ଏଵମ୍ ଉକ୍ତଃ ସ ନୃପତିଶ୍ ଚିଚ୍ଚିକେନ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନା ଦର୍ଶଯାମ୍ ଆସ ତଂ ଦେଵଂ ତାଂ ଚ ଗଙ୍ଗାଂ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନେ
ଚିଚ୍ଚିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି କହାଯିବା ପରେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସେଇ ଦେବତା ଓ ଗଙ୍ଗାକୁ ଦେଖାଇଲେ।
ତତଃ ସ ଚିଚ୍ଚିକଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଗଙ୍ଗାଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପାଵନୀମ୍
ତାପରେ ଚିଚ୍ଚିକ ତିନି ଜଗତ୍କୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କଲେ।
ଗଙ୍ଗେ ଗୌତମି ଯାଵତ୍ ତ୍ଵାଂ ତ୍ରିଜଗତ୍ପାଵନୀଂ ନରଃ ନ ପଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଯତେ ତାଵଦ୍ ଇହାମୁତ୍ରାପି ପାତକୀ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଣିଷ ତୁମକୁ, ହେ ଗଙ୍ଗା, ହେ ଗୌତମୀ, ତିନି ଜଗତ୍କୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ତୁମକୁ ଦେଖୁନାହାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସେମାନେ ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ପାପୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତସ୍ମାତ୍ ସର୍ଵାଗସମ୍ ଅପି ମାମ୍ ଉଦ୍ଧର ସରିଦ୍ଵରେ ସଂସାରେ ଦେହିନାମ୍ ଅନ୍ଯା ନ ଗତିଃ କାପି କୁତ୍ରଚିତ୍ ତ୍ଵାଂ ଵିନା ଵିଷ୍ଣୁଚରଣସରୋରୁହସମୁଦ୍ଭଵେ
ତେଣୁ, ହେ ସରିତ୍ସ୍ରେଷ୍ଠା, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦୋଷରେ ଭରିଥିଲି ମଧ୍ୟ, ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର; ଏହି ସଂସାରରେ ଜୀବମାନେ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମାର୍ଗ ନାହିଁ, କାରଣ ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଇତି ଶ୍ରଦ୍ଧାଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଗଙ୍ଗୈକଶରଣୋ ଦ୍ଵିଜଃ ସ୍ନାନଂ ଚକ୍ରେ ସ୍ମରନ୍ନ୍ ଅନ୍ତର୍ ଗଙ୍ଗେ ତ୍ରାଯସ୍ଵ ମାମ୍ ଇତି
ଏହିପରି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେ, ଗଙ୍ଗାକୁ ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ କରି, ସେଇ ଦ୍ବିଜ ସ୍ନାନ କଲେ, ମନମନେ 'ହେ ଗଙ୍ଗା, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର' ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ।
ଗଦାଧରଂ ତତୋ ନତ୍ଵା ପଶ୍ଯତ୍ସୁ ନଗଵାସିଷୁ ପଵମାନାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତସ୍ ତଦୈଵ ଦିଵମ୍ ଆକ୍ରମତ୍
ତାପରେ, ପାହାଡ଼ରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ପବମାନଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ସେ ଗଦାଧରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ।
ପଵମାନଃ ସ୍ଵନଗରଂ ପ୍ରଯଯୌ ସାନୁଗସ୍ ତତଃ ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ପାଵମାନଂ ସଚିଚ୍ଚିକମ୍
ତାପରେ ପାବମାନ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେଠାରୁ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ 'ପାବମାନ' ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାଉଛି।
ଗଦାଧରଂ କୋଟିତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ଵେଦଵିଦୋ ଵିଦୁଃ କୋଟିକୋଟିଗୁଣଂ କର୍ମ କୃତଂ ତତ୍ର ଭଵେନ୍ ନୃଣାମ୍
ବେଦ ଜଣା ଲୋକମାନେ ଗଦାଧରକୁ 'କୋଟିତୀର୍ଥ' ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। ସେଠାରେ ମଣିଷମାନେ କରିଥିବା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କୋଟି କୋଟି ଗୁଣା ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଭଦ୍ରତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସର୍ଵାନିଷ୍ଟନିଵାରଣମ୍ ସର୍ଵପାପପ୍ରଶମନଂ ମହାଶାନ୍ତିପ୍ରଦାଯକମ୍
ଏହାକୁ 'ଭଦ୍ରତୀର୍ଥ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଅପଶୁଭକୁ ଦୂର କରେ, ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଶାନ୍ତ କରେ ଏବଂ ବଡ଼ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରିଯା ଭାର୍ଯା ଉଷା ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୀ ପତିଵ୍ରତା ଛାଯାପି ଭାର୍ଯା ସଵିତୁସ୍ ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରଃ ଶନୈଶ୍ଚରଃ
ଉଷା, ତ୍ୱଷ୍ଟାର ଧର୍ମପତ୍ନୀ, ଆଦିତ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା। ଛାୟା ମଧ୍ୟ ସବିତୃଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ଶନେଇଶ୍ଚର।
ତସ୍ଯ ସ୍ଵସା ଵିଷ୍ଟିର୍ ଇତି ଭୀଷଣା ପାପରୂପିଣୀ ତାଂ କନ୍ଯାଂ ସଵିତା କସ୍ମୈ ଦଦାମୀତି ମତିଂ ଦଧେ
ତାଙ୍କର ବୋନ ହେଉଛି ବିଷ୍ଟି, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ପାପରୂପିଣୀ। ସବିତା ଭାବିଲେ—ଏହି କନ୍ୟାକୁ କାହାକୁ ବିବାହ କରାଯିବି?
ଯସ୍ମୈ ଯସ୍ମୈ ଦାତୁକାମଃ ସୂର୍ଯୋ ଲୋକଗୁରୁଃ ପ୍ରଭୁଃ ତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଭୀଷଣା ଚେତି କିଂ କୁର୍ମୋ ଭାର୍ଯଯାନଯା ଏଵଂ ତୁ ଵର୍ତମାନେ ସା ପିତରଂ ପ୍ରାହ ଦୁଃଖିତା
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଗୁରୁ ଏବଂ ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କୁ କାହାକୁ ଦେବେ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କଲେ। ଲୋକେ ଶୁଣିଲେ ଯେ ସେ ଭୟଙ୍କର—'ଏମିତି ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ କଣ କରିବୁ?' ଏହିପରି ଅବସ୍ଥା ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ସେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ବାଲାମ୍ ଏଵ ପିତା ଯସ୍ ତୁ ଦଦ୍ଯାତ୍ କନ୍ଯାଂ ସୁରୂପିଣେ ସ କୃତାର୍ଥୋ ଭଵେଲ୍ ଲୋକେ ନ ଚେଦ୍ ଦୁଷ୍କୃତଵାନ୍ ପିତା
ଯେ ପିତା ତାଙ୍କ ଛୋଟ କନ୍ୟାକୁ ଉତ୍ତମ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦିଅନ୍ତି, ସେ ଏହି ଜଗତରେ ସଫଳ ହୁଅନ୍ତି। ଯଦି ନ କରନ୍ତି, ସେ ପିତା ପାପୀ ଭାବେ ଗଣାଯାନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଥାଦ୍ ଵତ୍ସରାଦ୍ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ଯାଵନ୍ ନ ଦଶମାତ୍ଯଯଃ ତାଵଦ୍ ଵିଵାହଃ କନ୍ଯାଯାଃ ପିତ୍ରା କାର୍ଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ଚତୁର୍ଥ ବର୍ଷ ପରେ ଏବଂ ଦଶମ ବର୍ଷ ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ପିତା ଚେଷ୍ଟା କରି କନ୍ୟାର ବିବାହ କରାଇଦେବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୀମତେ ଵିଦୁଷେ ଯୂନେ କୁଲୀନାଯ ଯଶସ୍ଵିନେ ଉଦାରାଯ ସନାଥାଯ କନ୍ଯା ଦେଯା ଵରାଯ ଵୈ
ଏକ କନ୍ୟାକୁ ଧନୀ, ଜ୍ଞାନୀ, ଯୁବକ, ଉତ୍ତମ କୁଳର, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ, ଉଦାର ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଏତଚ୍ ଚେଦ୍ ଅନ୍ଯଥା କୁର୍ଯାତ୍ ପିତା ସ ନିରଯୀ ସଦା ଧର୍ମସ୍ଯ ସାଧନଂ କନ୍ଯା ଵିଦୁଷାମ୍ ଅପି ଭାସ୍କର
ଯଦି ପିତା ଏହା ଅନ୍ୟଭାବେ କରନ୍ତି, ସେ ସଦା ନରକରେ ପଡ଼ନ୍ତି। ଏହି କନ୍ୟାଦାନ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପାଇଁ ଧର୍ମର ଉପାୟ।
ନରକସ୍ଯେଵ ମୂର୍ଖାଣାଂ କାମୋପହତଚେତସାମ୍ ଏକତଃ ପୃଥିଵୀ କୃତ୍ସ୍ନା ସଶୈଲଵନକାନନା
ଯେମାନେ ମୂର୍ଖ ଏବଂ କାମନାରେ ମନ ହରାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ନରକ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି। ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପୃଥିବୀ ସହ ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି।
ସ୍ଵଲଂକୃତୋପାଧିହୀନା ସୁକନ୍ଯା ଚୈକତଃ ସ୍ମୃତା ଵିକ୍ରୀଣୀତେ ଯଶ୍ ଚ କନ୍ଯାମ୍ ଅଶ୍ଵଂ ଵା ଗାଂ ତିଲାନ୍ ଅପି
ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ଦୋଷରହିତ ଏକ କନ୍ୟା ଅଛି। ଯେ କୌଣସି କନ୍ୟା, ଘୋଡ଼ା, ଗାଈ କିମ୍ବା ତିଳ ବିକ୍ରି କରେ—
ନ ତସ୍ଯ ରୌରଵାଦିଭ୍ଯଃ କଦାଚିନ୍ ନିଷ୍କୃତିର୍ ଭଵେତ୍ ଵିଵାହାତିକ୍ରମଃ କାର୍ଯୋ ନ କନ୍ଯାଯାଃ କଦାଚନ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରୌରବ ଓ ଅନ୍ୟ ନରକରୁ କେବେ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ। କନ୍ୟା ବିବାହରେ ଅନ୍ୟାୟ କେବେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତସ୍ମିନ୍ କୃତେ ଯତ୍ ପିତୁଃ ସ୍ଯାତ୍ ପାପଂ ତତ୍ କେନ କଥ୍ଯତେ ଯାଵଲ୍ ଲଜ୍ଜାଂ ନ ଜାନାତି ଯାଵତ୍ କ୍ରୀଡତି ପାଂଶୁଭିଃ
ଏହି ଅପରାଧରେ ପିତାଙ୍କୁ କେତେ ଦୁଷ୍କୃତି ହୁଏ, କିଏ କହିପାରିବ? ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଲଜ୍ଜା ଜାଣିନାହାନ୍ତି ଏବଂ ଧୂଳି ସହ ଖେଳନ୍ତି,
ତାଵତ୍ କନ୍ଯା ପ୍ରଦାତଵ୍ଯା ନୋ ଚେତ୍ ପିତ୍ରୋର୍ ଅଧୋଗତିଃ ପିତୁଃ ସ୍ଵରୂପଂ ପୁତ୍ରଃ ସ୍ଯାଦ୍ ଯଃ ପିତା ପୁତ୍ର ଏଵ ସଃ
ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କରାଯିବା ଉଚିତ। ନହେଲେ, ପିତାମାତା ଅଧୋଗତିକୁ ପାଆନ୍ତି। ପୁଅ ପିତାଙ୍କର ଅଂଶ, ଯିଏ ପିତା, ସେଠି ପୁଅ ମଧ୍ୟ।
ଆତ୍ମନଃ ସୁଖିତାଂ ଲୋକେ କୋ ନ କୁର୍ଯାତ୍ କରୋତି ଚ ଯତ୍ କନ୍ଯାଯାଂ ପିତା କୁର୍ଯାଦ୍ ଦାନଂ ପୂଜନମ୍ ଈକ୍ଷଣମ୍
ଏହି ଜଗତରେ କିଏ ନିଜ ସନ୍ତାନକୁ ସୁଖୀ କରିବାକୁ ଚାହେନି? ପିତା କନ୍ୟା ପାଇଁ ଯାହା କରନ୍ତି—ଦେଇବା, ସମ୍ମାନ କିମ୍ବା ଦେଖାଶୁଣା—
ଯତ୍ କୃତଂ ତତ୍ କୃତଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ ତାସୁ ଦତ୍ତଂ ତଦ୍ ଅକ୍ଷଯମ୍ ଯଦ୍ ଦତ୍ତଂ ତାସୁ କନ୍ଯାସୁ ତଦ୍ ଆନନ୍ତ୍ଯାଯ କଲ୍ପତେ
ଯାହା କରାଯାଇଛି, ତାହା କରାଯାଇଛି ବୋଲି ଭାବିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ସେଠାରେ କେବେ ଶେଷ ନାହିଁ। ଏପରି କନ୍ୟାମାନେ ପାଇଁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ସେଠାରେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ।
ପୁତ୍ରେଷୁ ଚୈଵ ପୌତ୍ରେଷୁ କୋ ନ କୁର୍ଯାତ୍ ସୁଖଂ ରଵେ କରୋତି ଯଃ କନ୍ଯକାନାଂ ସ ସଂପଦ୍ଭାଜନଂ ଭଵେତ୍
ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ପାଇଁ କିଏ ସୁଖ ଦେବାକୁ ଚାହେନି? ଯେ କନ୍ୟାମାନେ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ସେ ସମ୍ପଦର ଅଧିକାରୀ ହୁଏ।
ଏଵଂ ତାଂ ଵାଦିନୀଂ କନ୍ଯାଂ ଵିଷ୍ଟିଂ ପ୍ରୋଵାଚ ଭାସ୍କରଃ
ଏଭଳି ତାହା ସହ ବାଦବିବାଦ କରୁଥିବା କନ୍ୟା ବିଷ୍ଟିଙ୍କୁ ଭାସ୍କର କହିଲେ।
କିଂ କରୋମି ନ ଗୃହ୍ଣାତି ତ୍ଵାଂ କଶ୍ଚିଦ୍ ଭୀଷଣାକୃତିମ୍ କୁଲଂ ରୂପଂ ଵଯୋ ଵିତ୍ତଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ଵୃତ୍ତଂ ସୁଶୀଲତାମ୍
ମୁଁ କଣ କରିବି? ତୁମେ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଛ, ଏହିଯୋଗୁଁ କେହି ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁନାହାନ୍ତି। ବଂଶ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ବୟସ, ଧନ, ଶିକ୍ଷା, ଆଚରଣ, ଭଲ ଚରିତ୍ର—
ମିଥଃ ପଶ୍ଯନ୍ତି ସଂବନ୍ଧେ ଵିଵାହେ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ପୁଂସୁ ଚ ଅସ୍ମାସୁ ସର୍ଵମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ଵିନା ତଵ ଗୁଣୈଃ ଶୁଭେ କିଂ କରୋମି କ୍ଵ ଦାସ୍ଯାମି ଵୃଥା ମାଂ ଧିକ୍ କରୋଷି କିମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣ ନାରୀ-ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟରେ ବିବାହ ଓ ସମ୍ପର୍କରେ ଦେଖାଯାଏ, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମର ଭଲ ଗୁଣ ଛାଡ଼ି। ମୁଁ କଣ କରିବି? କେଉଁଠି ତୁମକୁ ଦେଉଁ? ଅକାରଣ ମୋତେ ଦୋଷ ଦେଉଛ—କାହିଁକି?
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପୁନସ୍ ତାଂ ଚ ଵିଷ୍ଟିଂ ପ୍ରୋଵାଚ ଭାସ୍କରଃ
ଏଭଳି କହି, ଭାସ୍କର ପୁଣିଥରେ ବିଷ୍ଟିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଯସ୍ମୈ କସ୍ମୈ ଚ ଦାତଵ୍ଯା ତ୍ଵଂ ଵୈ ଯଦ୍ଯ୍ ଅନୁମନ୍ଯସେ ଦୀଯସେ ଽଦ୍ଯ ମଯା ଵିଷ୍ଟେ ଅନୁଜାନୀହି ମାଂ ତତଃ
ତୁମେ ଯାହାକୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ଯଦି ତୁମର ସମ୍ମତି ଅଛି, ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଇଦେବି, ବିଷ୍ଟି। ଏହିକଥା ପାଇଁ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ।
ପିତରଂ ପ୍ରାହ ସା ଵିଷ୍ଟିର୍ ଭର୍ତା ପୁତ୍ରା ଧନଂ ସୁଖମ୍ ଆଯୂ ରୂପଂ ଚ ସଂପ୍ରୀତିର୍ ଜାଯତେ ପ୍ରାକ୍ତନାନୁଗମ୍
ବିଷ୍ଟି ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଭର୍ତ୍ତା, ପୁଅ, ଧନ, ସୁଖ, ଆୟୁ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରେମ—ଏସବୁ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ମିଳେ।'