ରୂପଯୌଵନସଂପନ୍ନମ୍ ଅତୀଵ ସୁମନୋହରମ୍ ଦିଵ୍ଯାଲଂକାରସଂଯୁକ୍ତଂ ଷୋଡଶଵତ୍ସରାକୃତି
ସେ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯୌବନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ, ଦିବ୍ୟ ଆଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଷୋଳ ଓଁ ବର୍ଷର ଯୁବକ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଦିଵ୍ଯଵସ୍ତ୍ରଧରଂ କାନ୍ତଂ ଦିଵ୍ଯସ୍ରଗ୍ଗନ୍ଧଭୂଷିତମ୍ ସର୍ଵୋପଭୋଗସଂପନ୍ନଂ ସହସା ତପସୋ ବଲାତ୍
ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ହସ୍ତୀନ୍ଦ୍ର, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରୁଥିବା, ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଏହି ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସା ତସ୍ଯ ତଦ୍ ଵୀର୍ଯଂ ପରଂ ଵିସ୍ମଯମ୍ ଆଗତା ଅହୋ ଽସ୍ଯ ତପସୋ ଵୀର୍ଯମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ମୁଦିତାଭଵତ୍
ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦେଖି, ସେ ଝିଅ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। 'ହାଁ, ଏହି ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି!' ବୋଲି କହି, ସେ ଖୁସି ହେଲେ।
ସ୍ନାନଂ ସଂଧ୍ଯାଂ ଜପଂ ହୋମଂ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଂ ଦେଵତାର୍ଚନମ୍ ଵ୍ରତୋପଵାସନିଯମଂ ଧ୍ଯାନଂ ଚ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ସ୍ନାନ, ସନ୍ଧ୍ୟା, ଜପ, ହୋମ, ଅଧ୍ୟୟନ, ଦେବତା ପୂଜା, ବ୍ରତ, ଉପବାସ, ନିୟମ ଓ ଧ୍ୟାନ—ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ—
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ ରେମେ ମୁଦିତସ୍ ତଯା ସାର୍ଧମ୍ ଅହର୍ନିଶମ୍ ମନ୍ମଥାଵିଷ୍ଟହୃଦଯୋ ନ ବୁବୋଧ ତପଃକ୍ଷଯମ୍
ସେ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ଖୁସି ହୋଇ, ସେଠି ଝିଅ ସହିତ ଦିନ ରାତି ଭୋଗରେ ଲିନ ରହିଲେ, ମନ ମନେ ପ୍ରେମରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା କ୍ଷୟ ହେଉଛି ବୋଲି ଜାଣିଲେ ନାହିଁ।
ସଂଧ୍ଯାରାତ୍ରିଦିଵାପକ୍ଷମାସର୍ତ୍ଵଯନହାଯନମ୍ ନ ବୁବୋଧ ଗତଂ କାଲଂ ଵିଷଯାସକ୍ତମାନସଃ
ସନ୍ଧ୍ୟା, ରାତି, ଦିନ, ପକ୍ଷ, ମାସ, ଋତୁ, ବର୍ଷ—ଏହି ସମୟ ଯାଉଥିବାକୁ ସେ ଜାଣିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ତାଙ୍କର ମନ ଭୋଗରେ ଲିନ ଥିଲା।
ସା ଚ ତଂ କାମଜୈର୍ ଭାଵୈର୍ ଵିଦଗ୍ଧା ରହସି ଦ୍ଵିଜାଃ ଵରଯାମ୍ ଆସ ସୁଶ୍ରୋଣିଃ ପ୍ରଲାପକୁଶଲା ତଦା
ଏବଂ ସେ ଝିଅ, ଚତୁର ଭାବରେ, ଗୁପ୍ତରେ, କାମନା ଜନିତ କଥା ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ବିନୀ।
ଏଵଂ କଣ୍ଡୁସ୍ ତଯା ସାର୍ଧଂ ଵର୍ଷାଣାମ୍ ଅଧିକଂ ଶତମ୍ ଅତିଷ୍ଠନ୍ ମନ୍ଦରଦ୍ରୋଣ୍ଯାଂ ଗ୍ରାମ୍ଯଧର୍ମରତୋ ମୁନିଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, କଣ୍ଡୁ ମୁନି ଘରୋଇ ଜୀବନରେ ରତ ହୋଇ, ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ଉପତ୍ୟକାରେ ସେ ଝିଅ ସହିତ ଶତାଧିକ ବର୍ଷ ରହିଲେ।
ସା ତଂ ପ୍ରାହ ମହାଭାଗଂ ଗନ୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମ୍ଯ୍ ଅହଂ ଦିଵମ୍ ପ୍ରସାଦସୁମୁଖୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ୍ ଅନୁଜ୍ଞାତୁଂ ତ୍ଵମ୍ ଅର୍ହସି
ସେ ଝିଅ ସେଇ ମହାଭାଗ୍ୟବାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଦେବଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ। ଦୟାକରି ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।'
ତଯୈଵମ୍ ଉକ୍ତଃ ସ ମୁନିସ୍ ତସ୍ଯାମ୍ ଆସକ୍ତମାନସଃ ଦିନାନି କତିଚିଦ୍ ଭଦ୍ରେ ସ୍ଥୀଯତାମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅଭାଷତ
ଏଭଳି କହିଲେ, ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଆସକ୍ତ ମନରେ କହିଲେ, 'ଭଲ ହେଲେ, କିଛି ଦିନ ଅଧିକ ରୁହ।'
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତା ତତସ୍ ତେନ ସାଗ୍ରଂ ଵର୍ଷଶତଂ ପୁନଃ ବୁଭୁଜେ ଵିଷଯାଂସ୍ ତନ୍ଵୀ ତେନ ସାର୍ଧଂ ମହାତ୍ମନା
ସେ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ସହିତ, ସୁନ୍ଦର ଦେହୀ, ଆଉ ଏକ ଶତ ବର୍ଷ ଭୋଗରେ ଲିନ ରହିଲେ।
ଅନୁଜ୍ଞାଂ ଦେହି ଭଗଵନ୍ ଵ୍ରଜାମି ତ୍ରିଦଶାଲଯମ୍ ଉକ୍ତସ୍ ତଯେତି ସ ପୁନଃ ସ୍ଥୀଯତାମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅଭାଷତ
'ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ, ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯିବି,' ସେ କହିଲେ। ସେ ପୁନି କହିଲେ, 'ଏଉଁ ଅଧିକି ଥାଅ।'
ପୁନର୍ ଗତେ ଵର୍ଷଶତେ ସାଧିକେ ସା ଶୁଭାନନା ଯାମ୍ଯ୍ ଅହଂ ତ୍ରିଦିଵଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପ୍ରଣଯସ୍ମିତଶୋଭନମ୍
ଏହିପରି ଶୁଭ ମୁହଁଥିବା ସେ ଜଣେ ଜଣାଣୀ, ଶତବର୍ଷ ଅଧିକ ସମୟ ପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ହସରେ ତ୍ରିଦିବକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଉକ୍ତସ୍ ତଯୈଵଂ ସ ମୁନିଃ ପୁନର୍ ଆହାଯତେକ୍ଷଣାମ୍ ଇହାସ୍ଯତାଂ ମଯା ସୁଭ୍ରୁ ଚିରଂ କାଲଂ ଗମିଷ୍ଯସି
ସେ ଜଣାଣୀ ଏପରି କହିଲେ ପରେ, ମୁନି ତାଙ୍କୁ ପୁଣି କହିଲେ— 'ହେ ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟିଅଳି, ଏଠାରେ ରୁହ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ତୁମେ ଯିବ।'
ତଚ୍ଛାପଭୀତା ସୁଶ୍ରୋଣୀ ସହ ତେନର୍ଷିଣା ପୁନଃ ଶତଦ୍ଵଯଂ କିଂଚିଦ୍ ଊନଂ ଵର୍ଷାଣାଂ ସମତିଷ୍ଠତ
ଶାପ ଭୟରେ, ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭା ହେଉଥିବା ସେ ଜଣାଣୀ, ସେ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରାୟ ଦୁଇଶ ଅଳ୍ପ କମ୍ ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ।
ଗମନାଯ ମହାଭାଗୋ ଦେଵରାଜନିଵେଶନମ୍ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ ତଯା ତନ୍ଵ୍ଯା ସ୍ଥୀଯତାମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅଭାଷତ
ଦେବରାଜଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯିବା ପାଇଁ ତୟାରି କରୁଥିବା ସେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀଙ୍କୁ, ସେ ସୁନ୍ଦରୀ କହିଲେ— 'ଏଠାରେ ରୁହ', ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ତସ୍ଯ ଶାପଭଯାଦ୍ ଭୀରୁର୍ ଦାକ୍ଷିଣ୍ଯେନ ଚ ଦକ୍ଷିଣା ପ୍ରୋକ୍ତା ପ୍ରଣଯଭଙ୍ଗାର୍ତିଵେଦିନୀ ନ ଜହୌ ମୁନିମ୍
ତାଙ୍କ ଶାପ ଭୟରେ, ଭୟଭୀତ ଓ ମୃଦୁସ୍ଭାଭା, ସେ ଜଣାଣୀ ପ୍ରେମ ଭଙ୍ଗର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଜାଣି, ମୁନିଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ।
ତଯା ଚ ରମତସ୍ ତସ୍ଯ ପରମର୍ଷେର୍ ଅହର୍ନିଶମ୍ ନଵଂ ନଵମ୍ ଅଭୂତ୍ ପ୍ରେମ ମନ୍ମଥାସକ୍ତଚେତସଃ
ସେ ଜଣାଣୀ ସହିତ, ସେ ମହାମୁନି ଦିନରାତି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କର ପ୍ରେମ ପ୍ରତିଦିନ ନୂଆ ହେଉଥିଲା, ମନ ମନ୍ମଥରେ ଲଗିଥିଲା।
ଏକଦା ତୁ ତ୍ଵରାଯୁକ୍ତୋ ନିଶ୍ଚକ୍ରାମୋଟଜାନ୍ ମୁନିଃ ନିଷ୍କ୍ରାମନ୍ତଂ ଚ କୁତ୍ରେତି ଗମ୍ଯତେ ପ୍ରାହ ସା ଶୁଭା
ଗୋଟିଏ ଦିନ, ତ୍ୱରାରେ ଥିବା ସେ ମୁନି ତାଙ୍କ ଉଟାରୁ ବାହାରିଲେ; ବାହାରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଶୁଭାଙ୍ଗନା ପଚାରିଲେ— 'କେଉଁଠି ଯାଉଛ?'
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଃ ସ ତଯା ପ୍ରାହ ପରିଵୃତ୍ତମ୍ ଅହଃ ଶୁଭେ ସଂଧ୍ଯୋପାସ୍ତିଂ କରିଷ୍ଯାମି କ୍ରିଯାଲୋପୋ ଽନ୍ଯଥା ଭଵେତ୍
ସେ ଜଣାଣୀ ଏପରି ପଚାରିଲେ, ସେ ମୁନି କହିଲେ— 'ହେ ଶୁଭେ, ଦିନ ଘୁଞ୍ଚିଗଲା; ମୁଁ ସାଂଧ୍ୟା ପୂଜା କରିବି, ନାହିଁହେଲେ ମୋର କ୍ରିୟା ଭଙ୍ଗ ହେବ।'
ତତଃ ପ୍ରହସ୍ଯ ମୁଦିତା ସା ତଂ ପ୍ରାହ ମହାମୁନିମ୍ କିମ୍ ଅଦ୍ଯ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞ ପରିଵୃତ୍ତମ୍ ଅହସ୍ ତଵ ଗତମ୍ ଏତନ୍ ନ କୁରୁତେ ଵିସ୍ମଯଂ କସ୍ଯ କଥ୍ଯତେ
ତାପରେ, ହସି ଖୁସିରେ, ସେ ମହାମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ହେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ଆଜି ତୁମର ଦିନ ଶେଷ ହେଲା କି? ଏଥିରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ; କାହାକୁ ଏହା କୁହାଯିବ?'
ପ୍ରାତସ୍ ତ୍ଵମ୍ ଆଗତା ଭଦ୍ରେ ନଦୀତୀରମ୍ ଇଦଂ ଶୁଭମ୍ ମଯା ଦୃଷ୍ଟାସି ସୁଶ୍ରୋଣି ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଚ ମମାଶ୍ରମମ୍
ପ୍ରଭାତେ, ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ ଏହି ସୁନ୍ଦର ନଦୀତଟକୁ ଆସିଥିଲ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିଥିଲି, ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭା, ଏବଂ ତୁମେ ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲ।
ଇଯଂ ଚ ଵର୍ତତେ ସଂଧ୍ଯା ପରିଣାମମ୍ ଅହୋ ଗତମ୍ ଅଵହାସଃ କିମର୍ଥୋ ଽଯଂ ସଦ୍ଭାଵଃ କଥ୍ଯତାଂ ମମ
ଏବେ ସାଂଧ୍ୟା ହେଇଛି, ଦିନ ଶେଷ ହେଲା; ଏହି ମଜା କାହିଁକି? ମୋତେ ସତ୍ୟ କୁହ, ଏହି ଅବସ୍ଥା କଣ?
