ଏଵଂ ପୃଷ୍ଟୋ ଧର୍ମରାଜଃ ସର୍ଵଂ ପ୍ରାହ ଯଥାର୍ଥଵତ୍ ତତ୍କର୍ମଣାଂ ଗତିଂ ସର୍ଵାମ୍ ଅଶେଷେଣ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ଏଭଳି ପଚାରିଲେ, ଧର୍ମରାଜ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ସବୁ କଥା କହିଦେଲେ; ସମସ୍ତ କର୍ମର ଫଳ ତିନି କିଛି ଛାଡ଼ିନାହାନ୍ତି।
ଵିହିତସ୍ଯ ନ କୁର୍ଵନ୍ତି ଯେ କଦାଚିଦ୍ ଅତିକ୍ରମମ୍ ନ ତେ ପଶ୍ଯନ୍ତି ନିରଯଂ କଦାଚିଦ୍ ଅପି ମାନଵାଃ
ଯେମାନେ କେବେ ନିୟମିତ କର୍ମର ଉଲ୍ଲଂଘନ କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ନରକ ଦେଖନ୍ତିନାହିଁ, ମାନବମାନେ।
ନ ମାନଯନ୍ତି ଯେ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ନାଚାରଂ ନ ବହୁଶ୍ରୁତାନ୍ ଵିହିତାତିକ୍ରମଂ କୁର୍ଯୁର୍ ଯେ ତେ ନରକଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର, ନୀତି ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉନାହାନ୍ତି, ନିଷିଦ୍ଧ କାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନରକକୁ ଯିବେ।
ସ ତୁ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧର୍ମଵାକ୍ଯଂ ହର୍ଷଣଃ ପୁନର୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଧର୍ମର କଥା ଶୁଣି, ହର୍ଷଣ ଆନନ୍ଦରେ ପୁନି କହିଲେ।
ପିତା ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୋ ଭୀଷଣଶ୍ ଚ ମାତା ଵିଷ୍ଟିଶ୍ ଚ ଭୀଷଣା ଭ୍ରାତରଶ୍ ଚ ମହାତ୍ମାନୋ ଯେନ ତେ ଶାନ୍ତବୁଦ୍ଧଯଃ
ତୁମର ପିତା ଟ୍ୱାଷ୍ଟ୍ର ଭୟଙ୍କର, ମାଆ ବିଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ ଭୟଜନକ, ଭାଇମାନେ ମହାତ୍ମା, ଯାହାଁ ଦ୍ୱାରା ତୁମର ମନ ଶାନ୍ତ ହୋଇଛି।
ସୁରୂପାଶ୍ ଚ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ନିର୍ଦୋଷା ମଙ୍ଗଲପ୍ରଦାଃ ତନ୍ ମେ କର୍ମ ଵଦସ୍ଵାଦ୍ଯ ତତ୍କର୍ତାସ୍ମି ସୁରୋତ୍ତମ
ସେମାନେ ସୁନ୍ଦର, ଦୋଷରହିତ ଓ ମଙ୍ଗଳଦାୟିନୀ ହେବେ। ଏହି କାମ କଣ ତାହା ମତେ କୁହ, ମୁଁ ଏହା କରିବି।
ଅନ୍ଯଥା ତାନ୍ ନ ଗଚ୍ଛେଯମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଃ ପ୍ରାହ ଧର୍ମରାଟ୍ ହର୍ଷଣଂ ଶୁଦ୍ଧବୁଦ୍ଧିଂ ତଂ ହର୍ଷଣୋ ଽସି ନ ସଂଶଯଃ
ନାହିଁ ତେବେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ପାଇପାରିବିନାହିଁ। ଏପରି କହିଲେ, ଧର୍ମରାଜ କହିଲେ—'ହର୍ଷଣ, ତୁମର ମନ ପବିତ୍ର, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ହର୍ଷଣ।'
ବହଵଃ ସ୍ଯୁଃ ସୁତାଃ କେଚିନ୍ ନୈଵ ତେ କୁଲତନ୍ତଵଃ ଏକ ଏଵ ସୁତଃ କଶ୍ଚିଦ୍ ଯେନ ତଦ୍ ଧ୍ରିଯତେ କୁଲମ୍
ଘରେ ବହୁତ ପୁଅ ହେବା ସମ୍ଭବ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତେ ବଂଶ ଚାଲାନ୍ତିନାହାନ୍ତି; କେବଳ ଜଣେ ପୁଅ ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବଂଶ ଟିକିଥାଏ।
କୁଲସ୍ଯାଧାରଭୂତୋ ଯୋ ଯଃ ପିତ୍ରୋଃ ପ୍ରିଯକାରକଃ ଯଃ ପୂର୍ଵଜାନ୍ ଉଦ୍ଧରତି ସ ପୁତ୍ରସ୍ ତ୍ଵ୍ ଇତରୋ ଗଦଃ
ଯିଏ ବଂଶର ଆଧାର, ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଭଲପାଏ, ପୂର୍ବଜମାନେଂକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ, ସେଇ ପୁଅ; ଅନ୍ୟଥା, ସେ ରୋଗ ସମାନ।
ଯସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଯାନୁରୂପଂ ମେ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମାତାମହ ପ୍ରିଯମ୍ ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଂ ଗୌତମୀଂ ଗଚ୍ଛ ସ୍ନାତ୍ଵା ନିଯତମାନସଃ
ମୋତେ ଯେପରି ଭଲ ଓ ଯଥାଯଥ କଥା କହିଛ, ମାମା, ଏହିଥିରୁ ତୁମେ ନିୟମିତ ମନରେ ସ୍ନାନ କରି ଗୌତମୀକୁ ଯାଅ।
ସ୍ତୁହି ଵିଷ୍ଣୁଂ ଜଗଦ୍ଯୋନିଂ ଶାନ୍ତଂ ପ୍ରୀତେନ ଚେତସା ସ ତୁ ପ୍ରୀତୋ ଯଦି ଭଵେତ୍ ସର୍ଵମ୍ ଇଷ୍ଟଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି
ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ, ଶାନ୍ତ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ସ୍ତୁତି କର; ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବେ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧର୍ମଵାକ୍ଯଂ ହର୍ଷଣୋ ଗୌତମୀଂ ଯଯୌ ଶୁଚିସ୍ ତୁଷ୍ଟାଵ ଦେଵେଶଂ ହରିଂ ପ୍ରୀତୋ ଽଭଵଦ୍ ଧରିଃ
ଧର୍ମର କଥା ଶୁଣି, ହର୍ଷଣ ପବିତ୍ର ହୋଇ ଗୌତମୀକୁ ଗଲେ, ଦେବମାନ୍ୟ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ହରି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
ହର୍ଷଣାଯ ତତଃ ପ୍ରାଦାତ୍ କୁଲଭଦ୍ରଂ ତତସ୍ ତୁ ସଃ ସର୍ଵାଭଦ୍ରପ୍ରଶମନପୂର୍ଵକଂ ଭଦ୍ରମ୍ ଅସ୍ତୁ ତେ
ତାପରେ ହରି ହର୍ଷଣଙ୍କୁ ବଂଶର ଭଲ ଦେଲେ; ସମସ୍ତ ଅଭଗୁଣ ଦୂର କରି, 'ତୁମର ଭଲ ହେଉ' ବୋଲି କହିଲେ।
ତଦ୍ ଭଦ୍ରା ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଵିଷ୍ଟିଃ ପିତା ଭଦ୍ରସ୍ ତଥା ସୁତାଃ ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ଭଦ୍ରତୀର୍ଥଂ ତଦ୍ ଉଚ୍ଯତେ
ଏହିପରି ବିଷ୍ଟିକୁ ଭଦ୍ରା, ପିତାକୁ ଭଦ୍ର, ପୁଅମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଭଦ୍ର କୁହାଯାଏ; ସେଠାରୁ ଏହି ତୀର୍ଥକୁ 'ଭଦ୍ରତୀର୍ଥ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସର୍ଵମଙ୍ଗଲଦଂ ପୁଂସାଂ ତତ୍ର ଭଦ୍ରପତିର୍ ହରିଃ ତତ୍ତୀର୍ଥସେଵିନାଂ ପୁଂସାଂ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିପ୍ରଦାଯକମ୍ ମଙ୍ଗଲୈକନିଧିଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଦେଵଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ
ସେଠାରେ ଭଦ୍ରପତି ହରି ପୁରୁଷମାନେକୁ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାନ୍ତି; ଏହି ତୀର୍ଥର ସେବକମାନେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି, ଦେବମଧ୍ୟରେ ଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସ୍ୱୟଂ ମଙ୍ଗଳର ଏକମାତ୍ର ଧାମ।
ପତତ୍ରିତୀର୍ଥମ୍ ଆଖ୍ଯାତଂ ରୋଗଘ୍ନଂ ପାପନାଶନମ୍ ତସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣମାତ୍ରେଣ କୃତକୃତ୍ଯୋ ଭଵେନ୍ ନରଃ
ପତତ୍ରି ତୀର୍ଥ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏହା ରୋଗ ଓ ପାପ ନାଶ କରେ; ଏହାର କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷ ତୃପ୍ତି ପାଏ।
