ଊର୍ମିଷଟ୍କାତିଗଂ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞେଯମ୍ ଆତ୍ମଜଯେନ ମେ ଗତିର୍ ଏଷା କୃତା ଯେନ ଧିକ୍ ତଂ କାମମହାଗ୍ରହମ୍
ଛଅଟି ତରଙ୍ଗକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ବ୍ରହ୍ମକୁ ଆତ୍ମସଂଯମ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ; ଏହି ମୋର ପଥ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର କାମନାକୁ ଜୟ କରିଛି—ଏହି ଅଭିଲାଷା ଉପରେ ଅପମାନ ହୋଉ।
ଵ୍ରତାନି ସର୍ଵଵେଦାଶ୍ ଚ କାରଣାନ୍ଯ୍ ଅଖିଲାନି ଚ ନରକଗ୍ରାମମାର୍ଗେଣ କାମେନାଦ୍ଯ ହତାନି ମେ
ମୋର ସମସ୍ତ ବ୍ରତ, ସମସ୍ତ ବେଦ ଏବଂ ସମସ୍ତ କାରଣଗୁଡ଼ିକ, ଆଜି କାମନା ଦ୍ୱାରା ନରକକୁ ନେଇଯିବା ପଥରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା।
ନ ତ୍ଵାଂ କରୋମ୍ଯ୍ ଅହଂ ଭସ୍ମ କ୍ରୋଧତୀଵ୍ରେଣ ଵହ୍ନିନା ସତାଂ ସାପ୍ତପଦଂ ମୈତ୍ର୍ଯମ୍ ଉଷିତୋ ଽହଂ ତ୍ଵଯା ସହ
ମୁଁ ତୁମକୁ କ୍ରୋଧର ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ କରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ କରୁଥିବା ସାତ ପଦର ମିତ୍ରତା ଅନୁଭବ କରିଛି।
ଅଥଵା ତଵ ଦୋଷଃ କଃ କିଂ ଵା କୁର୍ଯାମ୍ ଅହଂ ତଵ ମମୈଵ ଦୋଷୋ ନିତରାଂ ଯେନାହମ୍ ଅଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
କିମ୍ବା, ତୁମର ଦୋଷ କଣ? ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କଣ କରିପାରିବି? ଦୋଷ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋର, କାରଣ ମୁଁ ଆପଣ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଜୟ କରିପାରିନାହିଁ।
ଯଥା ଶକ୍ରପ୍ରିଯାର୍ଥିନ୍ଯା କୃତୋ ମତ୍ତପସୋ ଵ୍ଯଯଃ ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟିମହାମୋହମନୁନାହଂ ଜୁଗୁପ୍ସିତଃ
ଯେପରି ଶକ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ମୋର ମଦମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଗଲା, ସେପରି ତୁମର ଦୃଷ୍ଟି ଏବଂ ମହାମୋହରେ ମୁଁ ଘୃଣିତ ହୋଇଯାଇଛି।
ଯାଵଦ୍ ଇତ୍ଥଂ ସ ଵିପ୍ରର୍ଷିସ୍ ତାଂ ବ୍ରଵୀତି ସୁମଧ୍ଯମାମ୍ ତାଵତ୍ ସ୍ଖଲତ୍ସ୍ଵେଦଜଲା ସା ବଭୂଵାତିଵେପଥୁଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି ସେଇ ସୁନ୍ଦର କମର ବିଶିଷ୍ଟା ନାରୀଙ୍କୁ ଏପରି କହୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ଅତି ଭୟଭିତ, ଘର୍ମରେ ଭିଜିଯାଇ, ବେଶି ଅସ୍ଥିର ହୋଇପଡ଼ିଲେ।
ପ୍ରଵେପମାନାଂ ସ ଚ ତାଂ ସ୍ଵିନ୍ନଗାତ୍ରଲତାଂ ସତୀମ୍ ଗଚ୍ଛ ଗଚ୍ଛେତି ସକ୍ରୋଧମ୍ ଉଵାଚ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ କମ୍ପିଥିବା, ଲତାପରି ଦେହ ଘର୍ମରେ ଭିଜିଥିବା ଦେଖି, ମହାମୁନି କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, 'ଚାଲ, ଚାଲ!'
