ଗନ୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମି ପରମଂ ପଦଂ ଯତ୍ ତେ ସନାତନମ୍ ପ୍ରସାଦାତ୍ ତଵ ଦେଵେଶ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍
ମୁଁ ତୁମର ସେଇ ଚିରନ୍ତନ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ତୁମ ଦୟାରେ, ଯାହାକୁ ପୁନର୍ବାର ମିଳିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।
ଭକ୍ତୋ ଽସି ମେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାମ୍ ଆରାଧଯ ନିତ୍ଯଶଃ ମତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ ଧ୍ରୁଵଂ ମୋକ୍ଷଂ ପ୍ରାପ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ସମୀହିତମ୍
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ମୋର ଭକ୍ତ। ସଦା ମୋତେ ପୂଜା କର। ମୋର କୃପାରେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମେ ଚାହିଥିବା ମୋକ୍ଷକୁ ପାଇପାରିବ।
ମଦ୍ଭକ୍ତାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ଶୂଦ୍ରାନ୍ତ୍ଯଜାତିଜାଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ପରାଂ ସିଦ୍ଧିଂ କିଂ ପୁନସ୍ ତ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ମୋର ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଜନାନୀ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଅତି ନିମ୍ନ ଜାତିର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧିକୁ ପାଇଥାନ୍ତି; ତେବେ, ହେ ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ତ କିଏଁ ନ ପାଇବ।
ଶ୍ଵପାକୋ ଽପି ଚ ମଦ୍ଭକ୍ତଃ ସମ୍ଯକ୍ ଶ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯ୍ ଅଭିମତାଂ ସିଦ୍ଧିମ୍ ଅନ୍ଯେଷାଂ ତତ୍ର କା କଥା
ଏହିପରି, ଯଦି କୌଣସି ଚଣ୍ଡାଳ ମଧ୍ୟ ମୋର ଭକ୍ତ ହୁଏ, ଭଲ ଭାବରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଆପେକ୍ଷିତ ସିଦ୍ଧିକୁ ପାଇଥାଏ; ତେବେ ଅନ୍ୟମାନେ ତ କଥା ଅଛି କଣ?
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତଂ ଵିପ୍ରାଃ ସ ଦେଵୋ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲଃ ଦୁର୍ଵିଜ୍ଞେଯଗତିର୍ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ
ଏଭଳି କହି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ଦେବ, ଯାହାଙ୍କର ଗତି ବୁଝିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ, ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ କଣ୍ଡୁଃ ସଂହୃଷ୍ଟମାନସଃ ସର୍ଵାନ୍ କାମାନ୍ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସ୍ଵସ୍ଥଚିତ୍ତୋ ଭଵତ୍ ପୁନଃ
ସେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, କଣ୍ଡୁ ମୁନି ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ପୁନି ନିଜ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କଲେ।
ସର୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ସଂଯମ୍ଯ ନିର୍ମମୋ ନିରହଂକୃତିଃ ଏକାଗ୍ରମାନସଃ ସମ୍ଯଗ୍ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ତଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ମମତା ଓ ଅହଂକାର ଛାଡି, ଏକାଗ୍ର ମନେ, ଭଲ ଭାବରେ ସେଇ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ନିର୍ଲେପଂ ନିର୍ଗୁଣଂ ଶାନ୍ତଂ ସତ୍ତାମାତ୍ରଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ ଅଵାପ ପରମଂ ମୋକ୍ଷଂ ସୁରାଣାମ୍ ଅପି ଦୁର୍ଲଭମ୍
ଯିଏ ନିର୍ମଳ, ଗୁଣହୀନ, ଶାନ୍ତ, କେବଳ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେଇ ପରମ ମୋକ୍ଷକୁ, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ, ସେ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ଯଃ ପଠେଚ୍ ଛୃଣୁଯାଦ୍ ଵାପି କଥାଂ କଣ୍ଡୋର୍ ମହାତ୍ମନଃ ଵିମୁକ୍ତଃ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯିଏ କିମ୍ବା ପଢ଼େ, କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ଏହି ମହାତ୍ମା କଣ୍ଡୁଙ୍କର କଥା, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଯାଏ।
ଏଵଂ ମଯା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ କର୍ମଭୂମିର୍ ଉଦାହୃତା ମୋକ୍ଷକ୍ଷେତ୍ରଂ ଚ ପରମଂ ଦେଵଂ ଚ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମୁଁ କର୍ମଭୂମି, ପରମ ମୋକ୍ଷକ୍ଷେତ୍ର ଓ ପରମ ଦେବ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲି।
ଯେ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଵିଭୁଂ ସ୍ତୁଵନ୍ତି ଵରଦଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ତି ମୁକ୍ତିପ୍ରଦଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଶ୍ରୀପୁରୁଷୋତ୍ତମାଖ୍ଯମ୍ ଅଜରଂ ସଂସାରଦୁଃଖାପହମ୍
ଯେମାନେ ଶ୍ରୀପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାମରେ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ଭକ୍ତିରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଯିଏ ଦାନଦେଇଥିବା, ମୋକ୍ଷଦାୟକ, ଅଜର, ସଂସାର ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି,
ତେ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ମନୁଜେନ୍ଦ୍ରଭୋଗମ୍ ଅମଲାଃ ସ୍ଵର୍ଗେ ଚ ଦିଵ୍ଯଂ ସୁଖଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଯାନ୍ତି ସମସ୍ତଦୋଷରହିତାଃ ସ୍ଥାନଂ ହରେର୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍
ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟର ରାଜସୁଖ ଭୋଗ କରି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଶୁଦ୍ଧ ଦିବ୍ୟ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି, ପରେ ସମସ୍ତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଅବିନାଶୀ ହରିଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ଯାନ୍ତି।
ଵ୍ଯାସସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନଯଃ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ ପ୍ରୀତା ବଭୂଵୁଃ ସଂହୃଷ୍ଟା ଵିସ୍ମିତାଶ୍ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ବ୍ୟାସଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମୁନିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଖୁସି, ଆନନ୍ଦ ଓ ପୁନିପୁନି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ।
ଅହୋ ଭାରତଵର୍ଷସ୍ଯ ତ୍ଵଯା ସଂକୀର୍ତିତା ଗୁଣାଃ ତଦ୍ଵଚ୍ ଛ୍ରୀପୁରୁଷାଖ୍ଯସ୍ଯ କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
ହା! ତୁମେ ଭାରତବର୍ଷର ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛ, ଏବଂ ଏହିପରି ଶ୍ରୀପୁରୁଷ ନାମକ କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମାକୁ ମଧ୍ୟ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।
ଵିସ୍ମଯୋ ହି ନ ଚୈକସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାହାତ୍ମ୍ଯମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ ପୁରୁଷାଖ୍ଯସ୍ଯ କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରୀତିଶ୍ ଚ ଵଦତାଂ ଵର
ପୁରୁଷ ନାମକ କ୍ଷେତ୍ରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା ଶୁଣି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଆନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ, ହେ କଥାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଚିରାତ୍ ପ୍ରଭୃତି ଚାସ୍ମାକଂ ସଂଶଯୋ ହୃଦି ଵର୍ତତେ ତ୍ଵଦୃତେ ସଂଶଯସ୍ଯାସ୍ଯ ଚ୍ଛେତ୍ତା ନାନ୍ଯୋ ଽସ୍ତି ଭୂତଲେ
ବହୁଦିନ ଧରି ଆମ ହୃଦୟରେ ଏକ ସନ୍ଦେହ ରହିଛି; ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି, ଏହି ସନ୍ଦେହକୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବା ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।
ଉତ୍ପତ୍ତିଂ ବଲଦେଵସ୍ଯ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଚ ମହୀତଲେ ଭଦ୍ରାଯାଶ୍ ଚୈଵ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ପୃଚ୍ଛାମସ୍ ତ୍ଵାଂ ମହାମୁନେ
ବଳରାମ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଭଦ୍ରାଙ୍କର ଜନ୍ମ କେମିତି ହେଲା, ସେଥିର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ଆମେ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛୁ, ହେ ମହାମୁନି।
କିମର୍ଥଂ ତୌ ସମୁତ୍ପନ୍ନୌ କୃଷ୍ଣସଂକର୍ଷଣାଵ୍ ଉଭୌ ଵସୁଦେଵସୁତୌ ଵୀରୌ ସ୍ଥିତୌ ନନ୍ଦଗୃହେ ମୁନେ
କୃଷ୍ଣ ଓ ସଂକର୍ଷଣ, ଏହି ଦୁଇ ଶୂରବୀର, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଏବଂ କାହିଁକି ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରେ ରହିଲେ, ହେ ମୁନି?
ନିଃସାରେ ମୃତ୍ଯୁଲୋକେ ଽସ୍ମିନ୍ ଦୁଃଖପ୍ରାଯେ ଽତିଚଞ୍ଚଲେ ଜଲବୁଦ୍ବୁଦସଂକାଶେ ଭୈରଵେ ଲୋମହର୍ଷଣେ
ଏହି ମୃତ୍ୟୁଲୋକ ଅସାର, ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବହୁତ ଅସ୍ଥିର ଏବଂ ଜଳବୁଦ୍ବୁଦି ପରି ତୁରନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଶରୀର କଂପାଇଦେଇଥାଏ।
ଵିଣ୍ମୂତ୍ରପିଚ୍ଛଲଂ କଷ୍ଟଂ ସଂକଟଂ ଦୁଃଖଦାଯକମ୍ କଥଂ ଘୋରତରଂ ତେଷାଂ ଗର୍ଭଵାସମ୍ ଅରୋଚତ
ଯେଉଁ ଗର୍ଭବାସ ମଳ ଓ ପେଶାବରେ ପିଛଳ, ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ, ଦୁଃଖର କାରଣ ଏବଂ ଏହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର, ସେଠି ରହିବାରେ ସେମାନେ କେମିତି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ?
ଯାନି କର୍ମାଣି ଚକ୍ରୁସ୍ ତେ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ମହୀତଲେ ଵିସ୍ତରେଣ ମୁନେ ତାନି ବ୍ରୂହି ନୋ ଵଦତାଂ ଵର
ହେ ମୁନି, ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଇ କେଉଁ କାମ କଲେ, ଏହା ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହନ୍ତୁ, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ କଥାବକ୍ତା।
ସମଗ୍ରଂ ଚରିତଂ ତେଷାମ୍ ଅଦ୍ଭୁତଂ ଚାତିମାନୁଷମ୍ କଥଂ ସ ଭଗଵାନ୍ ଦେଵଃ ସୁରେଶଃ ସୁରସତ୍ତମଃ
ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଏବଂ ମାନବ ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ—ସେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭଗବାନ, ଦେବମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵସୁଦେଵକୁଲେ ଧୀମାନ୍ ଵାସୁଦେଵତ୍ଵମ୍ ଆଗତଃ ଅମରୈଶ୍ ଚାଵୃତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯକୃଦ୍ଭିର୍ ଅଲଂକୃତମ୍
ସେ ଧୀର ବାସୁଦେବ ବସୁଦେବଙ୍କ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଅମରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ପୁଣ୍ୟବାନ ଓ ଧର୍ମିକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ।
ଦେଵଲୋକଂ କିମ୍ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ମର୍ତ୍ଯଲୋକ ଇହାଗତଃ ଦେଵମାନୁଷଯୋର୍ ନେତା ଦ୍ଯୋର୍ ଭୁଵଃ ପ୍ରଭଵୋ ଽଵ୍ଯଯଃ
ସେ ଦେବମାନଙ୍କର ଲୋକ ଛାଡ଼ି ଏହି ମନୁଷ୍ୟଲୋକକୁ କାହିଁକି ଆସିଲେ—ଦେବ ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ନେତା, ଦ୍ୟୁ ଓ ପୃଥିବୀର ଅବିନାଶୀ ମୂଳ।
କିମର୍ଥଂ ଦିଵ୍ଯମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ମାନୁଷେଷୁ ନ୍ଯଯୋଜଯତ୍ ଯଶ୍ ଚକ୍ରଂ ଵର୍ତଯତ୍ଯ୍ ଏକୋ ମାନୁଷାଣାମ୍ ଅନାମଯମ୍
ସେ ଦିବ୍ୟ ଆତ୍ମା କିଏ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବତରିଲେ—ଯିଏ ଏକାକି ଚକ୍ରକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାଏ?
ସ ମାନୁଷ୍ଯେ କଥଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ଚକ୍ରେ ଚକ୍ରଗଦାଧରଃ ଗୋପାଯନଂ ଯଃ କୁରୁତେ ଜଗତଃ ସାର୍ଵଭୌତିକମ୍
ସେ ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ କିପରି ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମନ ଲଗାଇଲେ—ଯିଏ ଗୋପାଳ ହୋଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଓ ଜଗତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ?
ସ କଥଂ ଗାଂ ଗତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଗୋପତ୍ଵମ୍ ଅକରୋତ୍ ପ୍ରଭୁଃ ମହାଭୂତାନି ଭୂତାତ୍ମା ଯୋ ଦଧାର ଚକାର ଚ
ସେ ବିଷ୍ଣୁ, ପ୍ରଭୁ, କିପରି ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ଗୋପାଳ ହେଲେ—ଯିଏ ସମସ୍ତ ମହାଭୂତ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା ହୋଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରିଥାଏ?
ଶ୍ରୀଗର୍ଭଃ ସ କଥଂ ଗର୍ଭେ ସ୍ତ୍ରିଯା ଭୂଚରଯା ଧୃତଃ ଯେନ ଲୋକାନ୍ କ୍ରମୈର୍ ଜିତ୍ଵା ତ୍ରିଭିର୍ ଵୈ ତ୍ରିଦଶେପ୍ସଯା
ସେ ଶ୍ରୀମୟ, ଯିଏ ଦେବମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ତିନି ପଦରେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଜିତିଥିଲେ, ସେ କିପରି ପୃଥିବୀର ଜନନୀ ଗର୍ଭରେ ଧରିଥିଲେ?
ସ୍ଥାପିତା ଜଗତୋ ମାର୍ଗାସ୍ ତ୍ରିଵର୍ଗାଶ୍ ଚାଭଵଂସ୍ ତ୍ରଯଃ ଯୋ ଽନ୍ତକାଲେ ଜଗତ୍ ପୀତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ତୋଯମଯଂ ଵପୁଃ
ଯିଏ ଜଗତର ମାର୍ଗ ନିର୍ମାଣ କଲେ, ତିନିଟି ପୁରୁଷାର୍ଥ ଦେଲେ, ଯିଏ ସମୟର ଶେଷରେ ଜଗତକୁ ପିଇଯାଇ ଜଳମୟ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ—
ଲୋକମ୍ ଏକାର୍ଣଵଂ ଚକ୍ରେ ଦୃଶ୍ଯାଦୃଶ୍ଯେନ ଚାତ୍ମନା ଯଃ ପୁରାଣଃ ପୁରାଣାତ୍ମା ଵାରାହଂ ରୂପମ୍ ଆସ୍ଥିତଃ
ଯିଏ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଆତ୍ମାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଏକ ମହାସାଗର କରିଦେଲେ, ସେ ପୁରାତନ ଆତ୍ମା, ଯିଏ କେବେ ଦେବୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ—