ତାମ୍ ଅହଂ ପ୍ରତିଗଚ୍ଛେଯଂ ନୋ ଚେତ୍ ସ୍ଯାଦ୍ ଧର୍ମଦୂଷଣମ୍ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଯୋ ମୋହାନ୍ ନୋପତିଷ୍ଠତେ
ମୁଁ ଯଦି ସେଠାକୁ ନଯାଏ, ତେବେ ଧର୍ମର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ ହେବ; ଯେଉଁଠି ଏକ ମହାତ୍ମା ଆସିଛନ୍ତି, ଏବଂ କେହି ମୂଢତାରେ ସେଠାରେ ସେବା କରୁନାହାନ୍ତି, ସେ ଦୋଷୀ ହୁଏ।
ନ ତସ୍ଯ କୋପି ତ୍ରାତାସ୍ତି ପାପିନୋ ଲୋକଯୋର୍ ଦ୍ଵଯୋଃ ଏଵଂ ଵିମୃଶ୍ଯ ରତ୍ନେଶୋ ମୂର୍ତିମାନ୍ ଵିନଯାନ୍ଵିତଃ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟୋ ଗଙ୍ଗାମ୍ ଆହେଦଂ ସରିତାଂପତିଃ
ଏପରି ପାପୀଙ୍କୁ ଏହି ଦୁଇ ଜଗତରେ କେହି ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହିପରି ଭାବି, ରତ୍ନମାଳିକାର ନାଥ, ଦୟାଶୀଳ ଭାବରେ, ହାତ ଜୋଡି ନଦୀମାନ୍ୟା ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ରସାତଲଗତଂ ଵାରି ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯନ୍ ନଭସ୍ତଲେ ତନ୍ ମାମ୍ ଏଵାତ୍ର ଵିଶତୁ ନାହଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି କିଂଚନ
ପାଣି ଯେଉଁଠି ରହୁଛି—ପାତାଳରେ, ପୃଥିବୀରେ କିମ୍ବା ଆକାଶରେ—ସେ ସବୁ ମୋ ଭିତରକୁ ଆସୁ; ଏଠାରେ ମୁଁ ଆଉ କିଛି କହିବି ନାହିଁ।
ମଯି ରତ୍ନାନି ପୀଯୂଷଂ ପର୍ଵତା ରାକ୍ଷସାସୁରାଃ ଏତାନ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଖିଲାନ୍ ଅନ୍ଯାନ୍ ଭୀମାନ୍ ସଂଧାରଯାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ମୋ ଭିତରେ ରତ୍ନ, ଅମୃତ, ପାହାଡ଼, ରାକ୍ଷସ ଓ ଅସୁର ଅଛନ୍ତି; ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଜୀବକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ବହନ କରେ।
ମମାନ୍ତଃ କମଲାଯୁକ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ଵପିତି ନିତ୍ଯଦା ମମାଶକ୍ଯଂ ନ କିମପି ଵିଦ୍ଯତେ ସଚରାଚରେ
ମୋ ଭିତରେ କମଳା ସହିତ ବିଷ୍ଣୁ ସଦା ଶୟନ କରନ୍ତି; ଚଳାଚଳ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ମୋ ପାଇଁ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ମହତ୍ଯ୍ ଅଭ୍ଯାଗତେ କୁର୍ଯାତ୍ ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥାନଂ ନ ଯୋ ମଦାତ୍ ସ ଧର୍ମାଦିପରିଭ୍ରଷ୍ଟୋ ନିରଯଂ ତୁ ସମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେଉଁଠି ଏକ ମହାନ ଆସିଛନ୍ତି, ଏବଂ କେହି ଅହଂକାରରେ ଉଠି ସ୍ୱାଗତ କରୁନାହାନ୍ତି, ସେ ଧର୍ମରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୁଏ ଏବଂ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ନ ତାନ୍ ମେ ବିଭ୍ରତଃ ଖେଦୋ ଵିନାଗସ୍ତ୍ଯପରାଭଵାତ୍ କିଂ ତୁ ତ୍ଵଂ ଗୌରଵେଣୈଷାମ୍ ଅତିରିକ୍ତା ତତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅହମ୍
ମୁଁ ଏମିତି ଭାର ବହିଲେ କେବେ କ୍ଳାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରେନି, କେବଳ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜୟ ବ୍ୟତୀତ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିଛ, ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ।
ବ୍ରଵୀମି ଦେଵି ଗଙ୍ଗେ ମାଂ ତ୍ଵଂ ସାମ୍ଯାତ୍ ସଂଗତା ଭଵ ନୈକରୂପାମ୍ ଅହଂ ଶକ୍ତଃ ସଂଗନ୍ତୁଂ ବହୁଧା ଯଦି
ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି, ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା, ତୁମେ ସମତା ଓ ଏକତାରେ ମୋ ସହିତ ଯୋଗ ହେଉ; ମୁଁ ଅନେକ ରୂପରେ ତୁମ ସହିତ ଏକତା କରିପାରିବି ନାହିଁ।
