କାରଣ୍ଡଵୈର୍ ବକୈର୍ ହଂସୈଃ କୂର୍ମୈର୍ ମଦ୍ଗୁଭିର୍ ଏଵ ଚ ଏତୈଶ୍ ଚାନ୍ଯୈଶ୍ ଚ କୀର୍ଣାନି ସମନ୍ତାଜ୍ ଜଲଚାରିଭିଃ
କାରଣ୍ଡବ ହଁସ, ବକ, ହଁସ, କଚ୍ଛପ ଓ ମଦ୍ଗୁ ପକ୍ଷୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଛିଟିଏଇଥିଲେ,
କ୍ରମେଣୈଵ ତଥା ସା ତୁ ଵନଂ ବଭ୍ରାମ ତୈଃ ସହ ଏଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵନଂ ରମ୍ଯଂ ତୈଃ ସାର୍ଧଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଦେଖିଦେଖି ଅନୁକ୍ରମରେ ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିଲେ,
ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲନଯନା ସା ବଭୂଵ ଵରାଙ୍ଗନା ପ୍ରୋଵାଚ ଵାଯୁଂ କାମଂ ଚ ଵସନ୍ତଂ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ବିସ୍ମୟରେ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଙ୍ଗନା ହେଲେ, ଏବଂ ବାୟୁ, କାମ ଓ ବସନ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ,
କୁରୁଧ୍ଵଂ ମମ ସାହାଯ୍ଯଂ ଯୂଯଂ ସର୍ଵେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍
ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଆଲଗା ଆଲଗା ଭାବେ ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କର।
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ତଦା ସା ତୁ ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତା ସୁରୈର୍ ଦ୍ଵିଜାଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଦ୍ଯ ଯାସ୍ଯାମି ଯତ୍ରାସୌ ସଂସ୍ଥିତୋ ମୁନିଃ
ଏପରି କହି ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହିଲେ; ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ଆଜି ମୁଁ ସେଠିଯିବି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ମୁନି ଅଛନ୍ତି।'
ଅଦ୍ଯ ତଂ ଦେହଯନ୍ତାରଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତେନ୍ଦ୍ରିଯଵାଜିନମ୍ ସ୍ମରଶସ୍ତ୍ରଗଲଦ୍ରଶ୍ମିଂ କରିଷ୍ଯାମି କୁସାରଥିମ୍
ଆଜି ମୁଁ ସେଠି, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅଶ୍ୱମାନେ ଭଳି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ଦେହ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଛି, କାମବାଣର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତାଙ୍କୁ ଆକାଂକ୍ଷାର ରଥୀ କରିଦେବି।
ବ୍ରହ୍ମା ଜନାର୍ଦନୋ ଵାପି ଯଦି ଵା ନୀଲଲୋହିତଃ ତଥାପ୍ଯ୍ ଅଦ୍ଯ କରିଷ୍ଯାମି କାମବାଣକ୍ଷତାନ୍ତରମ୍
ସେ ବ୍ରହ୍ମା, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ କିମ୍ବା ନୀଳଲୋହିତ ଯେହେଉଁଥିବି, ତଥାପି ଆଜି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କାମବାଣର ଘାଉ ଦେଇଦେବି।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ସାଥ ଯତ୍ରାସୌ ତିଷ୍ଠତେ ମୁନିଃ ମୁନେସ୍ ତପଃପ୍ରଭାଵେଣ ପ୍ରଶାନ୍ତଶ୍ଵାପଦାଶ୍ରମମ୍
