ନ ଚାତ୍ମନୋ ମହାବୁଦ୍ଧେ ଯାଚେତ୍ଯ୍ ଆହ ଶିଵୋ ଦ୍ଵିଜମ୍ ଏଵଂ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପୁନର୍ ଵିପ୍ରୋ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ପ୍ରାହ ଶିଵଂ ତଥା
ଶିବ ଦ୍ୱିଜକୁ କହିଲେ— 'ତୁମେ ନିଜ ପାଇଁ କିଛି ମାଗିଲା ନାହିଁ, ବଡ଼ ମନ ଧରିଥିବା ।' ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଧ୍ୟାନ କରି, ଏହିପରି ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଵିନୀତଵଦ୍ ଅଦୀନାତ୍ମା ଶିଵଭକ୍ତିସମନ୍ଵିତଃ ସର୍ଵଲୋକୋପକାରାଯ ପୁନର୍ ଯାଚିତଵାନ୍ ଇଦମ୍ ଶୃଣ୍ଵତ୍ସୁ ଲୋକପାଲେଷୁ ଜଗାଦେଦଂ ସ ଗୌତମଃ
ବିନୟୀ, ଅଦୈନ୍ୟ ମନ ଧରିଥିବା, ଶିବଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଭଲ ପାଇଁ, ଗୌତମ ପୁନି ଏହି ଅନୁରୋଧ କଲେ, ଯେତେବେଳେ ଲୋକପାଳମାନେ ଶୁଣୁଥିଲେ ।
ଯାଵତ୍ ସାଗରଗା ଦେଵୀ ନିସୃଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଗିରେଃ ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵଦା ତସ୍ଯାଂ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାହାଡ଼ରୁ ନିସ୍କ୍ରମିତ ହୋଇ ସାଗରକୁ ବହୁଛନ୍ତି, ବୃଷଭଧ୍ୱଜ, ସେ ଦେବୀ ସଦା ସମସ୍ତଠାରେ ରହିବେ ।
ଫଲେପ୍ସୂନାଂ ଫଲଂ ଦାତା ତ୍ଵମ୍ ଏଵ ଜଗତଃ ପ୍ରଭୋ ତୀର୍ଥାନ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯାନି ଦେଵେଶ କ୍ଵାପି କ୍ଵାପି ଶୁଭାନି ଚ
ହେ ଜଗତ୍ପତି, ଫଳ ଆଶା କରୁଥିବାମାନେ ପାଇଁ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଫଳଦାତା, ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନେ, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେବଳ କିଛି କିଛି ଠାରେ ମାତ୍ର ଶୁଭ ଅଟେ ।
ଯତ୍ର ତେ ସଂନିଧିର୍ ନିତ୍ଯଂ ତଦ୍ ଏଵ ଶୁଭଦଂ ଵିଦୁଃ ଯତ୍ର ଗଙ୍ଗା ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତା ଜଟାମୁକୁଟସଂସ୍ଥିତା ସର୍ଵତ୍ର ତଵ ସାଂନିଧ୍ଯାତ୍ ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି ଶଂକର
ଯେଉଁଠି ତୁମର ସନ୍ନିଧି ସଦା ରହେ, ସେଠିକୁ ଲୋକେ ଶୁଭ ଅଖ୍ୟାତି ଦେଇଥାନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଦିଆ ଗଙ୍ଗା ତୁମର ଜଟାରେ ବସିଛନ୍ତି, ହେ ଶିବ, ସେଠି ତୁମର ସନ୍ନିଧି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଥାଏ।
ତଦ୍ ଗୌତମଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁନର୍ ହର୍ଷାଚ୍ ଛିଵୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍
ଗୌତମଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଶିବ ଆନନ୍ଦରେ ପୁନି କହିଲେ।
ଯତ୍ର କ୍ଵାପି ଚ ଯତ୍ କିଂଚିଦ୍ ଯୋ ଵା ଭଵତି ଭକ୍ତିତଃ ଯାତ୍ରାଂ ସ୍ନାନମ୍ ଅଥୋ ଦାନଂ ପିତୄଣାଂ ଵାପି ତର୍ପଣମ୍
