ତସ୍ଯ ସ୍ଵସା ଵିଷ୍ଟିର୍ ଇତି ଭୀଷଣା ପାପରୂପିଣୀ ତାଂ କନ୍ଯାଂ ସଵିତା କସ୍ମୈ ଦଦାମୀତି ମତିଂ ଦଧେ
ତାଙ୍କର ବୋନ ହେଉଛି ବିଷ୍ଟି, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ପାପରୂପିଣୀ। ସବିତା ଭାବିଲେ—ଏହି କନ୍ୟାକୁ କାହାକୁ ବିବାହ କରାଯିବି?
ଯସ୍ମୈ ଯସ୍ମୈ ଦାତୁକାମଃ ସୂର୍ଯୋ ଲୋକଗୁରୁଃ ପ୍ରଭୁଃ ତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଭୀଷଣା ଚେତି କିଂ କୁର୍ମୋ ଭାର୍ଯଯାନଯା ଏଵଂ ତୁ ଵର୍ତମାନେ ସା ପିତରଂ ପ୍ରାହ ଦୁଃଖିତା
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଗୁରୁ ଏବଂ ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କୁ କାହାକୁ ଦେବେ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କଲେ। ଲୋକେ ଶୁଣିଲେ ଯେ ସେ ଭୟଙ୍କର—'ଏମିତି ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ କଣ କରିବୁ?' ଏହିପରି ଅବସ୍ଥା ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ସେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ବାଲାମ୍ ଏଵ ପିତା ଯସ୍ ତୁ ଦଦ୍ଯାତ୍ କନ୍ଯାଂ ସୁରୂପିଣେ ସ କୃତାର୍ଥୋ ଭଵେଲ୍ ଲୋକେ ନ ଚେଦ୍ ଦୁଷ୍କୃତଵାନ୍ ପିତା
ଯେ ପିତା ତାଙ୍କ ଛୋଟ କନ୍ୟାକୁ ଉତ୍ତମ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦିଅନ୍ତି, ସେ ଏହି ଜଗତରେ ସଫଳ ହୁଅନ୍ତି। ଯଦି ନ କରନ୍ତି, ସେ ପିତା ପାପୀ ଭାବେ ଗଣାଯାନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଥାଦ୍ ଵତ୍ସରାଦ୍ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ଯାଵନ୍ ନ ଦଶମାତ୍ଯଯଃ ତାଵଦ୍ ଵିଵାହଃ କନ୍ଯାଯାଃ ପିତ୍ରା କାର୍ଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ଚତୁର୍ଥ ବର୍ଷ ପରେ ଏବଂ ଦଶମ ବର୍ଷ ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ପିତା ଚେଷ୍ଟା କରି କନ୍ୟାର ବିବାହ କରାଇଦେବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୀମତେ ଵିଦୁଷେ ଯୂନେ କୁଲୀନାଯ ଯଶସ୍ଵିନେ ଉଦାରାଯ ସନାଥାଯ କନ୍ଯା ଦେଯା ଵରାଯ ଵୈ
ଏକ କନ୍ୟାକୁ ଧନୀ, ଜ୍ଞାନୀ, ଯୁବକ, ଉତ୍ତମ କୁଳର, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ, ଉଦାର ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଏତଚ୍ ଚେଦ୍ ଅନ୍ଯଥା କୁର୍ଯାତ୍ ପିତା ସ ନିରଯୀ ସଦା ଧର୍ମସ୍ଯ ସାଧନଂ କନ୍ଯା ଵିଦୁଷାମ୍ ଅପି ଭାସ୍କର
ଯଦି ପିତା ଏହା ଅନ୍ୟଭାବେ କରନ୍ତି, ସେ ସଦା ନରକରେ ପଡ଼ନ୍ତି। ଏହି କନ୍ୟାଦାନ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପାଇଁ ଧର୍ମର ଉପାୟ।
ନରକସ୍ଯେଵ ମୂର୍ଖାଣାଂ କାମୋପହତଚେତସାମ୍ ଏକତଃ ପୃଥିଵୀ କୃତ୍ସ୍ନା ସଶୈଲଵନକାନନା
ଯେମାନେ ମୂର୍ଖ ଏବଂ କାମନାରେ ମନ ହରାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ନରକ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି। ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପୃଥିବୀ ସହ ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି।
ସ୍ଵଲଂକୃତୋପାଧିହୀନା ସୁକନ୍ଯା ଚୈକତଃ ସ୍ମୃତା ଵିକ୍ରୀଣୀତେ ଯଶ୍ ଚ କନ୍ଯାମ୍ ଅଶ୍ଵଂ ଵା ଗାଂ ତିଲାନ୍ ଅପି
ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ଦୋଷରହିତ ଏକ କନ୍ୟା ଅଛି। ଯେ କୌଣସି କନ୍ୟା, ଘୋଡ଼ା, ଗାଈ କିମ୍ବା ତିଳ ବିକ୍ରି କରେ—
ନ ତସ୍ଯ ରୌରଵାଦିଭ୍ଯଃ କଦାଚିନ୍ ନିଷ୍କୃତିର୍ ଭଵେତ୍ ଵିଵାହାତିକ୍ରମଃ କାର୍ଯୋ ନ କନ୍ଯାଯାଃ କଦାଚନ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରୌରବ ଓ ଅନ୍ୟ ନରକରୁ କେବେ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ। କନ୍ୟା ବିବାହରେ ଅନ୍ୟାୟ କେବେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତସ୍ମିନ୍ କୃତେ ଯତ୍ ପିତୁଃ ସ୍ଯାତ୍ ପାପଂ ତତ୍ କେନ କଥ୍ଯତେ ଯାଵଲ୍ ଲଜ୍ଜାଂ ନ ଜାନାତି ଯାଵତ୍ କ୍ରୀଡତି ପାଂଶୁଭିଃ
ଏହି ଅପରାଧରେ ପିତାଙ୍କୁ କେତେ ଦୁଷ୍କୃତି ହୁଏ, କିଏ କହିପାରିବ? ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଲଜ୍ଜା ଜାଣିନାହାନ୍ତି ଏବଂ ଧୂଳି ସହ ଖେଳନ୍ତି,
ତାଵତ୍ କନ୍ଯା ପ୍ରଦାତଵ୍ଯା ନୋ ଚେତ୍ ପିତ୍ରୋର୍ ଅଧୋଗତିଃ ପିତୁଃ ସ୍ଵରୂପଂ ପୁତ୍ରଃ ସ୍ଯାଦ୍ ଯଃ ପିତା ପୁତ୍ର ଏଵ ସଃ
ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କରାଯିବା ଉଚିତ। ନହେଲେ, ପିତାମାତା ଅଧୋଗତିକୁ ପାଆନ୍ତି। ପୁଅ ପିତାଙ୍କର ଅଂଶ, ଯିଏ ପିତା, ସେଠି ପୁଅ ମଧ୍ୟ।
ଆତ୍ମନଃ ସୁଖିତାଂ ଲୋକେ କୋ ନ କୁର୍ଯାତ୍ କରୋତି ଚ ଯତ୍ କନ୍ଯାଯାଂ ପିତା କୁର୍ଯାଦ୍ ଦାନଂ ପୂଜନମ୍ ଈକ୍ଷଣମ୍
ଏହି ଜଗତରେ କିଏ ନିଜ ସନ୍ତାନକୁ ସୁଖୀ କରିବାକୁ ଚାହେନି? ପିତା କନ୍ୟା ପାଇଁ ଯାହା କରନ୍ତି—ଦେଇବା, ସମ୍ମାନ କିମ୍ବା ଦେଖାଶୁଣା—
ଯତ୍ କୃତଂ ତତ୍ କୃତଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ ତାସୁ ଦତ୍ତଂ ତଦ୍ ଅକ୍ଷଯମ୍ ଯଦ୍ ଦତ୍ତଂ ତାସୁ କନ୍ଯାସୁ ତଦ୍ ଆନନ୍ତ୍ଯାଯ କଲ୍ପତେ
ଯାହା କରାଯାଇଛି, ତାହା କରାଯାଇଛି ବୋଲି ଭାବିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ସେଠାରେ କେବେ ଶେଷ ନାହିଁ। ଏପରି କନ୍ୟାମାନେ ପାଇଁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ସେଠାରେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ।
ପୁତ୍ରେଷୁ ଚୈଵ ପୌତ୍ରେଷୁ କୋ ନ କୁର୍ଯାତ୍ ସୁଖଂ ରଵେ କରୋତି ଯଃ କନ୍ଯକାନାଂ ସ ସଂପଦ୍ଭାଜନଂ ଭଵେତ୍
ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ପାଇଁ କିଏ ସୁଖ ଦେବାକୁ ଚାହେନି? ଯେ କନ୍ୟାମାନେ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ସେ ସମ୍ପଦର ଅଧିକାରୀ ହୁଏ।
ଏଵଂ ତାଂ ଵାଦିନୀଂ କନ୍ଯାଂ ଵିଷ୍ଟିଂ ପ୍ରୋଵାଚ ଭାସ୍କରଃ
ଏଭଳି ତାହା ସହ ବାଦବିବାଦ କରୁଥିବା କନ୍ୟା ବିଷ୍ଟିଙ୍କୁ ଭାସ୍କର କହିଲେ।
କିଂ କରୋମି ନ ଗୃହ୍ଣାତି ତ୍ଵାଂ କଶ୍ଚିଦ୍ ଭୀଷଣାକୃତିମ୍ କୁଲଂ ରୂପଂ ଵଯୋ ଵିତ୍ତଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ଵୃତ୍ତଂ ସୁଶୀଲତାମ୍
ମୁଁ କଣ କରିବି? ତୁମେ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଛ, ଏହିଯୋଗୁଁ କେହି ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁନାହାନ୍ତି। ବଂଶ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ବୟସ, ଧନ, ଶିକ୍ଷା, ଆଚରଣ, ଭଲ ଚରିତ୍ର—
ମିଥଃ ପଶ୍ଯନ୍ତି ସଂବନ୍ଧେ ଵିଵାହେ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ପୁଂସୁ ଚ ଅସ୍ମାସୁ ସର୍ଵମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ଵିନା ତଵ ଗୁଣୈଃ ଶୁଭେ କିଂ କରୋମି କ୍ଵ ଦାସ୍ଯାମି ଵୃଥା ମାଂ ଧିକ୍ କରୋଷି କିମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣ ନାରୀ-ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟରେ ବିବାହ ଓ ସମ୍ପର୍କରେ ଦେଖାଯାଏ, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମର ଭଲ ଗୁଣ ଛାଡ଼ି। ମୁଁ କଣ କରିବି? କେଉଁଠି ତୁମକୁ ଦେଉଁ? ଅକାରଣ ମୋତେ ଦୋଷ ଦେଉଛ—କାହିଁକି?
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପୁନସ୍ ତାଂ ଚ ଵିଷ୍ଟିଂ ପ୍ରୋଵାଚ ଭାସ୍କରଃ
ଏଭଳି କହି, ଭାସ୍କର ପୁଣିଥରେ ବିଷ୍ଟିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଯସ୍ମୈ କସ୍ମୈ ଚ ଦାତଵ୍ଯା ତ୍ଵଂ ଵୈ ଯଦ୍ଯ୍ ଅନୁମନ୍ଯସେ ଦୀଯସେ ଽଦ୍ଯ ମଯା ଵିଷ୍ଟେ ଅନୁଜାନୀହି ମାଂ ତତଃ
ତୁମେ ଯାହାକୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ଯଦି ତୁମର ସମ୍ମତି ଅଛି, ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଇଦେବି, ବିଷ୍ଟି। ଏହିକଥା ପାଇଁ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ।
ପିତରଂ ପ୍ରାହ ସା ଵିଷ୍ଟିର୍ ଭର୍ତା ପୁତ୍ରା ଧନଂ ସୁଖମ୍ ଆଯୂ ରୂପଂ ଚ ସଂପ୍ରୀତିର୍ ଜାଯତେ ପ୍ରାକ୍ତନାନୁଗମ୍
ବିଷ୍ଟି ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଭର୍ତ୍ତା, ପୁଅ, ଧନ, ସୁଖ, ଆୟୁ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରେମ—ଏସବୁ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ମିଳେ।'
ଯତ୍ ପୁରା ଵିହିତଂ କର୍ମ ପ୍ରାଣିନା ସାଧ୍ଵ୍ ଅସାଧୁ ଵା ଫଲଂ ତଦନୁରୋଧେନ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଽପି ଭଵାନ୍ତରେ
ଜୀବ ଯେଉଁ କର୍ମ ପୂର୍ବେ କରିଛି, ସେଠି ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, ତାହାର ଫଳ ତାହା ଅନୁଯାୟୀ ମିଳେ, ଆଉ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ।
ସ୍ଵଦୋଷ ଏଵ ତତ୍ ପିତ୍ରା ପରିହର୍ତଵ୍ଯ ଆଦରାତ୍ ତାଦୃଗ୍ ଏଵ ଫଲଂ ତୁ ସ୍ଯାଦ୍ ଯାଦୃଗ୍ ଆଚରିତଂ ପୁରା
ନିଜ ଦୋଷକୁ ପିତା ଆଦର ସହିତ ଦୂର କରିବା ଉଚିତ; ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଆଚରଣ ହୋଇଛି, ସେପରି ଫଳ ମିଳିବ।
ତସ୍ମାତ୍ ତଦ୍ଦାନସଂବନ୍ଧଂ ସ୍ଵଵଂଶାନୁଗତଂ ପିତା କରୋତି ଶେଷଂ ଦୈଵେନ ଯଦ୍ ଭାଵ୍ଯଂ ତଦ୍ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହିଯୋଗୁଁ, ପିତା ନିଜ ବଂଶ ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ ସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ସବୁ ଦୈବ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ—ଯାହା ହେବାକୁ ଥିବ, ତାହା ହେବ।
ତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଦୁହିତୁର୍ ଵାକ୍ଯଂ ତ୍ଵଷ୍ଟୁଃ ପୁତ୍ରାଯ ଭୀଷଣାମ୍ ଵିଶ୍ଵରୂପାଯ ତାଂ ପ୍ରାଦାଦ୍ ଵିଷ୍ଟିଂ ଲୋକଭଯଂକରୀମ୍
ଜଣା ପରେ, ଝିଅର କଥା ଶୁଣି, ତ୍ୱଷ୍ଟା ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଝିଅ ବିଷ୍ଟିଙ୍କୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥାଏ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ବିଶ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ଵିଶ୍ଵରୂପୋ ଽପି ତଦ୍ଵଚ୍ ଚ ଭୀଷଣୋ ଭୀଷଣାକୃତିଃ ଏଵଂ ମିଥଃ ସଂଚରତୋଃ ଶୀଲରୂପସମାନଯୋଃ
ବିଶ୍ୱରୂପ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିରେ ଥିଲେ; ଏଭଳି, ଦୁହେଁ ଏକାସাথে ରହି, ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଓ ଆକୃତି ସମାନ ଥିଲା।
ପ୍ରୀତିଃ କଦାଚିଦ୍ ଵୈଷମ୍ଯଂ ଦଂପତ୍ଯୋର୍ ଅଭଵନ୍ ମିଥଃ ଗଣ୍ଡୋ ନାମାଭଵତ୍ ପୁତ୍ରୋ ହ୍ଯ୍ ଅତିଗଣ୍ଡସ୍ ତଥୈଵ ଚ
କେବେ କେବେ ଦମ୍ପତି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରେମ ଥିଲା, କେବେ କେବେ ବିରୋଧ ହେଉଥିଲା; ତାଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ନାମ ଥିଲା ଗଣ୍ଡ, ଆଉ ଏକ ଥିଲେ ଅତିଗଣ୍ଡ।
ରକ୍ତାକ୍ଷଃ କ୍ରୋଧନଶ୍ ଚୈଵ ଵ୍ଯଯୋ ଦୁର୍ମୁଖ ଏଵ ଚ ତେଭ୍ଯଃ କନୀଯାନ୍ ଅଭଵଦ୍ ଧର୍ଷଣୋ ନାମ ପୁଣ୍ଯଭାକ୍
ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଲାଲ୍ ଆଖି, କ୍ରୋଧୀ, ଅପବ୍ୟୟୀ ଓ ଖରାପ ମୁହଁରେ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଥିଲେ ଧର୍ଷଣ, ଯିଏ ପୁଣ୍ୟର ଅଂଶୀ।
ସୁତଃ ସୁଶୀଲଃ ସୁଭଗଃ ଶାନ୍ତଃ ଶୁଦ୍ଧମତିଃ ଶୁଚିଃ ସ କଦାଚିଦ୍ ଯମଗୃହଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ମାତୁଲମ୍ ଅଭ୍ଯଗାତ୍
ଏକ ପୁଅ ଭଲ ଚରିତ୍ର, ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଶାନ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧମନ, ଏବଂ ପବିତ୍ର ଥିଲେ; ସେ କେବେ ଯମଙ୍କ ଗୃହକୁ ତାଙ୍କ ମାମାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।
ସ ଦଦର୍ଶ ବହୂଞ୍ ଜନ୍ତୂନ୍ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥାନ୍ ଇଵ ଦୁଃଖିନଃ ସ ମାତୁଲଂ ତୁ ପପ୍ରଚ୍ଛ ନତ୍ଵା ଧର୍ମଂ ସନାତନମ୍
ସେ ବହୁତ ଜନ୍ତୁକୁ ଦେଖିଲେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ସେ ମାମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସନାତନ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
କ ଇମେ ସୁଖିନସ୍ ତାତ ପଚ୍ଯନ୍ତେ ନରକେ ଚ କେ
ପିତା, କେଉଁମାନେ ସୁଖୀ ଅଛନ୍ତି, ଆଉ କେଉଁମାନେ ନରକରେ ରନ୍ଧାଯାଉଛନ୍ତି?