ଏଭଳି କହି ସେ ଯେଉଁଠାରେ ସେ ମୁନି ଅଛନ୍ତି ସେଠିକୁ ଗଲେ; ମୁନିଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ କୌଣସି ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ନଥିଲେ।
ସା ପୁଂସ୍କୋକିଲମାଧୁର୍ଯେ ନଦୀତୀରେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା ସ୍ତୋକମାତ୍ରଂ ସ୍ଥିତା ତସ୍ମାଦ୍ ଅଗାଯତ ଵରାପ୍ସରାଃ
ସେ ନଦୀତୀରେ ପୁରୁଷ କୋଇଲିର ମଧୁରତା ସହିତ ଦଣ୍ଡାଇ ଥିଲେ, କିଛି ସମୟ ରହି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରା ଗାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତତୋ ଵସନ୍ତଃ ସହସା ବଲଂ ସମକରୋତ୍ ତଦା କୋକିଲାରାଵମଧୁରମ୍ ଅକାଲିକମନୋହରମ୍
ତାପରେ ହଠାତ୍ ବସନ୍ତ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ, କୋଇଲିର ଧ୍ୱନିକୁ ଅସମୟରେ ମଧୁର ଓ ଆକର୍ଷକ କରିଦେଲେ।
ଵଵୌ ଗନ୍ଧଵହଶ୍ ଚୈଵ ମଲଯାଦ୍ରିନିକେତନଃ ପୁଷ୍ପାନ୍ ଉଚ୍ଚାଵଚାନ୍ ମେଧ୍ଯାନ୍ ପାତଯଂଶ୍ ଚ ଶନୈଃ ଶନୈଃ
ମଲୟ ପର୍ବତରେ ବସୁଥିବା ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନ ହଳୁହଳୁ ବହିଲା, ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଫୁଲ ଧୀରେ ଧୀରେ ଝରିପଡ଼ିଲା।
ପୁଷ୍ପବାଣଧରଶ୍ ଚୈଵ ଗତ୍ଵା ତସ୍ଯ ସମୀପତଃ ମୁନେଶ୍ ଚ କ୍ଷୋଭଯାମ୍ ଆସ କାମସ୍ ତସ୍ଯାପି ମାନସମ୍
ପୁଷ୍ପବାଣଧାରୀ କାମ ମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କର ମନକୁ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର କରିଦେଲେ।
ତତୋ ଗୀତଧ୍ଵନିଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନିର୍ ଵିସ୍ମିତମାନସଃ ଜଗାମ ଯତ୍ର ସା ସୁଭ୍ରୂଃ କାମବାଣପ୍ରପୀଡିତଃ
ତାପରେ ଗୀତର ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ମୁନି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ି, କାମବାଣର ଘାଉରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେ ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟିଅଳିକୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାମ୍ ଆହ ସଂଦୃଷ୍ଟୋ ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନଃ ଭ୍ରଷ୍ଟୋତ୍ତରୀଯୋ ଵିକଲଃ ପୁଲକାଞ୍ଚିତଵିଗ୍ରହଃ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟି, ଉପର ଚାଦର ଖସିଯିବା, ଅସ୍ଥିର ହୃଦୟ ଓ ରୋମାଞ୍ଚିତ ଦେହ ସହିତ, ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
କାସି କସ୍ଯାସି ସୁଶ୍ରୋଣି ସୁଭଗେ ଚାରୁହାସିନି ମନୋ ହରସି ମେ ସୁଭ୍ରୁ ବ୍ରୂହି ସତ୍ଯଂ ସୁମଧ୍ଯମେ
ତୁମେ କିଏ, କାହାର ଝିଅ, ହେ ଶୁଭ ନିତମ୍ବିନୀ, ଭାଗ୍ୟବତୀ, ମଧୁର ହସ ସହିତ ମୋର ମନକୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଛ। ହେ ସୁନ୍ଦର ଭୂରୁ, ସତ୍ୟ କହ, ହେ ସୁମଧ୍ୟମା।
ତଵ କର୍ମକରା ଚାହଂ ପୁଷ୍ପାର୍ଥମ୍ ଅହମ୍ ଆଗତା ଆଦେଶଂ ଦେହି ମେ କ୍ଷିପ୍ରଂ କିଂ କରୋମି ତଵାଜ୍ଞଯା
ମୁଁ ତୁମର ଦାସୀ, ଫୁଲ ନେବା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର ଆଦେଶ ଦିଅ, ମୁଁ କଣ କରିବି ତୁମର ଆଜ୍ଞାରେ?
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵଂ ଵଚନଂ ତସ୍ଯାସ୍ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଧୈର୍ଯଂ ଵିମୋହିତଃ ଆଦାଯ ହସ୍ତେ ତାଂ ବାଲାଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ସ୍ଵମ୍ ଆଶ୍ରମମ୍
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେଇ ଝିଅଙ୍କୁ ହାତ ଧରି ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ନେଇଗଲେ।
ତତଃ କାମଶ୍ ଚ ଵାଯୁଶ୍ ଚ ଵସନ୍ତଶ୍ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଜଗ୍ମୁର୍ ଯଥାଗତଂ ସର୍ଵେ କୃତକୃତ୍ଯାସ୍ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍
ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାମଦେବ, ବାୟୁ ଓ ବସନ୍ତ, ସେମାନେ ସବୁଠାରୁ କାମ ସିଦ୍ଧ କରି, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଦେବଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଶଶଂସୁଶ୍ ଚ ହରିଂ ଗତ୍ଵା ତସ୍ଯାସ୍ ତସ୍ଯ ଚ ଚେଷ୍ଟିତମ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶକ୍ରସ୍ ତଦା ଦେଵାଃ ପ୍ରୀତାଃ ସୁମନସୋ ଽଭଵନ୍
ସେମାନେ ଗିଏ ହରିଙ୍କୁ ଯାଇ, ସେ ଓ ସେଠି ତାଙ୍କର କର୍ମ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କହିଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ସ ଚ କଣ୍ଡୁସ୍ ତଯା ସାର୍ଧଂ ପ୍ରଵିଶନ୍ନ୍ ଏଵ ଚାଶ୍ରମମ୍ ଆତ୍ମନଃ ପରମଂ ରୂପଂ ଚକାର ମଦନାକୃତି
ଏବଂ କଣ୍ଡୁ, ସେଠି ସେଠି ଝିଅ ସହିତ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ନିଜର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ କାମଦେବଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ରୂପଯୌଵନସଂପନ୍ନମ୍ ଅତୀଵ ସୁମନୋହରମ୍ ଦିଵ୍ଯାଲଂକାରସଂଯୁକ୍ତଂ ଷୋଡଶଵତ୍ସରାକୃତି
ସେ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯୌବନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ, ଦିବ୍ୟ ଆଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଷୋଳ ଓଁ ବର୍ଷର ଯୁବକ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଦିଵ୍ଯଵସ୍ତ୍ରଧରଂ କାନ୍ତଂ ଦିଵ୍ଯସ୍ରଗ୍ଗନ୍ଧଭୂଷିତମ୍ ସର୍ଵୋପଭୋଗସଂପନ୍ନଂ ସହସା ତପସୋ ବଲାତ୍
ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ହସ୍ତୀନ୍ଦ୍ର, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରୁଥିବା, ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଏହି ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସା ତସ୍ଯ ତଦ୍ ଵୀର୍ଯଂ ପରଂ ଵିସ୍ମଯମ୍ ଆଗତା ଅହୋ ଽସ୍ଯ ତପସୋ ଵୀର୍ଯମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ମୁଦିତାଭଵତ୍
ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦେଖି, ସେ ଝିଅ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। 'ହାଁ, ଏହି ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି!' ବୋଲି କହି, ସେ ଖୁସି ହେଲେ।
ସ୍ନାନଂ ସଂଧ୍ଯାଂ ଜପଂ ହୋମଂ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଂ ଦେଵତାର୍ଚନମ୍ ଵ୍ରତୋପଵାସନିଯମଂ ଧ୍ଯାନଂ ଚ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ସ୍ନାନ, ସନ୍ଧ୍ୟା, ଜପ, ହୋମ, ଅଧ୍ୟୟନ, ଦେବତା ପୂଜା, ବ୍ରତ, ଉପବାସ, ନିୟମ ଓ ଧ୍ୟାନ—ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ—
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ ରେମେ ମୁଦିତସ୍ ତଯା ସାର୍ଧମ୍ ଅହର୍ନିଶମ୍ ମନ୍ମଥାଵିଷ୍ଟହୃଦଯୋ ନ ବୁବୋଧ ତପଃକ୍ଷଯମ୍
ସେ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ଖୁସି ହୋଇ, ସେଠି ଝିଅ ସହିତ ଦିନ ରାତି ଭୋଗରେ ଲିନ ରହିଲେ, ମନ ମନେ ପ୍ରେମରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା କ୍ଷୟ ହେଉଛି ବୋଲି ଜାଣିଲେ ନାହିଁ।
ସଂଧ୍ଯାରାତ୍ରିଦିଵାପକ୍ଷମାସର୍ତ୍ଵଯନହାଯନମ୍ ନ ବୁବୋଧ ଗତଂ କାଲଂ ଵିଷଯାସକ୍ତମାନସଃ
ସନ୍ଧ୍ୟା, ରାତି, ଦିନ, ପକ୍ଷ, ମାସ, ଋତୁ, ବର୍ଷ—ଏହି ସମୟ ଯାଉଥିବାକୁ ସେ ଜାଣିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ତାଙ୍କର ମନ ଭୋଗରେ ଲିନ ଥିଲା।
ସା ଚ ତଂ କାମଜୈର୍ ଭାଵୈର୍ ଵିଦଗ୍ଧା ରହସି ଦ୍ଵିଜାଃ ଵରଯାମ୍ ଆସ ସୁଶ୍ରୋଣିଃ ପ୍ରଲାପକୁଶଲା ତଦା
ଏବଂ ସେ ଝିଅ, ଚତୁର ଭାବରେ, ଗୁପ୍ତରେ, କାମନା ଜନିତ କଥା ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ବିନୀ।
ଏଵଂ କଣ୍ଡୁସ୍ ତଯା ସାର୍ଧଂ ଵର୍ଷାଣାମ୍ ଅଧିକଂ ଶତମ୍ ଅତିଷ୍ଠନ୍ ମନ୍ଦରଦ୍ରୋଣ୍ଯାଂ ଗ୍ରାମ୍ଯଧର୍ମରତୋ ମୁନିଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, କଣ୍ଡୁ ମୁନି ଘରୋଇ ଜୀବନରେ ରତ ହୋଇ, ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ଉପତ୍ୟକାରେ ସେ ଝିଅ ସହିତ ଶତାଧିକ ବର୍ଷ ରହିଲେ।
ସା ତଂ ପ୍ରାହ ମହାଭାଗଂ ଗନ୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମ୍ଯ୍ ଅହଂ ଦିଵମ୍ ପ୍ରସାଦସୁମୁଖୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ୍ ଅନୁଜ୍ଞାତୁଂ ତ୍ଵମ୍ ଅର୍ହସି
ସେ ଝିଅ ସେଇ ମହାଭାଗ୍ୟବାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଦେବଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ। ଦୟାକରି ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।'
ତଯୈଵମ୍ ଉକ୍ତଃ ସ ମୁନିସ୍ ତସ୍ଯାମ୍ ଆସକ୍ତମାନସଃ ଦିନାନି କତିଚିଦ୍ ଭଦ୍ରେ ସ୍ଥୀଯତାମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅଭାଷତ
ଏଭଳି କହିଲେ, ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଆସକ୍ତ ମନରେ କହିଲେ, 'ଭଲ ହେଲେ, କିଛି ଦିନ ଅଧିକ ରୁହ।'