ତତଃ ପ୍ରହସ୍ଯ ମୁଦିତା ସା ତଂ ପ୍ରାହ ମହାମୁନିମ୍ କିମ୍ ଅଦ୍ଯ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞ ପରିଵୃତ୍ତମ୍ ଅହସ୍ ତଵ ଗତମ୍ ଏତନ୍ ନ କୁରୁତେ ଵିସ୍ମଯଂ କସ୍ଯ କଥ୍ଯତେ
ତାପରେ, ହସି ଖୁସିରେ, ସେ ମହାମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ହେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ଆଜି ତୁମର ଦିନ ଶେଷ ହେଲା କି? ଏଥିରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ; କାହାକୁ ଏହା କୁହାଯିବ?'
ପ୍ରାତସ୍ ତ୍ଵମ୍ ଆଗତା ଭଦ୍ରେ ନଦୀତୀରମ୍ ଇଦଂ ଶୁଭମ୍ ମଯା ଦୃଷ୍ଟାସି ସୁଶ୍ରୋଣି ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଚ ମମାଶ୍ରମମ୍
ପ୍ରଭାତେ, ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ ଏହି ସୁନ୍ଦର ନଦୀତଟକୁ ଆସିଥିଲ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିଥିଲି, ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭା, ଏବଂ ତୁମେ ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲ।
ଇଯଂ ଚ ଵର୍ତତେ ସଂଧ୍ଯା ପରିଣାମମ୍ ଅହୋ ଗତମ୍ ଅଵହାସଃ କିମର୍ଥୋ ଽଯଂ ସଦ୍ଭାଵଃ କଥ୍ଯତାଂ ମମ
ଏବେ ସାଂଧ୍ୟା ହେଇଛି, ଦିନ ଶେଷ ହେଲା; ଏହି ମଜା କାହିଁକି? ମୋତେ ସତ୍ୟ କୁହ, ଏହି ଅବସ୍ଥା କଣ?
ପ୍ରତ୍ଯୂଷସ୍ଯ୍ ଆଗତା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସତ୍ଯମ୍ ଏତନ୍ ନ ମେ ମୃଷା କିଂତ୍ଵ୍ ଅଦ୍ଯ ତସ୍ଯ କାଲସ୍ଯ ଗତାନ୍ଯ୍ ଅବ୍ଦଶତାନି ତେ
ପ୍ରଭାତେ ତୁମେ ଆସିଥିଲ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହା ସତ୍ୟ, ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଆଜି, ସେ ସମୟରେ, ତୁମ ପାଇଁ ଶତଶତ ବର୍ଷ ଚାଲିଗଲା।
ତତଃ ସସାଧ୍ଵସୋ ଵିପ୍ରସ୍ ତାଂ ପପ୍ରଚ୍ଛାଯତେକ୍ଷଣାମ୍ କଥ୍ଯତାଂ ଭୀରୁ କଃ କାଲସ୍ ତ୍ଵଯା ମେ ରମତଃ ସଦା
ତାପରେ, ଭୟରେ କମ୍ପିଥିବା ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତା ଡେଉଳ ଆଖିଅଳି ଜଣାଣୀକୁ ପଚାରିଲେ— 'ଭୟଭୀତେ, ମୋ ସହିତ ରହିଥିବା ସମୟରେ କେତେ ସମୟ ଚାଲିଗଲା, କୁହ।'
ସପ୍ତୋତ୍ତରାଣ୍ଯ୍ ଅତୀତାନି ନଵଵର୍ଷଶତାନି ଚ ମାସାଶ୍ ଚ ଷଟ୍ ତଥୈଵାନ୍ଯତ୍ ସମତୀତଂ ଦିନତ୍ରଯମ୍
ସାତ ଶତ ନଅ ବର୍ଷ ଚାଲିଗଲା, ଏବଂ ଛଅ ମାସ, ତା ସହିତ ଆଉ ତିନି ଦିନ ଅତିତ ହୋଇଛି।
ସତ୍ଯଂ ଭୀରୁ ଵଦସ୍ଯ୍ ଏତତ୍ ପରିହାସୋ ଽଥଵା ଶୁଭେ ଦିନମ୍ ଏକମ୍ ଅହଂ ମନ୍ଯେ ତ୍ଵଯା ସାର୍ଧମ୍ ଇହୋଷିତମ୍
ଭୟଭୀତେ, ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ଏହା ସତ୍ୟ କି, ନା କି ମଜା କରୁଛ, ହେ ଶୁଭେ? ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏଠାରେ ତୁମେ ସହିତ ଗୋଟିଏ ଦିନ ମାତ୍ର ଅତିତ ହୋଇଛି।
ଵଦିଷ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଅନୃତଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କଥମ୍ ଅତ୍ର ତଵାନ୍ତିକେ ଵିଶେଷାଦ୍ ଅଦ୍ଯ ଭଵତା ପୃଷ୍ଟା ମାର୍ଗାନୁଗାମିନା
ମୁଁ କିପରି ଏଠାରେ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମିଥ୍ୟା କହିପାରିବି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ? ବିଶେଷକରି ଆଜି, ତୁମେ ମୋତେ ପଚାରିଛ, ଠିକ ମାର୍ଗରେ ଚାଲି।
