ଯେନ ଵିଶ୍ଵମ୍ ଇଦଂ ଵ୍ଯାପ୍ତମ୍ ଅଜେନ ସଚରାଚରମ୍ ଆଵିର୍ଭାଵତିରୋଭାଵଦୃଷ୍ଟାଦୃଷ୍ଟଵିଲକ୍ଷଣମ୍
ଯିଏ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ, ଚଳାଚଳ ସବୁକୁ, ଆବ୍ରୁତ କରିଛନ୍ତି, ସେ ଅଜନ୍ମା, ପ୍ରକଟ ଓ ଅପ୍ରକଟ, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଠାରୁ ଅଲଗା ।
ଵଦନ୍ତି ଯତ୍ ସୃଷ୍ଟମ୍ ଇତି ତଥୈଵାପ୍ଯ୍ ଉପସଂହୃତମ୍ ବ୍ରହ୍ମଣେ ଚାଦିଦେଵାଯ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସମାଧିନା
ଯାହାକୁ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ତାହାପରେ ଲୟ ମଧ୍ୟ, ସେହି ପ୍ରାଚୀନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ ।
ଅଵିକାରାଯ ଶୁଦ୍ଧାଯ ନିତ୍ଯାଯ ପରମାତ୍ମନେ ସଦୈକରୂପରୂପାଯ ଜିଷ୍ଣଵେ ଵିଷ୍ଣଵେ ନମଃ
ଅବିକାରୀ, ପବିତ୍ର, ଚିରନ୍ତନ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ସଦା ଏକ ରୂପରେ ଥିବା, ବିଜୟୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।
ନମୋ ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭାଯ ହରଯେ ଶଂକରାଯ ଚ ଵାସୁଦେଵାଯ ତାରାଯ ସର୍ଗସ୍ଥିତ୍ଯନ୍ତକାରିଣେ
ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ହରି, ଶଙ୍କର, ବାସୁଦେବ, ତାରକ, ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ସଂହାର କରିଥିବା ସେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।
ଏକାନେକସ୍ଵରୂପାଯ ସ୍ଥୂଲସୂକ୍ଷ୍ମାତ୍ମନେ ନମଃ ଅଵ୍ଯକ୍ତଵ୍ଯକ୍ତଭୂତାଯ ଵିଷ୍ଣଵେ ମୁକ୍ତିହେତଵେ
ଏକ ଓ ଅନେକ ରୂପରେ ଥିବା, ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆତ୍ମା, ପ୍ରକଟ ଓ ଅପ୍ରକଟ ଭାବେ ଥିବା, ମୋକ୍ଷର କାରଣ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।
ସର୍ଗସ୍ଥିତିଵିନାଶାନାଂ ଜଗତୋ ଯୋ ଜଗନ୍ମଯଃ ମୂଲଭୂତୋ ନମସ୍ ତସ୍ମୈ ଵିଷ୍ଣଵେ ପରମାତ୍ମନେ
ଯିଏ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ବିନାଶର ମୂଳ କାରଣ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସାର୍, ସେଇ ପରମାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।
ଆଧାରଭୂତଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯାପ୍ଯ୍ ଅଣୀଯାଂସମ୍ ଅଣୀଯସାମ୍ ପ୍ରଣମ୍ଯ ସର୍ଵଭୂତସ୍ଥମ୍ ଅଚ୍ଯୁତଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ଯିଏ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆଧାର, ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ବିରାଜିତ, ଅଚ୍ୟୁତ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷ, ସେଠିକୁ ନମସ୍କାର ।
ଜ୍ଞାନସ୍ଵରୂପମ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତଂ ନିର୍ମଲଂ ପରମାର୍ଥତଃ ତମ୍ ଏଵାର୍ଥସ୍ଵରୂପେଣ ଭ୍ରାନ୍ତିଦର୍ଶନତଃ ସ୍ଥିତମ୍
ଯାହାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଜ୍ଞାନ, ସର୍ବଥା ପବିତ୍ର, ପରମ ସତ୍ୟ, ତିନି ନିଜରେ ସମସ୍ତ ଅର୍ଥର ରୂପେ ଅଛନ୍ତି, ମୃଗ୍ରାନ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ ।