ଯେଉଁଠି, ଯେଉଁପରି, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଯାତ୍ରା, ସ୍ନାନ, ଦାନ କିମ୍ବା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରନ୍ତି—
ଶ୍ରଵଣଂ ପଠନଂ ଵାପି ସ୍ମରଣଂ ଵାପି ଗୌତମ ଯଃ କରୋତି ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଗୋଦାଵର୍ଯା ଯତଵ୍ରତଃ
ହେ ଗୌତମ, ଯେଉଁ ମଣିଷ ଭକ୍ତି ଓ ସଂଯମ ସହିତ ଗୋଦାବରୀ ତୀରେ ଶୁଣେ, ପଢ଼େ କିମ୍ବା ସ୍ମରଣ କରେ—
ସପ୍ତଦ୍ଵୀପଵତୀ ପୃଥ୍ଵୀ ସଶୈଲଵନକାନନା ସରତ୍ନା ସୌଷଧୀ ରମ୍ଯା ସାର୍ଣଵା ଧର୍ମଭୂଷିତା
ସାତଟି ଦ୍ୱୀପ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ଉଦ୍ୟାନ, ମଣି, ଔଷଧି ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ଶୋଭିତ ଏହି ଧରିତ୍ରୀ ଧର୍ମରେ ଶୁଭିତ—
ଦତ୍ତ୍ଵା ଭଵତି ଯୋ ଧର୍ମଃ ସ ଭଵେଦ୍ ଗୌତମୀସ୍ମୃତେଃ ଏଵଂଵିଧା ଇଲା ଵିପ୍ର ଗୋଦାନାଦ୍ ଯାଭିଧୀଯତେ
ଦାନ କରି ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ହେ ଗୌତମ, ଗୋଦାବରୀକୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ସେଇ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ଏହିପରି ପୁଣ୍ୟକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୋଦାନ ସମାନ କୁହାଯାଏ।
ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯଗ୍ରହେ କାଲେ ମତ୍ସାଂନିଧ୍ଯେ ଯତଵ୍ରତଃ ଭୂଭୃତେ ଵିଷ୍ଣଵେ ଭକ୍ତ୍ଯା ସର୍ଵକାଲଂ କୃତା ସୁଧୀଃ
ଚନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ, ମୋ ସନ୍ନିଧିରେ, ଯିଏ ନିୟମ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଭୂଧର ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସମୟ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ଜଣେ ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ।
ଗାଃ ସୁନ୍ଦରାଃ ସଵତ୍ସାଶ୍ ଚ ସଂଗମେ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତେ ଯୋ ଦଦାତି ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍ର ଯତ୍ ପୁଣ୍ଯମ୍ ଆପ୍ନୁଯାତ୍
ଯିଏ ଲୋକପ୍ରସିଦ୍ଧ ସଂଗମରେ ଛୁଆଁ ଥିବା ସୁନ୍ଦର ଗାଈ ଦାନ କରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠି ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ—
ତସ୍ମାଦ୍ ଵରଂ ପୁଣ୍ଯମ୍ ଏତି ସ୍ନାନଦାନାଦିନା ନରଃ ଗୌତମ୍ଯାଂ ଵିଶ୍ଵଵନ୍ଦ୍ଯାଯାଂ ମହାନଦ୍ଯାଂ ତୁ ଭକ୍ତିତଃ
ସେଇପରି, ଜଗତ୍ ପୂଜିତ ମହାନଦୀ ଗୋଦାବରୀରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ମହାପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ତସ୍ମାଦ୍ ଗୋଦାଵରୀ ଗଙ୍ଗା ତ୍ଵଯା ନୀତା ଭଵିଷ୍ଯତି ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯକରୀ ସର୍ଵାଭୀଷ୍ଟପ୍ରଦାଯିନୀ
ଏହିପରି, ତୁମେ ନେଇଥିବା ଗୋଦାବରୀ ଗଙ୍ଗା ହେବ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିବା ଓ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରିବାରୀ।
ଏତଚ୍ ଛ୍ରୁତଂ ମଯା ମାତର୍ ଵଦତୋ ଗୌତମଂ ଶିଵାତ୍ ଏତସ୍ମାତ୍ କାରଣାଚ୍ ଛଂଭୁର୍ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ନିଯତଃ ସ୍ଥିତଃ
ମୁଁ ଏହା ଶୁଣିଛି, ମା, ଶିବଙ୍କଠାରୁ ଗୌତମଙ୍କୁ କହିବାବେଳେ; ଏହି କାରଣରୁ, ଶମ୍ଭୁ ସଦା ଗଙ୍ଗାରେ ବସିଛନ୍ତି।
କୋ ନିଵର୍ତଯିତୁଂ ଶକ୍ତସ୍ ତମ୍ ଅମ୍ବ କରୁଣୋଦଧିମ୍ ଅଥାପି ମାତର୍ ଏତତ୍ ସ୍ଯାନ୍ ମାନୁଷା ଵିଘ୍ନପାଶକୈଃ
କିଏ ସେଇ କରୁଣା ସମୁଦ୍ରଙ୍କୁ ରୋକିପାରିବ, ମା? ତଥାପି, ମା, ମଣିଷମାନେ ବିପଦର ଜଞ୍ଜାଳରେ ଏହାରୁ ବଞ୍ଚିପାରନ୍ତି।
ଵିନିବଦ୍ଧା ନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଗୋଦାମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନ୍ତିକସ୍ଥିତାମ୍ ନ ନମନ୍ତି ଶିଵଂ ଦେଵଂ ନ ସ୍ମରନ୍ତି ସ୍ତୁଵନ୍ତି ନ
ସେଠି ବନ୍ଧା ହୋଇ, ସେମାନେ ନିକଟରେ ଥିବା ଗୋଦାବରୀକୁ ଯାନ୍ତିନାହିଁ, ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତିନାହିଁ, ନ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ନ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
ତଥା ମାତଃ କରିଷ୍ଯାମି ତଵ ସଂତୋଷହେତଵେ ସଂନିରୋଦ୍ଧୁମ୍ ଅଥୋ କ୍ଲେଶସ୍ ତଵ ଵାକ୍ଯଂ କ୍ଷମସ୍ଵ ମେ
ତେଣୁ, ମା, ତୁମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ ବୋଲି ମୁଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି; ଯଦି ରୋକିବାରେ କଷ୍ଟ ହୁଏ, ମୋ କଥାକୁ ଖ୍ଷମା କର।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଵିଘ୍ନେଶୋ ମାନୁଷାନ୍ ପ୍ରତି କିଂଚନ ଵିଘ୍ନମ୍ ଆଚରତେ ଯସ୍ ତୁ ତମ୍ ଉପାସ୍ଯ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ସେଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ବିଘ୍ନର ଦେବତା ମଣିଷମାନେ ପାଇଁ କିଛି ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ବିଘ୍ନ ଛାଡ଼ି ଆଗେ ବଢ଼େ।
ଅଥୋ ଵିଘ୍ନମ୍ ଅନାଦୃତ୍ଯ ଗୌତମୀଂ ଯାତି ଭକ୍ତିତଃ ସ କୃତାର୍ଥୋ ଭଵେଲ୍ ଲୋକେ ନ କୃତ୍ଯମ୍ ଅଵଶିଷ୍ଯତେ
କିନ୍ତୁ ବିଘ୍ନକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ଗୋଦାବରୀକୁ ଯାଏ, ସେ ଏହି ଜଗତରେ ସମସ୍ତ କାମରେ ସଫଳ ହୁଏ, କିଛି ବାକି ରହେନାହିଁ।
ଵିଘ୍ନାନ୍ଯ୍ ଅନେକାନି ଭଵନ୍ତି ଗେହାନ୍ ନିର୍ଗନ୍ତୁକାମସ୍ଯ ନରାଧମସ୍ଯ ନିଧାଯ ତନ୍ମୂର୍ଧ୍ନି ପଦଂ ପ୍ରଯାତି ଗଙ୍ଗାଂ ନ କିଂ ତେନ ଫଲଂ ପ୍ରଲବ୍ଧମ୍
ଘର ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ନିମ୍ନତମ ମଣିଷ ପାଇଁ ବହୁତ ବିଘ୍ନ ଆସେ; କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ମାଥା ଗଙ୍ଗାର ଚରଣ ତଳେ ରଖି ଚାଲିଯାଏ, ସେ କେଉଁ ଫଳ ପାଉନଥାଏ?
ଅସ୍ଯାଃ ପ୍ରଭାଵଂ କୋ ବ୍ରୂଯାଦ୍ ଅପି ସାକ୍ଷାତ୍ ସଦାଶିଵଃ ସଂକ୍ଷେପେଣ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତମ୍ ଇତିହାସପଦାନୁଗମ୍
ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ କିଏ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ, ଏହି ସଦାଶିବ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଏହାକୁ ଏତିହାସିକ କଥା ଅନୁସାରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କହିଛି।
ଧର୍ମାର୍ଥକାମମୋକ୍ଷାଣାଂ ସାଧନଂ ଯଚ୍ ଚରାଚରେ ତଦ୍ ଅତ୍ର ଵିଦ୍ଯତେ ସର୍ଵମ୍ ଇତିହାସେ ସଵିସ୍ତରେ
ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଉପାୟ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଇତିହାସରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ଵେଦୋଦିତଂ ଶ୍ରୁତିସକଲରହସ୍ଯମ୍ ଉକ୍ତଂ ସତ୍କାରଣଂ ସମଭିଧାନମ୍ ଇଦଂ ସଦୈଵ ସମ୍ଯକ୍ ଚ ଦୃଷ୍ଟଂ ଜଗତାଂ ହିତାଯ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପୁରାଣଂ ବହୁଧର୍ମଯୁକ୍ତମ୍
ବେଦରେ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ଶ୍ରୁତିର ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ସତ୍ୟ କାରଣ ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଏହି ପୁରାଣ ଅନେକ ଧର୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସଦା ସଠିକ୍ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କୁହାଯାଇଛି।
ଅସ୍ଯ ଶ୍ଲୋକଂ ପଦଂ ଵାପି ଭକ୍ତିତଃ ଶୃଣୁଯାତ୍ ପଠେତ୍ ଗଙ୍ଗା ଗଙ୍ଗେତି ଵା ଵାକ୍ଯଂ ସ ତୁ ପୁଣ୍ଯମ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହାର ଏକ ଶ୍ଲୋକ କିମ୍ବା ଏକ ପଦ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ପଢ଼ନ୍ତି, କିମ୍ବା 'ଗଙ୍ଗା, ଗଙ୍ଗା' ବୋଲନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।
କଲିକଲଙ୍କଵିନାଶନଦକ୍ଷମ୍ ଇଦଂ ସକଲସିଦ୍ଧିକରଂ ଶୁଭଦଂ ଶିଵମ୍ ଜଗତି ପୂଜ୍ଯମ୍ ଅଭୀଷ୍ଟଫଲପ୍ରଦଂ ଗାଙ୍ଗମ୍ ଏତଦ୍ ଉଦୀରିତମ୍ ଉତ୍ତମମ୍
ଏହି ଗାଙ୍ଗ ପୁରାଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତମ, କଳିଯୁଗର ଦୋଷ ନାଶ କରିବାରେ ସମର୍ଥ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ପବିତ୍ର, ଏହା ଜଗତରେ ପୂଜ୍ୟ ଓ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ସାଧୁ ଗୌତମ ଭଦ୍ରଂ ତେ କୋ ଽନ୍ଯୋ ଽସ୍ତି ସଦୃଶସ୍ ତ୍ଵଯା ଯ ଏନାଂ ଗୌତମୀଂ ଗଙ୍ଗାଂ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯମ୍ ଆପ୍ନୁଯାତ୍
ସାଧୁ ଗୌତମ, ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ତୁମ ପରି ଅନ୍ୟ କିଏ ଅଛି, ଯିଏ ଏହି ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଆଣିଛି?
ଗଙ୍ଗା ଗଙ୍ଗେତି ଯୋ ବ୍ରୂଯାଦ୍ ଯୋଜନାନାଂ ଶତୈର୍ ଅପି ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁଠି ଜଣେ 'ଗଙ୍ଗା, ଗଙ୍ଗା' ବୋଲନ୍ତି, ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯୋ ଽର୍ଧକୋଟୀ ଚ ତୀର୍ଥାନି ଭୁଵନତ୍ରଯେ ତାନି ସ୍ନାତୁଂ ସମାଯାନ୍ତି ଗଙ୍ଗାଯାଂ ସିଂହଗେ ଗୁରୌ
ତିନି କୋଟି ଓ ଅର୍ଧ କୋଟି ତୀର୍ଥ ତିନି ଜଗତରେ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ସିଂହ ରାଶି ଓ ବୃହସ୍ପତି ଗୁରୁ ଥିବାବେଳେ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି।
ଷଷ୍ଟିର୍ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଭାଗୀରଥ୍ଯଵଗାହନମ୍ ସକୃଦ୍ ଗୋଦାଵରୀସ୍ନାନଂ ସିଂହଯୁକ୍ତେ ବୃହସ୍ପତୌ
ଭାଗୀରଥୀରେ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ସ୍ନାନ କରିବା, କିମ୍ବା ସିଂହ ରାଶି ଓ ବୃହସ୍ପତି ଉଚ୍ଚ ଥିବାବେଳେ ଗୋଦାବରୀରେ ଏକଥର ସ୍ନାନ କରିବା—