ଯେ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଵିଭୁଂ ସ୍ତୁଵନ୍ତି ଵରଦଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ତି ମୁକ୍ତିପ୍ରଦଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଶ୍ରୀପୁରୁଷୋତ୍ତମାଖ୍ଯମ୍ ଅଜରଂ ସଂସାରଦୁଃଖାପହମ୍
ଯେମାନେ ଶ୍ରୀପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାମରେ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ଭକ୍ତିରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଯିଏ ଦାନଦେଇଥିବା, ମୋକ୍ଷଦାୟକ, ଅଜର, ସଂସାର ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି,
ତେ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ମନୁଜେନ୍ଦ୍ରଭୋଗମ୍ ଅମଲାଃ ସ୍ଵର୍ଗେ ଚ ଦିଵ୍ଯଂ ସୁଖଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଯାନ୍ତି ସମସ୍ତଦୋଷରହିତାଃ ସ୍ଥାନଂ ହରେର୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍
ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟର ରାଜସୁଖ ଭୋଗ କରି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଶୁଦ୍ଧ ଦିବ୍ୟ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି, ପରେ ସମସ୍ତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଅବିନାଶୀ ହରିଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ଯାନ୍ତି।
ଵ୍ଯାସସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନଯଃ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ ପ୍ରୀତା ବଭୂଵୁଃ ସଂହୃଷ୍ଟା ଵିସ୍ମିତାଶ୍ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ବ୍ୟାସଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମୁନିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଖୁସି, ଆନନ୍ଦ ଓ ପୁନିପୁନି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ।
ଅହୋ ଭାରତଵର୍ଷସ୍ଯ ତ୍ଵଯା ସଂକୀର୍ତିତା ଗୁଣାଃ ତଦ୍ଵଚ୍ ଛ୍ରୀପୁରୁଷାଖ୍ଯସ୍ଯ କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
ହା! ତୁମେ ଭାରତବର୍ଷର ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛ, ଏବଂ ଏହିପରି ଶ୍ରୀପୁରୁଷ ନାମକ କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମାକୁ ମଧ୍ୟ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।
ଵିସ୍ମଯୋ ହି ନ ଚୈକସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାହାତ୍ମ୍ଯମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ ପୁରୁଷାଖ୍ଯସ୍ଯ କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରୀତିଶ୍ ଚ ଵଦତାଂ ଵର
ପୁରୁଷ ନାମକ କ୍ଷେତ୍ରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା ଶୁଣି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଆନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ, ହେ କଥାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଚିରାତ୍ ପ୍ରଭୃତି ଚାସ୍ମାକଂ ସଂଶଯୋ ହୃଦି ଵର୍ତତେ ତ୍ଵଦୃତେ ସଂଶଯସ୍ଯାସ୍ଯ ଚ୍ଛେତ୍ତା ନାନ୍ଯୋ ଽସ୍ତି ଭୂତଲେ
ବହୁଦିନ ଧରି ଆମ ହୃଦୟରେ ଏକ ସନ୍ଦେହ ରହିଛି; ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି, ଏହି ସନ୍ଦେହକୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବା ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।
ଉତ୍ପତ୍ତିଂ ବଲଦେଵସ୍ଯ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଚ ମହୀତଲେ ଭଦ୍ରାଯାଶ୍ ଚୈଵ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ପୃଚ୍ଛାମସ୍ ତ୍ଵାଂ ମହାମୁନେ
ବଳରାମ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଭଦ୍ରାଙ୍କର ଜନ୍ମ କେମିତି ହେଲା, ସେଥିର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ଆମେ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛୁ, ହେ ମହାମୁନି।
କିମର୍ଥଂ ତୌ ସମୁତ୍ପନ୍ନୌ କୃଷ୍ଣସଂକର୍ଷଣାଵ୍ ଉଭୌ ଵସୁଦେଵସୁତୌ ଵୀରୌ ସ୍ଥିତୌ ନନ୍ଦଗୃହେ ମୁନେ
କୃଷ୍ଣ ଓ ସଂକର୍ଷଣ, ଏହି ଦୁଇ ଶୂରବୀର, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଏବଂ କାହିଁକି ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରେ ରହିଲେ, ହେ ମୁନି?
