ଯାନି କର୍ମାଣି ଚକ୍ରୁସ୍ ତେ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ମହୀତଲେ ଵିସ୍ତରେଣ ମୁନେ ତାନି ବ୍ରୂହି ନୋ ଵଦତାଂ ଵର
ହେ ମୁନି, ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଇ କେଉଁ କାମ କଲେ, ଏହା ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହନ୍ତୁ, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ କଥାବକ୍ତା।
ସମଗ୍ରଂ ଚରିତଂ ତେଷାମ୍ ଅଦ୍ଭୁତଂ ଚାତିମାନୁଷମ୍ କଥଂ ସ ଭଗଵାନ୍ ଦେଵଃ ସୁରେଶଃ ସୁରସତ୍ତମଃ
ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଏବଂ ମାନବ ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ—ସେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭଗବାନ, ଦେବମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵସୁଦେଵକୁଲେ ଧୀମାନ୍ ଵାସୁଦେଵତ୍ଵମ୍ ଆଗତଃ ଅମରୈଶ୍ ଚାଵୃତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯକୃଦ୍ଭିର୍ ଅଲଂକୃତମ୍
ସେ ଧୀର ବାସୁଦେବ ବସୁଦେବଙ୍କ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଅମରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ପୁଣ୍ୟବାନ ଓ ଧର୍ମିକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ।
ଦେଵଲୋକଂ କିମ୍ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ମର୍ତ୍ଯଲୋକ ଇହାଗତଃ ଦେଵମାନୁଷଯୋର୍ ନେତା ଦ୍ଯୋର୍ ଭୁଵଃ ପ୍ରଭଵୋ ଽଵ୍ଯଯଃ
ସେ ଦେବମାନଙ୍କର ଲୋକ ଛାଡ଼ି ଏହି ମନୁଷ୍ୟଲୋକକୁ କାହିଁକି ଆସିଲେ—ଦେବ ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ନେତା, ଦ୍ୟୁ ଓ ପୃଥିବୀର ଅବିନାଶୀ ମୂଳ।
କିମର୍ଥଂ ଦିଵ୍ଯମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ମାନୁଷେଷୁ ନ୍ଯଯୋଜଯତ୍ ଯଶ୍ ଚକ୍ରଂ ଵର୍ତଯତ୍ଯ୍ ଏକୋ ମାନୁଷାଣାମ୍ ଅନାମଯମ୍
ସେ ଦିବ୍ୟ ଆତ୍ମା କିଏ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବତରିଲେ—ଯିଏ ଏକାକି ଚକ୍ରକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାଏ?
ସ ମାନୁଷ୍ଯେ କଥଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ଚକ୍ରେ ଚକ୍ରଗଦାଧରଃ ଗୋପାଯନଂ ଯଃ କୁରୁତେ ଜଗତଃ ସାର୍ଵଭୌତିକମ୍
ସେ ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ କିପରି ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମନ ଲଗାଇଲେ—ଯିଏ ଗୋପାଳ ହୋଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଓ ଜଗତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ?
ସ କଥଂ ଗାଂ ଗତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଗୋପତ୍ଵମ୍ ଅକରୋତ୍ ପ୍ରଭୁଃ ମହାଭୂତାନି ଭୂତାତ୍ମା ଯୋ ଦଧାର ଚକାର ଚ
ସେ ବିଷ୍ଣୁ, ପ୍ରଭୁ, କିପରି ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ଗୋପାଳ ହେଲେ—ଯିଏ ସମସ୍ତ ମହାଭୂତ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା ହୋଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରିଥାଏ?
ଶ୍ରୀଗର୍ଭଃ ସ କଥଂ ଗର୍ଭେ ସ୍ତ୍ରିଯା ଭୂଚରଯା ଧୃତଃ ଯେନ ଲୋକାନ୍ କ୍ରମୈର୍ ଜିତ୍ଵା ତ୍ରିଭିର୍ ଵୈ ତ୍ରିଦଶେପ୍ସଯା
ସେ ଶ୍ରୀମୟ, ଯିଏ ଦେବମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ତିନି ପଦରେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଜିତିଥିଲେ, ସେ କିପରି ପୃଥିବୀର ଜନନୀ ଗର୍ଭରେ ଧରିଥିଲେ?
ସ୍ଥାପିତା ଜଗତୋ ମାର୍ଗାସ୍ ତ୍ରିଵର୍ଗାଶ୍ ଚାଭଵଂସ୍ ତ୍ରଯଃ ଯୋ ଽନ୍ତକାଲେ ଜଗତ୍ ପୀତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ତୋଯମଯଂ ଵପୁଃ
ଯିଏ ଜଗତର ମାର୍ଗ ନିର୍ମାଣ କଲେ, ତିନିଟି ପୁରୁଷାର୍ଥ ଦେଲେ, ଯିଏ ସମୟର ଶେଷରେ ଜଗତକୁ ପିଇଯାଇ ଜଳମୟ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ—
ଲୋକମ୍ ଏକାର୍ଣଵଂ ଚକ୍ରେ ଦୃଶ୍ଯାଦୃଶ୍ଯେନ ଚାତ୍ମନା ଯଃ ପୁରାଣଃ ପୁରାଣାତ୍ମା ଵାରାହଂ ରୂପମ୍ ଆସ୍ଥିତଃ
ଯିଏ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଆତ୍ମାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଏକ ମହାସାଗର କରିଦେଲେ, ସେ ପୁରାତନ ଆତ୍ମା, ଯିଏ କେବେ ଦେବୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ—
ଵିଷାଣାଗ୍ରେଣ ଵସୁଧାମ୍ ଉଜ୍ଜହାରାରିସୂଦନଃ ଯଃ ପୁରା ପୁରୁହୂତାର୍ଥେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମ୍ ଇଦମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍
ଯିଏ ଶତ୍ରୁନାଶକ, ତାଙ୍କର ଦାଢ଼ିର ଟିପରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇଥିଲେ, ଯିଏ ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଅବିନାଶୀ ତିନି ଲୋକକୁ ଜିତିଥିଲେ—
ଦଦୌ ଜିତ୍ଵା ଵସୁମତୀଂ ସୁରାଣାଂ ସୁରସତ୍ତମଃ ଯେନ ସୈଂହଵପୁଃ କୃତ୍ଵା ଦ୍ଵିଧା କୃତ୍ଵା ଚ ତତ୍ ପୁନଃ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଭୂମିକୁ ଜିତି ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ ସିଂହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଏହାକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କଲେ ଏବଂ ପୁନି—
ପୂର୍ଵଦୈତ୍ଯୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ ହତଃ ଯଃ ପୁରା ହ୍ଯ୍ ଅନଲୋ ଭୂତ୍ଵା ଔର୍ଵଃ ସଂଵର୍ତକୋ ଵିଭୁଃ
ଯିଏ ପୂର୍ବ ଦୈତ୍ୟ ମହାବଳୀ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ବଧ କଲେ, ଯିଏ ଅଗ୍ନି ହୋଇ ଶେଷ କାଳରେ ମହାବିନାଶକ ଔର୍ବ ହେଲେ—
ପାତାଲସ୍ଥୋ ଽର୍ଣଵରସଂ ପପୌ ତୋଯମଯଂ ହରିଃ ସହସ୍ରଚରଣଂ ବ୍ରହ୍ମ ସହସ୍ରାଂଶୁସହସ୍ରଦମ୍
ଯିଏ ପାତାଳରେ ରହି ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ପିଇଯାଇଥିଲେ, ହରି, ଯିଏ ହଜାର ପାଦ, ହଜାର କିରଣ ଏବଂ ହଜାର ଦାନ ଦେଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମା—
ସହସ୍ରଶିରସଂ ଦେଵଂ ଯମ୍ ଆହୁର୍ ଵୈ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ନାଭ୍ଯାଂ ପଦ୍ମଂ ସମୁଦ୍ଭୂତଂ ଯସ୍ଯ ପୈତାମହଂ ଗୃହମ୍
ଯିଏ ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ଦେବତା, ଯାହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଲୋକେ କହନ୍ତି, ଯାହାର ନାଭିରୁ ପୈତାମହ ପଦ୍ମ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା—
ଏକାର୍ଣଵେ ନାଗଲୋକେ ସଦ୍ଧିରଣ୍ମଯପଙ୍କଜମ୍ ଯେନ ତେ ନିହତା ଦୈତ୍ଯାଃ ସଂଗ୍ରାମେ ତାରକାମଯେ
ଏକ ମହାସାଗର ମଧ୍ୟରେ, ନାଗଲୋକରେ, ସୁନା ପଙ୍କଜ ତାଳ ଥିଲା—ଯିଏ ତାରକା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ।
ଯେନ ଦେଵମଯଂ କୃତ୍ଵା ସର୍ଵାଯୁଧଧରଂ ଵପୁଃ ଗୁହାସଂସ୍ଥେନ ଚୋତ୍ସିକ୍ତଃ କାଲନେମିର୍ ନିପାତିତଃ
ଯିଏ ଦେବତାମୟ ରୂପ ଧରି, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ହୃଦୟର ଗୁହାରେ ବସିଥିବା ଜଣେ ପ୍ରେରିତ କରିଥିଲେ, ସେ କାଳନେମିକୁ ପରାଜିତ କରିଥିଲେ।
ଉତ୍ତରାନ୍ତେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ କ୍ଷୀରୋଦସ୍ଯାମୃତୋଦଧୌ ଯଃ ଶେତେ ଶାଶ୍ଵତଂ ଯୋଗମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ତିମିରଂ ମହତ୍
କ୍ଷୀରସାଗରର ଶେଷରେ, ଅମୃତ ଦିଆଁ ସମୁଦ୍ରରେ, ସେ ଶାଶ୍ୱତ ଯୋଗରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ବଡ଼ ଅନ୍ଧାରରେ ଶୟନ କରିଛନ୍ତି।
ସୁରାରଣୀ ଗର୍ଭମ୍ ଅଧତ୍ତ ଦିଵ୍ଯଂ ତପଃପ୍ରକର୍ଷାଦ୍ ଅଦିତିଃ ପୁରାଣମ୍ ଶକ୍ରଂ ଚ ଯୋ ଦୈତ୍ଯଗଣାଵରୁଦ୍ଧଂ ଗର୍ଭାଵଧାନେନ କୃତଂ ଚକାର
ଅଦିତି ଦିବ୍ୟ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ, ଦେବମାନଙ୍କର ମନ୍ଥନରୁ ପ୍ରାଚୀନ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଗର୍ଭରେ ଧରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦାନବମାନଙ୍କର ଅବରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।
ପଦାନି ଯୋ ଯୋଗମଯାନି କୃତ୍ଵା ଚକାର ଦୈତ୍ଯାନ୍ ସଲିଲେଶଯସ୍ଥାନ୍ କୃତ୍ଵା ଚ ଦେଵାଂସ୍ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରାଂସ୍ ତୁ ଚକ୍ରେ ସୁରେଶଂ ପୁରୁହୂତମ୍ ଏଵ
ଯିଏ ଯୋଗମୟ ପଦ ତିଆରି କରି, ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଜଳରେ ପକାଇ ଦେଇଥିଲେ, ଦେବମାନଙ୍କୁ ତିନି ଲୋକର ଶ୍ୱାମୀ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଗାର୍ହପତ୍ଯେନ ଵିଧିନା ଅନ୍ଵାହାର୍ଯେଣ କର୍ମଣା ଅଗ୍ନିମ୍ ଆହଵନୀଯଂ ଚ ଵେଦଂ ଦୀକ୍ଷାଂ ସମିଦ୍ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଗୃହାଗ୍ନିର ବିଧି ଓ ଅନ୍ୱାହାର୍ଯ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଅଗ୍ନି, ବେଦ, ଦୀକ୍ଷା ଓ ହୋମର କାଠକୁ ସ୍ଥିର କରିଥିଲେ।
ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀଯଂ ସ୍ରୁଵଂ ଚୈଵ ଆଵଭୃଥ୍ଯଂ ତଥୈଵ ଚ ଅଵାକ୍ପାଣିସ୍ ତୁ ଯଶ୍ ଚକ୍ରେ ହଵ୍ଯଭାଗଭୁଜସ୍ ତଥା
ସେ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ ପାତ୍ର, ଯଜ୍ଞ ଚମଚ ଓ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ଏବଂ ନିମ୍ନମୁଖୀ ହାତରେ ହବ୍ୟ ଭାଗ ଭୋଗ କରିଥିବାମାନଙ୍କୁ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ହଵ୍ଯାଦାଂଶ୍ ଚ ସୁରାଂଶ୍ ଚକ୍ରେ କଵ୍ଯାଦାଂଶ୍ ଚ ପିତୄନ୍ ଅଥ ଭୋଗାର୍ଥେ ଯଜ୍ଞଵିଧିନା ଽଯୋଜଯଦ୍ ଯଜ୍ଞକର୍ମଣି
ସେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ହବ୍ୟ ଭୋଗ କରିବା ଅଧିକାରୀ, ପିତୃମାନଙ୍କୁ କାବ୍ୟ ଭୋଗ କରିବା ଅଧିକାରୀ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଭୋଗର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯଜ୍ଞ ବିଧି ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଥିଲେ।
ପାତ୍ରାଣି ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦୀକ୍ଷାଂ ଚରୂଂଶ୍ ଚୋଲୂଖଲାନି ଚ ଯୂପଂ ସମିତ୍ ସ୍ରୁଵଂ ସୋମଂ ପଵିତ୍ରାନ୍ ପରିଧୀନ୍ ଅପି
ସେ ପାତ୍ର, ଦକ୍ଷିଣା, ଦୀକ୍ଷା, ଚରୁ, ଉକ୍ଖଳ, ଯୂପ, ହୋମ କାଠ, ଚମଚ, ସୋମ, ପବିତ୍ର, ପରିଧି ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ଯଜ୍ଞିଯାନି ଚ ଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ଚମସାଂଶ୍ ଚ ତଥାପରାନ୍ ସଦସ୍ଯାନ୍ ଯଜମାନାଂଶ୍ ଚ ମେଧାଦୀଂଶ୍ ଚ କ୍ରତୂତ୍ତମାନ୍
ସେ ଯଜ୍ଞର ଦ୍ରବ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ କମ୍ସ, ସଦସ୍ୟ, ଯଜମାନ, ପୁରୋହିତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ରତୁ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ଵିବଭାଜ ପୁରା ଯସ୍ ତୁ ପାରମେଷ୍ଠ୍ଯେନ କର୍ମଣା ଯୁଗାନୁରୂପଂ ଯଃ କୃତ୍ଵା ଲୋକାନ୍ ଅନୁପରାକ୍ରମାତ୍
ଯିଏ ପୁରାତନ କାଳରେ ପାରମେଷ୍ଠୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଯୁଗ ଅନୁଯାୟୀ ଭାଗ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।
କ୍ଷଣା ନିମେଷାଃ କାଷ୍ଠାଶ୍ ଚ କଲାସ୍ ତ୍ରୈକାଲ୍ଯମ୍ ଏଵ ଚ ମୁହୂର୍ତାସ୍ ତିଥଯୋ ମାସା ଦିନଂ ସଂଵତ୍ସରସ୍ ତଥା
କ୍ଷଣ, ନିମିଷ, କାଷ୍ଠା, କଳା, ତ୍ରିକାଳ, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ତିଥି, ମାସ, ଦିନ ଓ ବର୍ଷ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ଋତଵଃ କାଲଯୋଗାଶ୍ ଚ ପ୍ରମାଣଂ ତ୍ରିଵିଧଂ ତ୍ରିଷୁ ଆଯୁଃକ୍ଷେତ୍ରାଣ୍ଯ୍ ଉପଚଯୋ ଲକ୍ଷଣଂ ରୂପସୌଷ୍ଠଵମ୍
ଋତୁ, କାଳ ଯୋଗ, ତିନି ପ୍ରକାର ମାପ, ଆୟୁର୍ କ୍ଷେତ୍ର, ବୃଦ୍ଧି, ଚିହ୍ନ, ରୂପର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ତ୍ରଯୋ ଲୋକାସ୍ ତ୍ରଯୋ ଦେଵାସ୍ ତ୍ରୈଵିଦ୍ଯଂ ପାଵକାସ୍ ତ୍ରଯଃ ତ୍ରୈକାଲ୍ଯଂ ତ୍ରୀଣି କର୍ମାଣି ତ୍ରଯୋ ଵର୍ଣାସ୍ ତ୍ରଯୋ ଗୁଣାଃ
ତିନି ଲୋକ, ତିନି ଦେବ, ତ୍ରିବିଦ ବେଦ, ତିନି ଅଗ୍ନି, ତ୍ରିକାଳ, ତିନି କାର୍ଯ୍ୟ, ତିନି ବର୍ଣ୍ଣ, ତିନି ଗୁଣ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ସୃଷ୍ଟା ଲୋକାଃ ପୁରା ସର୍ଵେ ଯେନାନନ୍ତେନ କର୍ମଣା ସର୍ଵଭୂତଗତଃ ସ୍ରଷ୍ଟା ସର୍ଵଭୂତଗୁଣାତ୍ମକଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକ ପୂର୍ବରୁ ଅନନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା; ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତରେ ବସିଥିବା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ଭୂତର ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଥିବା।