ଉର୍ଵଶୀ ମେନକା ରମ୍ଭା ଘୃତାଚୀ ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଲା ଵିଶ୍ଵାଚୀ ସହଜନ୍ଯା ଚ ପୂର୍ଵଚିତ୍ତିସ୍ ତିଲୋତ୍ତମା
ଉର୍ବଶୀ, ମେନକା, ରମ୍ଭା, ଘୃତାଚୀ, ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଳା, ବିଶ୍ୱାଚୀ, ସହଜନ୍ୟା, ପୂର୍ବଚିତ୍ତି ଓ ତିଲୋତ୍ତମା—
ଅଲମ୍ବୁଷା ମିଶ୍ରକେଶୀ ଶଶିଲେଖା ଚ ଵାମନା ଅନ୍ଯାଶ୍ ଚାପ୍ସରସଃ ସନ୍ତି ରୂପଯୌଵନଗର୍ଵିତାଃ
ଅଲମ୍ବୁଷା, ମିଶ୍ରକେଶୀ, ଶଶିଳେଖା, ବାମନା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯୌବନରେ ଗର୍ବିତ।
ସୁମଧ୍ଯାଶ୍ ଚାରୁଵଦନାଃ ପୀନୋନ୍ନତପଯୋଧରାଃ କାମପ୍ରଧାନକୁଶଲାସ୍ ତାସ୍ ତତ୍ର ସଂନିଯୋଜଯ
ସେମାନେ ସୁସ୍ଥଳୀ, ଚାରୁମୁଖୀ, ଉନ୍ନତ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂସ ଥିବା, କାମକୁଶଳ—ଏମିତି ଅପ୍ସରାମାନେ ସେଠାରେ ନିଯୁକ୍ତ କର।
ତସ୍ଯାସ୍ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁନଃ ପ୍ରାହ ଶଚୀପତିଃ ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ନାମ ଚାନ୍ଯାସ୍ ତାସ୍ ତ୍ଵଂ ଚାତ୍ର କୁଶଲା ଶୁଭେ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ଶଚୀପତି ପୁନି କହିଲେ—ଅନ୍ୟମାନେ ଯେପରି ଅଛନ୍ତି ରୁହନ୍ତୁ, କିନ୍ତୁ ଶୁଭେ, ଏଠାରେ ତୁମେ ବିଶେଷ କୁଶଳ।
କାମଂ ଵସନ୍ତଂ ଵାଯୁଂ ଚ ସହାଯାର୍ଥେ ଦଦାମି ତେ ତୈଃ ସାର୍ଧଂ ଗଚ୍ଛ ସୁଶ୍ରୋଣି ଯତ୍ରାସ୍ତେ ସ ମହାମୁନିଃ
ତୁମ ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟରେ କାମଦେବ, ବସନ୍ତ ଓ ବାୟୁଙ୍କୁ ଦେଉଛି; ସେମାନଙ୍କ ସହିତ, ହେ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭିନୀ, ସେ ମହାମୁନି ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି ସେଠାକୁ ଯାଅ।
ଶକ୍ରସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦା ସା ଚାରୁଲୋଚନା ଜଗାମାକାଶମାର୍ଗେଣ ତୈଃ ସାର୍ଧଂ ଚାଶ୍ରମଂ ମୁନେଃ
ଶକ୍ରଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଅପ୍ସରା ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଚାଲି ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଗତ୍ଵା ସା ତତ୍ର ରୁଚିରଂ ଦଦର୍ଶ ଵନମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ ମୁନିଂ ଚ ଦୀପ୍ତତପସମ୍ ଆଶ୍ରମସ୍ଥମ୍ ଅକଲ୍ମଷମ୍
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି ସେ ଏକ ଶୋଭାମୟ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅରଣ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ତପସ୍ୟାରେ ଦୀପ୍ତ, ଆଶ୍ରମରେ ଅପବିତ୍ରତାହୀନ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଅପଶ୍ଯତ୍ ସା ଵନଂ ରମ୍ଯଂ ତୈଃ ସାର୍ଧଂ ନନ୍ଦନୋପମମ୍ ସର୍ଵର୍ତୁଵରପୁଷ୍ପାଢ୍ଯଂ ଶାଖାମୃଗଗଣାକୁଲମ୍
ସେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକ ନନ୍ଦନବନ ସଦୃଶ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଅରଣ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲ ଫୁଟିଥିଲା ଓ ଶାଖାରେ ହରିଣମାନେ ଘୋରୁଥିଲେ।
ପୁଣ୍ଯଂ ପଦ୍ମବଲୋପେତଂ ସପଲ୍ଲଵମହାବଲମ୍ ଶ୍ରୋତ୍ରରମ୍ଯାନ୍ ସୁମଧୁରାଞ୍ ଶବ୍ଦାନ୍ ଖଗମୁଖେରିତାନ୍
ସେଠା ଧର୍ମମୟ, ପଦ୍ମର ଶକ୍ତି ଥିବା, ମୋଟ ଶାଖା-ପତ୍ର ଓ ଅଙ୍କୁରରେ ଭରିଥିବା, ପକ୍ଷୀମାନେ ଉଚ୍ଚାରିଥିବା ମଧୁର ଓ ମନୋହର ଶବ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସର୍ଵର୍ତୁଫଲଭାରାଢ୍ଯାନ୍ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୋଜ୍ଜ୍ଵଲାନ୍ ଅପଶ୍ଯତ୍ ପାଦପାଂଶ୍ ଚୈଵ ଵିହଂଗୈର୍ ଅନୁନାଦିତାନ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫଳରେ ଭରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ପକ୍ଷୀମାନେ ରବାବିତ ଗଛମାନେ ଦେଖିଲେ।
ଆମ୍ରାନ୍ ଆମ୍ରାତକାନ୍ ଭଵ୍ଯାନ୍ ନାରିକେରାନ୍ ସତିନ୍ଦୁକାନ୍ ଅଥ ବିଲ୍ଵାଂସ୍ ତଥା ଜୀଵାନ୍ ଦାଡିମାନ୍ ବୀଜପୂରକାନ୍
ଆମ୍ବ, ବନ୍ଆମ୍ବ, ଶୋଭାମୟ ନାଡ଼ିଆ, କର୍ସି, ବେଲ, ଜୀବ, ଦାନାଭରା ଦାଡିମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫଳ—
ପନସାଂଲ୍ ଲକୁଚାନ୍ ନୀପାଞ୍ ଶିରୀଷାନ୍ ସୁମନୋହରାନ୍ ପାରାଵତାଂସ୍ ତଥା କୋଲାନ୍ ଅରିମେଦାମ୍ଲଵେତସାନ୍
ପନସ, ଲକୁଚ, ନୀପ, ଶିରୀଷ ଯେଉଁମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର, ପାରାବତ, କୋଲ, ଅରିମେଦ, ତିକ୍ତ ବେତସ ଫଳ—
ଭଲ୍ଲାତକାନ୍ ଆମଲକାଞ୍ ଶତପର୍ଣାଂଶ୍ ଚ କିଂଶୁକାନ୍ ଇଙ୍ଗୁଦାନ୍ କରଵୀରାଂଶ୍ ଚ ହରୀତକୀଵିଭୀତକାନ୍
ଭଲାତକ, ଆଉଁଳ, ଶତପର୍ଣ୍ଣ, କିଂଶୁକ, ଇଙ୍ଗୁଦି, କରବୀର, ହରୀତକି, ବିଭୀତକି—
ଏତାନ୍ ଅନ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ସା ଵୃକ୍ଷାନ୍ ଦଦର୍ଶ ପୃଥୁଲୋଚନା ତଥୈଵାଶୋକପୁଂନାଗକେତକୀବକୁଲାନ୍ ଅଥ
ସେ ବଡ଼ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଅପ୍ସରା ଏହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛ, ତଥା ଅଶୋକ, ପୁମ୍ନାଗ, କେତକୀ, ବକୁଳ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ପାରିଜାତାନ୍ କୋଵିଦାରାନ୍ ମନ୍ଦାରେନ୍ଦୀଵରାଂସ୍ ତଥା ପାଟଲାଃ ପୁଷ୍ପିତା ରମ୍ଯା ଦେଵଦାରୁଦ୍ରୁମାଂସ୍ ତଥା
ପାରିଜାତ, କୋବିଦାର, ମନ୍ଦାର, ଇନ୍ଦୀବର, ପାଟଳ ଯେଉଁମାନେ ଫୁଲରେ ରମ୍ୟ, ଦେବଦାରୁ ଗଛ ମଧ୍ୟ।
ଶାଲାଂସ୍ ତାଲାଂସ୍ ତମାଲାଂଶ୍ ଚ ନିଚୁଲାଂଲ୍ ଲୋମକାଂସ୍ ତଥା ଅନ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ପାଦପଶ୍ରେଷ୍ଠାନ୍ ଅପଶ୍ଯତ୍ ଫଲପୁଷ୍ପିତାନ୍
