ନ କିଂଚିଦ୍ ଅପି ଯସ୍ଯାସ୍ତେ ଲୋକେ ଵିଷଯଜଂ ସୁଖମ୍ ଲୋକଦ୍ଵଯେ ଽପି ନ ସୁଖୀ କିତଵଃ କୋପି ଦୃଶ୍ଯତେ
‘ଯାହା ପାଖରେ ଏହି ଜଗତର ଭୋଗର ଏକ ମାତ୍ର ସୁଖ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ—ସେ ଚତୁର୍ୟ କେବେ ଦୁଇ ଜଗତରେ ମଧ୍ୟ ସୁଖୀ ନୁହେଁ।’
ଵିଭାତି ଚ ତଥା ନିତ୍ଯଂ ଲଜ୍ଜଯା ଦଗ୍ଧମାନସଃ ଗତଧର୍ମୋ ନିରାନନ୍ଦୋ ଗ୍ରସ୍ତଗର୍ଵସ୍ ତଥାଟତି
‘ସେ ସଦା ଏଭଳି ଦେଖାଯାଏ: ଲଜ୍ଜାରେ ମନ ଜଳିଗଲା, ଧର୍ମ ହରାଇଲା, ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ, ଗର୍ବ ଶୋଷିଗଲା, ଏଭଳି ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚେ।’
ଅକୈତଵୀ ଚ ଯା ଵୃତ୍ତିଃ ସା ପ୍ରଶସ୍ତା ଦ୍ଵିଜନ୍ମନାମ୍ କୃଷିଗୋରକ୍ଷ୍ଯଵାଣିଜ୍ଯମ୍ ଅପି କୁର୍ଯାନ୍ ନ କୈତଵମ୍
ଯେଉଁ ଜୀବିକା ଠକିବା ଭିତରୁ ମୁକ୍ତ, ସେଇ ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଚାଷ, ଗୋପାଳନ, ବ୍ୟବସାୟ କରିପାରିବେ, କିନ୍ତୁ କେବେଉଁ ଠକିବା ଭାବେ ନୁହେଁ।
ଯସ୍ ତୁ କୈତଵଵୃତ୍ତ୍ଯା ହି ଧନମ୍ ଆହର୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି ଧର୍ମାର୍ଥକାମାଭିଜନୈଃ ସ ଵିମୁଚ୍ଯେତ ପୌରୁଷାତ୍
ଯିଏ ଠକିବା ଉପାୟରେ ଧନ ଆଣିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଏ।
ଵେଦେ ଽପି ଦୂଷିତଂ କର୍ମ ତଵ ପିତ୍ରା ତଦାଦୃତମ୍ ତସ୍ମାତ୍ କିଂ କୁର୍ମହେ ଵତ୍ସ ଯଦ୍ ଉକ୍ତଂ ତେ ଵିଧୀଯତେ
ବେଦରେ ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ନିନ୍ଦିତ; ତୁମର ପିତା ଏହାକୁ ଏଭଳି ଦେଖିଥିଲେ। ତେଣୁ, ଆମେ କଣ କରିବା? ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ତାହା ଅନୁସରଣ କର।
ଵିଧାତୃଵିହିତଂ ମାର୍ଗଂ କୋ ନୁ ଵାତ୍ଯେତି ପଣ୍ଡିତଃ
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପଥକୁ କିଏ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ରେ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ?
ଏତତ୍ ପୁରୋଧସୋ ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁମତିର୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ପୁରୋହିତଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ଶୁମତି କହିଲେ।
କିଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରମତିସ୍ ତାତଃ ପୁନା ରାଜ୍ଯମ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ପ୍ରମତି କେମିତି କରିଲେ, ବାପା, ପୁନି ରାଜ୍ୟ ପାଇପାରିବେ?
ପୁନର୍ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦାଃ ସୁମତିଂ ଚେଦମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ପୁନି ଭାବି, ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦା ଶୁମତିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଗୌତମୀଂ ଯାହି ଵତ୍ସ ତ୍ଵଂ ତତ୍ର ପୂଜଯ ଶଂକରମ୍ ଅଦିତିଂ ଵରୁଣଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ତତଃ ପାଶାଦ୍ ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯତେ
ବାପା, ତୁମେ ଗୌତମୀକୁ ଯାଅ; ସେଠାରେ ଶଂକର, ଅଦିତି, ବରୁଣ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କର। ତାପରେ ତୁମେ ପାଶରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ।
ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମାଶୁ ଗଙ୍ଗାଂ ନତ୍ଵା ଜନାର୍ଦନମ୍ ପୂଜଯାମ୍ ଆସ ଶଂଭୁଂ ଚ ତପସ୍ ତେପେ ଯତଵ୍ରତଃ
‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି କହି, ସେ ଶୀଘ୍ର ଗଙ୍ଗାକୁ ଗଲେ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଶଂଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ନିୟମିତ ଉପବାସ ରେ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ସହସ୍ରମ୍ ଏକଂ ଵର୍ଷାଣାଂ ବଦ୍ଧଂ ପିତରମ୍ ଆତ୍ମନଃ ମୋଚଯାମ୍ ଆସ ଦେଵେଭ୍ଯଃ ପୁନା ରାଜ୍ଯମ୍ ଅଵାପ ସଃ
ସେ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଦେବମାନଙ୍କ ଠାରୁ ବାନ୍ଧା ପିତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ପୁନି ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ।
ଶିଵେଶାଭ୍ଯାଂ ମୁକ୍ତପାଶୋ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ ସୁତାତ୍ ସ୍ଵକାତ୍ ଅଵାପ୍ଯ ଵିଦ୍ଯାଂ ଗାନ୍ଧର୍ଵୀଂ ପ୍ରିଯଶ୍ ଚାସୀଚ୍ ଛତକ୍ରତୋଃ
ଶିବ ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଦୟାରେ ପାଶରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ନିଜ ପୁଅ ଠାରୁ ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ଜ୍ଞାନ ଲାଗିଲା, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେଲେ।
ଶାଂଭଵଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଚୈଵ ଉର୍ଵଶୀତୀର୍ଥମ୍ ଏଵ ଚ ତତଃପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ କୈତଵଂ ଚେତି ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ଶାଂଭବ, ବୈଷ୍ଣବ ଓ ଉର୍ବଶୀ ତୀର୍ଥ, ଏହି ସମୟରୁ, କୈତବ ତୀର୍ଥ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲା।
ଶିଵଵିଷ୍ଣୁସରିନ୍ମାତୁପ୍ରସାଦାଦ୍ ଆପ୍ଯତେ ନ କିମ୍ ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ବହୁପୁଣ୍ଯଫଲପ୍ରଦମ୍ ପାପପାଶଵିମୋକ୍ଷଂ ତୁ ସର୍ଵଦୁର୍ଗତିନାଶନମ୍
ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ନଦୀମାତାଙ୍କ ଦୟାରେ ଏଠାରେ କଣ ଲାଭ ହେଉନାହିଁ? ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କରେ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ।
ସାମୁଦ୍ରଂ ତୀର୍ଥମ୍ ଆଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥଫଲପ୍ରଦମ୍ ତସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ନାରଦ ତନ୍ମନାଃ
ସାମୁଦ୍ର ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ତାହାର ଗୁଣ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି; ନାରଦ, ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶୁଣ।
ଵିସୃଷ୍ଟା ଗୌତମେନାସୌ ଗଙ୍ଗା ପାପପ୍ରଣାଶନୀ ଲୋକାନାମ୍ ଉପକାରାର୍ଥଂ ପ୍ରାଯାତ୍ ପୂର୍ଵାର୍ଣଵଂ ପ୍ରତି
ଗୌତମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଗଙ୍ଗା ଯେଉଁ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଦୂର କରେ, ସେ ଲୋକଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ପୂର୍ବ ସାଗର ଦିଗରେ ଗଲା।
ଆଗଚ୍ଛନ୍ତୀ ଦେଵନଦୀ କମଣ୍ଡଲୁଧୃତା ମଯା ଶିରସା ଚ ଧୃତା ଦେଵୀ ଶଂଭୁନା ପରମାତ୍ମନା
ଦେବୀ ନଦୀ, କମଣ୍ଡଳୁ ରେ ଧରି, ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ଉଠାଇଥିଲି, ଏବଂ ଶଂଭୁ, ପରମ ଆତ୍ମା, ମଧ୍ୟ ଉଠାଇଥିଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁପାଦାତ୍ ପ୍ରସୂତାଂ ତାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ମହାତ୍ମନା ଆନୀତାଂ ମର୍ତ୍ଯଭଵନଂ ସ୍ମରଣାଦ୍ ଅଘନାଶନୀମ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାନବ ଲୋକକୁ ଆଣାଗଲା, ଏବଂ ସ୍ମରଣ କଲେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଗୁରୋର୍ ଗୁରୁତମାଂ ସିନ୍ଧୁର୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃତ୍ଯମ୍ ଅଚିନ୍ତଯତ୍ ଯା ଵନ୍ଦ୍ଯା ଜଗତାମ୍ ଈଶା ବ୍ରହ୍ମେଶାଦ୍ଯୈର୍ ନମସ୍କୃତା
ଗୁରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତି ମହାନ ମାନି, ସିନ୍ଧୁ ଦେଖି କଣ କରିବା ଭଲ ଭାବିଲେ; ଯିଏ ଜଗତର ମହାନ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କୃତ।
ତାମ୍ ଅହଂ ପ୍ରତିଗଚ୍ଛେଯଂ ନୋ ଚେତ୍ ସ୍ଯାଦ୍ ଧର୍ମଦୂଷଣମ୍ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଯୋ ମୋହାନ୍ ନୋପତିଷ୍ଠତେ
ମୁଁ ଯଦି ସେଠାକୁ ନଯାଏ, ତେବେ ଧର୍ମର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ ହେବ; ଯେଉଁଠି ଏକ ମହାତ୍ମା ଆସିଛନ୍ତି, ଏବଂ କେହି ମୂଢତାରେ ସେଠାରେ ସେବା କରୁନାହାନ୍ତି, ସେ ଦୋଷୀ ହୁଏ।
ନ ତସ୍ଯ କୋପି ତ୍ରାତାସ୍ତି ପାପିନୋ ଲୋକଯୋର୍ ଦ୍ଵଯୋଃ ଏଵଂ ଵିମୃଶ୍ଯ ରତ୍ନେଶୋ ମୂର୍ତିମାନ୍ ଵିନଯାନ୍ଵିତଃ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟୋ ଗଙ୍ଗାମ୍ ଆହେଦଂ ସରିତାଂପତିଃ
ଏପରି ପାପୀଙ୍କୁ ଏହି ଦୁଇ ଜଗତରେ କେହି ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହିପରି ଭାବି, ରତ୍ନମାଳିକାର ନାଥ, ଦୟାଶୀଳ ଭାବରେ, ହାତ ଜୋଡି ନଦୀମାନ୍ୟା ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ରସାତଲଗତଂ ଵାରି ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯନ୍ ନଭସ୍ତଲେ ତନ୍ ମାମ୍ ଏଵାତ୍ର ଵିଶତୁ ନାହଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି କିଂଚନ
ପାଣି ଯେଉଁଠି ରହୁଛି—ପାତାଳରେ, ପୃଥିବୀରେ କିମ୍ବା ଆକାଶରେ—ସେ ସବୁ ମୋ ଭିତରକୁ ଆସୁ; ଏଠାରେ ମୁଁ ଆଉ କିଛି କହିବି ନାହିଁ।
ମଯି ରତ୍ନାନି ପୀଯୂଷଂ ପର୍ଵତା ରାକ୍ଷସାସୁରାଃ ଏତାନ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଖିଲାନ୍ ଅନ୍ଯାନ୍ ଭୀମାନ୍ ସଂଧାରଯାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ମୋ ଭିତରେ ରତ୍ନ, ଅମୃତ, ପାହାଡ଼, ରାକ୍ଷସ ଓ ଅସୁର ଅଛନ୍ତି; ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଜୀବକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ବହନ କରେ।
ମମାନ୍ତଃ କମଲାଯୁକ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ଵପିତି ନିତ୍ଯଦା ମମାଶକ୍ଯଂ ନ କିମପି ଵିଦ୍ଯତେ ସଚରାଚରେ
ମୋ ଭିତରେ କମଳା ସହିତ ବିଷ୍ଣୁ ସଦା ଶୟନ କରନ୍ତି; ଚଳାଚଳ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ମୋ ପାଇଁ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ମହତ୍ଯ୍ ଅଭ୍ଯାଗତେ କୁର୍ଯାତ୍ ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥାନଂ ନ ଯୋ ମଦାତ୍ ସ ଧର୍ମାଦିପରିଭ୍ରଷ୍ଟୋ ନିରଯଂ ତୁ ସମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେଉଁଠି ଏକ ମହାନ ଆସିଛନ୍ତି, ଏବଂ କେହି ଅହଂକାରରେ ଉଠି ସ୍ୱାଗତ କରୁନାହାନ୍ତି, ସେ ଧର୍ମରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୁଏ ଏବଂ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ନ ତାନ୍ ମେ ବିଭ୍ରତଃ ଖେଦୋ ଵିନାଗସ୍ତ୍ଯପରାଭଵାତ୍ କିଂ ତୁ ତ୍ଵଂ ଗୌରଵେଣୈଷାମ୍ ଅତିରିକ୍ତା ତତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅହମ୍
ମୁଁ ଏମିତି ଭାର ବହିଲେ କେବେ କ୍ଳାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରେନି, କେବଳ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜୟ ବ୍ୟତୀତ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିଛ, ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ।
ବ୍ରଵୀମି ଦେଵି ଗଙ୍ଗେ ମାଂ ତ୍ଵଂ ସାମ୍ଯାତ୍ ସଂଗତା ଭଵ ନୈକରୂପାମ୍ ଅହଂ ଶକ୍ତଃ ସଂଗନ୍ତୁଂ ବହୁଧା ଯଦି
ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି, ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା, ତୁମେ ସମତା ଓ ଏକତାରେ ମୋ ସହିତ ଯୋଗ ହେଉ; ମୁଁ ଅନେକ ରୂପରେ ତୁମ ସହିତ ଏକତା କରିପାରିବି ନାହିଁ।
ସଙ୍ଗମ୍ ଏଷ୍ଯସି ଦେଵି ତ୍ଵଂ ସଂଗଚ୍ଛେ ଽହଂ ନ ଚାନ୍ଯଥା ଗଙ୍ଗେ ସମେଷ୍ଯସି ଯଦି ବହୁଧା ତଦ୍ ଵିଚାରଯେ
ଦେବୀ, ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଏକତାରେ ଆସିବ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହିତ ଏକତା କରିବି, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ; ଗଙ୍ଗା, ଯଦି ତୁମେ ଅନେକ ରୂପରେ ଆସ, ତେବେ ଏହା ଭଲଭାବେ ଭାବିବା।
ତମ୍ ଏଵଂଵାଦିନଂ ସିନ୍ଧୁମ୍ ଅପାମ୍ ଈଶଂ ତଦାବ୍ରଵୀତ୍ ଗଙ୍ଗା ସା ଗୌତମୀ ଦେଵୀ କୁରୁ ଚୈତଦ୍ ଵଚୋ ମମ
ଏପରି ଭାବରେ କଥା କହୁଥିବା ଜଳର ନାଥଙ୍କୁ, ଗଙ୍ଗା ଦେବୀ ଗୌତମୀ କହିଲେ: 'ମୋ କଥା ଅନୁସାରେ ଏହି କାମ କର।'