ଅହୋ ନୋ ଵିସ୍ମଯୋ ଜାତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵେଦଂ ପରମାମୃତମ୍ ଅନନ୍ତଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ସଂଭଵଂ ଭୁଵି ଦୁର୍ଲଭମ୍
ଆହା, ଏହି ପରମ ଅମୃତ ଶୁଣି, ଅନନ୍ତ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଭୂମିରେ ଦୁର୍ଲଭ ଅବତାର ବିଷୟରେ ଜାଣି, ଆମେ କେତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବୁଛୁ।
ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମହେ ଦେଵ ଵିସ୍ତରେଣ ଯଥାତଥମ୍ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସ୍ଯ୍ ଅଶେଷତଃ
ହେ ଦେବ, ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ, ସେଇ ଦେବତାଙ୍କର ମହିମା ସଠିକ୍ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ; ଆପଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବାକୁ ଉଚିତ।
ତଦା ସ ରାକ୍ଷସଃ କ୍ରୂରୋ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵକିଂନରାନ୍ ଲୋକପାଲାନ୍ ସମନୁଜାନ୍ ମୁନିସିଦ୍ଧାଂଶ୍ ଚ ପାପକୃତ୍
ତାପରେ ସେ କ୍ରୂର ରାକ୍ଷସ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଲୋକପାଳ, ଋଷି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଯେଉଁମାନେ ପାପ କରିଥିଲେ, ସେମାନେକୁ ଜିତିଲେ।
ଵିଜିତ୍ଯ ସମରେ ସର୍ଵାନ୍ ଆଜହାର ତଦଙ୍ଗନାଃ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ନଗରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ପୁନଃ ସୀତାର୍ଥମୋହିତଃ
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇ, ସେମାନଙ୍କ ମହିଳାମାନେକୁ ନେଇଲେ, ଲଂକା ସହରକୁ ପୁନଃ ଗଢ଼ିଲେ, ଏବଂ ସୀତା ପାଇଁ ପୁନି ମୋହିତ ହେଲେ।
ଶଙ୍କିତୋ ମୃଗରୂପେଣ ସୌଵର୍ଣେନ ଚ ରାଵଣଃ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ରାମେଣ ରଣେ ସୌମିତ୍ରିଣା ସହ
ରାବଣ ସନ୍ଦେହ କରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ପରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ରାମ ଓ ସଉମିତ୍ରି ମିଶି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ରାଵଣସ୍ଯ ଵଧାର୍ଥାଯ ହତ୍ଵା ଵାଲିଂ ମନୋଜଵମ୍ ଅଭିଷିକ୍ତଶ୍ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଯୁଵରାଜୋ ଽଙ୍ଗଦସ୍ ତଥା
ରାବଣଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ, ମନର ତୁରନ୍ତ ଗତି ଥିବା ବାଲିଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାଜା ଓ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ କରାଗଲା।
ହନୁମାନ୍ ନଲନୀଲଶ୍ ଚ ଜାମ୍ବଵାନ୍ ପନସସ୍ ତଥା ଗଵଯଶ୍ ଚ ଗଵାକ୍ଷଶ୍ ଚ ପାଠୀନଃ ପରମୌଜସଃ
ହନୁମାନ୍, ନଳ, ନୀଳ, ଜାମ୍ବବାନ୍, ପନସ, ଗବୟ, ଗବାକ୍ଷ ଏବଂ ପାଠୀନ — ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଅତିଶୟ ପ୍ରବଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ଥିଲେ।
ଏତୈଶ୍ ଚାନ୍ଯୈଶ୍ ଚ ବହୁଭିର୍ ଵାନରୈଃ ସମହାବଲୈଃ ସମାଵୃତୋ ମହାଘୋରୈ ରାମୋ ରାଜୀଵଲୋଚନଃ
ଏହିମାନେ ଓ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ସମର୍ଥ ଓ ଭୟଙ୍କର ବାନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପଟେ ଘେରାଯାଇ, ପଦ୍ମନୟନ ରାମ ଅନୁଗତ ହେଲେ।
ଗିରୀଣାଂ ସର୍ଵସଂଘାତୈଃ ସେତୁଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ମହୋଦଧୌ ବଲେନ ମହତା ରାମଃ ସମୁତ୍ତୀର୍ଯ ମହୋଦଧିମ୍
ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ର ଶକ୍ତି ଏକତ୍ର କରି, ରାମ ମହାସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ବନେଇ, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କଲେ।
ସଂଗ୍ରାମମ୍ ଅତୁଲଂ ଚକ୍ରେ ରକ୍ଷୋଗଣସମନ୍ଵିତଃ ଯମହସ୍ତଂ ପ୍ରହସ୍ତଂ ଚ ନିକୁମ୍ଭଂ କୁମ୍ଭମ୍ ଏଵ ଚ
ସେ ଅପୂର୍ବ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ଥିଲେ — ଯମହସ୍ତ, ପ୍ରହସ୍ତ, ନିକୁମ୍ଭ ଓ କୁମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ନରାନ୍ତକଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ତଥା ଚୈଵ ଯମାନ୍ତକମ୍ ମାଲାଢ୍ଯଂ ମାଲିକାଢ୍ଯଂ ଚ ହତ୍ଵା ରାମସ୍ ତୁ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ପରାକ୍ରମୀ ରାମ ନରାନ୍ତକ, ଯମାନ୍ତକ, ମାଳାଢ଼୍ୟ ଓ ମାଲିକାଢ଼୍ୟଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