ପ୍ରତ୍ଯୂଷସ୍ଯ୍ ଆଗତା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସତ୍ଯମ୍ ଏତନ୍ ନ ମେ ମୃଷା କିଂତ୍ଵ୍ ଅଦ୍ଯ ତସ୍ଯ କାଲସ୍ଯ ଗତାନ୍ଯ୍ ଅବ୍ଦଶତାନି ତେ
ପ୍ରଭାତେ ତୁମେ ଆସିଥିଲ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହା ସତ୍ୟ, ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଆଜି, ସେ ସମୟରେ, ତୁମ ପାଇଁ ଶତଶତ ବର୍ଷ ଚାଲିଗଲା।
ତତଃ ସସାଧ୍ଵସୋ ଵିପ୍ରସ୍ ତାଂ ପପ୍ରଚ୍ଛାଯତେକ୍ଷଣାମ୍ କଥ୍ଯତାଂ ଭୀରୁ କଃ କାଲସ୍ ତ୍ଵଯା ମେ ରମତଃ ସଦା
ତାପରେ, ଭୟରେ କମ୍ପିଥିବା ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତା ଡେଉଳ ଆଖିଅଳି ଜଣାଣୀକୁ ପଚାରିଲେ— 'ଭୟଭୀତେ, ମୋ ସହିତ ରହିଥିବା ସମୟରେ କେତେ ସମୟ ଚାଲିଗଲା, କୁହ।'
ସପ୍ତୋତ୍ତରାଣ୍ଯ୍ ଅତୀତାନି ନଵଵର୍ଷଶତାନି ଚ ମାସାଶ୍ ଚ ଷଟ୍ ତଥୈଵାନ୍ଯତ୍ ସମତୀତଂ ଦିନତ୍ରଯମ୍
ସାତ ଶତ ନଅ ବର୍ଷ ଚାଲିଗଲା, ଏବଂ ଛଅ ମାସ, ତା ସହିତ ଆଉ ତିନି ଦିନ ଅତିତ ହୋଇଛି।
ସତ୍ଯଂ ଭୀରୁ ଵଦସ୍ଯ୍ ଏତତ୍ ପରିହାସୋ ଽଥଵା ଶୁଭେ ଦିନମ୍ ଏକମ୍ ଅହଂ ମନ୍ଯେ ତ୍ଵଯା ସାର୍ଧମ୍ ଇହୋଷିତମ୍
ଭୟଭୀତେ, ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ଏହା ସତ୍ୟ କି, ନା କି ମଜା କରୁଛ, ହେ ଶୁଭେ? ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏଠାରେ ତୁମେ ସହିତ ଗୋଟିଏ ଦିନ ମାତ୍ର ଅତିତ ହୋଇଛି।
ଵଦିଷ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଅନୃତଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କଥମ୍ ଅତ୍ର ତଵାନ୍ତିକେ ଵିଶେଷାଦ୍ ଅଦ୍ଯ ଭଵତା ପୃଷ୍ଟା ମାର୍ଗାନୁଗାମିନା
ମୁଁ କିପରି ଏଠାରେ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମିଥ୍ୟା କହିପାରିବି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ? ବିଶେଷକରି ଆଜି, ତୁମେ ମୋତେ ପଚାରିଛ, ଠିକ ମାର୍ଗରେ ଚାଲି।
ନିଶମ୍ଯ ତଦ୍ ଵଚସ୍ ତସ୍ଯାଃ ସ ମୁନିର୍ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ଧିଗ୍ ଧିଙ୍ ମାମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅନାଚାରଂ ଵିନିନ୍ଦ୍ଯାତ୍ମାନମ୍ ଆତ୍ମନା
ସେ ଜଣାଣୀଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ନିଜକୁ ନିଜେ ଦୁଷ୍ଟ କରି, 'ହଁ, ହଁ, ମୋତେ ଲଜ୍ଜା', ଏହିପରି ନିଜ ଅନୁଚିତ କାମକୁ ନିନ୍ଦା କଲେ।
ତପାଂସି ମମ ନଷ୍ଟାନି ହତଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଧନମ୍ ହୃତୋ ଵିଵେକଃ କେନାପି ଯୋଷିନ୍ ମୋହାଯ ନିର୍ମିତା
ମୋର ତପସ୍ୟା ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ଧନ ହରାଇଗଲା, ବିବେକ କିଏସି ଚୋରି କରିନେଲା, ଏବଂ ମହିଳାକୁ ମୋହ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଛି।