ସ କୃତାର୍ଥୋ ମର୍ତ୍ଯଲୋକ ଇନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥେ ଚ ତର୍ପଣମ୍ କୁର୍ଯାତ୍ ପିତୄଣାଂ ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ ଯମତୀର୍ଥେ ଵିଶେଷତଃ
ଏଠି ମଣିଷ ଲୋକରେ ଯିଏ ନିଜ କାମନା ପୂରଣ କରିଛି, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ, ବିଶେଷ କରି ଯାମ୍ୟତୀର୍ଥରେ।
ମାହେଶ୍ଵରଂ ତୁ ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ପୂଜିତୋ ଽଭିଷ୍ଟୁତଃ ଶିଵଃ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତେନ ଵିପ୍ରୈଶ୍ ଚ ସର୍ଵକର୍ମଵିଶାରଦୈଃ
ସେଇ ତୀର୍ଥ ମାହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ; ଏଠି ଭକ୍ତିଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଓ ସ୍ତୁତିତ ଶିବ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।
ଵୈଦିକୈର୍ ଲୌକିକୈଶ୍ ଚୈଵ ମନ୍ତ୍ରୈଃ ପୂଜ୍ଯଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ନୃତ୍ଯୈର୍ ଗୀତୈସ୍ ତଥା ଵାଦ୍ଯୈର୍ ଅମୃତୈଃ ପଞ୍ଚସଂଭଵୈଃ
ବେଦ ଓ ସାଧାରଣ ମନ୍ତ୍ର, ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ପାଞ୍ଚ ରସ ଦ୍ୱାରା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯିବ।
ଉପଚାରୈଶ୍ ଚ ବହୁଭିର୍ ଦଣ୍ଡପାତପ୍ରଦକ୍ଷିଣୈଃ ଧୂପୈର୍ ଦୀପୈଶ୍ ଚ ନୈଵେଦ୍ଯୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ ଗନ୍ଧୈଃ ସୁଗନ୍ଧିଭିଃ
ବହୁ ପ୍ରକାର ଉପଚାର, ଦଣ୍ଡବତ୍, ପରିକ୍ରମା, ଧୂପ, ଦୀପ, ନୈବେଦ୍ୟ, ଫୁଲ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯିବ।
ପୂଜଯାମ୍ ଆସ ଦେଵେଶଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଶଂଭୁଂ ଧିଯୈକଯା ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନୌ ଦେଵେଶୌ ଵରାନ୍ ଦଦତୁର୍ ଓଜସା
ସେ ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତିରେ ଦେବେଶ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ତାପରେ ଦୁଇ ଦେବତା ଖୁସି ହୋଇ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ଅଭିଷ୍ଟୁତେ ନରେନ୍ଦ୍ରାଯ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତୀ ଉଭେ ଅପି ମାହାତ୍ମ୍ଯମ୍ ଅସ୍ଯ ତୀର୍ଥସ୍ଯ ତଥା ଦଦତୁର୍ ଉତ୍ତମମ୍
ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ ସେମାନେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦେଲେ, ଏହି ତୀର୍ଥର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।
ତତଃପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ଶୈଵଂ ଵୈଷ୍ଣଵମ୍ ଉଚ୍ଯତେ ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ଵିଦୁଃ
ସେଠାରୁ ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ଶୈବ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ଦୁହିଁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ଇମାନି ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି ସ୍ମରେଦ୍ ଅପି ପଠେତ ଵା ଵିମୁକ୍ତଃ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯଃ ଶିଵଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥକୁ ଯେ କେହି ସ୍ମରଣ କିମ୍ବା ପାଠ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶିବ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୁରକୁ ଯାଏ।
ଭାନୁତୀର୍ଥେ ଵିଶେଷେଣ ସ୍ନାନଂ ସର୍ଵାର୍ଥସିଦ୍ଧିଦମ୍ ତତ୍ର ତୀର୍ଥେ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ତୀର୍ଥାନାଂ ଶତମ୍ ଅତ୍ର ହି
ଭାନୁତୀର୍ଥରେ ବିଶେଷ କରି ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ହୁଏ; ସେଠାର ତୀର୍ଥ ବହୁତ ପୁଣ୍ୟମୟ, ଏଠାରେ ଶତ ତୀର୍ଥ ଅଛି।
ଭିଲ୍ଲତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ରୋଗଘ୍ନଂ ପାପନାଶନମ୍ ମହାଦେଵପଦାମ୍ଭୋଜଯୁଗଭକ୍ତିପ୍ରଦାଯକମ୍
ଏହାକୁ ଭିଲ୍ଲତୀର୍ଥ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ରୋଗ ଓ ପାପ ନାଶ କରେ, ମହାଦେବଙ୍କ ଦୁଇ ପଦପଦ୍ମରେ ଭକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ତତ୍ରାପ୍ଯ୍ ଏଵଂଵିଧାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ କଥାଂ ଶୃଣୁ ମହାମତେ ଗଙ୍ଗାଯା ଦକ୍ଷିଣେ ତୀରେ ଶ୍ରୀଗିରେର୍ ଉତ୍ତରେ ତଟେ
ସେଠି ମଧ୍ୟ ଏପରି ପୁଣ୍ୟ କଥା ଶୁଣ, ମହାମତି; ଗଙ୍ଗାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ, ଶ୍ରୀଗିରିର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ।
ଆଦିକେଶ ଇତି ଖ୍ଯାତ ଋଷିଭିଃ ପରିପୂଜିତଃ ମହାଦେଵୋ ଲିଙ୍ଗରୂପୀ ସଦାସ୍ତେ ସର୍ଵକାମଦଃ
ସେଠାରେ ଆଦିକେଶ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ, ଋଷିମାନେ ପୂଜିଥିବା ମହାଦେବ ଲିଙ୍ଗ ରୂପେ ସଦା ରହି ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରନ୍ତି।
ସିନ୍ଧୁଦ୍ଵୀପ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ମୁନିଃ ପରମଧାର୍ମିକଃ ତସ୍ଯ ଭ୍ରାତା ଵେଦ ଇତି ସ ଚାପି ପରମୋ ଋଷିଃ
ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପ ନାମକ ଏକ ମହାଧାର୍ମିକ ମୁନି ଏଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତାଙ୍କର ଭାଇ ବେଦ ମଧ୍ୟ ଏକ ମହା ଋଷି।
ତମ୍ ଆଦିକେଶଂ ଵୈ ଦେଵଂ ତ୍ରିପୁରାରିଂ ତ୍ରିଲୋଚନମ୍ ନିତ୍ଯଂ ପୂଜଯତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରାପ୍ତେ ମଧ୍ଯଂଦିନେ ରଵୌ
ସେ ଆଦିକେଶ ଦେବ, ତ୍ରିପୁରାରି, ତିନି ଆଖିଅଳି, ନିତ୍ୟ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆସିଲେ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରାଯାନ୍ତି।
ଭିକ୍ଷାଟନାଯ ଵେଦୋ ଽପି ଯାତି ଗ୍ରାମଂ ଵିଚକ୍ଷଣଃ ଯାତେ ତସ୍ମିନ୍ ଦ୍ଵିଜଵରେ ଵ୍ଯାଧଃ ପରମଧାର୍ମିକଃ
ବେଦ ନାମକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦ୍ୱିଜ ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ ଗାଁକୁ ଯାନ୍ତି; ସେ ଯିବାବେଳେ ଏକ ମହାଧାର୍ମିକ ବ୍ୟାଧ ଆସେ।
ତସ୍ମିନ୍ ଗିରିଵରେ ପୁଣ୍ଯେ ମୃଗଯାଂ ଯାତି ନିତ୍ଯଶଃ ଅଟିତ୍ଵା ଵିଵିଧାନ୍ ଦେଶାନ୍ ମୃଗାନ୍ ହତ୍ଵା ଯଥାସୁଖମ୍
ସେ ପବିତ୍ର ପାହାଡ଼ରେ ବ୍ୟାଧ ପ୍ରତିଦିନ ଶିକାରକୁ ଯାଏ; ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ଘୁରି ଇଚ୍ଛାମତେ ପଶୁ ମାରେ।
ମୁଖେ ଗୃହୀତ୍ଵା ପାନୀଯମ୍ ଅଭିଷେକାଯ ଶୂଲିନଃ ନ୍ଯସ୍ଯ ମାଂସଂ ଧନୁଷ୍କୋଟ୍ଯାଂ ଶ୍ରାନ୍ତୋ ଵ୍ଯାଧଃ ଶିଵଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ମୁଁହରେ ପାଣି ଧରି, ଧନୁଷର ଟିପରେ ମାଂସ ରଖି, କ୍ଲାନ୍ତ ବ୍ୟାଧ ଶିବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଏ।
ଆଦିକେଶଂ ସମାଗତ୍ଯ ନ୍ଯସ୍ଯ ମାଂସଂ ତତୋ ବହିଃ ଗଙ୍ଗାଂ ଗତ୍ଵା ମୁଖେ ଵାରି ଗୃହୀତ୍ଵାଗତ୍ଯ ତଂ ଶିଵମ୍
ଆଦିକେଶଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ମାଂସ ବାହାରେ ରଖି, ଗଙ୍ଗାକୁ ଯାଇ, ମୁଁହରେ ପାଣି ନେଇ, ପୁଣି ଶିବଙ୍କୁ ଫେରି ଆସେ।
ଯସ୍ଯ କସ୍ଯାପି ପତ୍ତ୍ରାଣି କରେଣାଦାଯ ଭକ୍ତିତଃ ଅପରେଣ ଚ ମାଂସାନି ନୈଵେଦ୍ଯାର୍ଥଂ ଚ ତନ୍ମନାଃ
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ପତ୍ର ଭକ୍ତିରେ ହାତରେ ନେଇ, ମନ ଲଗାଇ ଅନ୍ୟ ମାଂସ ଖଣ୍ଡ ନୈବେଦ୍ୟ ଭାବେ ଦେଇଥାଏ।
ଆଦିକେଶଂ ସମାଗତ୍ଯ ଵେଦେନାର୍ଚିତମ୍ ଓଜସା ପାଦେନାହତ୍ଯ ତାଂ ପୂଜାଂ ମୁଖାନୀତେନ ଵାରିଣା
ବେଦ ଶକ୍ତିରେ ଆଦିକେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିବା ବେଳେ, ବ୍ୟାଧ ପାଦରେ ତାହାକୁ ଛୁଇଁ, ମୁଁହରେ ଆଣିଥିବା ପାଣି ଦେଇ ପୂଜା କରେ।
ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ଶିଵଂ ଦେଵମ୍ ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ତୁ ପତ୍ତ୍ରକୈଃ କଲ୍ପଯିତ୍ଵା ତୁ ତନ୍ ମାଂସଂ ଶିଵୋ ମେ ପ୍ରୀଯତାମ୍ ଇତି
ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି, ସେ ମାଂସ ଅର୍ପଣ କରି କହେ— 'ଶିବ ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।'
ନୈଵ କିଂଚିତ୍ ସ ଜାନାତି ଶିଵଭକ୍ତିଂ ଵିନା ଶୁଭାମ୍ ତତୋ ଯାତି ସ୍ଵକଂ ସ୍ଥାନଂ ମାଂସେନ ତୁ ଯଥାଗତମ୍
ଶିବଙ୍କୁ ଶୁଭ ଭକ୍ତି ଛଡ଼ା, ସେ କିଛି ଜାଣେନି; ତେଣୁ, ଯେପରି ମାଂସ ନେଇ ଆସିଥିଲା, ସେପରି ନେଇ ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଯାଏ।
କରୋତ୍ଯ୍ ଏତାଦୃଗ୍ ଆଗତ୍ଯାଗତ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯହମ୍ ଏଵ ସଃ ତଥାପୀଶସ୍ ତୁତୋଷାସ୍ଯ ଵିଚିତ୍ରା ହୀଶ୍ଵରସ୍ଥିତିଃ
ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଏଭଳି ଆସିଯାଏ ଓ ପୂଜା କରେ; ତଥାପି, ପ୍ରଭୁ ତା'ପରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ— ଏହି ହେଉଛି ଭଗବାନଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଚରିତ୍ର।
ଯାଵନ୍ ନାଯାତ୍ଯ୍ ଅସୌ ଭିଲ୍ଲଃ ଶିଵସ୍ ତାଵନ୍ ନ ସୌଖ୍ଯଭାକ୍ ଭକ୍ତାନୁକମ୍ପିତାଂ ଶଂଭୋର୍ ମାନାତୀତାଂ ତୁ ଵେତ୍ତି କଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଭିଲ୍ଲ ନାଆସେ, ଶିବ ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କରନ୍ତିନାହିଁ; ଶିବଙ୍କର ଭକ୍ତ ପ୍ରତି ଅସୀମ କୃପାକୁ କିଏ ବୁଝିପାରିବ?
