ଆମ୍ରାନ୍ ଆମ୍ରାତକାନ୍ ଭଵ୍ଯାନ୍ ନାରିକେରାନ୍ ସତିନ୍ଦୁକାନ୍ ଅଥ ବିଲ୍ଵାଂସ୍ ତଥା ଜୀଵାନ୍ ଦାଡିମାନ୍ ବୀଜପୂରକାନ୍
ଆମ୍ବ, ବନ୍ଆମ୍ବ, ଶୋଭାମୟ ନାଡ଼ିଆ, କର୍ସି, ବେଲ, ଜୀବ, ଦାନାଭରା ଦାଡିମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫଳ—
ପନସାଂଲ୍ ଲକୁଚାନ୍ ନୀପାଞ୍ ଶିରୀଷାନ୍ ସୁମନୋହରାନ୍ ପାରାଵତାଂସ୍ ତଥା କୋଲାନ୍ ଅରିମେଦାମ୍ଲଵେତସାନ୍
ପନସ, ଲକୁଚ, ନୀପ, ଶିରୀଷ ଯେଉଁମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର, ପାରାବତ, କୋଲ, ଅରିମେଦ, ତିକ୍ତ ବେତସ ଫଳ—
ଭଲ୍ଲାତକାନ୍ ଆମଲକାଞ୍ ଶତପର୍ଣାଂଶ୍ ଚ କିଂଶୁକାନ୍ ଇଙ୍ଗୁଦାନ୍ କରଵୀରାଂଶ୍ ଚ ହରୀତକୀଵିଭୀତକାନ୍
ଭଲାତକ, ଆଉଁଳ, ଶତପର୍ଣ୍ଣ, କିଂଶୁକ, ଇଙ୍ଗୁଦି, କରବୀର, ହରୀତକି, ବିଭୀତକି—
ଏତାନ୍ ଅନ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ସା ଵୃକ୍ଷାନ୍ ଦଦର୍ଶ ପୃଥୁଲୋଚନା ତଥୈଵାଶୋକପୁଂନାଗକେତକୀବକୁଲାନ୍ ଅଥ
ସେ ବଡ଼ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଅପ୍ସରା ଏହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛ, ତଥା ଅଶୋକ, ପୁମ୍ନାଗ, କେତକୀ, ବକୁଳ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ପାରିଜାତାନ୍ କୋଵିଦାରାନ୍ ମନ୍ଦାରେନ୍ଦୀଵରାଂସ୍ ତଥା ପାଟଲାଃ ପୁଷ୍ପିତା ରମ୍ଯା ଦେଵଦାରୁଦ୍ରୁମାଂସ୍ ତଥା
ପାରିଜାତ, କୋବିଦାର, ମନ୍ଦାର, ଇନ୍ଦୀବର, ପାଟଳ ଯେଉଁମାନେ ଫୁଲରେ ରମ୍ୟ, ଦେବଦାରୁ ଗଛ ମଧ୍ୟ।
ଶାଲାଂସ୍ ତାଲାଂସ୍ ତମାଲାଂଶ୍ ଚ ନିଚୁଲାଂଲ୍ ଲୋମକାଂସ୍ ତଥା ଅନ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ପାଦପଶ୍ରେଷ୍ଠାନ୍ ଅପଶ୍ଯତ୍ ଫଲପୁଷ୍ପିତାନ୍
ଶାଳ, ତାଳ, ତମାଳ, ନିଚୁଳ, ଲୋମକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଗଛ, ଫଳ ଓ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା, ସେ ଦେଖିଲେ।
ଚକୋରୈଃ ଶତପତ୍ତ୍ରୈଶ୍ ଚ ଭୃଙ୍ଗରାଜୈସ୍ ତଥା ଶୁକୈଃ କୋକିଲୈଃ କଲଵିଙ୍କୈଶ୍ ଚ ହାରୀତୈର୍ ଜୀଵଜୀଵକୈଃ
ଚକୋର, ପଦ୍ମ, ମହାମଧୁମକ୍ଷିକା, ପାରା, କୋଇଲି, କଳବିଙ୍କ, ହରିତପକ୍ଷୀ ଓ ଜୀବଜୀବକ ପକ୍ଷୀମାନେ ସେଠାରେ ଥିଲେ,
ପ୍ରିଯପୁତ୍ରୈଶ୍ ଚାତକୈଶ୍ ଚ ତଥାନ୍ଯୈର୍ ଵିଵିଧୈଃ ଖଗୈଃ ଶ୍ରୋତ୍ରରମ୍ଯଂ ସୁମଧୁରଂ କୂଜଦ୍ଭିଶ୍ ଚାପ୍ଯ୍ ଅଧିଷ୍ଠିତମ୍
ପ୍ରିୟ ସନ୍ତାନ, ଚାତକ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀମାନେ, ସବୁଠି ମଧୁର ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ସ୍ୱରରେ କୁହୁକୁହୁ କରୁଥିଲେ, ସେଠି ବସିଥିଲେ,
ସରାଂସି ଚ ମନୋଜ୍ଞାନି ପ୍ରସନ୍ନସଲିଲାନି ଚ କୁମୁଦୈଃ ପୁଣ୍ଡରୀକୈଶ୍ ଚ ତଥା ନୀଲୋତ୍ପଲୈଃ ଶୁଭୈଃ
ସେଠି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଝିଲିମିଳି ଝିଲିକା ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ପାଣି ଥିବା ସ୍ରୋତ ଥିଲା, କୁମୁଦ, ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳ କମଳ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା,
କହ୍ଲାରୈଃ କମଲୈଶ୍ ଚୈଵ ଆଚିତାନି ସମନ୍ତତଃ କାଦମ୍ବୈଶ୍ ଚକ୍ରଵାକୈଶ୍ ଚ ତଥୈଵ ଜଲକୁକ୍କୁଟୈଃ
ସେଠି ସବୁଦିଗରେ କହ୍ଲାର ଓ କମଳ ଫୁଲ, କାଦମ୍ବ ଗଛ, ଚକ୍ରବାକ ଓ ଜଳ କୁକୁଟ ପକ୍ଷୀ ରହିଥିଲେ,
କାରଣ୍ଡଵୈର୍ ବକୈର୍ ହଂସୈଃ କୂର୍ମୈର୍ ମଦ୍ଗୁଭିର୍ ଏଵ ଚ ଏତୈଶ୍ ଚାନ୍ଯୈଶ୍ ଚ କୀର୍ଣାନି ସମନ୍ତାଜ୍ ଜଲଚାରିଭିଃ
କାରଣ୍ଡବ ହଁସ, ବକ, ହଁସ, କଚ୍ଛପ ଓ ମଦ୍ଗୁ ପକ୍ଷୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଛିଟିଏଇଥିଲେ,
କ୍ରମେଣୈଵ ତଥା ସା ତୁ ଵନଂ ବଭ୍ରାମ ତୈଃ ସହ ଏଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵନଂ ରମ୍ଯଂ ତୈଃ ସାର୍ଧଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଦେଖିଦେଖି ଅନୁକ୍ରମରେ ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିଲେ,
ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲନଯନା ସା ବଭୂଵ ଵରାଙ୍ଗନା ପ୍ରୋଵାଚ ଵାଯୁଂ କାମଂ ଚ ଵସନ୍ତଂ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ବିସ୍ମୟରେ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଙ୍ଗନା ହେଲେ, ଏବଂ ବାୟୁ, କାମ ଓ ବସନ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ,
କୁରୁଧ୍ଵଂ ମମ ସାହାଯ୍ଯଂ ଯୂଯଂ ସର୍ଵେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍
ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଆଲଗା ଆଲଗା ଭାବେ ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କର।
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ତଦା ସା ତୁ ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତା ସୁରୈର୍ ଦ୍ଵିଜାଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଦ୍ଯ ଯାସ୍ଯାମି ଯତ୍ରାସୌ ସଂସ୍ଥିତୋ ମୁନିଃ
ଏପରି କହି ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହିଲେ; ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ଆଜି ମୁଁ ସେଠିଯିବି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ମୁନି ଅଛନ୍ତି।'
ଅଦ୍ଯ ତଂ ଦେହଯନ୍ତାରଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତେନ୍ଦ୍ରିଯଵାଜିନମ୍ ସ୍ମରଶସ୍ତ୍ରଗଲଦ୍ରଶ୍ମିଂ କରିଷ୍ଯାମି କୁସାରଥିମ୍
ଆଜି ମୁଁ ସେଠି, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅଶ୍ୱମାନେ ଭଳି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ଦେହ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଛି, କାମବାଣର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତାଙ୍କୁ ଆକାଂକ୍ଷାର ରଥୀ କରିଦେବି।