ନିଃସାରେ ମୃତ୍ଯୁଲୋକେ ଽସ୍ମିନ୍ ଦୁଃଖପ୍ରାଯେ ଽତିଚଞ୍ଚଲେ ଜଲବୁଦ୍ବୁଦସଂକାଶେ ଭୈରଵେ ଲୋମହର୍ଷଣେ
ଏହି ମୃତ୍ୟୁଲୋକ ଅସାର, ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବହୁତ ଅସ୍ଥିର ଏବଂ ଜଳବୁଦ୍ବୁଦି ପରି ତୁରନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଶରୀର କଂପାଇଦେଇଥାଏ।
ଵିଣ୍ମୂତ୍ରପିଚ୍ଛଲଂ କଷ୍ଟଂ ସଂକଟଂ ଦୁଃଖଦାଯକମ୍ କଥଂ ଘୋରତରଂ ତେଷାଂ ଗର୍ଭଵାସମ୍ ଅରୋଚତ
ଯେଉଁ ଗର୍ଭବାସ ମଳ ଓ ପେଶାବରେ ପିଛଳ, ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ, ଦୁଃଖର କାରଣ ଏବଂ ଏହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର, ସେଠି ରହିବାରେ ସେମାନେ କେମିତି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ?
ଯାନି କର୍ମାଣି ଚକ୍ରୁସ୍ ତେ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ମହୀତଲେ ଵିସ୍ତରେଣ ମୁନେ ତାନି ବ୍ରୂହି ନୋ ଵଦତାଂ ଵର
ହେ ମୁନି, ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଇ କେଉଁ କାମ କଲେ, ଏହା ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହନ୍ତୁ, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ କଥାବକ୍ତା।
ସମଗ୍ରଂ ଚରିତଂ ତେଷାମ୍ ଅଦ୍ଭୁତଂ ଚାତିମାନୁଷମ୍ କଥଂ ସ ଭଗଵାନ୍ ଦେଵଃ ସୁରେଶଃ ସୁରସତ୍ତମଃ
ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଏବଂ ମାନବ ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ—ସେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭଗବାନ, ଦେବମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵସୁଦେଵକୁଲେ ଧୀମାନ୍ ଵାସୁଦେଵତ୍ଵମ୍ ଆଗତଃ ଅମରୈଶ୍ ଚାଵୃତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯକୃଦ୍ଭିର୍ ଅଲଂକୃତମ୍
ସେ ଧୀର ବାସୁଦେବ ବସୁଦେବଙ୍କ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଅମରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ପୁଣ୍ୟବାନ ଓ ଧର୍ମିକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ।
ଦେଵଲୋକଂ କିମ୍ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ମର୍ତ୍ଯଲୋକ ଇହାଗତଃ ଦେଵମାନୁଷଯୋର୍ ନେତା ଦ୍ଯୋର୍ ଭୁଵଃ ପ୍ରଭଵୋ ଽଵ୍ଯଯଃ
ସେ ଦେବମାନଙ୍କର ଲୋକ ଛାଡ଼ି ଏହି ମନୁଷ୍ୟଲୋକକୁ କାହିଁକି ଆସିଲେ—ଦେବ ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ନେତା, ଦ୍ୟୁ ଓ ପୃଥିବୀର ଅବିନାଶୀ ମୂଳ।
କିମର୍ଥଂ ଦିଵ୍ଯମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ମାନୁଷେଷୁ ନ୍ଯଯୋଜଯତ୍ ଯଶ୍ ଚକ୍ରଂ ଵର୍ତଯତ୍ଯ୍ ଏକୋ ମାନୁଷାଣାମ୍ ଅନାମଯମ୍
ସେ ଦିବ୍ୟ ଆତ୍ମା କିଏ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବତରିଲେ—ଯିଏ ଏକାକି ଚକ୍ରକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାଏ?
ସ ମାନୁଷ୍ଯେ କଥଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ଚକ୍ରେ ଚକ୍ରଗଦାଧରଃ ଗୋପାଯନଂ ଯଃ କୁରୁତେ ଜଗତଃ ସାର୍ଵଭୌତିକମ୍
ସେ ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ କିପରି ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମନ ଲଗାଇଲେ—ଯିଏ ଗୋପାଳ ହୋଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଓ ଜଗତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ?