ପୁନର୍ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଂ ହତ୍ଵା କୁମ୍ଭକର୍ଣଂ ସରାଵଣମ୍ ଵୈଦେହୀଂ ଚାଗ୍ନିନାଶୋଧ୍ଯ ଦତ୍ତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଂ ଵିଭୀଷଣେ
ପୁନି, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଓ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷା ଦେଇ, ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦାନ କଲେ।
ଵାସୁଦେଵଂ ସମାଦାଯ ଯାନଂ ପୁଷ୍ପକମ୍ ଆରୁହତ୍ ଲୀଲଯା ସମନୁପ୍ରାପଦ୍ ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ପୂର୍ଵପାଲିତାମ୍
ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ସହ ନେଇ, ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ବସି, ସହଜରେ ପୂର୍ବରୁ ଶାସିତ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
କନିଷ୍ଠଂ ଭରତଂ ସ୍ନେହାଚ୍ ଛତ୍ରୁଘ୍ନଂ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲଃ ଅଭିଷିଚ୍ଯ ତଦା ରାମଃ ସର୍ଵରାଜ୍ଯେ ଽଧିରାଜଵତ୍
ସ୍ନେହବଶତଃ ରାମ, ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଭରତ ଓ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାରାଜା ପରି।
ପୁରାତନୀଂ ସ୍ଵମୂର୍ତିଂ ଚ ସମାରାଧ୍ଯ ତତୋ ହରିଃ ଦଶ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦଶ ଵର୍ଷଶତାନି ଚ
ତାପରେ ହରି, ତାଙ୍କ ପୁରୁଣା ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜା କରି, ଦଶ ହଜାର ଓ ଦଶ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଲେ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ସାଗରପର୍ଯନ୍ତାଂ ମେଦିନୀଂ ସ ତୁ ରାଘଵଃ ରାଜ୍ଯମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ସୁଗତିଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପଦମ୍ ଆଵିଶତ୍
ସାଗର ଦ୍ୱାରା ସୀମିତ ପୃଥିବୀର ଭୋଗ କରି, ସେ ରାଘବ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୈଷ୍ଣବ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ତାଂ ଚାପି ପ୍ରତିମାଂ ରାମଃ ସମୁଦ୍ରେଶାଯ ଦତ୍ତଵାନ୍ ଧନ୍ଯୋ ରକ୍ଷଯିତାସି ତ୍ଵଂ ତୋଯରତ୍ନସମନ୍ଵିତଃ
ଏବଂ ରାମ ସେଇ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ସମୁଦ୍ରନାଥଙ୍କୁ ଦେଇ କହିଲେ, 'ଧନ୍ୟ, ତୁମେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କର, ଏହା ଜଳର ରତ୍ନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ।'
ଦ୍ଵାପରଂ ଯୁଗମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ଯଦା ଦେଵୋ ଜଗତ୍ପତିଃ ଧରଣ୍ଯାଶ୍ ଚାନୁରୋଧେନ ଭାଵଶୈଥିଲ୍ଯକାରଣାତ୍
ଯେତେବେଳେ ଦେବ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଧରାମାତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ଓ ଧର୍ମ ଶିଥିଳତାର କାରଣରୁ,
ଅଵତୀର୍ଣଃ ସ ଭଗଵାନ୍ ଵସୁଦେଵକୁଲେ ପ୍ରଭୁଃ କଂସାଦୀନାଂ ଵଧାର୍ଥାଯ ସଂକର୍ଷଣସହାଯଵାନ୍
ସେଇ ଭଗବାନ୍, ବସୁଦେବଙ୍କ ଗୃହରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ସଂକର୍ଷଣଙ୍କ ସହ ଥିଲେ, କଂସ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ।
ତଦା ତାଂ ପ୍ରତିମାଂ ଵିପ୍ରାଃ ସର୍ଵଵାଞ୍ଛାଫଲପ୍ରଦାମ୍ ସର୍ଵଲୋକହିତାର୍ଥାଯ କସ୍ଯଚିତ୍ କାରଣାନ୍ତରେ
ସେ ସମୟରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ, ଅନ୍ୟ କିଛି କାରଣରେ ସେ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରାଗଲା।
ତସ୍ମିନ୍ କ୍ଷେତ୍ରଵରେ ପୁଣ୍ଯେ ଦୁର୍ଲଭେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମେ ଉଜ୍ଜହାର ସ୍ଵଯଂ ତୋଯାତ୍ ସମୁଦ୍ରଃ ସରିତାଂ ପତିଃ
ସେ ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ଦୁର୍ଲଭ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ସମୁଦ୍ର, ନଦୀମାନଙ୍କ ନାଥ, ସ୍ୱୟଂ ଜଳରୁ ଏହାକୁ ଉଠାଇଲେ।