ସା ତୁ ନିର୍ଭର୍ତ୍ସିତା ତେନ ଵିନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ତଦାଶ୍ରମାତ୍ ଆକାଶଗାମିନୀ ସ୍ଵେଦଂ ମମାର୍ଜ ତରୁପଲ୍ଲଵୈଃ
ସେ ତାଙ୍କର ତିବ୍ର ଉପାଳମ୍ବରେ ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରିଗଲେ, ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଚାଲି, ଗଛର ପତ୍ରରେ ଘର୍ମ ପୁଛିଲେ।
ଵୃକ୍ଷାଦ୍ ଵୃକ୍ଷଂ ଯଯୌ ବାଲା ଉଦଗ୍ରାରୁଣପଲ୍ଲଵୈଃ ନିର୍ମମାର୍ଜ ଚ ଗାତ୍ରାଣି ଗଲତ୍ସ୍ଵେଦଜଲାନି ଵୈ
ସେ ଯୁବତୀ ଗଛରୁ ଗଛକୁ ଯାଉଥିଲେ, ତାଜା ଲାଲ ପତ୍ରରେ ଦେହରୁ ଝରୁଥିବା ଘର୍ମ ପୁଛୁଥିଲେ।
ଋଷିଣା ଯସ୍ ତଦା ଗର୍ଭସ୍ ତସ୍ଯା ଦେହେ ସମାହିତଃ ନିର୍ଜଗାମ ସରୋମାଞ୍ଚସ୍ଵେଦରୂପୀ ତଦଙ୍ଗତଃ
ତେବେ ଋଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଗର୍ଭ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଏବଂ ସେହି ଗର୍ଭ ଘର୍ମର ଆକାରରେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗରୁ ବାହାରିଲା।
ତଂ ଵୃକ୍ଷା ଜଗୃହୁର୍ ଗର୍ଭମ୍ ଏକଂ ଚକ୍ରେ ଚ ମାରୁତଃ ସୋମେନାପ୍ଯାଯିତୋ ଗୋଭିଃ ସ ତଦା ଵଵୃଦ୍ଧେ ଶନୈଃ
ଗଛମାନେ ସେଇ ଗର୍ଭକୁ ଧରିଲେ, ପବନ ଏହାକୁ ଏକ କଲା; ସୋମ ଓ ଗାଈଁ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ହୋଇ, ଏହା ଦୀରେ ଦୀରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା।
ମାରିଷା ନାମ କନ୍ଯାଭୂଦ୍ ଵୃକ୍ଷାଣାଂ ଚାରୁଲୋଚନା ପ୍ରାଚେତସାନାଂ ସା ଭାର୍ଯା ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଜନନୀ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଚମତ୍କାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ମାରିଷା ନାମକ ଏକ କନ୍ୟା ଗଛମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ସେ ପ୍ରାଚେତସମାନଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏବଂ ଦକ୍ଷଙ୍କର ମାଆ ହେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ସ ଚାପି ଭଗଵାନ୍ କଣ୍ଡୁଃ କ୍ଷୀଣେ ତପସି ସତ୍ତମଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମାଖ୍ଯଂ ଭୋ ଵିପ୍ରା ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଆଯତନଂ ଯଯୌ
ଏବଂ ଭଗବାନ କଣ୍ଡୁ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଶେଷ ହେବା ପରେ, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାମକ ଆଶ୍ରୟକୁ ଗଲେ।
ଦଦର୍ଶ ପରମଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ମୁକ୍ତିଦଂ ଭୁଵି ଦୁର୍ଲଭମ୍ ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯୋଦଧେସ୍ ତୀରେ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦମ୍
ସେ ମୁକ୍ତିଦାୟକ, ପୃଥିବୀରେ ଦୁର୍ଲଭ, ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରତୀରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସମସ୍ତ ଆଭିଲାଷିତ ଫଳ ଦେଇଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ।
ସୁରମ୍ଯଂ ଵାଲୁକାକୀର୍ଣଂ କେତକୀଵନଶୋଭିତମ୍ ନାନାଦ୍ରୁମଲତାକୀର୍ଣଂ ନାନାପକ୍ଷିରୁତଂ ଶିଵମ୍
ସେଠା ରେତିରେ ଢାକା, କେତକୀ ଉଦ୍ୟାନରେ ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଓ ଲତାରେ ଭରିଆ, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର ଡାକରେ ମଧୁର ଓ ଶୁଭ।
ସର୍ଵତ୍ର ସୁଖସଂଚାରଂ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମାନ୍ଵିତମ୍ ସର୍ଵସୌଖ୍ଯପ୍ରଦଂ ନୄଣାଂ ଧନ୍ଯଂ ସର୍ଵଗୁଣାକରମ୍
ସମସ୍ତଠାରେ ସହଜ ଚଳାଚଳ, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦେଇଥିବା, ଧନ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଆଧାର।
