ଭୂତାଵାପ୍ତିସ୍ ତତସ୍ ତସ୍ଯ ଜାଯେତେନ୍ଦ୍ରିଯଗୋଚରା ପୃଥିଵୀ ଵାଯୁର୍ ଆକାଶମ୍ ଆପୋ ଜ୍ଯୋତିଶ୍ ଚ ପଞ୍ଚମମ୍
ତାପରେ ଭୂତମାନଙ୍କ ଅଧିଗମ ହୁଏ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭବ ଯୋଗ୍ୟ; ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଜଳ, ଓ ପଞ୍ଚମ ଅଗ୍ନି—
ତସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯନିଵିଷ୍ଟାନି ସ୍ଵଂ ସ୍ଵଂ ଭାଗଂ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ ପାର୍ଥିଵଂ ଦେହମ୍ ଆହୁସ୍ ତୁ ପ୍ରାଣାତ୍ମାନଂ ଚ ମାରୁତମ୍
ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ନିଜ ନିଜ ଅଂଶରେ ବସିଛନ୍ତି; ଦେହକୁ ପୃଥିବୀର, ପ୍ରାଣ ଆତ୍ମାକୁ ବାୟୁର କୁହାଯାଏ—
ଛିଦ୍ରାଣ୍ଯ୍ ଆକାଶଯୋନୀନି ଜଲାତ୍ ସ୍ରାଵଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ ଜ୍ଯୋତିଶ୍ ଚକ୍ଷୂଂଷି ତେଜଶ୍ ଚ ଆତ୍ମା ତେଷାଂ ମନଃ ସ୍ମୃତମ୍
ଆକାଶରୁ ଛିଦ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ପାଣିରୁ ଝରଣା ବହି ଆସେ, ଆଲୋକ ହେଉଛି ଚକ୍ଷୁ, ଏବଂ ଚେତନାକୁ ସେମାନଙ୍କର ମନ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଗ୍ରାମାଶ୍ ଚ ଵିଷଯାଶ୍ ଚୈଵ ଯସ୍ଯ ଵୀର୍ଯାତ୍ ପ୍ରଵର୍ତିତାଃ ଇତ୍ଯ୍ ଏତାନ୍ ପୁରୁଷଃ ସର୍ଵାନ୍ ସୃଜଂଲ୍ ଲୋକାନ୍ ସନାତନଃ
ଏହି ଯିଏର ଶକ୍ତିରୁ ଗ୍ରାମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ରସ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେହି ସନାତନ ପୁରୁଷ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
ନୈଧନେ ଽସ୍ମିନ୍ କଥଂ ଲୋକେ ନରତ୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଆଗତଃ ଏଷ ନଃ ସଂଶଯୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ୍ ଏଷ ନୋ ଵିସ୍ମଯୋ ମହାନ୍
ଏହି ମରଣଶୀଳ ଜଗତରେ ବିଷ୍ଣୁ କିପରି ମଣିଷ ଜନ୍ମ ନେଲେ? ଏହା ଆମର ସନ୍ଦେହ ଓ ବଡ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ହେ ବ୍ରହ୍ମା।
କଥଂ ଗତିର୍ ଗତିମତାମ୍ ଆପନ୍ନୋ ମାନୁଷୀଂ ତନୁମ୍ ଆଶ୍ଚର୍ଯଂ ପରମଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଦେଵୈର୍ ଦୈତ୍ଯୈଶ୍ ଚ କଥ୍ଯତେ
ଗତିଶୀଳମାନଙ୍କର ଏହି ମହାପଥ କିପରି ମଣିଷ ଦେହକୁ ନେଇଗଲା? ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏହି ପରମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ କହନ୍ତି।
ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଉତ୍ପତ୍ତିମ୍ ଆଶ୍ଚର୍ଯଂ କଥଯସ୍ଵ ମହାମୁନେ ପ୍ରଖ୍ଯାତବଲଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଅମିତତେଜସଃ
ହେ ମହାମୁନି, ଯିଏଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଓ ଶକ୍ତି ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମ କଥା ଆମକୁ କହ।
କର୍ମଣାଶ୍ଚର୍ଯଭୂତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ ତତ୍ତ୍ଵମ୍ ଇହୋଚ୍ଯତାମ୍ କଥଂ ସ ଦେଵୋ ଦେଵାନାମ୍ ଆର୍ତିହା ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକର କାର୍ଯ୍ୟର ସତ୍ୟ ଉପରେ ଆଲୋକ ପାତ କର, କିପରି ସେ ଦେବ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିଲେ।
ସର୍ଵଵ୍ଯାପୀ ଜଗନ୍ନାଥଃ ସର୍ଵଲୋକମହେଶ୍ଵରଃ ସର୍ଗସ୍ଥିତ୍ଯନ୍ତକୃଦ୍ ଦେଵଃ ସର୍ଵଲୋକସୁଖାଵହଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପିତ, ଜଗତ୍ର ନାଥ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାସକ, ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ସଂହାର କରିଥିବା ଦେବତା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥିବା।
ଅକ୍ଷଯଃ ଶାଶ୍ଵତୋ ଽନନ୍ତଃ କ୍ଷଯଵୃଦ୍ଧିଵିଵର୍ଜିତଃ ନିର୍ଲେପୋ ନିର୍ଗୁଣଃ ସୂକ୍ଷ୍ମୋ ନିର୍ଵିକାରୋ ନିରଞ୍ଜନଃ
ସେ ଅକ୍ଷୟ, ଚିରସ୍ଥାୟୀ, ଅନନ୍ତ, ବୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା ହ୍ରାସରୁ ମୁକ୍ତ, ଅଲଗା, ଗୁଣରହିତ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଓ ନିର୍ମଳ।
ସର୍ଵୋପାଧିଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ସତ୍ତାମାତ୍ରଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ଅଵିକାରୀ ଵିଭୁର୍ ନିତ୍ଯଃ ପରମାତ୍ମା ସନାତନଃ
ସମସ୍ତ ଉପାଧିରୁ ମୁକ୍ତ, କେବଳ ସତ୍ତାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ନିତ୍ୟ, ପରମାତ୍ମା, ସନାତନ।
ଅଚଲୋ ନିର୍ମଲୋ ଵ୍ଯାପୀ ନିତ୍ଯତୃପ୍ତୋ ନିରାଶ୍ରଯଃ ଵିଶୁଦ୍ଧଂ ଶ୍ରୂଯତେ ଯସ୍ଯ ହରିତ୍ଵଂ ଚ କୃତେ ଯୁଗେ
ଅଚଳ, ନିର୍ମଳ, ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପିତ, ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ, ଯାହାଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧତା ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଏବଂ କୃତ ଯୁଗରେ ଯାହାଙ୍କର ହରିତ ରୂପ ଥିଲା।
ଵୈକୁଣ୍ଠତ୍ଵଂ ଚ ଦେଵେଷୁ କୃଷ୍ଣତ୍ଵଂ ମାନୁଷେଷୁ ଚ ଈଶ୍ଵରସ୍ଯ ହି ତସ୍ଯେମାଂ ଗହନାଂ କର୍ମଣୋ ଗତିମ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ବୈକୁଣ୍ଠ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୃଷ୍ଣ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏହି ଭଗବାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁହ୍ୟ।
ସମତୀତାଂ ଭଵିଷ୍ଯଂ ଚ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରଵର୍ତତେ ଅଵ୍ଯକ୍ତୋ ଵ୍ଯକ୍ତଲିଙ୍ଗସ୍ଥୋ ଯ ଏଷ ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରଭୁଃ
ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଶୁଣିବା ପ୍ରତି ଇଚ୍ଛା ଉପଜେ, ଯିଏ ଅପ୍ରକଟ ହେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକଟ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାନ୍ତି, ସେଇ ଭଗବାନ।
ନାରାଯଣୋ ହ୍ଯ୍ ଅନନ୍ତାତ୍ମା ପ୍ରଭଵୋ ଽଵ୍ଯଯ ଏଵ ଚ ଏଷ ନାରାଯଣୋ ଭୂତ୍ଵା ହରିର୍ ଆସୀତ୍ ସନାତନଃ
ନାରାୟଣ ସେଇ ଅନନ୍ତ ଆତ୍ମା, ଅକ୍ଷୟ ମୂଳ। ସେ ନାରାୟଣ ଭାବେ ଅବିରତ ଅଛନ୍ତି, ହରି ଭାବେ ସନାତନ।
ବ୍ରହ୍ମା ଶକ୍ରଶ୍ ଚ ରୁଦ୍ରଶ୍ ଚ ଧର୍ମଃ ଶୁକ୍ରୋ ବୃହସ୍ପତିଃ ପ୍ରଧାନାତ୍ମା ପୁରା ହ୍ଯ୍ ଏଷ ବ୍ରହ୍ମାଣମ୍ ଅସୃଜତ୍ ପ୍ରଭୁଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ଶକ୍ର, ରୁଦ୍ର, ଧର୍ମ, ଶୁକ୍ର ଓ ବୃହସ୍ପତି—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ, ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ୱରୂପୀ, ସେଇ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।
ସୋ ଽସୃଜତ୍ ପୂର୍ଵପୁରୁଷଃ ପୁରା କଲ୍ପେ ପ୍ରଜାପତୀନ୍ ଏଵଂ ସ ଭଗଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସର୍ଵଲୋକମହେଶ୍ଵରଃ କିମର୍ଥଂ ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ଽସ୍ମିନ୍ ଯାତୋ ଯଦୁକୁଲେ ହରିଃ
ସେ ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ ପ୍ରଜାପତିମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ଏପରି ଭାବେ ସେଇ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନାଥ, କଣ କାରଣରେ ଏହି ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକରେ ଯଦୁବଂଶରେ ହରି ଆସିଥିଲେ?
ନମସ୍କୃତ୍ଵା ସୁରେଶାଯ ଵିଷ୍ଣଵେ ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣଵେ ପୁରୁଷାଯ ପୁରାଣାଯ ଶାଶ୍ଵତାଯାଵ୍ଯଯାଯ ଚ
ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ, ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ, ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଓ ଅକ୍ଷୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି—
ଚତୁର୍ଵ୍ଯୂହାତ୍ମନେ ତସ୍ମୈ ନିର୍ଗୁଣାଯ ଗୁଣାଯ ଚ ଵରିଷ୍ଠାଯ ଗରିଷ୍ଠାଯ ଵରେଣ୍ଯାଯାମିତାଯ ଚ
ଯିଏ ଚାରି ରୂପର ମୂଳ, ଗୁଣ ଓ ନିର୍ଗୁଣ ଦୁହିଁ, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସବୁଠାରୁ ବଡ, ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଓ ଅପାର—ତାଙ୍କୁ—
ଯଜ୍ଞାଙ୍ଗାଯାଖିଲାଙ୍ଗାଯ ଦେଵାଦ୍ଯୈର୍ ଈପ୍ସିତାଯ ଚ ଯସ୍ମାଦ୍ ଅଣୁତରଂ ନାସ୍ତି ଯସ୍ମାନ୍ ନାସ୍ତି ବୃହତ୍ତରମ୍
ଯାହାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଯଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଯାହାଙ୍କର, ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଆଶା କରନ୍ତି, ଯାହାଠାରୁ କିଛି ଅଧିକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ନାହିଁ, ଯାହାଠାରୁ କିଛି ବଡ ନାହିଁ—
ଯେନ ଵିଶ୍ଵମ୍ ଇଦଂ ଵ୍ଯାପ୍ତମ୍ ଅଜେନ ସଚରାଚରମ୍ ଆଵିର୍ଭାଵତିରୋଭାଵଦୃଷ୍ଟାଦୃଷ୍ଟଵିଲକ୍ଷଣମ୍
ଯିଏ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ, ଚଳାଚଳ ସବୁକୁ, ଆବ୍ରୁତ କରିଛନ୍ତି, ସେ ଅଜନ୍ମା, ପ୍ରକଟ ଓ ଅପ୍ରକଟ, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଠାରୁ ଅଲଗା ।
ଵଦନ୍ତି ଯତ୍ ସୃଷ୍ଟମ୍ ଇତି ତଥୈଵାପ୍ଯ୍ ଉପସଂହୃତମ୍ ବ୍ରହ୍ମଣେ ଚାଦିଦେଵାଯ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସମାଧିନା
ଯାହାକୁ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ତାହାପରେ ଲୟ ମଧ୍ୟ, ସେହି ପ୍ରାଚୀନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ ।
ଅଵିକାରାଯ ଶୁଦ୍ଧାଯ ନିତ୍ଯାଯ ପରମାତ୍ମନେ ସଦୈକରୂପରୂପାଯ ଜିଷ୍ଣଵେ ଵିଷ୍ଣଵେ ନମଃ
ଅବିକାରୀ, ପବିତ୍ର, ଚିରନ୍ତନ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ସଦା ଏକ ରୂପରେ ଥିବା, ବିଜୟୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।