ସଙ୍ଗମ୍ ଏଷ୍ଯସି ଦେଵି ତ୍ଵଂ ସଂଗଚ୍ଛେ ଽହଂ ନ ଚାନ୍ଯଥା ଗଙ୍ଗେ ସମେଷ୍ଯସି ଯଦି ବହୁଧା ତଦ୍ ଵିଚାରଯେ
ଦେବୀ, ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଏକତାରେ ଆସିବ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହିତ ଏକତା କରିବି, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ; ଗଙ୍ଗା, ଯଦି ତୁମେ ଅନେକ ରୂପରେ ଆସ, ତେବେ ଏହା ଭଲଭାବେ ଭାବିବା।
ତମ୍ ଏଵଂଵାଦିନଂ ସିନ୍ଧୁମ୍ ଅପାମ୍ ଈଶଂ ତଦାବ୍ରଵୀତ୍ ଗଙ୍ଗା ସା ଗୌତମୀ ଦେଵୀ କୁରୁ ଚୈତଦ୍ ଵଚୋ ମମ
ଏପରି ଭାବରେ କଥା କହୁଥିବା ଜଳର ନାଥଙ୍କୁ, ଗଙ୍ଗା ଦେବୀ ଗୌତମୀ କହିଲେ: 'ମୋ କଥା ଅନୁସାରେ ଏହି କାମ କର।'
ସପ୍ତର୍ଷୀଣାଂ ଚ ଯା ଭାର୍ଯା ଅରୁନ୍ଧତିପୁରୋଗମାଃ ଭର୍ତୃଭିଃ ସହିତାଃ ସର୍ଵା ଆନଯ ତ୍ଵଂ ତଦା ତ୍ଵ୍ ଅହମ୍
ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କୁ ଅଗ୍ରଣୀ କରି ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀମାନେ ସହିତ, ଏଠାକୁ ଆଣ; ତାପରେ ମୁଁ ଏହା କରିବି।
ଅଲ୍ପଭୂତା ଭଵିଷ୍ଯାମି ତତଃ ସ୍ଯାଂ ତଵ ସଂଗତା ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସପ୍ତର୍ଷୀଣାଂ ଭାର୍ଯାଭିର୍ ଋଷିଭିର୍ ଵୃତଃ
ମୁଁ ଛୋଟ ହେଇଯିବି, ତାପରେ ତୁମ ସହିତ ଏକତା କରିବି; ଏପରି କହି, ସେ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଯାଇଲେ।
ଆନଯାମ୍ ଆସ ତାଂ ଦେଵୀ ସପ୍ତଧା ସା ଵ୍ଯଭଜ୍ଯତ ସା ଚେଯଂ ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗା ସପ୍ତଧା ସାଗରଂ ଗତା
ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ନେଇଅସିଲେ, ଏବଂ ସେ ସାତ ଧାରାରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲେ; ଏହି ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗା, ସାତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ, ସାଗରକୁ ଗଲେ।
ସପ୍ତର୍ଷୀଣାଂ ତୁ ନାମ୍ନା ତୁ ସପ୍ତ ଗଙ୍ଗାସ୍ ତତୋ ଽଭଵନ୍ ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ଶ୍ରଵଣଂ ପଠନଂ ତଥା
ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ନାମରେ ସାତଟି ଗଙ୍ଗା ହେଲେ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଶ୍ରବଣ ଓ ପାଠ ସମସ୍ତେ ଶୁଭ ହୁଏ।
ସ୍ମରଣଂ ଚାପି ଯଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ଭଵେତ୍ ନାସ୍ମାଦ୍ ଅନ୍ଯତ୍ ପରଂ ତୀର୍ଥଂ ସମୁଦ୍ରାଦ୍ ଭୁଵନତ୍ରଯେ ପାପହାନୌ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରାପ୍ତୌ ଚ ମନସୋ ମୁଦେ
ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ; ଏହି ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ି ତିନି ଜଗତରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ନାହିଁ, ପାପ ନାଶ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି, ଏବଂ ମନର ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ।
ଋଷିସତ୍ତ୍ରମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତମ୍ ଋଷଯଃ ସପ୍ତ ନାରଦ ନିଷେଦୁସ୍ ତପସେ ଯତ୍ର ଯତ୍ର ଭୀମେଶ୍ଵରଃ ଶିଵଃ
ଋଷିସତ୍ର ନାମରେ ପରିଚିତ, ଯେଉଁଠି ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ନାରଦ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଭୀମେଶ୍ୱର ଶିବ ଅଛନ୍ତି।
ତତ୍ରେଦଂ ଵୃତ୍ତମ୍ ଆଖ୍ଯାସ୍ଯେ ଦେଵର୍ଷିପିତୃବୃଂହିତମ୍ ଶୃଣୁ ଯତ୍ନେନ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ଶୁଭମ୍
ସେଠାରେ ଏହି ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା, ଯାହାକୁ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ମୁଁ ଏହି ଶୁଭ କଥା, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ, ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣ।
ସପ୍ତଧା ଵ୍ଯଭଜନ୍ ଗଙ୍ଗାମ୍ ଋଷଯଃ ସପ୍ତ ନାରଦ ଵାସିଷ୍ଠୀ ଦାକ୍ଷିଣେଯୀ ସ୍ଯାଦ୍ ଵୈଶ୍ଵାମିତ୍ରୀ ତଦୁତ୍ତରା
ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ, ନାରଦ, ଗଙ୍ଗାକୁ ସାତ ଧାରାରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ: ବାସିଷ୍ଠୀ, ଦାକ୍ଷିଣେୟୀ, ବୈଶ୍ୱାମିତ୍ରୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ।
ଵାମଦେଵ୍ଯ୍ ଅପରା ଜ୍ଞେଯା ଗୌତମୀ ମଧ୍ଯତଃ ଶୁଭା ଭାରଦ୍ଵାଜୀ ସ୍ମୃତା ଚାନ୍ଯା ଆତ୍ରେଯୀ ଚେତ୍ଯ୍ ଅଥାପରା
ଏଠାରେ ଏକାକୁ ବାମାଦେବୀ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ମଧ୍ୟରେ ଶୁଭା ଗୌତମୀ ଅଛି, ଅନ୍ୟ ଏକ ଭାରଦ୍ୱାଜୀ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏବଂ ଆଉ ଏକ ଆତ୍ରେୟୀ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ଜାମଦଗ୍ନୀ ତଥା ଚାନ୍ଯା ଵ୍ଯପଦିଷ୍ଟା ତୁ ସପ୍ତଧା ତୈଃ ସର୍ଵୈର୍ ଋଷିଭିସ୍ ତତ୍ର ଯଷ୍ଟୁମ୍ ଇଷ୍ଟୈର୍ ମହାତ୍ମଭିଃ
ଏହିପରି ଜାମଦଗ୍ନୀ ନାମରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଅଛି। ଏମିତି ସାତଟି ନାମ ଦିଆଯାଇଛି। ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ ଏଠାରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଅର୍ପଣ ସହିତ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ନିଷ୍ପାଦିତଂ ମହାସତ୍ତ୍ରମ୍ ଋଷିଭିଃ ପାରଦର୍ଶିଭିଃ ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅନ୍ତରେ ତତ୍ର ଦେଵାନାଂ ପ୍ରବଲୋ ରିପୁଃ
ଏଠାରେ ଏହି ଋଷିମାନେ ସତ୍ୟ ଦେଖିବାରେ ସକ୍ଷମ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଏକ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସେଠି ଦେବମାନଙ୍କର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ଵିଶ୍ଵରୂପ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ମୁନୀନାଂ ସତ୍ତ୍ରମ୍ ଅଭ୍ଯଗାତ୍ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ତପସା ତାନ୍ ଆରାଧ୍ଯ ଯଥାଵିଧି ଵିନଯେନାଥ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଋଷୀନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଅନୁକ୍ରମାତ୍
ସେ, ଯିଏ ଵିଶ୍ୱରୂପ ନାମରେ ପରିଚିତ, ମୁନିମାନଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ସଭାକୁ ଆସିଲା। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ନିଷ୍ଠା ଓ ତପସ୍ୟା କରି, ବିନୟ ସହିତ ସମସ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲା।
ଧ୍ରୁଵଂ ସର୍ଵେ ଯଥାକାମଂ ମମ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ଯେନ ହେତୁନା ଯଥା ସ୍ଯାଦ୍ ବଲଵାନ୍ ପୁତ୍ରୋ ଦେଵାନାମ୍ ଅପି ଦୁର୍ଧରଃ ଯଜ୍ଞୈର୍ ଵା ତପସା ଵାପି ମୁନଯୋ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହଥ
ନିଶ୍ଚିତ, ଆପଣମାନେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ, କିପରି ଉପାୟରେ—ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା—ମୋ ଇଚ୍ଛା ଓ ମଙ୍ଗଳ ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଜୟ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେବ?
ତତ୍ର ପ୍ରାହ ମହାବୁଦ୍ଧିର୍ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାମନାଃ
ତାପରେ, ମହାବୁଦ୍ଧି ଓ ମହାମନା ଵିଶ୍ୱାମିତ୍ର କଥା କହିଲେ।
କର୍ମଣା ତାତ ଲଭ୍ଯନ୍ତେ ଫଲାନି ଵିଵିଧାନି ଚ ତ୍ରଯାଣାଂ କାରଣାନାଂ ଚ କର୍ମ ପ୍ରଥମକାରଣମ୍
ପ୍ରିୟ, ବିଭିନ୍ନ ଫଳ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମିଳେ। ତିନିଟି କାରଣ ମଧ୍ୟରେ କର୍ମ ପ୍ରଧାନ କାରଣ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ତତଶ୍ ଚ କାରଣଂ କର୍ତା ତତଶ୍ ଚାନ୍ଯତ୍ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ ଉପାଦାନଂ ତଥା ବୀଜଂ ନ ଚ କର୍ମ ଵିଦୁର୍ ବୁଧାଃ
ତାପରେ କାରଣ ହେଉଛି କର୍ତ୍ତା, ଆଉ ଏକ କାରଣ ହେଉଛି ଉପାଦାନ ଓ ବୀଜ। କିନ୍ତୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କର୍ମକୁ ଏକା କାରଣ ଭାବରେ ମନେ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
କର୍ମଣାଂ କାରଣତ୍ଵଂ ଚ କାରଣେ ପୁଷ୍କଲେ ସତି ଭାଵାଭାଵୌ ଫଲେ ଦୃଷ୍ଟୌ ତସ୍ମାତ୍ କର୍ମାଶ୍ରିତଂ ଫଲମ୍
କର୍ମର କାରଣତ୍ୱ କାରଣ ପ୍ରଚୁର ଥିଲେ ନିର୍ଭର କରେ; ଫଳର ଉପସ୍ଥିତି କିମ୍ବା ଅନୁପସ୍ଥିତି ଏହିପରି ଦେଖାଯାଏ। ତେଣୁ କର୍ମ ଉପରେ ଫଳ ନିର୍ଭର କରେ।
କର୍ମାପି ଦ୍ଵିଵିଧଂ ଜ୍ଞେଯଂ କ୍ରିଯମାଣଂ ତଥା କୃତମ୍ କର୍ତଵ୍ଯଂ କ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ ସାଧନଂ ଯଦ୍ ଯଦ୍ ଉଚ୍ଯତେ
କର୍ମକୁ ଦୁଇପ୍ରକାର ଭାବରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ—ଏକଟି କରାଯାଉଛି, ଆଉ ଏକଟି କରାଯାଇଛି। ଯାହା କରିବା ଦରକାର, ତାହା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଉପାୟ ଦିଆଯାଏ, ସେହି ଉପାୟ ହେଉଛି।
ତଦ୍ଭାଵାଃ କର୍ମସିଦ୍ଧୌ ଚ ଉଭଯତ୍ରାପି କାରଣମ୍ ଯଦ୍ ଯଦ୍ ଭାଵଯତେ ଜନ୍ତୁଃ କର୍ମ କୁର୍ଵନ୍ ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ସେହି ଉପାୟର ଅସ୍ତିତ୍ୱ କର୍ମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଦୁଇଉଟି ମାମଲାରେ କାରଣ ହେଉଛି। ଯେଉଁ ବିବେକୀ ଜୀବ କର୍ମ କରିବା ସମୟରେ ଯାହା ଭାବନା କରେ, ସେହି ଭାବନା କାରଣ ହେଉଛି।
ତଦ୍ଭାଵନାନୁରୂପେଣ ଫଲନିଷ୍ପତ୍ତିର୍ ଉଚ୍ଯତେ କରୋତି କର୍ମ ଵିଧିଵଦ୍ ଵିନା ଭାଵନଯା ଯଦି
ଭାବନା ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଯଦି କେହି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କର୍ମ କରେ, କିନ୍ତୁ ଭାବନା ନାହିଁ,