ସ କଥଂ ଗାଂ ଗତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଗୋପତ୍ଵମ୍ ଅକରୋତ୍ ପ୍ରଭୁଃ ମହାଭୂତାନି ଭୂତାତ୍ମା ଯୋ ଦଧାର ଚକାର ଚ
ସେ ବିଷ୍ଣୁ, ପ୍ରଭୁ, କିପରି ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ଗୋପାଳ ହେଲେ—ଯିଏ ସମସ୍ତ ମହାଭୂତ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା ହୋଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରିଥାଏ?
ଶ୍ରୀଗର୍ଭଃ ସ କଥଂ ଗର୍ଭେ ସ୍ତ୍ରିଯା ଭୂଚରଯା ଧୃତଃ ଯେନ ଲୋକାନ୍ କ୍ରମୈର୍ ଜିତ୍ଵା ତ୍ରିଭିର୍ ଵୈ ତ୍ରିଦଶେପ୍ସଯା
ସେ ଶ୍ରୀମୟ, ଯିଏ ଦେବମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ତିନି ପଦରେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଜିତିଥିଲେ, ସେ କିପରି ପୃଥିବୀର ଜନନୀ ଗର୍ଭରେ ଧରିଥିଲେ?
ସ୍ଥାପିତା ଜଗତୋ ମାର୍ଗାସ୍ ତ୍ରିଵର୍ଗାଶ୍ ଚାଭଵଂସ୍ ତ୍ରଯଃ ଯୋ ଽନ୍ତକାଲେ ଜଗତ୍ ପୀତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ତୋଯମଯଂ ଵପୁଃ
ଯିଏ ଜଗତର ମାର୍ଗ ନିର୍ମାଣ କଲେ, ତିନିଟି ପୁରୁଷାର୍ଥ ଦେଲେ, ଯିଏ ସମୟର ଶେଷରେ ଜଗତକୁ ପିଇଯାଇ ଜଳମୟ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ—
ଲୋକମ୍ ଏକାର୍ଣଵଂ ଚକ୍ରେ ଦୃଶ୍ଯାଦୃଶ୍ଯେନ ଚାତ୍ମନା ଯଃ ପୁରାଣଃ ପୁରାଣାତ୍ମା ଵାରାହଂ ରୂପମ୍ ଆସ୍ଥିତଃ
ଯିଏ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଆତ୍ମାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଏକ ମହାସାଗର କରିଦେଲେ, ସେ ପୁରାତନ ଆତ୍ମା, ଯିଏ କେବେ ଦେବୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ—
ଵିଷାଣାଗ୍ରେଣ ଵସୁଧାମ୍ ଉଜ୍ଜହାରାରିସୂଦନଃ ଯଃ ପୁରା ପୁରୁହୂତାର୍ଥେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମ୍ ଇଦମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍
ଯିଏ ଶତ୍ରୁନାଶକ, ତାଙ୍କର ଦାଢ଼ିର ଟିପରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇଥିଲେ, ଯିଏ ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଅବିନାଶୀ ତିନି ଲୋକକୁ ଜିତିଥିଲେ—
ଦଦୌ ଜିତ୍ଵା ଵସୁମତୀଂ ସୁରାଣାଂ ସୁରସତ୍ତମଃ ଯେନ ସୈଂହଵପୁଃ କୃତ୍ଵା ଦ୍ଵିଧା କୃତ୍ଵା ଚ ତତ୍ ପୁନଃ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଭୂମିକୁ ଜିତି ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ ସିଂହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଏହାକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କଲେ ଏବଂ ପୁନି—
ପୂର୍ଵଦୈତ୍ଯୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ ହତଃ ଯଃ ପୁରା ହ୍ଯ୍ ଅନଲୋ ଭୂତ୍ଵା ଔର୍ଵଃ ସଂଵର୍ତକୋ ଵିଭୁଃ
ଯିଏ ପୂର୍ବ ଦୈତ୍ୟ ମହାବଳୀ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ବଧ କଲେ, ଯିଏ ଅଗ୍ନି ହୋଇ ଶେଷ କାଳରେ ମହାବିନାଶକ ଔର୍ବ ହେଲେ—
ପାତାଲସ୍ଥୋ ଽର୍ଣଵରସଂ ପପୌ ତୋଯମଯଂ ହରିଃ ସହସ୍ରଚରଣଂ ବ୍ରହ୍ମ ସହସ୍ରାଂଶୁସହସ୍ରଦମ୍
ଯିଏ ପାତାଳରେ ରହି ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ପିଇଯାଇଥିଲେ, ହରି, ଯିଏ ହଜାର ପାଦ, ହଜାର କିରଣ ଏବଂ ହଜାର ଦାନ ଦେଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମା—
ସହସ୍ରଶିରସଂ ଦେଵଂ ଯମ୍ ଆହୁର୍ ଵୈ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ନାଭ୍ଯାଂ ପଦ୍ମଂ ସମୁଦ୍ଭୂତଂ ଯସ୍ଯ ପୈତାମହଂ ଗୃହମ୍
ଯିଏ ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ଦେବତା, ଯାହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଲୋକେ କହନ୍ତି, ଯାହାର ନାଭିରୁ ପୈତାମହ ପଦ୍ମ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା—
ଏକାର୍ଣଵେ ନାଗଲୋକେ ସଦ୍ଧିରଣ୍ମଯପଙ୍କଜମ୍ ଯେନ ତେ ନିହତା ଦୈତ୍ଯାଃ ସଂଗ୍ରାମେ ତାରକାମଯେ
ଏକ ମହାସାଗର ମଧ୍ୟରେ, ନାଗଲୋକରେ, ସୁନା ପଙ୍କଜ ତାଳ ଥିଲା—ଯିଏ ତାରକା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ।
ଯେନ ଦେଵମଯଂ କୃତ୍ଵା ସର୍ଵାଯୁଧଧରଂ ଵପୁଃ ଗୁହାସଂସ୍ଥେନ ଚୋତ୍ସିକ୍ତଃ କାଲନେମିର୍ ନିପାତିତଃ
ଯିଏ ଦେବତାମୟ ରୂପ ଧରି, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ହୃଦୟର ଗୁହାରେ ବସିଥିବା ଜଣେ ପ୍ରେରିତ କରିଥିଲେ, ସେ କାଳନେମିକୁ ପରାଜିତ କରିଥିଲେ।
ଉତ୍ତରାନ୍ତେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ କ୍ଷୀରୋଦସ୍ଯାମୃତୋଦଧୌ ଯଃ ଶେତେ ଶାଶ୍ଵତଂ ଯୋଗମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ତିମିରଂ ମହତ୍
କ୍ଷୀରସାଗରର ଶେଷରେ, ଅମୃତ ଦିଆଁ ସମୁଦ୍ରରେ, ସେ ଶାଶ୍ୱତ ଯୋଗରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ବଡ଼ ଅନ୍ଧାରରେ ଶୟନ କରିଛନ୍ତି।
ସୁରାରଣୀ ଗର୍ଭମ୍ ଅଧତ୍ତ ଦିଵ୍ଯଂ ତପଃପ୍ରକର୍ଷାଦ୍ ଅଦିତିଃ ପୁରାଣମ୍ ଶକ୍ରଂ ଚ ଯୋ ଦୈତ୍ଯଗଣାଵରୁଦ୍ଧଂ ଗର୍ଭାଵଧାନେନ କୃତଂ ଚକାର
ଅଦିତି ଦିବ୍ୟ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ, ଦେବମାନଙ୍କର ମନ୍ଥନରୁ ପ୍ରାଚୀନ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଗର୍ଭରେ ଧରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦାନବମାନଙ୍କର ଅବରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।
ପଦାନି ଯୋ ଯୋଗମଯାନି କୃତ୍ଵା ଚକାର ଦୈତ୍ଯାନ୍ ସଲିଲେଶଯସ୍ଥାନ୍ କୃତ୍ଵା ଚ ଦେଵାଂସ୍ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରାଂସ୍ ତୁ ଚକ୍ରେ ସୁରେଶଂ ପୁରୁହୂତମ୍ ଏଵ
ଯିଏ ଯୋଗମୟ ପଦ ତିଆରି କରି, ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଜଳରେ ପକାଇ ଦେଇଥିଲେ, ଦେବମାନଙ୍କୁ ତିନି ଲୋକର ଶ୍ୱାମୀ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ କରିଥିଲେ।