ବ୍ରହ୍ମା ଜନାର୍ଦନୋ ଵାପି ଯଦି ଵା ନୀଲଲୋହିତଃ ତଥାପ୍ଯ୍ ଅଦ୍ଯ କରିଷ୍ଯାମି କାମବାଣକ୍ଷତାନ୍ତରମ୍
ସେ ବ୍ରହ୍ମା, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ କିମ୍ବା ନୀଳଲୋହିତ ଯେହେଉଁଥିବି, ତଥାପି ଆଜି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କାମବାଣର ଘାଉ ଦେଇଦେବି।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ସାଥ ଯତ୍ରାସୌ ତିଷ୍ଠତେ ମୁନିଃ ମୁନେସ୍ ତପଃପ୍ରଭାଵେଣ ପ୍ରଶାନ୍ତଶ୍ଵାପଦାଶ୍ରମମ୍
ଏଭଳି କହି ସେ ଯେଉଁଠାରେ ସେ ମୁନି ଅଛନ୍ତି ସେଠିକୁ ଗଲେ; ମୁନିଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ କୌଣସି ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ନଥିଲେ।
ସା ପୁଂସ୍କୋକିଲମାଧୁର୍ଯେ ନଦୀତୀରେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା ସ୍ତୋକମାତ୍ରଂ ସ୍ଥିତା ତସ୍ମାଦ୍ ଅଗାଯତ ଵରାପ୍ସରାଃ
ସେ ନଦୀତୀରେ ପୁରୁଷ କୋଇଲିର ମଧୁରତା ସହିତ ଦଣ୍ଡାଇ ଥିଲେ, କିଛି ସମୟ ରହି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରା ଗାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତତୋ ଵସନ୍ତଃ ସହସା ବଲଂ ସମକରୋତ୍ ତଦା କୋକିଲାରାଵମଧୁରମ୍ ଅକାଲିକମନୋହରମ୍
ତାପରେ ହଠାତ୍ ବସନ୍ତ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ, କୋଇଲିର ଧ୍ୱନିକୁ ଅସମୟରେ ମଧୁର ଓ ଆକର୍ଷକ କରିଦେଲେ।
ଵଵୌ ଗନ୍ଧଵହଶ୍ ଚୈଵ ମଲଯାଦ୍ରିନିକେତନଃ ପୁଷ୍ପାନ୍ ଉଚ୍ଚାଵଚାନ୍ ମେଧ୍ଯାନ୍ ପାତଯଂଶ୍ ଚ ଶନୈଃ ଶନୈଃ
ମଲୟ ପର୍ବତରେ ବସୁଥିବା ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନ ହଳୁହଳୁ ବହିଲା, ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଫୁଲ ଧୀରେ ଧୀରେ ଝରିପଡ଼ିଲା।
ପୁଷ୍ପବାଣଧରଶ୍ ଚୈଵ ଗତ୍ଵା ତସ୍ଯ ସମୀପତଃ ମୁନେଶ୍ ଚ କ୍ଷୋଭଯାମ୍ ଆସ କାମସ୍ ତସ୍ଯାପି ମାନସମ୍
ପୁଷ୍ପବାଣଧାରୀ କାମ ମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କର ମନକୁ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର କରିଦେଲେ।
ତତୋ ଗୀତଧ୍ଵନିଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନିର୍ ଵିସ୍ମିତମାନସଃ ଜଗାମ ଯତ୍ର ସା ସୁଭ୍ରୂଃ କାମବାଣପ୍ରପୀଡିତଃ
ତାପରେ ଗୀତର ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ମୁନି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ି, କାମବାଣର ଘାଉରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେ ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟିଅଳିକୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାମ୍ ଆହ ସଂଦୃଷ୍ଟୋ ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନଃ ଭ୍ରଷ୍ଟୋତ୍ତରୀଯୋ ଵିକଲଃ ପୁଲକାଞ୍ଚିତଵିଗ୍ରହଃ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟି, ଉପର ଚାଦର ଖସିଯିବା, ଅସ୍ଥିର ହୃଦୟ ଓ ରୋମାଞ୍ଚିତ ଦେହ ସହିତ, ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
କାସି କସ୍ଯାସି ସୁଶ୍ରୋଣି ସୁଭଗେ ଚାରୁହାସିନି ମନୋ ହରସି ମେ ସୁଭ୍ରୁ ବ୍ରୂହି ସତ୍ଯଂ ସୁମଧ୍ଯମେ
ତୁମେ କିଏ, କାହାର ଝିଅ, ହେ ଶୁଭ ନିତମ୍ବିନୀ, ଭାଗ୍ୟବତୀ, ମଧୁର ହସ ସହିତ ମୋର ମନକୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଛ। ହେ ସୁନ୍ଦର ଭୂରୁ, ସତ୍ୟ କହ, ହେ ସୁମଧ୍ୟମା।
ତଵ କର୍ମକରା ଚାହଂ ପୁଷ୍ପାର୍ଥମ୍ ଅହମ୍ ଆଗତା ଆଦେଶଂ ଦେହି ମେ କ୍ଷିପ୍ରଂ କିଂ କରୋମି ତଵାଜ୍ଞଯା
ମୁଁ ତୁମର ଦାସୀ, ଫୁଲ ନେବା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର ଆଦେଶ ଦିଅ, ମୁଁ କଣ କରିବି ତୁମର ଆଜ୍ଞାରେ?
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵଂ ଵଚନଂ ତସ୍ଯାସ୍ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଧୈର୍ଯଂ ଵିମୋହିତଃ ଆଦାଯ ହସ୍ତେ ତାଂ ବାଲାଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ସ୍ଵମ୍ ଆଶ୍ରମମ୍
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେଇ ଝିଅଙ୍କୁ ହାତ ଧରି ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ନେଇଗଲେ।
ତତଃ କାମଶ୍ ଚ ଵାଯୁଶ୍ ଚ ଵସନ୍ତଶ୍ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଜଗ୍ମୁର୍ ଯଥାଗତଂ ସର୍ଵେ କୃତକୃତ୍ଯାସ୍ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍
ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାମଦେବ, ବାୟୁ ଓ ବସନ୍ତ, ସେମାନେ ସବୁଠାରୁ କାମ ସିଦ୍ଧ କରି, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଦେବଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଶଶଂସୁଶ୍ ଚ ହରିଂ ଗତ୍ଵା ତସ୍ଯାସ୍ ତସ୍ଯ ଚ ଚେଷ୍ଟିତମ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶକ୍ରସ୍ ତଦା ଦେଵାଃ ପ୍ରୀତାଃ ସୁମନସୋ ଽଭଵନ୍
ସେମାନେ ଗିଏ ହରିଙ୍କୁ ଯାଇ, ସେ ଓ ସେଠି ତାଙ୍କର କର୍ମ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କହିଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ସ ଚ କଣ୍ଡୁସ୍ ତଯା ସାର୍ଧଂ ପ୍ରଵିଶନ୍ନ୍ ଏଵ ଚାଶ୍ରମମ୍ ଆତ୍ମନଃ ପରମଂ ରୂପଂ ଚକାର ମଦନାକୃତି
ଏବଂ କଣ୍ଡୁ, ସେଠି ସେଠି ଝିଅ ସହିତ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ନିଜର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ କାମଦେବଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।