ଭୃଗ୍ଵାଦ୍ଯୈଃ ସେଵିତଂ ପୂର୍ଵଂ ମୁନିସିଦ୍ଧଵରୈସ୍ ତଥା ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ କିଂନରୈର୍ ଯକ୍ଷୈସ୍ ତଥାନ୍ଯୈର୍ ମୋକ୍ଷକାଙ୍କ୍ଷିଭିଃ
ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ପୂର୍ବେ ଭୃଗୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁନି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଯକ୍ଷ ଓ ମୋକ୍ଷ ଆକାଂକ୍ଷୀ ଅନ୍ୟମାନେ ସେବନ କରିଥିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ଚ ହରିଂ ତତ୍ର ଦେଵୈଃ ସର୍ଵୈର୍ ଅଲଂକୃତମ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାଦ୍ଯୈସ୍ ତଥା ଵର୍ଣୈର୍ ଆଶ୍ରମସ୍ଥୈର୍ ନିଷେଵିତମ୍
ସେଠାରେ ସେ ହରିଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଜାତିମାନେ ଏବଂ ଆଶ୍ରମବାସୀମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ସ ତଦା କ୍ଷେତ୍ରଂ ଦେଵଂ ଚ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ କୃତକୃତ୍ଯମ୍ ଇଵାତ୍ମାନଂ ମେନେ ସ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ସେ ମହାମୁନି, ସେଇ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଓ ପରମ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାମନା ପୂରଣ ହୋଇଯାଇଛି ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ତତ୍ରୈକାଗ୍ରମନା ଭୂତ୍ଵା ଚକାରାରାଧନଂ ହରେଃ ବ୍ରହ୍ମପାରମଯଂ କୁର୍ଵଞ୍ ଜପମ୍ ଏକାଗ୍ରମାନସଃ ଊର୍ଧ୍ଵବାହୁର୍ ମହାଯୋଗୀ ସ୍ଥିତ୍ଵାସୌ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ସେଠାରେ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ସେ ମହାଯୋଗୀ ମୁନି, ହରିଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଉଚ୍ଚ ହାତ ଉଠାଇ, ଏକାଗ୍ର ମନେ ବ୍ରହ୍ମପାର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମପାରଂ ମୁନେ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମଃ ପରମଂ ଶୁଭମ୍ ଜପତା କଣ୍ଡୁନା ଦେଵୋ ଯେନାରାଧ୍ଯତ କେଶଵଃ
ହେ ମୁନି, ଆମେ ସେଇ ପରମ ଶୁଭ ବ୍ରହ୍ମପାର ମନ୍ତ୍ର ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଯାହା ଜପ କରି କଣ୍ଡୁ ମୁନି କେଶବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିଥିଲେ।
ପାରଂ ପରଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଅପାରପାରଃ ପରଃ ପରେଭ୍ଯଃ ପରମାତ୍ମରୂପଃ ସ ବ୍ରହ୍ମପାରଃ ପରପାରଭୂତଃ ପରଃ ପରାଣାମ୍ ଅପି ପାରପାରଃ
ବିଷ୍ଣୁ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଉପରେ, ସମସ୍ତ ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ସୀମା ନଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା; ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପରମାତ୍ମା, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଏବଂ ଯାହା ପରେ ଅଛି ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି।
ସ କାରଣଂ କାରଣସଂଶ୍ରିତୋ ଽପି ତସ୍ଯାପି ହେତୁଃ ପରହେତୁହେତୁଃ କାର୍ଯୋ ଽପି ଚୈଷ ସହ କର୍ମକର୍ତୃ ରୂପୈର୍ ଅନେକୈର୍ ଅଵତୀହ ସର୍ଵମ୍
ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ, କାରଣରେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ତାହାର ମୂଳ ହେଉଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ କାରଣର ମୂଳ କାରଣ ସେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି। କାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଏଠାରେ ଅନେକ ରୂପରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର କର୍ତ୍ତା ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରଭୁର୍ ବ୍ରହ୍ମ ସ ସର୍ଵଭୂତୋ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରଜାନାଂ ପତିର୍ ଅଚ୍ଯୁତୋ ଽସୌ ବ୍ରହ୍ମାଵ୍ଯଯଂ ନିତ୍ଯମ୍ ଅଜଂ ସ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଅପକ୍ଷଯାଦ୍ଯୈର୍ ଅଖିଲୈର୍ ଅସଙ୍ଗଃ
ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମା, ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ମୂଳ, ସେ ଅଚ୍ୟୁତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ, ଅବିନାଶୀ; ସେ ନିତ୍ୟ, ଅଜ, ଏବଂ ସମସ୍ତ କ୍ଷୟଶୀଳ ବସ୍ତୁ ସହିତ ଅସଂଲଗ୍ନ ଥିବା ବିଷ୍ଣୁ।
ବ୍ରହ୍ମାକ୍ଷରମ୍ ଅଜଂ ନିତ୍ଯଂ ଯଥାସୌ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ତଥା ରାଗାଦଯୋ ଦୋଷାଃ ପ୍ରଯାନ୍ତୁ ପ୍ରଶମଂ ମମ
ଯେପରି ସେ ପରମ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଅବିନାଶୀ, ଅଜ, ଏବଂ ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ସେପରି ମୋ ମନରେ ଥିବା ରାଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୋଷ ଶାନ୍ତ ହେଉ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତସ୍ଯ ମୁନେର୍ ଜାପ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମପାରଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଭକ୍ତିଂ ଚ ପରମାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସୁଦୃଢାଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ, ସେ ମୁନିଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମପାର ମନ୍ତ୍ର ଜପ ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ଓ ପରମ ଭକ୍ତିକୁ ଜାଣି, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ—
ପ୍ରୀତ୍ଯା ସ ପରଯା ଦେଵସ୍ ତଦାସୌ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲଃ ଗତ୍ଵା ତସ୍ଯ ସମୀପଂ ତୁ ପ୍ରୋଵାଚ ମଧୁସୂଦନଃ
ସେଇ ସମୟରେ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ବହୁତ ପ୍ରେମ କରୁଥିବା ଭଗବାନ, ଉଚ୍ଚତମ ସ୍ନେହ ସହିତ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ମଧୁସୂଦନ କହିଲେ—
ମେଘଗମ୍ଭୀରଯା ଵାଚା ଦିଶଃ ସଂନାଦଯନ୍ନ୍ ଇଵ ଆରୁହ୍ଯ ଗରୁଡଂ ଵିପ୍ରା ଵିନତାକୁଲନନ୍ଦନମ୍
ମେଘ ଭଳି ଗଭୀର କଣ୍ଠସ୍ୱରରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଗଞ୍ଜାଇ, ସେ ବିନତାର ପୁତ୍ର ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଆସି ବସିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ମୁନେ ବ୍ରୂହି ପରଂ କାର୍ଯଂ ଯତ୍ ତେ ମନସି ଵର୍ତତେ ଵରଦୋ ଽହମ୍ ଅନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ଵରଂ ଵରଯ ସୁଵ୍ରତ
“ହେ ମୁନି, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ପରମ ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ତାହା କହ। ମୁଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଆସିଛି, ଏହି ମହାବ୍ରତୀ, ତୁମେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵଂ ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଚକ୍ରିଣଃ ଚକ୍ଷୁର୍ ଉନ୍ମୀଲ୍ଯ ସହସା ଦଦର୍ଶ ପୁରତୋ ହରିମ୍
ଦେବଦେବ ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ମୁନି ହଠାତ୍ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲି, ନିଜ ସାମ୍ନାରେ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।