ନିଶମ୍ଯ ତଦ୍ ଵଚସ୍ ତସ୍ଯାଃ ସ ମୁନିର୍ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ଧିଗ୍ ଧିଙ୍ ମାମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅନାଚାରଂ ଵିନିନ୍ଦ୍ଯାତ୍ମାନମ୍ ଆତ୍ମନା
ସେ ଜଣାଣୀଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ନିଜକୁ ନିଜେ ଦୁଷ୍ଟ କରି, 'ହଁ, ହଁ, ମୋତେ ଲଜ୍ଜା', ଏହିପରି ନିଜ ଅନୁଚିତ କାମକୁ ନିନ୍ଦା କଲେ।
ତପାଂସି ମମ ନଷ୍ଟାନି ହତଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଧନମ୍ ହୃତୋ ଵିଵେକଃ କେନାପି ଯୋଷିନ୍ ମୋହାଯ ନିର୍ମିତା
ମୋର ତପସ୍ୟା ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ଧନ ହରାଇଗଲା, ବିବେକ କିଏସି ଚୋରି କରିନେଲା, ଏବଂ ମହିଳାକୁ ମୋହ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଛି।
ଊର୍ମିଷଟ୍କାତିଗଂ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞେଯମ୍ ଆତ୍ମଜଯେନ ମେ ଗତିର୍ ଏଷା କୃତା ଯେନ ଧିକ୍ ତଂ କାମମହାଗ୍ରହମ୍
ଛଅଟି ତରଙ୍ଗକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ବ୍ରହ୍ମକୁ ଆତ୍ମସଂଯମ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ; ଏହି ମୋର ପଥ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର କାମନାକୁ ଜୟ କରିଛି—ଏହି ଅଭିଲାଷା ଉପରେ ଅପମାନ ହୋଉ।
ଵ୍ରତାନି ସର୍ଵଵେଦାଶ୍ ଚ କାରଣାନ୍ଯ୍ ଅଖିଲାନି ଚ ନରକଗ୍ରାମମାର୍ଗେଣ କାମେନାଦ୍ଯ ହତାନି ମେ
ମୋର ସମସ୍ତ ବ୍ରତ, ସମସ୍ତ ବେଦ ଏବଂ ସମସ୍ତ କାରଣଗୁଡ଼ିକ, ଆଜି କାମନା ଦ୍ୱାରା ନରକକୁ ନେଇଯିବା ପଥରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା।
ନ ତ୍ଵାଂ କରୋମ୍ଯ୍ ଅହଂ ଭସ୍ମ କ୍ରୋଧତୀଵ୍ରେଣ ଵହ୍ନିନା ସତାଂ ସାପ୍ତପଦଂ ମୈତ୍ର୍ଯମ୍ ଉଷିତୋ ଽହଂ ତ୍ଵଯା ସହ
ମୁଁ ତୁମକୁ କ୍ରୋଧର ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ କରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ କରୁଥିବା ସାତ ପଦର ମିତ୍ରତା ଅନୁଭବ କରିଛି।
ଅଥଵା ତଵ ଦୋଷଃ କଃ କିଂ ଵା କୁର୍ଯାମ୍ ଅହଂ ତଵ ମମୈଵ ଦୋଷୋ ନିତରାଂ ଯେନାହମ୍ ଅଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
କିମ୍ବା, ତୁମର ଦୋଷ କଣ? ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କଣ କରିପାରିବି? ଦୋଷ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋର, କାରଣ ମୁଁ ଆପଣ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଜୟ କରିପାରିନାହିଁ।
ଯଥା ଶକ୍ରପ୍ରିଯାର୍ଥିନ୍ଯା କୃତୋ ମତ୍ତପସୋ ଵ୍ଯଯଃ ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟିମହାମୋହମନୁନାହଂ ଜୁଗୁପ୍ସିତଃ
ଯେପରି ଶକ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ମୋର ମଦମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଗଲା, ସେପରି ତୁମର ଦୃଷ୍ଟି ଏବଂ ମହାମୋହରେ ମୁଁ ଘୃଣିତ ହୋଇଯାଇଛି।
ଯାଵଦ୍ ଇତ୍ଥଂ ସ ଵିପ୍ରର୍ଷିସ୍ ତାଂ ବ୍ରଵୀତି ସୁମଧ୍ଯମାମ୍ ତାଵତ୍ ସ୍ଖଲତ୍ସ୍ଵେଦଜଲା ସା ବଭୂଵାତିଵେପଥୁଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି ସେଇ ସୁନ୍ଦର କମର ବିଶିଷ୍ଟା ନାରୀଙ୍କୁ ଏପରି କହୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ଅତି ଭୟଭିତ, ଘର୍ମରେ ଭିଜିଯାଇ, ବେଶି ଅସ୍ଥିର ହୋଇପଡ଼ିଲେ।
ପ୍ରଵେପମାନାଂ ସ ଚ ତାଂ ସ୍ଵିନ୍ନଗାତ୍ରଲତାଂ ସତୀମ୍ ଗଚ୍ଛ ଗଚ୍ଛେତି ସକ୍ରୋଧମ୍ ଉଵାଚ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ କମ୍ପିଥିବା, ଲତାପରି ଦେହ ଘର୍ମରେ ଭିଜିଥିବା ଦେଖି, ମହାମୁନି କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, 'ଚାଲ, ଚାଲ!'
ସା ତୁ ନିର୍ଭର୍ତ୍ସିତା ତେନ ଵିନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ତଦାଶ୍ରମାତ୍ ଆକାଶଗାମିନୀ ସ୍ଵେଦଂ ମମାର୍ଜ ତରୁପଲ୍ଲଵୈଃ
ସେ ତାଙ୍କର ତିବ୍ର ଉପାଳମ୍ବରେ ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରିଗଲେ, ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଚାଲି, ଗଛର ପତ୍ରରେ ଘର୍ମ ପୁଛିଲେ।
ଵୃକ୍ଷାଦ୍ ଵୃକ୍ଷଂ ଯଯୌ ବାଲା ଉଦଗ୍ରାରୁଣପଲ୍ଲଵୈଃ ନିର୍ମମାର୍ଜ ଚ ଗାତ୍ରାଣି ଗଲତ୍ସ୍ଵେଦଜଲାନି ଵୈ
ସେ ଯୁବତୀ ଗଛରୁ ଗଛକୁ ଯାଉଥିଲେ, ତାଜା ଲାଲ ପତ୍ରରେ ଦେହରୁ ଝରୁଥିବା ଘର୍ମ ପୁଛୁଥିଲେ।
ଋଷିଣା ଯସ୍ ତଦା ଗର୍ଭସ୍ ତସ୍ଯା ଦେହେ ସମାହିତଃ ନିର୍ଜଗାମ ସରୋମାଞ୍ଚସ୍ଵେଦରୂପୀ ତଦଙ୍ଗତଃ
ତେବେ ଋଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଗର୍ଭ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଏବଂ ସେହି ଗର୍ଭ ଘର୍ମର ଆକାରରେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗରୁ ବାହାରିଲା।
ତଂ ଵୃକ୍ଷା ଜଗୃହୁର୍ ଗର୍ଭମ୍ ଏକଂ ଚକ୍ରେ ଚ ମାରୁତଃ ସୋମେନାପ୍ଯାଯିତୋ ଗୋଭିଃ ସ ତଦା ଵଵୃଦ୍ଧେ ଶନୈଃ
ଗଛମାନେ ସେଇ ଗର୍ଭକୁ ଧରିଲେ, ପବନ ଏହାକୁ ଏକ କଲା; ସୋମ ଓ ଗାଈଁ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ହୋଇ, ଏହା ଦୀରେ ଦୀରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା।
ମାରିଷା ନାମ କନ୍ଯାଭୂଦ୍ ଵୃକ୍ଷାଣାଂ ଚାରୁଲୋଚନା ପ୍ରାଚେତସାନାଂ ସା ଭାର୍ଯା ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଜନନୀ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଚମତ୍କାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ମାରିଷା ନାମକ ଏକ କନ୍ୟା ଗଛମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ସେ ପ୍ରାଚେତସମାନଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏବଂ ଦକ୍ଷଙ୍କର ମାଆ ହେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ସ ଚାପି ଭଗଵାନ୍ କଣ୍ଡୁଃ କ୍ଷୀଣେ ତପସି ସତ୍ତମଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମାଖ୍ଯଂ ଭୋ ଵିପ୍ରା ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଆଯତନଂ ଯଯୌ
ଏବଂ ଭଗବାନ କଣ୍ଡୁ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଶେଷ ହେବା ପରେ, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାମକ ଆଶ୍ରୟକୁ ଗଲେ।