ବଭୂଵତୁଃ କଶ୍ଯପସ୍ଯ ସୁତାଵ୍ ଅରୁଣାଵ୍ ଈଶ୍ଵରୌ ସଂପାତିଶ୍ ଚ ଜଟାଯୁଶ୍ ଚ ସଂଭଵେତାଂ ତଦନ୍ଵଯେ
କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ହେଲେ, ଦୁହେଁ ଦିବ୍ୟ—ସମ୍ପାତି ଓ ଜଟାୟୁ, ସେମାନେ ସେଇ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ତାର୍କ୍ଷ୍ଯପ୍ରଜାପତେଃ ପୁତ୍ରାଵ୍ ଅରୁଣୋ ଗରୁଡସ୍ ତଥା ତଦନ୍ଵଯେ ସଂଭୂତଃ ଚ ସଂପାତିଃ ପତଗୋତ୍ତମଃ
ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ପୁଅ ଅରୁଣ ଓ ଗରୁଡ; ସେଇ ବଂଶରେ ସମ୍ପାତି, ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ଜଟାଯୁର୍ ଇତି ଵିଖ୍ଯାତୋ ହ୍ଯ୍ ଅପରଃ ସୋଦରୋ ଽନୁଜଃ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ପର୍ଧଯା ଯୁକ୍ତାଵ୍ ଉନ୍ମତ୍ତୌ ସ୍ଵବଲେନ ତୌ
ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଜଟାୟୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ଛୋଟ ଭାଇ; ଦୁହେଁ ଏକାପରେକା ଅଗ୍ରଗତି ଓ ଶକ୍ତିରେ ମତ୍ତ ଥିଲେ।
ସଂଜଗ୍ମତୁର୍ ଦିନକରଂ ନମସ୍କର୍ତୁଂ ଵିହାଯସି ଯାଵତ୍ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ସାମୀପ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତୌ ତୌ ଵିହଗୋତ୍ତମୌ
ସେଇ ଦୁଇଜଣ ଉତ୍ତମ ପକ୍ଷୀ ଆକାଶରେ ଉଡି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ; ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦଗ୍ଧପକ୍ଷାଵ୍ ଉଭୌ ଶ୍ରାନ୍ତୌ ପତିତୌ ଗିରିମୂର୍ଧନି ବାନ୍ଧଵୌ ପତିତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟୌ ଗତଚେତସୌ
ଦୁହିଁଜଣଙ୍କର ପାଖ ପୁଡ଼ିଯାଇଥିଲା, ଦୁଃଖରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ାରେ ପଡ଼ିଥିଲେ। ଏହି ଦୁଇଜଣ ବନ୍ଧୁକୁ ଏଭଳି ଅଚେତନ ଓ ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ତାଵଦ୍ ଦୁଃଖାଭିଭୂତୋ ଽସାଵ୍ ଅରୁଣଃ ପ୍ରାହ ଭାସ୍କରମ୍ ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵ୍ ଅରୁଣଃ ସୂର୍ଯ୍.ଅମ୍ ପ୍ରାହେଦଂ ପତିତୌ ଭୁଵି ଆଶ୍ଵାସଯୈତୌ ତିଗ୍ମାଂଶୋ ଯାଵନ୍ ନୈତୌ ମରିଷ୍ଯତଃ
ଏହି ଦୁଃଖ ଦେଖି ଅରୁଣ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ତୁମେ ଆଶ୍ୱାସନ ଦିଅ, ତେବେ ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ ନାହିଁ।'
ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଦିନକରୋ ଜୀଵଯାମ୍ ଆସ ତୌ ଖଗୌ ଗରୁଡୋ ଽପି ତଯୋଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଅଵସ୍ଥାଂ ସହ ଵିଷ୍ଣୁନା
ଦିନକର 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କହି, ସେଇ ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ପୁନର୍ଜୀବନ ଦେଲେ। ଗରୁଡ଼, ସେମାନଙ୍କର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଶୁଣି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ ଆସିଲେ।
