କରୋମି ନିର୍ଵିଚାରୋ ଽହଂ ଵିଦ୍ଵତ୍ସେଵାପରାଙ୍ମୁଖଃ ନ ମଯା ସଦୃଶଃ କଶ୍ଚିତ୍ ପାତକୀ ଭଵନତ୍ରଯେ
ମୁଁ ବିଚାର ଛାଡ଼ି କାମ କରେ, ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ସେବାରୁ ଦୂରେ ରହେ; ଏହି ତିନି ଭୁବନରେ ମୋତେ ଦୁଷ୍ଟ କେହି ନାହିଁ।
ତେନାହଂ ଦ୍ଵିମୁଖୋ ଜାତସ୍ ତାପନାଦ୍ ଦୁଃଖଭାଗ୍ଯ୍ ଅହମ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଦୁଃଖେନ ସଂତପ୍ତଃ ଶୂନ୍ଯୋ ଽଯଂ ପର୍ଵତୋ ମମ
ଏହି ପାପ ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ଦୁଇଟି ମୁହଁ ନେଇ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଦୁଃଖ ଓ ଅପମୃତ୍ୟୁରେ ପଡ଼ିଛି; ଏହି ଦୁଃଖରେ ଏହି ପାହାଡ଼ ମୋ ପାଇଁ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି।
ଅନ୍ଯଚ୍ ଚ ଶୃଣୁ ଭୂପାଲ ଵାକ୍ଯଂ ଧର୍ମାର୍ଥସଂହିତମ୍ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାସମଂ ପାପଂ ତଦ୍ ଵିନା ତଦ୍ ଅଵାପ୍ଯତେ
ଏହା ଛଡ଼ା, ରାଜା, ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିବା ଆଉ କଥା ଶୁଣ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ସମାନ ପାପ କିଛି କାରଣ ଛଡ଼ା ମଧ୍ୟ ହୁଏ।
କ୍ଷତ୍ରିଯଃ ସଂଗରଂ ଗତ୍ଵା ଅଥଵାନ୍ଯତ୍ର ସଂଗରାତ୍ ପଲାଯନ୍ତଂ ନ୍ଯସ୍ତଶସ୍ତ୍ରଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ତଂ ଚ ପରାଙ୍ମୁଖମ୍
ଯଦି କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ ଛଡ଼ା ଅଞ୍ଚଳରେ, ପଳାଇଯାଉଥିବା, ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା, ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ପଛ ଫେରିଥିବା ଜଣେକୁ ମାରିଦେଇ—
ଅଵିଜ୍ଞାତଂ ଚୋପଵିଷ୍ଟଂ ବିଭେମୀତି ଚ ଵାଦିନମ୍ ତଂ ଯଦି କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ହନ୍ଯାତ୍ ସ ତୁ ସ୍ଯାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଘାତକଃ
କିମ୍ବା ଅଜଣା, ବସିଥିବା, 'ମୁଁ ଡରୁଛି' ବୋଲୁଥିବା ଜଣେକୁ ଯଦି କ୍ଷତ୍ରିୟ ମାରିଦେଇ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ।
ଅଧୀତଂ ଵିସ୍ମରତି ଯସ୍ ତ୍ଵଂ କରୋତି ତଥୋତ୍ତମମ୍ ଅନାଦରଂ ଚ ଗୁରୁଷୁ ତମ୍ ଆହୁର୍ ବ୍ରହ୍ମଘାତକମ୍
ଯିଏ ଶିଖିଥିବା କଥା ଭୁଲିଯାଏ, ଉତ୍ତମ କାମକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାମ କରେ, କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅଦର କରେ—ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେ ଚ ପ୍ରିଯଂ ଵକ୍ତି ପରୋକ୍ଷେ ପରୁଷାଣି ଚ ଅନ୍ଯଦ୍ ଧୃଦି ଵଚସ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯତ୍ କରୋତ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯତ୍ ସଦୈଵ ଯଃ
ଯିଏ ସାମ୍ନାରେ ମିଷ୍ଟି କଥା କହେ, ପଛରେ କଠୋର କଥା, ମନରେ ଅନ୍ୟ କଥା ରଖେ, ମୁଁ ଅନ୍ୟ କଥା କହେ, ସଦା ଅନ୍ୟ କାମ କରେ—
ଗୁରୂଣାଂ ଶପଥଂ କର୍ତା ଦ୍ଵେଷ୍ଟା ବ୍ରାହ୍ମଣନିନ୍ଦକଃ ମିଥ୍ଯା ଵିନୀତଃ ପାପାତ୍ମା ସ ତୁ ସ୍ଯାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଘାତକଃ
ଯିଏ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଭୁଲ ଶପଥ ଦେଇଥାଏ, ଦ୍ୱେଷ କରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ, ମିଥ୍ୟା ନମ୍ରତା ଦେଖାଏ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥାଏ—ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ।
ଦେଵଂ ଵେଦମ୍ ଅଥାଧ୍ଯାତ୍ମଂ ଧର୍ମବ୍ରାହ୍ମଣସଂଗତିମ୍ ଏତାନ୍ ନିନ୍ଦତି ଯୋ ଦ୍ଵେଷାତ୍ ସ ତୁ ସ୍ଯାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଘାତକଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦ୍ବେଷବଶତଃ ଦେବତା, ବେଦ, ଆତ୍ମା କିମ୍ବା ଧର୍ମିକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସଙ୍ଗକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ହେଉଛନ୍ତି ପରମ ପାପୀ।
ଏଵଂ ଭୂତୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅହଂ ରାଜନ୍ ଦମ୍ଭାର୍ଥଂ ଲଜ୍ଜଯା ତଥା ସଦ୍ଵୃତ୍ତ ଇଵ ଵର୍ତେ ଽହଂ ତସ୍ମାଦ୍ ରାଜନ୍ ଦ୍ଵିଜୋ ଽଭଵମ୍
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଏପରି ଥିଲି ମଧ୍ୟ, ଲୋକଙ୍କ ଆଗରେ ଭଲ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ଓ ଲଜ୍ଜାରେ, ଭଲ ଚରିତ୍ର ଥିବା ପରି ଆଚରଣ କରୁଥିଲି; ଏହିପରି ଭାବରେ ମୁଁ ଦ୍ବିଜ ହେଇଥିଲି।
ଏଵଂ ଭୂତୋ ଽପି ସତ୍କର୍ମ କିଂଚିତ୍ କର୍ତାସ୍ମି କୁତ୍ରଚିତ୍ ତେନାହଂ କର୍ମଣା ରାଜନ୍ ସ୍ଵତଃ ସ୍ମର୍ତା ପୁରା କୃତମ୍
ଏପରି ଥିଲି ମଧ୍ୟ, କେଉଁଠି ନା କେଉଁଠି ମୁଁ କିଛି ଭଲ କାମ କରିଥିଲି; ସେଇ କାରଣରୁ, ହେ ରାଜା, ଆଜି ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା କାମକୁ ସ୍ମରଣ କରିପାରୁଛି।
ତଚ୍ ଚିଚ୍ଚିକଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପଵମାନଃ ସୁଵିସ୍ମିତଃ କର୍ମଣା କେନ ତେ ମୁକ୍ତିର୍ ଇତ୍ଯ୍ ଆହ ନୃପତିର୍ ଦ୍ଵିଜମ୍
ଚିଚ୍ଚିକଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପବମାନ ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ସେଇ ଦ୍ବିଜକୁ ପଚାରିଲେ, 'କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ?'
ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନୃପତିଂ ପ୍ରାହ ପକ୍ଷିରାଟ୍
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ରାଜା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ ନଗଶ୍ରେଷ୍ଠେ ଗୌତମ୍ଯା ଉତ୍ତରେ ତଟେ ଗଦାଧରଂ ନାମ ତୀର୍ଥଂ ତତ୍ର ମାଂ ନଯ ସୁଵ୍ରତ
ଏହି ପବିତ୍ର ପାହାଡ଼ରେ, ଗୌତମୀ ନଦୀର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଗଦାଧର ନାମକ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି; ହେ ସୁବ୍ରତ, ମୋତେ ସେଠାକୁ ନେଇଯାଅ।
ତଦ୍ ଧି ତୀର୍ଥଂ ପୁଣ୍ଯତମଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ଚେତି ମହଦ୍ଭିର୍ ମୁନିଭିଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ସେହି ତୀର୍ଥ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର, ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ—ଏହି କଥା ମହାନ ଋଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି।
ନ ଗୌତମ୍ଯାସ୍ ତଥା ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଅପରଂ କ୍ଲେଶନାଶନମ୍ ସର୍ଵଭାଵେନ ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ପଶ୍ଯେଯମ୍ ଇତି ମେ ମତିଃ
ଗୌତମୀ କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଏପରି ଦୁଃଖ ନାଶ କରିବା ଶକ୍ତି ନାହିଁ; ମୋ ସମସ୍ତ ମନେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
ମତ୍କୃତେନ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ନୈତଚ୍ ଛକ୍ଯଂ କଦାଚନ କଥମ୍ ଆକାଙ୍କ୍ଷିତପ୍ରାପ୍ତିର୍ ଭଵେଦ୍ ଦୁଷ୍କୃତକର୍ମଣାମ୍
ମୋର ଚେଷ୍ଟାରେ ଏହା କେବେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ କିପରି ଆକାଂକ୍ଷିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇପାରିବେ?
ସପ୍ରଯତ୍ନୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅହଂ ଵୀର ନ ପଶ୍ଯେ ତତ୍ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍ ତସ୍ମାତ୍ ତଵ ପ୍ରସାଦାଚ୍ ଚ ପଶ୍ଯେଯଂ ହି ଗଦାଧରମ୍
ମୁଁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲି ମଧ୍ୟ, ହେ ବୀର, ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖିପାରୁନି, କାରଣ ଏହା ବହୁତ କଠିନ; ତେଣୁ, ତୁମର କୃପାରେ ମୁଁ ଗଦାଧରଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି।
ଅଵିଜ୍ଞାପିତଦୁଃଖଜ୍ଞଂ କରୁଣାଵରୁଣାଲଯମ୍ ଯସ୍ମିନ୍ ଦୃଷ୍ଟେ ଭଵକ୍ଲେଶା ନ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ପୁନର୍ ନରୈଃ
ଯିଏ ଅଜଣା ଦୁଃଖକୁ ଜାଣନ୍ତି, ଯିଏ କରୁଣା ଓ ଦୟାର ଆଶ୍ରୟ, ସେଉଁଠି ଦେଖିଲେ, ମଣିଷମାନେ ପୁନିଥରେ ସଂସାରର ଦୁଃଖ ଦେଖନ୍ତିନାହିଁ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ତଂ ଦିଵଂ ଯାସ୍ଯେ ପ୍ରସାଦାତ୍ ତଵ ସୁଵ୍ରତ
ତୁମର କୃପାରେ, ହେ ସୁବ୍ରତ, ସେଉଁଠି ଦେଖିଲେ, ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବି।
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତଃ ସ ନୃପତିଶ୍ ଚିଚ୍ଚିକେନ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନା ଦର୍ଶଯାମ୍ ଆସ ତଂ ଦେଵଂ ତାଂ ଚ ଗଙ୍ଗାଂ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନେ
ଚିଚ୍ଚିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି କହାଯିବା ପରେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସେଇ ଦେବତା ଓ ଗଙ୍ଗାକୁ ଦେଖାଇଲେ।
ତତଃ ସ ଚିଚ୍ଚିକଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଗଙ୍ଗାଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପାଵନୀମ୍
ତାପରେ ଚିଚ୍ଚିକ ତିନି ଜଗତ୍କୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କଲେ।
ଗଙ୍ଗେ ଗୌତମି ଯାଵତ୍ ତ୍ଵାଂ ତ୍ରିଜଗତ୍ପାଵନୀଂ ନରଃ ନ ପଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଯତେ ତାଵଦ୍ ଇହାମୁତ୍ରାପି ପାତକୀ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଣିଷ ତୁମକୁ, ହେ ଗଙ୍ଗା, ହେ ଗୌତମୀ, ତିନି ଜଗତ୍କୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ତୁମକୁ ଦେଖୁନାହାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସେମାନେ ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ପାପୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତସ୍ମାତ୍ ସର୍ଵାଗସମ୍ ଅପି ମାମ୍ ଉଦ୍ଧର ସରିଦ୍ଵରେ ସଂସାରେ ଦେହିନାମ୍ ଅନ୍ଯା ନ ଗତିଃ କାପି କୁତ୍ରଚିତ୍ ତ୍ଵାଂ ଵିନା ଵିଷ୍ଣୁଚରଣସରୋରୁହସମୁଦ୍ଭଵେ
ତେଣୁ, ହେ ସରିତ୍ସ୍ରେଷ୍ଠା, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦୋଷରେ ଭରିଥିଲି ମଧ୍ୟ, ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର; ଏହି ସଂସାରରେ ଜୀବମାନେ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମାର୍ଗ ନାହିଁ, କାରଣ ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଇତି ଶ୍ରଦ୍ଧାଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଗଙ୍ଗୈକଶରଣୋ ଦ୍ଵିଜଃ ସ୍ନାନଂ ଚକ୍ରେ ସ୍ମରନ୍ନ୍ ଅନ୍ତର୍ ଗଙ୍ଗେ ତ୍ରାଯସ୍ଵ ମାମ୍ ଇତି
ଏହିପରି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେ, ଗଙ୍ଗାକୁ ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ କରି, ସେଇ ଦ୍ବିଜ ସ୍ନାନ କଲେ, ମନମନେ 'ହେ ଗଙ୍ଗା, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର' ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ।
ଗଦାଧରଂ ତତୋ ନତ୍ଵା ପଶ୍ଯତ୍ସୁ ନଗଵାସିଷୁ ପଵମାନାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତସ୍ ତଦୈଵ ଦିଵମ୍ ଆକ୍ରମତ୍
ତାପରେ, ପାହାଡ଼ରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ପବମାନଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ସେ ଗଦାଧରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ।
ପଵମାନଃ ସ୍ଵନଗରଂ ପ୍ରଯଯୌ ସାନୁଗସ୍ ତତଃ ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ପାଵମାନଂ ସଚିଚ୍ଚିକମ୍
ତାପରେ ପାବମାନ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେଠାରୁ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ 'ପାବମାନ' ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାଉଛି।
ଗଦାଧରଂ କୋଟିତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ଵେଦଵିଦୋ ଵିଦୁଃ କୋଟିକୋଟିଗୁଣଂ କର୍ମ କୃତଂ ତତ୍ର ଭଵେନ୍ ନୃଣାମ୍
ବେଦ ଜଣା ଲୋକମାନେ ଗଦାଧରକୁ 'କୋଟିତୀର୍ଥ' ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। ସେଠାରେ ମଣିଷମାନେ କରିଥିବା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କୋଟି କୋଟି ଗୁଣା ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଭଦ୍ରତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସର୍ଵାନିଷ୍ଟନିଵାରଣମ୍ ସର୍ଵପାପପ୍ରଶମନଂ ମହାଶାନ୍ତିପ୍ରଦାଯକମ୍
ଏହାକୁ 'ଭଦ୍ରତୀର୍ଥ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଅପଶୁଭକୁ ଦୂର କରେ, ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଶାନ୍ତ କରେ ଏବଂ ବଡ଼ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରିଯା ଭାର୍ଯା ଉଷା ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୀ ପତିଵ୍ରତା ଛାଯାପି ଭାର୍ଯା ସଵିତୁସ୍ ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରଃ ଶନୈଶ୍ଚରଃ
ଉଷା, ତ୍ୱଷ୍ଟାର ଧର୍ମପତ୍ନୀ, ଆଦିତ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା। ଛାୟା ମଧ୍ୟ ସବିତୃଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ଶନେଇଶ୍ଚର।