ଵିଷ୍ଣୁଂ ଗ୍ରସିଷ୍ଣୁଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ସ୍ଥିତିସର୍ଗେ ତଥା ପ୍ରଭୁମ୍ ଅନାଦିଂ ଜଗତାମ୍ ଈଶମ୍ ଅଜମ୍ ଅକ୍ଷଯମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍
ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ସଂହାର ସମୟରେ ବିଶ୍ୱକୁ ଗ୍ରସନ୍ତି, ସୃଷ୍ଟି ଓ ସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରଭୁ, ଅନାଦି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଈଶ୍ୱର, ଅଜନ୍ମା, ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅବିନାଶୀ, ସେଠିକୁ ନମସ୍କାର ।
କଥଯାମି ଯଥା ପୂର୍ଵଂ ଯକ୍ଷାଦ୍ଯୈର୍ ମୁନିସତ୍ତମୈଃ ପୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଭଗଵାନ୍ ଅବ୍ଜଯୋନିଃ ପିତାମହଃ
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲି, ଯେତେବେଳେ ମୁନିମାନେ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ପଚାରିଥିଲେ, ତେବେ କମଳଯୋନି ପିତାମହ ଭଗବାନ୍ କହିଥିଲେ, ସେଥିକୁ ଏବେ କହିବି ।
ଋକ୍ସାମାନ୍ଯ୍ ଉଦ୍ଗିରନ୍ ଵକ୍ତ୍ରୈର୍ ଯଃ ପୁନାତି ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ତଥେଶାନମ୍ ଏକାର୍ଣଵଵିନିର୍ଗତମ୍
ଯିଏ ନିଜ ମୁଖରୁ ଋକ୍ ଓ ସାମ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ତିନି ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ସେଇ ଏକ ମହାସାଗରରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିବା ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।
ଯସ୍ଯାସୁରଗଣା ଯଜ୍ଞାନ୍ ଵିଲୁମ୍ପନ୍ତି ନ ଯାଜିନାମ୍ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମତଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽଵ୍ଯକ୍ତଜନ୍ମନଃ
ଯାହାଙ୍କ ଅସୁର ଦଳ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ହରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେହି ଅବ୍ୟକ୍ତ ଜନ୍ମ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମତ ମୁଁ କହିବି ।
ଯେନ ସୃଷ୍ଟିଂ ସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଧର୍ମାଦ୍ଯାଃ ପ୍ରକଟୀକୃତାଃ ଆପୋ ନାରା ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତା ମୁନିଭିସ୍ ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିଭିଃ
ଯିଏ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ, ସେହି ଜଳକୁ 'ନାରା' ବୋଲି ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ମୁନିମାନେ କହିଛନ୍ତି ।
ଅଯନଂ ତସ୍ଯ ତାଃ ପୂର୍ଵଂ ତେନ ନାରାଯଣଃ ସ୍ମୃତଃ ସ ଦେଵୋ ଭଗଵାନ୍ ସର୍ଵଂ ଵ୍ଯାପ୍ଯ ନାରାଯଣୋ ଵିଭୁଃ
ସେଇ ଜଳଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ଆଶ୍ରୟ ଥିଲା, ଏହିକାରଣେ ସେ 'ନାରାୟଣ' ବୋଲି ସ୍ମୃତିରେ ଆସିଛନ୍ତି । ସେ ଭଗବାନ୍ ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଛନ୍ତି, ସେଇ ନାରାୟଣ ସର୍ବଶକ୍ତିଶାଳୀ ।
ଚତୁର୍ଧା ସଂସ୍ଥିତୋ ବ୍ରହ୍ମା ସଗୁଣୋ ନିର୍ଗୁଣସ୍ ତଥା ଏକା ମୂର୍ତିର୍ ଅନୁଦ୍ଦେଶ୍ଯା ଶୁକ୍ଲାଂ ପଶ୍ଯନ୍ତି ତାଂ ବୁଧାଃ
ବ୍ରହ୍ମା ଚାରି ପ୍ରକାରରେ ବିଦ୍ୟମାନ — ଗୁଣସହିତ ଓ ନିର୍ଗୁଣ ଭାବେ । ଏକ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ଶୁଭ୍ର ରୂପ ଅଛି, ଯାହାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ଦେଖନ୍ତି ।
ଜ୍ଵାଲାମାଲାଵନଦ୍ଧାଙ୍ଗୀ ନିଷ୍ଠା ସା ଯୋଗିନାଂ ପରା ଦୂରସ୍ଥା ଚାନ୍ତିକସ୍ଥା ଚ ଵିଜ୍ଞେଯା ସା ଗୁଣାତିଗା
ଯାଙ୍କର ଦେହ ଅଗ୍ନିର ମାଳାରେ ଘେରାଯାଇଛି, ସେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ, ଦୂର ଓ ନିକଟ ଉଭୟରେ ଅଛନ୍ତି, ତିନି ଗୁଣ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଵାସୁଦେଵାଭିଧାନାସୌ ନିର୍ମମତ୍ଵେନ ଦୃଶ୍ଯତେ ରୂପଵର୍ଣାଦଯସ୍ ତସ୍ଯା ନ ଭାଵାଃ କଲ୍ପନାମଯାଃ
ସେ 'ବାସୁଦେବ' ନାମରେ ପରିଚିତ, ନିର୍ମମ ଭାବେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ରୂପ, ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣ କୌଣସି କଳ୍ପନା ନୁହେଁ ।
ଆସ୍ତେ ଚ ସା ସଦା ଶୁଦ୍ଧା ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠୈକରୂପିଣୀ ଦ୍ଵିତୀଯା ପୃଥିଵୀଂ ମୂର୍ଧ୍ନା ଶେଷାଖ୍ଯା ଧାରଯତ୍ଯ୍ ଅଧଃ
ସେ ସଦା ପବିତ୍ର, ଏକ ନିଶ୍ଚିତ ରୂପରେ ବିଦ୍ୟମାନ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଯିଏ 'ଶେଷ' ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେ ତଳେ ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି ।
ତାମସୀ ସା ସମାଖ୍ଯାତା ତିର୍ଯକ୍ତ୍ଵଂ ସମୁପାଗତା ତୃତୀଯା କର୍ମ କୁରୁତେ ପ୍ରଜାପାଲନତତ୍ପରା
ତାମସ ଗୁଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ସେ ତୃତୀୟ ରୂପଟି ଜଣାପଡ଼େ, ପଶୁ ରୂପ ଧରି ଜୀବମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବାରେ ଲଗି ନିଜ କର୍ମ କରେ।
ସତ୍ତ୍ଵୋଦ୍ରିକ୍ତା ତୁ ସା ଜ୍ଞେଯା ଧର୍ମସଂସ୍ଥାନକାରିଣୀ ଚତୁର୍ଥୀ ଜଲମଧ୍ଯସ୍ଥା ଶେତେ ପନ୍ନଗତଲ୍ପଗା
ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ଅଧିକ ଥିବା ସେ ଚତୁର୍ଥ ରୂପଟି ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ କରେ; ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ପନ୍ନଗ ଶୟନରେ ଶୟାନ ଅଛି।
ରଜସ୍ ତସ୍ଯା ଗୁଣଃ ସର୍ଗଂ ସା କରୋତି ସଦୈଵ ହି ଯା ତୃତୀଯା ହରେର୍ ମୂର୍ତିଃ ପ୍ରଜାପାଲନତତ୍ପରା
ରଜସ ଗୁଣ ସେ ରୂପର ବିଶେଷତା; ସେ ସଦା ସୃଷ୍ଟି କରେ—ହରିଙ୍କ ତୃତୀୟ ରୂପଟି ଜୀବମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବାରେ ଲଗି ନିଜ କର୍ମ କରେ।
ସା ତୁ ଧର୍ମଵ୍ଯଵସ୍ଥାନଂ କରୋତି ନିଯତଂ ଭୁଵି ପ୍ରୋଦ୍ଧତାନ୍ ଅସୁରାନ୍ ହନ୍ତି ଧର୍ମଵ୍ଯୁଚ୍ଛିତ୍ତିକାରିଣଃ
ସେ ଭୂମିରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ କରେ, ଧର୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାରେ ଲଗିଥିବା ଅହଂକାରୀ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରେ।
ପାତି ଦେଵାନ୍ ସଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ ଧର୍ମରକ୍ଷାପରାଯଣାନ୍ ଯଦା ଯଦା ଚ ଧର୍ମସ୍ଯ ଗ୍ଲାନିଃ ସମୁପଜାଯତେ
ସେ ଧର୍ମରକ୍ଷାରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଦେବମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କରେ; ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମରେ ଅବନତି ଆସେ,
