ନିହତ୍ଯ ଦାନଵାନ୍ ଭୀମାନ୍ ଭୁକ୍ତଵାନ୍ ଭୁଵନତ୍ରଯମ୍ ଦ୍ଵିତୀଯେ ଚ ଯୁଗେ ପ୍ରାପ୍ତେ ତ୍ରେତାଯାଂ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ
ଭୟଙ୍କର ଦାନବମାନେକୁ ବଧ କରି, ସେ ତିନି ଲୋକର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଯୁଗ ତ୍ରେତା ଆସିଲାବେଳେ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ବଭୂଵ ସୁମହାଵୀର୍ଯୋ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ଦଶ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ନିରାହାରୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ସେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଉପବାସ ରହି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥିଲେ।
ଚଚାର ଵ୍ରତମ୍ ଅତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ତପଃ ପରମଦୁଶ୍ଚରମ୍ ତପସା ତେନ ତୁଷ୍ଟୋ ଽହଂ ଵରଂ ତସ୍ମୈ ପ୍ରଦତ୍ତଵାନ୍
ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ବ୍ରତ ଓ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କଲେ, ଏହି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲି।
ଅଵଧ୍ଯଃ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ସ ଦୈତ୍ଯୋରଗରକ୍ଷସାମ୍ ଶାପପ୍ରହରଣୈର୍ ଉଗ୍ରୈର୍ ଅଵଧ୍ଯୋ ଯମକିଂକରୈଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦାନବ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ ହେଲେ, ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଆସୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଯମର ଦୂତମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଜୟ ହେଲେ।
ଵରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତଦା ରକ୍ଷୋ ଯକ୍ଷାନ୍ ସର୍ଵଗଣାନ୍ ଇମାନ୍ ଧନାଧ୍ଯକ୍ଷଂ ଵିନିର୍ଜିତ୍ଯ ଶକ୍ରଂ ଜେତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ
ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଁ, ସେ ରାକ୍ଷସ ଯକ୍ଷ ଓ ସମସ୍ତ ଗଣଙ୍କୁ ଜୟ କଲେ, ଧନର ଅଧିପତିଙ୍କୁ ହରାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜୟ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
ସଂଗ୍ରାମଂ ସୁମହାଘୋରଂ କୃତ୍ଵା ଦେଵୈଃ ସ ରାକ୍ଷସଃ ଦେଵରାଜଂ ଵିନିର୍ଜିତ୍ଯ ତଦା ଇନ୍ଦ୍ରଜିତେତି ଵୈ
ସେ ରାକ୍ଷସ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହରାଇଲେ, ଏହିଠାରୁ ସେ 'ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ରାକ୍ଷସସ୍ ତତ୍ସୁତୋ ନାମ ମେଘନାଦଃ ପ୍ରଲବ୍ଧଵାନ୍ ଅମରାଵତୀଂ ତତଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦେଵରାଜଗୃହେ ଶୁଭେ
ସେ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ପୁଅ ମେଘନାଦ ନାମରେ ଅମରାବତୀକୁ ଅଧିକାର କଲେ, ତାପରେ ଦେବରାଜଙ୍କ ଶୁଭ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦଦର୍ଶାଞ୍ଜନସଂକାଶାଂ ରାଵଣସ୍ ତୁ ବଲାନ୍ଵିତଃ ପ୍ରତିମାଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତାମ୍
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ, କାଜଳ ଭଳି କଳା ଓ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ବାସୁଦେବଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଦେଖିଲେ।
ଶ୍ରୀଵତ୍ସଲକ୍ଷ୍ମସଂଯୁକ୍ତାଂ ପଦ୍ମପତ୍ତ୍ରାଯତେକ୍ଷଣାମ୍ ଵନମାଲାଵୃତୋରସ୍କାଂ ମୁକୁଟାଙ୍ଗଦଭୂଷିତାମ୍
ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଥିବା, ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଚଉଡ଼ା ଆଖି, ମାଳତୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନଫୁଲର ମାଳା ଗଳାରେ ପିନ୍ଧିଥିବା, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ଓ ହାତରେ ବାହୁବଳୟ ପିନ୍ଧିଥିବା ଏକ ଦେବୀଙ୍କ ରୂପ ଦେଖାଗଲା।
ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାହସ୍ତାଂ ପୀତଵସ୍ତ୍ରାଂ ଚତୁର୍ଭୁଜାମ୍ ସର୍ଵାଭରଣସଂଯୁକ୍ତାଂ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦାମ୍
ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧରିଥିବା, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଚାରିଟି ହାତ ଥିବା, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଵିହାଯ ରତ୍ନସଂଘାଂଶ୍ ଚ ପ୍ରତିମାଂ ଶୁଭଲକ୍ଷଣାମ୍ ପୁଷ୍ପକେଣ ଵିମାନେନ ଲଙ୍କାଂ ପ୍ରାସ୍ଥାପଯଦ୍ ଦ୍ରୁତମ୍
ରତ୍ନର ଢେର ଓ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ପ୍ରତିମାକୁ ଛାଡ଼ି, ସେ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଏହି ପ୍ରତିମାକୁ ଦ୍ରୁତ ଲଂକାକୁ ପଠାଇଲେ।
ପୁରାଧ୍ଯକ୍ଷଃ ସ୍ଥିତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଧର୍ମାତ୍ମା ସ ଵିଭୀଷଣଃ ରାଵଣସ୍ଯାନୁଜୋ ମନ୍ତ୍ରୀ ନାରାଯଣପରାଯଣଃ
ସହରର ରକ୍ଷକ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବିଭୀଷଣ, ରାବଣଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀ, ନାରାୟଣଙ୍କ ଭକ୍ତ, ସେଠାରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଦଉଁଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ପ୍ରତିମାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଭଵନଚ୍ଯୁତାମ୍ ରୋମାଞ୍ଚିତତନୁର୍ ଭୂତ୍ଵା ଵିସ୍ମଯଂ ସମପଦ୍ଯତ
ସେ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରତିମା, ଯାହା ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୃହରୁ ଆସିଥିଲା, ଦେଖି ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଦେହ କନ୍ପୁରି ଉଠିଲା, ଭିତରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭରିଗଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଦେଵଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନାନ୍ତରାତ୍ମନା ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ତପଃ
ମନରେ ଅନନ୍ଦ ଭରି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, 'ଆଜି ମୋ ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେଲା, ଆଜି ମୋ ତପସ୍ୟା ଫଳିଲା।'
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସ ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମୁହୁର୍ ମୁହୁଃ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଭ୍ରାତରମ୍ ଆସାଦ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲିର୍ ଅଭାଷତ
ଏଭଳି କହି, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ପୁନିପୁନି ପ୍ରଣାମ କରି, ଜେଷ୍ଠ ଭାଇଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ହାତ ଯୋଡ଼ି କହିଲେ।
ରାଜନ୍ ପ୍ରତିମଯା ତ୍ଵଂ ମେ ପ୍ରସାଦଂ କର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି ଯାମ୍ ଆରାଧ୍ଯ ଜଗନ୍ନାଥ ନିସ୍ତରେଯଂ ଭଵାର୍ଣଵମ୍
'ରାଜା, ଏହି ପ୍ରତିମା ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଦୟା କର, ଯାହାକୁ ପୂଜିଲେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ କୃପାରେ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାଯାଏ।'
ଭ୍ରାତୁର୍ ଵଚନମ୍ ଆକର୍ଣ୍ଯ ରାଵଣସ୍ ତଂ ତଦାବ୍ରଵୀତ୍ ଗୃହାଣ ପ୍ରତିମାଂ ଵୀର ତ୍ଵ୍ ଅନଯା କିଂ କରୋମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ଭାଇଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାବଣ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ବୀର, ଏହି ପ୍ରତିମା ନେଇଯା, ଏହାକୁ ନେଇ ମୁଁ କଣ କରିବି?'
ସ୍ଵଯଂଭୁଵଂ ସମାରାଧ୍ଯ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଵିଜଯେ ତ୍ଵ୍ ଅହମ୍ ନାନାଶ୍ଚର୍ଯମଯଂ ଦେଵଂ ସର୍ଵଭୂତଭଵୋଦ୍ଭଵମ୍
'ମୁଁ ସ୍ୱୟଂଭୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜି, ତିନି ଲୋକ ଜିତିଛି; ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟମୟ ଦେବତା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥଳ।'
ଵିଭୀଷଣୋ ମହାବୁଦ୍ଧିସ୍ ତଦା ତାଂ ପ୍ରତିମାଂ ଶୁଭାମ୍ ଶତମ୍ ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ଚାବ୍ଦଂ ସମାରାଧ୍ଯ ଜନାର୍ଦନମ୍
ବିଭୀଷଣ, ମହାବୁଦ୍ଧି ଥିବା, ସେ ସୁଭଦ୍ର ପ୍ରତିମାକୁ ଏକ ଶତ ଏବଂ ଆଠ ବର୍ଷ ଧରି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।
ଅଜରାମରଣଂ ପ୍ରାପ୍ତମ୍ ଅଣିମାଦିଗୁଣୈର୍ ଯୁତମ୍ ରାଜ୍ଯଂ ଲଙ୍କାଧିପତ୍ଯଂ ଚ ଭୋଗାନ୍ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଯଥେପ୍ସିତାନ୍
ସେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଗିଲେ, ଅଣିମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତି ଲାଭ କଲେ, ଲଂକାର ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ।
ଅହୋ ନୋ ଵିସ୍ମଯୋ ଜାତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵେଦଂ ପରମାମୃତମ୍ ଅନନ୍ତଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ସଂଭଵଂ ଭୁଵି ଦୁର୍ଲଭମ୍
ଆହା, ଏହି ପରମ ଅମୃତ ଶୁଣି, ଅନନ୍ତ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଭୂମିରେ ଦୁର୍ଲଭ ଅବତାର ବିଷୟରେ ଜାଣି, ଆମେ କେତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବୁଛୁ।
ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମହେ ଦେଵ ଵିସ୍ତରେଣ ଯଥାତଥମ୍ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସ୍ଯ୍ ଅଶେଷତଃ
ହେ ଦେବ, ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ, ସେଇ ଦେବତାଙ୍କର ମହିମା ସଠିକ୍ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ; ଆପଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବାକୁ ଉଚିତ।
ତଦା ସ ରାକ୍ଷସଃ କ୍ରୂରୋ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵକିଂନରାନ୍ ଲୋକପାଲାନ୍ ସମନୁଜାନ୍ ମୁନିସିଦ୍ଧାଂଶ୍ ଚ ପାପକୃତ୍
ତାପରେ ସେ କ୍ରୂର ରାକ୍ଷସ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଲୋକପାଳ, ଋଷି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଯେଉଁମାନେ ପାପ କରିଥିଲେ, ସେମାନେକୁ ଜିତିଲେ।
ଵିଜିତ୍ଯ ସମରେ ସର୍ଵାନ୍ ଆଜହାର ତଦଙ୍ଗନାଃ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ନଗରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ପୁନଃ ସୀତାର୍ଥମୋହିତଃ
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇ, ସେମାନଙ୍କ ମହିଳାମାନେକୁ ନେଇଲେ, ଲଂକା ସହରକୁ ପୁନଃ ଗଢ଼ିଲେ, ଏବଂ ସୀତା ପାଇଁ ପୁନି ମୋହିତ ହେଲେ।
ଶଙ୍କିତୋ ମୃଗରୂପେଣ ସୌଵର୍ଣେନ ଚ ରାଵଣଃ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ରାମେଣ ରଣେ ସୌମିତ୍ରିଣା ସହ
ରାବଣ ସନ୍ଦେହ କରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ପରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ରାମ ଓ ସଉମିତ୍ରି ମିଶି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ରାଵଣସ୍ଯ ଵଧାର୍ଥାଯ ହତ୍ଵା ଵାଲିଂ ମନୋଜଵମ୍ ଅଭିଷିକ୍ତଶ୍ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଯୁଵରାଜୋ ଽଙ୍ଗଦସ୍ ତଥା
ରାବଣଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ, ମନର ତୁରନ୍ତ ଗତି ଥିବା ବାଲିଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାଜା ଓ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ କରାଗଲା।
ହନୁମାନ୍ ନଲନୀଲଶ୍ ଚ ଜାମ୍ବଵାନ୍ ପନସସ୍ ତଥା ଗଵଯଶ୍ ଚ ଗଵାକ୍ଷଶ୍ ଚ ପାଠୀନଃ ପରମୌଜସଃ
ହନୁମାନ୍, ନଳ, ନୀଳ, ଜାମ୍ବବାନ୍, ପନସ, ଗବୟ, ଗବାକ୍ଷ ଏବଂ ପାଠୀନ — ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଅତିଶୟ ପ୍ରବଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ଥିଲେ।
ଏତୈଶ୍ ଚାନ୍ଯୈଶ୍ ଚ ବହୁଭିର୍ ଵାନରୈଃ ସମହାବଲୈଃ ସମାଵୃତୋ ମହାଘୋରୈ ରାମୋ ରାଜୀଵଲୋଚନଃ
ଏହିମାନେ ଓ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ସମର୍ଥ ଓ ଭୟଙ୍କର ବାନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପଟେ ଘେରାଯାଇ, ପଦ୍ମନୟନ ରାମ ଅନୁଗତ ହେଲେ।
ଗିରୀଣାଂ ସର୍ଵସଂଘାତୈଃ ସେତୁଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ମହୋଦଧୌ ବଲେନ ମହତା ରାମଃ ସମୁତ୍ତୀର୍ଯ ମହୋଦଧିମ୍
ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ର ଶକ୍ତି ଏକତ୍ର କରି, ରାମ ମହାସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ବନେଇ, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କଲେ।
ସଂଗ୍ରାମମ୍ ଅତୁଲଂ ଚକ୍ରେ ରକ୍ଷୋଗଣସମନ୍ଵିତଃ ଯମହସ୍ତଂ ପ୍ରହସ୍ତଂ ଚ ନିକୁମ୍ଭଂ କୁମ୍ଭମ୍ ଏଵ ଚ
ସେ ଅପୂର୍ବ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ଥିଲେ — ଯମହସ୍ତ, ପ୍ରହସ୍ତ, ନିକୁମ୍ଭ ଓ କୁମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।