ସଂପୂଜଯତ୍ଯ୍ ଆଦିକେଶମ୍ ଉମଯା ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଶିଵମ୍ ଏଵଂ ବହୁତିଥେ କାଲେ ଯାତେ ଵେଦଶ୍ ଚୁକୋପ ହ
ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଉମା ସହିତ ଆଦିଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ; ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ କଟିଗଲାପରେ ବେଦ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ପୂଜାଂ ମନ୍ତ୍ରଵତୀଂ ଚିତ୍ରାଂ ଶିଵଭକ୍ତିସମନ୍ଵିତାମ୍ କୋ ନୁ ଵିଧ୍ଵଂସତେ ପାପୋ ମତ୍ତଃ ସ ଵଧମ୍ ଆପ୍ନୁଯାତ୍
ଯିଏ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଶିବଭକ୍ତି ସହିତ ହୋଇଥିବା ଚିତ୍ର ପୂଜାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପାପୀ ଓ ମୋର ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ଗୁରୁଦେଵଦ୍ଵିଜସ୍ଵାମିଦ୍ରୋହୀ ଵଧ୍ଯୋ ମୁନେର୍ ଅପି ସର୍ଵସ୍ଯାପି ଵଧାର୍ହୋ ଽସୌ ଶିଵସ୍ଯ ଦ୍ରୋହକୃନ୍ ନରଃ
ଯିଏ ଗୁରୁ, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେଇଥାଏ, ସେ ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ଯୋଗ୍ୟ; ଏବଂ ଶିବଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁତା କରୁଥିବା ମଣିଷ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ଦଣ୍ଡ ଯୋଗ୍ୟ।
ଏଵଂ ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ମେଧାଵୀ ଵେଦଃ ସିନ୍ଧୋସ୍ ତଥାନୁଜଃ କସ୍ଯେଯଂ ପାପଚେଷ୍ଟା ସ୍ଯାତ୍ ପାପିଷ୍ଠସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବେଦ ଓ ତାଙ୍କର ଭାଇ ସିନ୍ଧୁ ଭାବିଲେ— 'ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କାହାର? କିଏ ଏପରି ଅପରାଧ କରିଛି?'
ପୁଷ୍ପୈର୍ ଵନ୍ଯଭଵୈର୍ ଦିଵ୍ଯୈଃ କନ୍ଦୈର୍ ମୂଲଫଲୈଃ ଶୁଭୈଃ କୃତାଂ ପୂଜାଂ ସ ଵିଧ୍ଵସ୍ଯ ହ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯାଂ ପୂଜାଂ କରୋତି ଯଃ
ଯିଏ ଅରଣ୍ୟର ଫୁଲ, ଦିବ୍ୟ କନ୍ଦ, ମୂଳ ଓ ଶୁଭ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଥିବା ପୂଜାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରେ, ଏବଂ ପରେ ଅନ୍ୟ ପୂଜା କରେ—
ମାଂସେନ ତରୁପତ୍ତ୍ରୈଶ୍ ଚ ସ ଚ ଵଧ୍ଯୋ ଭଵେନ୍ ମମ ଏଵଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ମେଧାଵୀ ଗୋପଯିତ୍ଵା ତନୁଂ ତଦା
—ମାଂସ ଓ ଗଛର ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ସେ ମଧ୍ୟ ମୋର ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ସେ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଗୋପନ କଲେ।