ତଦା ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ରୈଵ କ୍ଷେତ୍ରେ ମୁକ୍ତିପ୍ରଦେ ଦ୍ଵିଜାଃ ଆସ୍ତେ ସ ଦେଵୋ ଦେଵାନାଂ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦଃ
ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସେଇ ମୁକ୍ତିଦାୟକ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦେବତା ସେଠାରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଯେ ସଂଶ୍ରଯନ୍ତି ଚାନନ୍ତଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ସର୍ଵେଶ୍ଵରଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ଵାଙ୍ମନଃକର୍ମଭିର୍ ନିତ୍ଯଂ ତେ ଯାନ୍ତି ପରମଂ ପଦମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ ଅନନ୍ତଙ୍କ ଶରଣ ନେଇ, କଥା, ମନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସେବନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାନନ୍ତଂ ସକୃଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ସଂପୂଜ୍ଯ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧାଭ୍ଯାଂ ଫଲଂ ଦଶଗୁଣଂ ଲଭେତ୍
ଯେଉଁଠି ଅନନ୍ତଙ୍କୁ ଏକଥର ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେଖି, ପୂଜା କରି, ପ୍ରଣାମ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ରାଜସୂୟ କିମ୍ବା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଦଶଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ।
ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧେନ କାମଗେନ ସୁଵର୍ଚସା ଵିମାନେନାର୍କଵର୍ଣେନ କିଙ୍କିଣୀଜାଲମାଲିନା
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଚାହିଦା ମୁତାବକ୍ଷ ଭୋଗ ଭରିଥିବା, ଝୁଲିଥିବା ଘଣ୍ଟିର ଝଙ୍କାର ରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଉପରେ ସେ ବସିଥାଏ।
ତ୍ରିଃସପ୍ତକୁଲମ୍ ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଦିଵ୍ଯସ୍ତ୍ରୀଗଣସେଵିତଃ ଉପଗୀଯମାନୋ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ ନରୋ ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ସେ ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ସେବା କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କର ସତରେଇ ପିଢିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପୁରକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ।
ତତ୍ର ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵରାନ୍ ଭୋଗାଞ୍ ଜରାମରଣଵର୍ଜିତଃ ଦିଵ୍ଯରୂପଧରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଯାଵଦ୍ ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ରହିତ ଦିବ୍ୟ ଶରୀର ଧାରଣ କରି, ସୃଷ୍ଟିର ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ।
ପୁଣ୍ଯକ୍ଷଯାଦ୍ ଇହାଯାତଶ୍ ଚତୁର୍ଵେଦୀ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଯୋଗମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ତତୋ ମୋକ୍ଷମ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହୁଏ, ସେ ଏଠାକୁ ଫେରିଆସି, ଚାରି ବେଦ ଜାଣିଥିବା ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଯୋଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଶେଷରେ ମୋକ୍ଷ ପାଏ।
ଏଵଂ ମଯା ତ୍ଵ୍ ଅନନ୍ତୋ ଽସୌ କୀର୍ତିତୋ ମୁନିସତ୍ତମାଃ କଃ ଶକ୍ନୋତି ଗୁଣାନ୍ ଵକ୍ତୁଂ ତସ୍ଯ ଵର୍ଷଶତୈର୍ ଅପି
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏପରି ଅନନ୍ତ ମହିମାକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି; ତାଙ୍କର ଗୁଣକୁ ଶତବର୍ଷ ଧରି କିଏ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିପାରିବ?
ଏଵଂ ଵୋ ଽନନ୍ତମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଚ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦଂ ନୄଣାଂ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ଏପରି ଅନନ୍ତ ମହିମା ଓ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ର, ଯାହା ଲୋକଙ୍କୁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।