ନମୋ ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭାଯ ହରଯେ ଶଂକରାଯ ଚ ଵାସୁଦେଵାଯ ତାରାଯ ସର୍ଗସ୍ଥିତ୍ଯନ୍ତକାରିଣେ
ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ହରି, ଶଙ୍କର, ବାସୁଦେବ, ତାରକ, ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ସଂହାର କରିଥିବା ସେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।
ଏକାନେକସ୍ଵରୂପାଯ ସ୍ଥୂଲସୂକ୍ଷ୍ମାତ୍ମନେ ନମଃ ଅଵ୍ଯକ୍ତଵ୍ଯକ୍ତଭୂତାଯ ଵିଷ୍ଣଵେ ମୁକ୍ତିହେତଵେ
ଏକ ଓ ଅନେକ ରୂପରେ ଥିବା, ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆତ୍ମା, ପ୍ରକଟ ଓ ଅପ୍ରକଟ ଭାବେ ଥିବା, ମୋକ୍ଷର କାରଣ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।
ସର୍ଗସ୍ଥିତିଵିନାଶାନାଂ ଜଗତୋ ଯୋ ଜଗନ୍ମଯଃ ମୂଲଭୂତୋ ନମସ୍ ତସ୍ମୈ ଵିଷ୍ଣଵେ ପରମାତ୍ମନେ
ଯିଏ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ବିନାଶର ମୂଳ କାରଣ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସାର୍, ସେଇ ପରମାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।
ଆଧାରଭୂତଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯାପ୍ଯ୍ ଅଣୀଯାଂସମ୍ ଅଣୀଯସାମ୍ ପ୍ରଣମ୍ଯ ସର୍ଵଭୂତସ୍ଥମ୍ ଅଚ୍ଯୁତଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ଯିଏ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆଧାର, ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ବିରାଜିତ, ଅଚ୍ୟୁତ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷ, ସେଠିକୁ ନମସ୍କାର ।
ଜ୍ଞାନସ୍ଵରୂପମ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତଂ ନିର୍ମଲଂ ପରମାର୍ଥତଃ ତମ୍ ଏଵାର୍ଥସ୍ଵରୂପେଣ ଭ୍ରାନ୍ତିଦର୍ଶନତଃ ସ୍ଥିତମ୍
ଯାହାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଜ୍ଞାନ, ସର୍ବଥା ପବିତ୍ର, ପରମ ସତ୍ୟ, ତିନି ନିଜରେ ସମସ୍ତ ଅର୍ଥର ରୂପେ ଅଛନ୍ତି, ମୃଗ୍ରାନ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ ।
ଵିଷ୍ଣୁଂ ଗ୍ରସିଷ୍ଣୁଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ସ୍ଥିତିସର୍ଗେ ତଥା ପ୍ରଭୁମ୍ ଅନାଦିଂ ଜଗତାମ୍ ଈଶମ୍ ଅଜମ୍ ଅକ୍ଷଯମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍
ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ସଂହାର ସମୟରେ ବିଶ୍ୱକୁ ଗ୍ରସନ୍ତି, ସୃଷ୍ଟି ଓ ସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରଭୁ, ଅନାଦି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଈଶ୍ୱର, ଅଜନ୍ମା, ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅବିନାଶୀ, ସେଠିକୁ ନମସ୍କାର ।
କଥଯାମି ଯଥା ପୂର୍ଵଂ ଯକ୍ଷାଦ୍ଯୈର୍ ମୁନିସତ୍ତମୈଃ ପୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଭଗଵାନ୍ ଅବ୍ଜଯୋନିଃ ପିତାମହଃ
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲି, ଯେତେବେଳେ ମୁନିମାନେ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ପଚାରିଥିଲେ, ତେବେ କମଳଯୋନି ପିତାମହ ଭଗବାନ୍ କହିଥିଲେ, ସେଥିକୁ ଏବେ କହିବି ।