ଅଭ୍ଯୁତ୍ଥାନମ୍ ଅଧର୍ମସ୍ଯ ତଦାତ୍ମାନଂ ସୃଜତ୍ଯ୍ ଅସୌ ଭୂତ୍ଵା ପୁରା ଵରାହେଣ ତୁଣ୍ଡେନାପୋ ନିରସ୍ଯ ଚ
ଏବଂ ଅଧର୍ମର ଉତ୍ଥାନ ହେବା ସମୟରେ, ସେ ନିଜେ ଅବତରଣ କରେ; ପୁରାତନ କାଳରେ ବରାହ ରୂପ ଧରି ତୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଜଳକୁ ଦୂର କରିଥିଲେ,
ଏକଯା ଦଂଷ୍ଟ୍ରଯୋତ୍ଖାତା ନଲିନୀଵ ଵସୁଂଧରା କୃତ୍ଵା ନୃସିଂହରୂପଂ ଚ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ ହତଃ
ଏକ ଦାଁତରେ ଭୂମିକୁ ଉଠାଇଥିଲେ, ଲୋଟସ ଫୁଲ ପରି; ନରସିଂହ ରୂପ ଧରି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ହତ କରିଥିଲେ।
ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିମୁଖାଶ୍ ଚାନ୍ଯେ ଦାନଵା ଵିନିପାତିତାଃ ଵାମନଂ ରୂପମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ବଲିଂ ସଂଯମ୍ଯ ମାଯଯା
ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେ, ଭଳିପ୍ରମୁଖ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ମଧୁକାଇଟଭ ଭଳି ନଶ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ; ବାମନ ରୂପ ଧରି ମାୟାରେ ବଳିଙ୍କୁ ବଶ କରିଥିଲେ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ କ୍ରାନ୍ତଵାନ୍ ଏଵ ଵିନିର୍ଜିତ୍ଯ ଦିତେଃ ସୁତାନ୍ ଭୃଗୋର୍ ଵଂଶେ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଦିତିଙ୍କ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ଜିତି ତିନି ଲୋକକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିଲେ; ଭୃଗୁ ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରତାପୀ ପୁଅ ହୋଇଥିଲେ।
ଜଘାନ କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍ ରାମଃ ପିତୁର୍ ଵଧମ୍ ଅନୁସ୍ମରନ୍ ତଥାତ୍ରିତନଯୋ ଭୂତ୍ଵା ଦତ୍ତାତ୍ରେଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ରାମ, ନିଜ ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁକୁ ସ୍ମରଣ କରି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିଲେ; ଏହିପରି ଅତ୍ରିଙ୍କ ପୁଅ ହୋଇ ପ୍ରତାପୀ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ଅବତାର କରିଥିଲେ।
ଯୋଗମ୍ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗମ୍ ଆଚଖ୍ଯାଵ୍ ଅଲର୍କାଯ ମହାତ୍ମନେ ରାମୋ ଦାଶରଥିର୍ ଭୂତ୍ଵା ସ ତୁ ଦେଵଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ସେ ମହାତ୍ମା ଅଲର୍କଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଯୋଗ ଶିଖାଇଥିଲେ; ଦାଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ହୋଇ ଦେବତା ରାମ ଅବତାର କରିଥିଲେ।
ଜଘାନ ରାଵଣଂ ସଂଖ୍ଯେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯ ଭଯଂକରମ୍ ଯଦା ଚୈକାର୍ଣଵେ ସୁପ୍ତୋ ଦେଵଦେଵୋ ଜଗତ୍ପତିଃ
ସେ ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ତିନି ଲୋକର ଭୟଙ୍କର ରାବଣଙ୍କୁ ହତ କରିଥିଲେ; ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଦେବଦେବ, ଜଗତ୍ପତି ଏକ ମହାସାଗରରେ ଶୟାନ ଥିଲେ,