ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମାଶୁ ଗଙ୍ଗାଂ ନତ୍ଵା ଜନାର୍ଦନମ୍ ପୂଜଯାମ୍ ଆସ ଶଂଭୁଂ ଚ ତପସ୍ ତେପେ ଯତଵ୍ରତଃ
‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି କହି, ସେ ଶୀଘ୍ର ଗଙ୍ଗାକୁ ଗଲେ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଶଂଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ନିୟମିତ ଉପବାସ ରେ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ସହସ୍ରମ୍ ଏକଂ ଵର୍ଷାଣାଂ ବଦ୍ଧଂ ପିତରମ୍ ଆତ୍ମନଃ ମୋଚଯାମ୍ ଆସ ଦେଵେଭ୍ଯଃ ପୁନା ରାଜ୍ଯମ୍ ଅଵାପ ସଃ
ସେ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଦେବମାନଙ୍କ ଠାରୁ ବାନ୍ଧା ପିତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ପୁନି ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ।
ଶିଵେଶାଭ୍ଯାଂ ମୁକ୍ତପାଶୋ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ ସୁତାତ୍ ସ୍ଵକାତ୍ ଅଵାପ୍ଯ ଵିଦ୍ଯାଂ ଗାନ୍ଧର୍ଵୀଂ ପ୍ରିଯଶ୍ ଚାସୀଚ୍ ଛତକ୍ରତୋଃ
ଶିବ ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଦୟାରେ ପାଶରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ନିଜ ପୁଅ ଠାରୁ ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ଜ୍ଞାନ ଲାଗିଲା, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେଲେ।
ଶାଂଭଵଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଚୈଵ ଉର୍ଵଶୀତୀର୍ଥମ୍ ଏଵ ଚ ତତଃପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ କୈତଵଂ ଚେତି ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ଶାଂଭବ, ବୈଷ୍ଣବ ଓ ଉର୍ବଶୀ ତୀର୍ଥ, ଏହି ସମୟରୁ, କୈତବ ତୀର୍ଥ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲା।
ଶିଵଵିଷ୍ଣୁସରିନ୍ମାତୁପ୍ରସାଦାଦ୍ ଆପ୍ଯତେ ନ କିମ୍ ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ବହୁପୁଣ୍ଯଫଲପ୍ରଦମ୍ ପାପପାଶଵିମୋକ୍ଷଂ ତୁ ସର୍ଵଦୁର୍ଗତିନାଶନମ୍
ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ନଦୀମାତାଙ୍କ ଦୟାରେ ଏଠାରେ କଣ ଲାଭ ହେଉନାହିଁ? ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କରେ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ।
ସାମୁଦ୍ରଂ ତୀର୍ଥମ୍ ଆଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥଫଲପ୍ରଦମ୍ ତସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ନାରଦ ତନ୍ମନାଃ
ସାମୁଦ୍ର ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ତାହାର ଗୁଣ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି; ନାରଦ, ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶୁଣ।
ଵିସୃଷ୍ଟା ଗୌତମେନାସୌ ଗଙ୍ଗା ପାପପ୍ରଣାଶନୀ ଲୋକାନାମ୍ ଉପକାରାର୍ଥଂ ପ୍ରାଯାତ୍ ପୂର୍ଵାର୍ଣଵଂ ପ୍ରତି
ଗୌତମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଗଙ୍ଗା ଯେଉଁ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଦୂର କରେ, ସେ ଲୋକଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ପୂର୍ବ ସାଗର ଦିଗରେ ଗଲା।
ଆଗଚ୍ଛନ୍ତୀ ଦେଵନଦୀ କମଣ୍ଡଲୁଧୃତା ମଯା ଶିରସା ଚ ଧୃତା ଦେଵୀ ଶଂଭୁନା ପରମାତ୍ମନା
ଦେବୀ ନଦୀ, କମଣ୍ଡଳୁ ରେ ଧରି, ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ଉଠାଇଥିଲି, ଏବଂ ଶଂଭୁ, ପରମ ଆତ୍ମା, ମଧ୍ୟ ଉଠାଇଥିଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁପାଦାତ୍ ପ୍ରସୂତାଂ ତାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ମହାତ୍ମନା ଆନୀତାଂ ମର୍ତ୍ଯଭଵନଂ ସ୍ମରଣାଦ୍ ଅଘନାଶନୀମ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାନବ ଲୋକକୁ ଆଣାଗଲା, ଏବଂ ସ୍ମରଣ କଲେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଗୁରୋର୍ ଗୁରୁତମାଂ ସିନ୍ଧୁର୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃତ୍ଯମ୍ ଅଚିନ୍ତଯତ୍ ଯା ଵନ୍ଦ୍ଯା ଜଗତାମ୍ ଈଶା ବ୍ରହ୍ମେଶାଦ୍ଯୈର୍ ନମସ୍କୃତା
ଗୁରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତି ମହାନ ମାନି, ସିନ୍ଧୁ ଦେଖି କଣ କରିବା ଭଲ ଭାବିଲେ; ଯିଏ ଜଗତର ମହାନ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କୃତ।
ତାମ୍ ଅହଂ ପ୍ରତିଗଚ୍ଛେଯଂ ନୋ ଚେତ୍ ସ୍ଯାଦ୍ ଧର୍ମଦୂଷଣମ୍ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଯୋ ମୋହାନ୍ ନୋପତିଷ୍ଠତେ
ମୁଁ ଯଦି ସେଠାକୁ ନଯାଏ, ତେବେ ଧର୍ମର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ ହେବ; ଯେଉଁଠି ଏକ ମହାତ୍ମା ଆସିଛନ୍ତି, ଏବଂ କେହି ମୂଢତାରେ ସେଠାରେ ସେବା କରୁନାହାନ୍ତି, ସେ ଦୋଷୀ ହୁଏ।
ନ ତସ୍ଯ କୋପି ତ୍ରାତାସ୍ତି ପାପିନୋ ଲୋକଯୋର୍ ଦ୍ଵଯୋଃ ଏଵଂ ଵିମୃଶ୍ଯ ରତ୍ନେଶୋ ମୂର୍ତିମାନ୍ ଵିନଯାନ୍ଵିତଃ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟୋ ଗଙ୍ଗାମ୍ ଆହେଦଂ ସରିତାଂପତିଃ
ଏପରି ପାପୀଙ୍କୁ ଏହି ଦୁଇ ଜଗତରେ କେହି ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହିପରି ଭାବି, ରତ୍ନମାଳିକାର ନାଥ, ଦୟାଶୀଳ ଭାବରେ, ହାତ ଜୋଡି ନଦୀମାନ୍ୟା ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ରସାତଲଗତଂ ଵାରି ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯନ୍ ନଭସ୍ତଲେ ତନ୍ ମାମ୍ ଏଵାତ୍ର ଵିଶତୁ ନାହଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି କିଂଚନ
ପାଣି ଯେଉଁଠି ରହୁଛି—ପାତାଳରେ, ପୃଥିବୀରେ କିମ୍ବା ଆକାଶରେ—ସେ ସବୁ ମୋ ଭିତରକୁ ଆସୁ; ଏଠାରେ ମୁଁ ଆଉ କିଛି କହିବି ନାହିଁ।
ମଯି ରତ୍ନାନି ପୀଯୂଷଂ ପର୍ଵତା ରାକ୍ଷସାସୁରାଃ ଏତାନ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଖିଲାନ୍ ଅନ୍ଯାନ୍ ଭୀମାନ୍ ସଂଧାରଯାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ମୋ ଭିତରେ ରତ୍ନ, ଅମୃତ, ପାହାଡ଼, ରାକ୍ଷସ ଓ ଅସୁର ଅଛନ୍ତି; ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଜୀବକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ବହନ କରେ।
ମମାନ୍ତଃ କମଲାଯୁକ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ଵପିତି ନିତ୍ଯଦା ମମାଶକ୍ଯଂ ନ କିମପି ଵିଦ୍ଯତେ ସଚରାଚରେ
ମୋ ଭିତରେ କମଳା ସହିତ ବିଷ୍ଣୁ ସଦା ଶୟନ କରନ୍ତି; ଚଳାଚଳ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ମୋ ପାଇଁ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ମହତ୍ଯ୍ ଅଭ୍ଯାଗତେ କୁର୍ଯାତ୍ ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥାନଂ ନ ଯୋ ମଦାତ୍ ସ ଧର୍ମାଦିପରିଭ୍ରଷ୍ଟୋ ନିରଯଂ ତୁ ସମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେଉଁଠି ଏକ ମହାନ ଆସିଛନ୍ତି, ଏବଂ କେହି ଅହଂକାରରେ ଉଠି ସ୍ୱାଗତ କରୁନାହାନ୍ତି, ସେ ଧର୍ମରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୁଏ ଏବଂ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ନ ତାନ୍ ମେ ବିଭ୍ରତଃ ଖେଦୋ ଵିନାଗସ୍ତ୍ଯପରାଭଵାତ୍ କିଂ ତୁ ତ୍ଵଂ ଗୌରଵେଣୈଷାମ୍ ଅତିରିକ୍ତା ତତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅହମ୍
ମୁଁ ଏମିତି ଭାର ବହିଲେ କେବେ କ୍ଳାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରେନି, କେବଳ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜୟ ବ୍ୟତୀତ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିଛ, ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ।
ବ୍ରଵୀମି ଦେଵି ଗଙ୍ଗେ ମାଂ ତ୍ଵଂ ସାମ୍ଯାତ୍ ସଂଗତା ଭଵ ନୈକରୂପାମ୍ ଅହଂ ଶକ୍ତଃ ସଂଗନ୍ତୁଂ ବହୁଧା ଯଦି
ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି, ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା, ତୁମେ ସମତା ଓ ଏକତାରେ ମୋ ସହିତ ଯୋଗ ହେଉ; ମୁଁ ଅନେକ ରୂପରେ ତୁମ ସହିତ ଏକତା କରିପାରିବି ନାହିଁ।
ସଙ୍ଗମ୍ ଏଷ୍ଯସି ଦେଵି ତ୍ଵଂ ସଂଗଚ୍ଛେ ଽହଂ ନ ଚାନ୍ଯଥା ଗଙ୍ଗେ ସମେଷ୍ଯସି ଯଦି ବହୁଧା ତଦ୍ ଵିଚାରଯେ
ଦେବୀ, ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଏକତାରେ ଆସିବ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହିତ ଏକତା କରିବି, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ; ଗଙ୍ଗା, ଯଦି ତୁମେ ଅନେକ ରୂପରେ ଆସ, ତେବେ ଏହା ଭଲଭାବେ ଭାବିବା।
ତମ୍ ଏଵଂଵାଦିନଂ ସିନ୍ଧୁମ୍ ଅପାମ୍ ଈଶଂ ତଦାବ୍ରଵୀତ୍ ଗଙ୍ଗା ସା ଗୌତମୀ ଦେଵୀ କୁରୁ ଚୈତଦ୍ ଵଚୋ ମମ
ଏପରି ଭାବରେ କଥା କହୁଥିବା ଜଳର ନାଥଙ୍କୁ, ଗଙ୍ଗା ଦେବୀ ଗୌତମୀ କହିଲେ: 'ମୋ କଥା ଅନୁସାରେ ଏହି କାମ କର।'
ସପ୍ତର୍ଷୀଣାଂ ଚ ଯା ଭାର୍ଯା ଅରୁନ୍ଧତିପୁରୋଗମାଃ ଭର୍ତୃଭିଃ ସହିତାଃ ସର୍ଵା ଆନଯ ତ୍ଵଂ ତଦା ତ୍ଵ୍ ଅହମ୍
ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କୁ ଅଗ୍ରଣୀ କରି ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀମାନେ ସହିତ, ଏଠାକୁ ଆଣ; ତାପରେ ମୁଁ ଏହା କରିବି।
ଅଲ୍ପଭୂତା ଭଵିଷ୍ଯାମି ତତଃ ସ୍ଯାଂ ତଵ ସଂଗତା ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସପ୍ତର୍ଷୀଣାଂ ଭାର୍ଯାଭିର୍ ଋଷିଭିର୍ ଵୃତଃ
ମୁଁ ଛୋଟ ହେଇଯିବି, ତାପରେ ତୁମ ସହିତ ଏକତା କରିବି; ଏପରି କହି, ସେ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଯାଇଲେ।
ଆନଯାମ୍ ଆସ ତାଂ ଦେଵୀ ସପ୍ତଧା ସା ଵ୍ଯଭଜ୍ଯତ ସା ଚେଯଂ ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗା ସପ୍ତଧା ସାଗରଂ ଗତା
ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ନେଇଅସିଲେ, ଏବଂ ସେ ସାତ ଧାରାରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲେ; ଏହି ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗା, ସାତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ, ସାଗରକୁ ଗଲେ।
ସପ୍ତର୍ଷୀଣାଂ ତୁ ନାମ୍ନା ତୁ ସପ୍ତ ଗଙ୍ଗାସ୍ ତତୋ ଽଭଵନ୍ ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ଶ୍ରଵଣଂ ପଠନଂ ତଥା
ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ନାମରେ ସାତଟି ଗଙ୍ଗା ହେଲେ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଶ୍ରବଣ ଓ ପାଠ ସମସ୍ତେ ଶୁଭ ହୁଏ।
ସ୍ମରଣଂ ଚାପି ଯଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ଭଵେତ୍ ନାସ୍ମାଦ୍ ଅନ୍ଯତ୍ ପରଂ ତୀର୍ଥଂ ସମୁଦ୍ରାଦ୍ ଭୁଵନତ୍ରଯେ ପାପହାନୌ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରାପ୍ତୌ ଚ ମନସୋ ମୁଦେ
ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ; ଏହି ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ି ତିନି ଜଗତରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ନାହିଁ, ପାପ ନାଶ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି, ଏବଂ ମନର ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ।
ଋଷିସତ୍ତ୍ରମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତମ୍ ଋଷଯଃ ସପ୍ତ ନାରଦ ନିଷେଦୁସ୍ ତପସେ ଯତ୍ର ଯତ୍ର ଭୀମେଶ୍ଵରଃ ଶିଵଃ
ଋଷିସତ୍ର ନାମରେ ପରିଚିତ, ଯେଉଁଠି ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ନାରଦ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଭୀମେଶ୍ୱର ଶିବ ଅଛନ୍ତି।
ତତ୍ରେଦଂ ଵୃତ୍ତମ୍ ଆଖ୍ଯାସ୍ଯେ ଦେଵର୍ଷିପିତୃବୃଂହିତମ୍ ଶୃଣୁ ଯତ୍ନେନ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ଶୁଭମ୍
ସେଠାରେ ଏହି ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା, ଯାହାକୁ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ମୁଁ ଏହି ଶୁଭ କଥା, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ, ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣ।
ସପ୍ତଧା ଵ୍ଯଭଜନ୍ ଗଙ୍ଗାମ୍ ଋଷଯଃ ସପ୍ତ ନାରଦ ଵାସିଷ୍ଠୀ ଦାକ୍ଷିଣେଯୀ ସ୍ଯାଦ୍ ଵୈଶ୍ଵାମିତ୍ରୀ ତଦୁତ୍ତରା
ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ, ନାରଦ, ଗଙ୍ଗାକୁ ସାତ ଧାରାରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ: ବାସିଷ୍ଠୀ, ଦାକ୍ଷିଣେୟୀ, ବୈଶ୍ୱାମିତ୍ରୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ।
ଵାମଦେଵ୍ଯ୍ ଅପରା ଜ୍ଞେଯା ଗୌତମୀ ମଧ୍ଯତଃ ଶୁଭା ଭାରଦ୍ଵାଜୀ ସ୍ମୃତା ଚାନ୍ଯା ଆତ୍ରେଯୀ ଚେତ୍ଯ୍ ଅଥାପରା
ଏଠାରେ ଏକାକୁ ବାମାଦେବୀ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ମଧ୍ୟରେ ଶୁଭା ଗୌତମୀ ଅଛି, ଅନ୍ୟ ଏକ ଭାରଦ୍ୱାଜୀ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏବଂ ଆଉ ଏକ ଆତ୍ରେୟୀ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ଜାମଦଗ୍ନୀ ତଥା ଚାନ୍ଯା ଵ୍ଯପଦିଷ୍ଟା ତୁ ସପ୍ତଧା ତୈଃ ସର୍ଵୈର୍ ଋଷିଭିସ୍ ତତ୍ର ଯଷ୍ଟୁମ୍ ଇଷ୍ଟୈର୍ ମହାତ୍ମଭିଃ
ଏହିପରି ଜାମଦଗ୍ନୀ ନାମରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଅଛି। ଏମିତି ସାତଟି ନାମ ଦିଆଯାଇଛି। ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ ଏଠାରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଅର୍ପଣ ସହିତ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।