ଶାଳ, ତାଳ, ତମାଳ, ନିଚୁଳ, ଲୋମକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଗଛ, ଫଳ ଓ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା, ସେ ଦେଖିଲେ।
ଚକୋରୈଃ ଶତପତ୍ତ୍ରୈଶ୍ ଚ ଭୃଙ୍ଗରାଜୈସ୍ ତଥା ଶୁକୈଃ କୋକିଲୈଃ କଲଵିଙ୍କୈଶ୍ ଚ ହାରୀତୈର୍ ଜୀଵଜୀଵକୈଃ
ଚକୋର, ପଦ୍ମ, ମହାମଧୁମକ୍ଷିକା, ପାରା, କୋଇଲି, କଳବିଙ୍କ, ହରିତପକ୍ଷୀ ଓ ଜୀବଜୀବକ ପକ୍ଷୀମାନେ ସେଠାରେ ଥିଲେ,
ପ୍ରିଯପୁତ୍ରୈଶ୍ ଚାତକୈଶ୍ ଚ ତଥାନ୍ଯୈର୍ ଵିଵିଧୈଃ ଖଗୈଃ ଶ୍ରୋତ୍ରରମ୍ଯଂ ସୁମଧୁରଂ କୂଜଦ୍ଭିଶ୍ ଚାପ୍ଯ୍ ଅଧିଷ୍ଠିତମ୍
ପ୍ରିୟ ସନ୍ତାନ, ଚାତକ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀମାନେ, ସବୁଠି ମଧୁର ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ସ୍ୱରରେ କୁହୁକୁହୁ କରୁଥିଲେ, ସେଠି ବସିଥିଲେ,
ସରାଂସି ଚ ମନୋଜ୍ଞାନି ପ୍ରସନ୍ନସଲିଲାନି ଚ କୁମୁଦୈଃ ପୁଣ୍ଡରୀକୈଶ୍ ଚ ତଥା ନୀଲୋତ୍ପଲୈଃ ଶୁଭୈଃ
ସେଠି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଝିଲିମିଳି ଝିଲିକା ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ପାଣି ଥିବା ସ୍ରୋତ ଥିଲା, କୁମୁଦ, ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳ କମଳ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା,
କହ୍ଲାରୈଃ କମଲୈଶ୍ ଚୈଵ ଆଚିତାନି ସମନ୍ତତଃ କାଦମ୍ବୈଶ୍ ଚକ୍ରଵାକୈଶ୍ ଚ ତଥୈଵ ଜଲକୁକ୍କୁଟୈଃ
ସେଠି ସବୁଦିଗରେ କହ୍ଲାର ଓ କମଳ ଫୁଲ, କାଦମ୍ବ ଗଛ, ଚକ୍ରବାକ ଓ ଜଳ କୁକୁଟ ପକ୍ଷୀ ରହିଥିଲେ,
କାରଣ୍ଡଵୈର୍ ବକୈର୍ ହଂସୈଃ କୂର୍ମୈର୍ ମଦ୍ଗୁଭିର୍ ଏଵ ଚ ଏତୈଶ୍ ଚାନ୍ଯୈଶ୍ ଚ କୀର୍ଣାନି ସମନ୍ତାଜ୍ ଜଲଚାରିଭିଃ
କାରଣ୍ଡବ ହଁସ, ବକ, ହଁସ, କଚ୍ଛପ ଓ ମଦ୍ଗୁ ପକ୍ଷୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଛିଟିଏଇଥିଲେ,
କ୍ରମେଣୈଵ ତଥା ସା ତୁ ଵନଂ ବଭ୍ରାମ ତୈଃ ସହ ଏଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵନଂ ରମ୍ଯଂ ତୈଃ ସାର୍ଧଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଦେଖିଦେଖି ଅନୁକ୍ରମରେ ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିଲେ,
ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲନଯନା ସା ବଭୂଵ ଵରାଙ୍ଗନା ପ୍ରୋଵାଚ ଵାଯୁଂ କାମଂ ଚ ଵସନ୍ତଂ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ବିସ୍ମୟରେ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଙ୍ଗନା ହେଲେ, ଏବଂ ବାୟୁ, କାମ ଓ ବସନ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ,
କୁରୁଧ୍ଵଂ ମମ ସାହାଯ୍ଯଂ ଯୂଯଂ ସର୍ଵେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍
ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଆଲଗା ଆଲଗା ଭାବେ ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କର।
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ତଦା ସା ତୁ ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତା ସୁରୈର୍ ଦ୍ଵିଜାଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଦ୍ଯ ଯାସ୍ଯାମି ଯତ୍ରାସୌ ସଂସ୍ଥିତୋ ମୁନିଃ
ଏପରି କହି ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହିଲେ; ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ଆଜି ମୁଁ ସେଠିଯିବି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ମୁନି ଅଛନ୍ତି।'
ଅଦ୍ଯ ତଂ ଦେହଯନ୍ତାରଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତେନ୍ଦ୍ରିଯଵାଜିନମ୍ ସ୍ମରଶସ୍ତ୍ରଗଲଦ୍ରଶ୍ମିଂ କରିଷ୍ଯାମି କୁସାରଥିମ୍
ଆଜି ମୁଁ ସେଠି, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅଶ୍ୱମାନେ ଭଳି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ଦେହ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଛି, କାମବାଣର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତାଙ୍କୁ ଆକାଂକ୍ଷାର ରଥୀ କରିଦେବି।
ବ୍ରହ୍ମା ଜନାର୍ଦନୋ ଵାପି ଯଦି ଵା ନୀଲଲୋହିତଃ ତଥାପ୍ଯ୍ ଅଦ୍ଯ କରିଷ୍ଯାମି କାମବାଣକ୍ଷତାନ୍ତରମ୍
ସେ ବ୍ରହ୍ମା, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ କିମ୍ବା ନୀଳଲୋହିତ ଯେହେଉଁଥିବି, ତଥାପି ଆଜି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କାମବାଣର ଘାଉ ଦେଇଦେବି।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ସାଥ ଯତ୍ରାସୌ ତିଷ୍ଠତେ ମୁନିଃ ମୁନେସ୍ ତପଃପ୍ରଭାଵେଣ ପ୍ରଶାନ୍ତଶ୍ଵାପଦାଶ୍ରମମ୍
ଏଭଳି କହି ସେ ଯେଉଁଠାରେ ସେ ମୁନି ଅଛନ୍ତି ସେଠିକୁ ଗଲେ; ମୁନିଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ କୌଣସି ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ନଥିଲେ।
ସା ପୁଂସ୍କୋକିଲମାଧୁର୍ଯେ ନଦୀତୀରେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା ସ୍ତୋକମାତ୍ରଂ ସ୍ଥିତା ତସ୍ମାଦ୍ ଅଗାଯତ ଵରାପ୍ସରାଃ
ସେ ନଦୀତୀରେ ପୁରୁଷ କୋଇଲିର ମଧୁରତା ସହିତ ଦଣ୍ଡାଇ ଥିଲେ, କିଛି ସମୟ ରହି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରା ଗାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତତୋ ଵସନ୍ତଃ ସହସା ବଲଂ ସମକରୋତ୍ ତଦା କୋକିଲାରାଵମଧୁରମ୍ ଅକାଲିକମନୋହରମ୍
ତାପରେ ହଠାତ୍ ବସନ୍ତ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ, କୋଇଲିର ଧ୍ୱନିକୁ ଅସମୟରେ ମଧୁର ଓ ଆକର୍ଷକ କରିଦେଲେ।