ଆଗତ୍ଯାଶ୍ଵାସଯାମ୍ ଆସ ସୁଖଂ ଚକ୍ରେ ଚ ନାରଦ ସର୍ଵ ଏଵ ତଦା ଜଗ୍ମୁର୍ ଗଙ୍ଗାଂ ତାପାପନୁତ୍ତଯେ
ସେମାନେ ଆସି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ ଓ ସୁଖ ଦେଲେ। ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଗଙ୍ଗାକୁ ଯାଇଲେ।
ଜଟାଯୁଶ୍ ଚାରୁଣଶ୍ ଚୈଵ ସଂପାତିର୍ ଗରୁଡସ୍ ତଥା ସୂର୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ ତତ୍ ପ୍ରଯଯୌ ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ବହୁପୁଣ୍ଯଦମ୍
ଜଟାୟୁ, ଅରୁଣ, ସମ୍ପାତି, ଗରୁଡ଼, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିଷ୍ଣୁ—ସମସ୍ତେ ଏହି ପୁଣ୍ୟମୟ ତୀର୍ଥକୁ ଗଲେ।
ପତତ୍ରିତୀର୍ଥମ୍ ଆଖ୍ଯାତଂ ଵିଷଘ୍ନଂ ସର୍ଵକାମଦମ୍ ସ୍ଵଯଂ ସୂର୍ଯସ୍ ତଥା ଵିଷ୍ଣୁଃ ସୁପର୍ଣେନାରୁଣେନ ଚ
ଏହାକୁ ପତତ୍ରି ତୀର୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଷ ନାଶ ହୁଏ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ଏଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ, ଗରୁଡ଼ ଓ ଅରୁଣ ନିଜେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଆସତେ ଗୌତମୀତୀରେ ତଥୈଵ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜଃ ତ୍ରଯାଣାମ୍ ଅପି ଦେଵାନାଂ ସ୍ଥିତେସ୍ ତତ୍ ତୀର୍ଥମ୍ ଉତ୍ତମମ୍
ସେମାନେ ଗୌତମୀ ନଦୀର କୂଳରେ ବସିଛନ୍ତି, ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଶୁଚିର୍ ଭୂତ୍ଵା ନମସ୍କୁର୍ଯାତ୍ ସୁରାନ୍ ଇମାନ୍ ଆଧିଵ୍ଯାଧିଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ସ ପରଂ ସୌଖ୍ଯମ୍ ଆପ୍ନୁଯାତ୍
ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଏହି ଦେବତାମାନେକୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ। ଏହାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗ ମୁକ୍ତ ହେବା ସହିତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁଖ ମିଳେ।
ଵିପ୍ରତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ତଥା ନାରାଯଣଂ ଵିଦୁଃ ତସ୍ଯାଖ୍ଯାନଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ଵିସ୍ମଯକାରକମ୍
ଏହାକୁ ବିପ୍ର ତୀର୍ଥ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ନାରାୟଣ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ। ଏହାର କଥା ମୁଁ କହିବି, ଶୁଣ, ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ।
ଅନ୍ତର୍ଵେଦ୍ଯାଂ ଦ୍ଵିଜଃ କଶ୍ଚିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵେଦପାରଗଃ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞା ଗୁଣରୂପଦଯାନ୍ଵିତାଃ
ଅନ୍ତର୍ବେଦୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଏ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ। ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଗୁଣ, ରୂପ ଓ ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।