
ମୋ ପାଇଁ, ଯିଏ ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ନାଥ, ମୃତ୍ୟୁ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି—ଏହିପରି କଥା ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେଇ ଝିଅ କହିଥିଲା।
ତସ୍ମାଦ୍ ବାଲେଷୁ ପରମୋ ଯତ୍ନଃ କାର୍ଯୋ ମହୀତଲେ ଯତ୍ରୋଦ୍ରିକ୍ତଂ ବଲଂ ବାଲେ ସ ହନ୍ତଵ୍ଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ପୃଥିବୀରେ ଶିଶୁମାନେ ଉପରେ ସର୍ବାଧିକ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁ ଶିଶୁ ଅସାଧାରଣ ଶକ୍ତି ଦେଖାଏ, ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି ସାବଧାନରେ ସେଉଁ ଶିଶୁକୁ ମାରିବା ଦରକାର।
ଇତ୍ଯ୍ ଆଜ୍ଞାପ୍ଯାସୁରାନ୍ କଂସଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାତ୍ମଗୃହଂ ତତଃ ଉଵାଚ ଵସୁଦେଵଂ ଚ ଦେଵକୀମ୍ ଅଵିରୋଧତଃ
ଏଭଳି ଆଦେଶ ଦେଇ, କଂସ ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ବିରୋଧ ନହେବାରେ ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଯୁଵଯୋର୍ ଘାତିତା ଗର୍ଭା ଵୃଥୈଵୈତେ ମଯାଧୁନା କୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯ ଏଵ ନାଶାଯ ବାଲୋ ମମ ସମୁଦ୍ଗତଃ
ତୁମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହା ସବୁ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା। ଏବେ ମୋର ବିନାଶ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶିଶୁ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି।
ତଦ୍ ଅଲଂ ପରିତାପେନ ନୂନଂ ଯଦ୍ ଭାଵିନୋ ହି ତେ ଅର୍ଭକା ଯୁଵଯୋଃ କୋ ଵା ଆଯୁଷୋ ଽନ୍ତେ ନ ହନ୍ଯତେ
ଏହିପରି ଦୁଃଖ ରହିଲା କଣ? ଯାହା ହେବାକୁ ଥିବା, ନିଶ୍ଚୟ ହେବ। ତୁମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର କେଉଁ ଶିଶୁ ନିଜ ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିନଥିବ?
ଇତ୍ଯ୍ ଆଶ୍ଵାସ୍ଯ ଵିମୁଚ୍ଯୈଵ କଂସସ୍ ତୌ ପରିତୋଷ୍ଯ ଚ ଅନ୍ତର୍ଗୃହଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁନଃ ସ୍ଵକମ୍
ଏଭଳି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଓ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ତାପରେ, କଂସ ପୁନି ନିଜ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵିମୁକ୍ତୋ ଵସୁଦେଵୋ ଽପି ନନ୍ଦସ୍ଯ ଶକଟଂ ଗତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ ନନ୍ଦଂ ପୁତ୍ରୋ ଜାତୋ ମମେତି ଵୈ
ବସୁଦେବ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ନନ୍ଦଙ୍କ ଗାଡ଼ି ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ଦେଖିଲେ ନନ୍ଦ ଖୁସିରେ କହୁଛନ୍ତି—'ମୋତେ ପୁଅ ହୋଇଛି!'
ଵସୁଦେଵୋ ଽପି ତଂ ପ୍ରାହ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଦିଷ୍ଟ୍ଯେତି ସାଦରମ୍ ଵାର୍ଧକେ ଽପି ସମୁତ୍ପନ୍ନସ୍ ତନଯୋ ଽଯଂ ତଵାଧୁନା
ବସୁଦେବ ସମ୍ମାନ ସହିତ କହିଲେ—'ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଏତେ ବୟସରେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଛି।'
ଦତ୍ତୋ ହି ଵାର୍ଷିକଃ ସର୍ଵୋ ଭଵଦ୍ଭିର୍ ନୃପତେଃ କରଃ ଯଦର୍ଥମ୍ ଆଗତସ୍ ତସ୍ମାନ୍ ନାତ୍ର ସ୍ଥେଯଂ ମହାତ୍ମନା
ତୁମେ ମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ବାର୍ଷିକ କର ଦେଇଛ, ଏହି କାମ ପାଇଁ ଆସିଥିଲ। ଏହିଠାରେ ମହାତ୍ମାମାନେ ରହିବାର କିଛି କାରଣ ନାହିଁ।
ଯଦର୍ଥମ୍ ଆଗତଃ କାର୍ଯଂ ତନ୍ ନିଷ୍ପନ୍ନଂ କିମ୍ ଆସ୍ଯତେ ଭଵଦ୍ଭିର୍ ଗମ୍ଯତାଂ ନନ୍ଦ ତଚ୍ ଛୀଘ୍ରଂ ନିଜଗୋକୁଲମ୍
ଯେ କାମ ପାଇଁ ଆସିଥିଲ, ସେ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ଏଠାରେ ଆଉ କାହିଁକି ରହିବେ? ନନ୍ଦ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ନିଜ ଗୋପଗାଁକୁ ଯାଅ।
ମମାପି ବାଲକସ୍ ତତ୍ର ରୋହିଣୀପ୍ରସଵୋ ହି ଯଃ ସ ରକ୍ଷଣୀଯୋ ଭଵତା ଯଥାଯଂ ତନଯୋ ନିଜଃ
ମୋର ଏକ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅଛି, ଯିଏ ରୋହିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ସେଉଁ ଶିଶୁକୁ ତୁମେ ତୁମ ନିଜ ପୁଅ ପରି ରକ୍ଷା କର।