ଦଦର୍ଶ ପରମଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ମୁକ୍ତିଦଂ ଭୁଵି ଦୁର୍ଲଭମ୍ ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯୋଦଧେସ୍ ତୀରେ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦମ୍
ସେ ମୁକ୍ତିଦାୟକ, ପୃଥିବୀରେ ଦୁର୍ଲଭ, ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରତୀରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସମସ୍ତ ଆଭିଲାଷିତ ଫଳ ଦେଇଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ।
ସୁରମ୍ଯଂ ଵାଲୁକାକୀର୍ଣଂ କେତକୀଵନଶୋଭିତମ୍ ନାନାଦ୍ରୁମଲତାକୀର୍ଣଂ ନାନାପକ୍ଷିରୁତଂ ଶିଵମ୍
ସେଠା ରେତିରେ ଢାକା, କେତକୀ ଉଦ୍ୟାନରେ ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଓ ଲତାରେ ଭରିଆ, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର ଡାକରେ ମଧୁର ଓ ଶୁଭ।
ସର୍ଵତ୍ର ସୁଖସଂଚାରଂ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମାନ୍ଵିତମ୍ ସର୍ଵସୌଖ୍ଯପ୍ରଦଂ ନୄଣାଂ ଧନ୍ଯଂ ସର୍ଵଗୁଣାକରମ୍
ସମସ୍ତଠାରେ ସହଜ ଚଳାଚଳ, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦେଇଥିବା, ଧନ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଆଧାର।
ଭୃଗ୍ଵାଦ୍ଯୈଃ ସେଵିତଂ ପୂର୍ଵଂ ମୁନିସିଦ୍ଧଵରୈସ୍ ତଥା ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ କିଂନରୈର୍ ଯକ୍ଷୈସ୍ ତଥାନ୍ଯୈର୍ ମୋକ୍ଷକାଙ୍କ୍ଷିଭିଃ
ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ପୂର୍ବେ ଭୃଗୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁନି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଯକ୍ଷ ଓ ମୋକ୍ଷ ଆକାଂକ୍ଷୀ ଅନ୍ୟମାନେ ସେବନ କରିଥିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ଚ ହରିଂ ତତ୍ର ଦେଵୈଃ ସର୍ଵୈର୍ ଅଲଂକୃତମ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାଦ୍ଯୈସ୍ ତଥା ଵର୍ଣୈର୍ ଆଶ୍ରମସ୍ଥୈର୍ ନିଷେଵିତମ୍
ସେଠାରେ ସେ ହରିଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଜାତିମାନେ ଏବଂ ଆଶ୍ରମବାସୀମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ସ ତଦା କ୍ଷେତ୍ରଂ ଦେଵଂ ଚ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ କୃତକୃତ୍ଯମ୍ ଇଵାତ୍ମାନଂ ମେନେ ସ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ସେ ମହାମୁନି, ସେଇ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଓ ପରମ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାମନା ପୂରଣ ହୋଇଯାଇଛି ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ତତ୍ରୈକାଗ୍ରମନା ଭୂତ୍ଵା ଚକାରାରାଧନଂ ହରେଃ ବ୍ରହ୍ମପାରମଯଂ କୁର୍ଵଞ୍ ଜପମ୍ ଏକାଗ୍ରମାନସଃ ଊର୍ଧ୍ଵବାହୁର୍ ମହାଯୋଗୀ ସ୍ଥିତ୍ଵାସୌ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ସେଠାରେ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ସେ ମହାଯୋଗୀ ମୁନି, ହରିଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଉଚ୍ଚ ହାତ ଉଠାଇ, ଏକାଗ୍ର ମନେ ବ୍ରହ୍ମପାର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିଲେ।