ଏତଦ୍ ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ରାକ୍ଷସେନ ସମୀରିତମ୍ ଶାକଲ୍ଯଃ କୃପଯା ପ୍ରାହ ଵରଦା ସା ସରସ୍ଵତୀ
ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିବା ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶାକଳ୍ୟ କରୁଣାବଶତଃ କହିଲେ; ଵରଦାତ୍ରୀ ସରସ୍ୱତୀ ମଧ୍ୟ କହିଲେ।
ତଵାଚିରାଦ୍ ଦୈତ୍ଯପତେ ତତଃ ସ୍ତୁହି ଜନାର୍ଦନମ୍ ମନୋରଥଫଲପ୍ରାପ୍ତୌ ନାନ୍ଯନ୍ ନାରାଯଣସ୍ତୁତେଃ
ହେ ଦୈତ୍ୟପତି, ଶୀଘ୍ର ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର; ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ, ନାରାୟଣଙ୍କ ସ୍ତୁତି ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।
କିଂଚିଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ଲୋକେ ଽସ୍ମିନ୍ କାରଣଂ ଶୃଣୁ ରାକ୍ଷସ ପ୍ରସନ୍ନା ତଵ ସା ଦେଵୀ ମଦ୍ଵାକ୍ଯାଚ୍ ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି
ହେ ରାକ୍ଷସ, ଏହି ଜଗତରେ କିଛି କାରଣ ଅଛି, ତୁମେ ଶୁଣ; ସେ ଦେବୀ ତୁମ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ, ଏବଂ ମୋର କଥା ଦ୍ୱାରା ଏହା ଘଟିବ।
ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସ ପରଶୁର୍ ଗଙ୍ଗାଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପାଵନୀମ୍ ସ୍ନାତ୍ଵା ଶୁଚିର୍ ଯତମନା ଗଙ୍ଗାମ୍ ଅଭିମୁଖଃ ସ୍ଥିତଃ
‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି କହି, ପରଶୁର ତିନି ଲୋକ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କଲେ; ପବିତ୍ର ହୋଇ ଏବଂ ମନ ଏକାଗ୍ର କରି, ସେ ଗଙ୍ଗାକୁ ମୁହଁ କରି ଦଢ଼ିଆ ହେଲେ।
ତତ୍ରାପଶ୍ଯଦ୍ ଦିଵ୍ଯରୂପାଂ ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧାନୁଲେପନାମ୍ ସରସ୍ଵତୀଂ ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀଂ ଶାକଲ୍ଯଵଚନେ ସ୍ଥିତାମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଓ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଧାରଣକାରୀ, ଶାକଳ୍ୟଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ ଉପସ୍ଥିତ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ।
ଜଗଜ୍ଜାଡ୍ଯହରାଂ ଵିଶ୍ଵଜନନୀଂ ଭୁଵନେଶ୍ଵରୀମ୍ ତାମ୍ ଉଵାଚ ଵିନୀତାତ୍ମା ପରଶୁର୍ ଗତକଲ୍ମଷଃ
ସେ ଜଗତର ମୂଢତା ଦୂର କରୁଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ମାଆ, ଭୂମିର ଇଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ପରଶୁର ନମ୍ର ହୃଦୟ ଓ ପାପ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଗୁରୁଃ ଶାକଲ୍ଯ ଇତ୍ଯ୍ ଆହ ମାକାନ୍ତଂ ସ୍ତୁହି ଵିଧ୍ଵଜମ୍ ତଵ ପ୍ରସାଦାତ୍ ସା ଶକ୍ତିର୍ ଯଥା ମେ ସ୍ଯାତ୍ ତଥା କୁରୁ
ଶିକ୍ଷକ ଶାକଳ୍ୟ କହିଲେ: ‘ବିଳମ୍ବ ନ କରି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର; ତୁମ ଦୟାରେ ସେ ଶକ୍ତି ଯେପରି ମୋତେ ମିଳୁ, ସେପରି କର।’
ତଥାସ୍ତ୍ଵ୍ ଇତି ଚ ସା ପ୍ରାହ ପରଶୁଂ ଶ୍ରୀସରସ୍ଵତୀ ସରସ୍ଵତ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦେନ ପରଶୁସ୍ ତଂ ଜନାର୍ଦନମ୍
‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି ସରସ୍ୱତୀ କହିଲେ। ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ କୃପାରେ, ପରଶୁର ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ତୁଷ୍ଟାଵ ଵିଵିଧୈର୍ ଵାକ୍ଯୈସ୍ ତତସ୍ ତୁଷ୍ଟୋ ଽଭଵଦ୍ ଧରିଃ ଵରଂ ପ୍ରାଦାଦ୍ ରାକ୍ଷସାଯ କୃପାସିନ୍ଧୁର୍ ଜନାର୍ଦନଃ
ସେ ବିଭିନ୍ନ ଶବ୍ଦରେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ତାପରେ ହରି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଓ କୃପାର ସାଗର ଥିବା ଜନାର୍ଦନ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଏକ ଵର ଦେଲେ।
ଯଦ୍ ଯନ୍ ମନୋଗତଂ ରକ୍ଷସ୍ ତତ୍ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ହେ ରାକ୍ଷସ, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ସେ ସବୁ କଥା ନିଶ୍ଚିତ ଘଟିବ।
ଶାକଲ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରସାଦେନ ଗୌତମ୍ଯାଶ୍ ଚ ପ୍ରସାଦତଃ ସରସ୍ଵତ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦେନ ନରସିଂହପ୍ରସାଦତଃ
ଶାକଳ୍ୟ, ଗୌତମୀ, ସରସ୍ୱତୀ ଓ ନରସିଂହଙ୍କ କୃପାରେ ସମସ୍ତ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିଲା।
ପାପିଷ୍ଠୋ ଽପି ତଦା ରକ୍ଷଃ ପରଶୁର୍ ଦିଵମ୍ ଏଯିଵାନ୍ ସର୍ଵତୀର୍ଥାଙ୍ଘ୍ରିପଦ୍ମସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାଚ୍ ଛାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ଵନଃ
ଯଦ୍ୟପି ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଥିଲେ, ରାକ୍ଷସ ପରଶୁର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱୀଙ୍କ ଚରଣକମଳର କୃପାରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ସାରସ୍ଵତମ୍ ଇତି ଶ୍ରୁତମ୍ ତତ୍ର ସ୍ନାନେନ ଦାନେନ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ମହୀଯତେ
ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଟି 'ସାରସ୍ବତ' ବୋଲି ପରିଚିତ ହେଲା। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଓ ଦାନ ଦେଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକରେ ମାନ୍ୟତା ମିଳେ।
ଵାଗ୍ଜଵୈଷ୍ଣଵଶାକଲ୍ଯପରଶୁପ୍ରଭଵାଣି ହି ବହୂନ୍ଯ୍ ଅଭୂଵଂସ୍ ତୀର୍ଥାନି ତସ୍ମିନ୍ ଵୈ ଶ୍ଵେତପର୍ଵତେ
ଶ୍ୱେତ ପାହାଡ଼ରେ ବାଗ, ବୈଷ୍ଣବ, ଶାକଳ ଓ ପରଶୁ ନାମରୁ ଅନେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା।
ଚିଚ୍ଚିକାତୀର୍ଥମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଂ ସର୍ଵରୋଗଵିନାଶନମ୍ ସର୍ଵଚିନ୍ତାପ୍ରହରଣଂ ସର୍ଵଶାନ୍ତିକରଂ ନୃଣାମ୍
ଏହାକୁ 'ଚିଚ୍ଚିକା' ତୀର୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ରୋଗ ଦୂର କରେ, ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା ହଟାଏ ଓ ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ତସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୁଭ୍ରେ ତସ୍ମିନ୍ ନଗୋତ୍ତମେ ଗଙ୍ଗାଯା ଉତ୍ତରେ ପାରେ ଯତ୍ର ଦେଵୋ ଗଦାଧରଃ
ମୁଁ ଏହାର ସ୍ୱରୂପ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି: ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ରେ, ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତର ପାରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତା ଗଦାଧର ବସିଛନ୍ତି।
ଚିଚ୍ଚିକଃ ପକ୍ଷିରାଟ୍ ତତ୍ର ଭେରୁଣ୍ଡୋ ଯୋ ଽଭିଧୀଯତେ ସଦା ଵସତି ତତ୍ରୈଵ ମାଂସାଶୀ ଶ୍ଵେତପର୍ଵତେ
ସେଠି ଚିଚ୍ଚିକା ନାମକ ପକ୍ଷୀରାଜ, ଯାହାକୁ ବେରୁଣ୍ଡ କୁହାଯାଏ, ସେ ମାଂସ ଭୋଜନ କରେ, ସଦା ଶ୍ୱେତ ପାହାଡ଼ରେ ବସିଥାଏ।
ନାନାପୁଷ୍ପଫଲାକୀର୍ଣୈଃ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୈର୍ ନଗୈଃ ସେଵିତେ ଦ୍ଵିଜମୁଖ୍ଯୈଶ୍ ଚ ଗୌତମ୍ଯା ଚୋପଶୋଭିତେ
ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଫୁଲିଥିବା ଗଛମାନେ ସେଠି ସେବା କରନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଗୌତମୀ ନଦୀ ଦ୍ୱାରା ସେଠି ଶୋଭିତ।
ସିଦ୍ଧଚାରଣଗନ୍ଧର୍ଵକିଂନରାମରସଂକୁଲେ ତତ୍ସମୀପେ ନଗଃ କଶ୍ଚିଦ୍ ଦ୍ଵିପଦାଂ ଚ ଚତୁଷ୍ପଦାମ୍
ସେଠି ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଭିଡ଼ ଲାଗାନ୍ତି; ସେଠାରେ ଏକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ଦୁଇପା ଓ ଚାରିପା ଜନ୍ତୁମାନେ ରହିପାରନ୍ତି।
ରୋଗାର୍ତିକ୍ଷୁତ୍ତୃଷାଚିନ୍ତାମରଣାନାଂ ନ ଭାଜନମ୍ ଏଵଂ ଗୁଣାନ୍ଵିତେ ଶୈଲେ ନାନାମୁନିଗଣାଵୃତେ
ଏପରି ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ମୁନିମାନେ ଘେରିଥିବା ସେ ପାହାଡ଼ରେ ରୋଗ, ଦୁଃଖ, ଭୋକ, ତ୍ରୁଷ୍ଣା, ଚିନ୍ତା କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ କୌଣସିଠି ନାହିଁ।
ପୂର୍ଵଦେଶାଧିପଃ କଶ୍ଚିତ୍ ପଵମାନ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣପାଲକଃ
ପୂର୍ବ ଦିଗର ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ 'ପବମାନ' ବୋଲି ଡାକାଯାଉଥିଲା, ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଧନୀ ଓ ଦେବତା-ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ରକ୍ଷକ ଥିଲେ।
ବଲେନ ମହତା ଯୁକ୍ତଃ ସପୁରୋଧା ଵନଂ ଯଯୌ ରେମେ ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ ମନୋଜ୍ଞାଭିର୍ ନୃତ୍ଯଵାଦିତ୍ରଜୈଃ ସୁଖୈଃ
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ ଅଟବାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ନାରୀମାନେ, ନୃତ୍ୟ-ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ମନ ରଖିଥିଲେ।
ସ ଚ ଏଵଂ ଧନୁଷ୍ପାଣିର୍ ମୃଗଯାଶୀଲିଭିର୍ ଵୃତଃ ଏଵଂ ଭ୍ରମନ୍ କଦାଚିତ୍ ସ ଶ୍ରାନ୍ତୋ ଦ୍ରୁମମ୍ ଉପାଗତଃ
ସେ ଧନୁଷ୍ଧାରୀ ହୋଇ, ଶିକାର ପ୍ରେମୀ ଲୋକମାନେ ଘେରିଥିଲେ, ଏଭଳି ଘୁରୁଥିବାବେଳେ, ଏକଥରେ ଥକିଯାଇ ଗଛ ତଳକୁ ଗଲେ।
ଗୌତମୀତୀରସଂଭୂତଂ ନାନାପକ୍ଷିଗଣୈର୍ ଵୃତମ୍ ଆଶ୍ରମାଣାଂ ଗୃହପତିଂ ଧର୍ମଜ୍ଞମ୍ ଇଵ ସେଵିତମ୍
ଗୌତମୀ ତୀରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏହି ଗଛଟି, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ଘେରିଥିଲେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଗୃହସ୍ଥ ମୁନିଙ୍କ ପରି ସେଠି ସେବିତ ହେଉଥିଲା।
ତମ୍ ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ନଗଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପଵମାନୋ ନୃପୋତ୍ତମଃ ସ ଵିଶ୍ରାନ୍ତୋ ଜନଵୃତ ଈକ୍ଷାଂ ଚକ୍ରେ ନଗୋତ୍ତମମ୍
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ପବମାନ ରାଜା ଲୋକମାନେ ସହିତ ଶାନ୍ତିରେ ବସି, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖିଲେ।
ତତ୍ରାପଶ୍ଯଦ୍ ଦ୍ଵିଜଂ ସ୍ଥୂଲଂ ଦ୍ଵିମୁଖଂ ଶୋଭନାକୃତିମ୍ ଚିନ୍ତାଵିଷ୍ଟଂ ତଥା ଶ୍ରାନ୍ତଂ ତମ୍ ଅପୃଚ୍ଛନ୍ ନୃପୋତ୍ତମଃ
ସେଠି ସେ ଏକ ଦେଖିଲେ—ବଡ଼, ଦୁଇମୁହଁ ଓ ଶୋଭାବନ୍ତ ପକ୍ଷୀ, ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଥିବା ଓ ଥକିଥିବା; ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
କୋ ଭଵାନ୍ ଦ୍ଵିମୁଖଃ ପକ୍ଷୀ ଚିନ୍ତାଵାନ୍ ଇଵ ଲକ୍ଷ୍ଯସେ ନୈଵାତ୍ର କଶ୍ଚିଦ୍ ଦୁଃଖାର୍ତଃ କସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଂ ଦୁଃଖମ୍ ଆଗତଃ
ତୁମେ କିଏ, ଦୁଇମୁହଁ ପକ୍ଷୀ? ତୁମେ ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଥିବା ପରି ଲାଗୁଛ; ଏଠି କେହି ଦୁଃଖରେ ନାହାନ୍ତି, ତେବେ କାହିଁକି ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ?
ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ନୃପତିଂ ପଵମାନଂ ଶନୈଃ ଶନୈଃ ସମାଶ୍ଵସ୍ତମନାଃ ପକ୍ଷୀ ଚିଚ୍ଚିକୋ ନିଃଶ୍ଵସନ୍ ମୁହୁଃ
ତାପରେ, ମନ କିଛି ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ଚିଚ୍ଚିକା ପକ୍ଷୀ ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଛାଡ଼ି ଧୀରେ ଧୀରେ ପବମାନ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମତ୍ତୋ ଭଯଂ ନ ଚାନ୍ଯେଷାଂ ମମ ଵାନ୍ଯୋପପାଦିତମ୍ ନାନାପୁଷ୍ପଫଲାକୀର୍ଣଂ ମୁନିଭିଃ ପରିସେଵିତମ୍
ମୋତେ କେହି ଭୟ ଦେଉନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା କେହି ମୋତେ କଷ୍ଟ ଦେଇନାହାନ୍ତି; ଏହି ପାହାଡ଼ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିବା, ମୁନିମାନେ ସେବା କରନ୍ତି।
ପଶ୍ଯେଯଂ ଶୂନ୍ଯମ୍ ଏଵାଦ୍ରିଂ ତତଃ ଶୋଚାମି ମାମ୍ ଅହମ୍ ନ ଲଭାମି ସୁଖଂ କିଂଚିନ୍ ନ ତୃପ୍ଯାମି କଦାଚନ ନିଦ୍ରାଂ ପ୍ରାପ୍ନୋମି ନ କ୍ଵାପି ନ ଵିଶ୍ରାନ୍ତିଂ ନ ନିର୍ଵୃତିମ୍
ତଥାପି ମୁଁ ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଶୂନ୍ୟ ଭାବେ ଦେଖେ, ତେଣୁ ମୁଁ ନିଜ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ; ମୁଁ କେବେ ଖୁସି ମିଳେନି, କେବେ ତୃପ୍ତି ମିଳେନି, କେଉଁଠି ନିଦ୍ରା ମିଳେନି, ବିଶ୍ରାମ କିମ୍ବା ସନ୍ତୋଷ କେବେ ମିଳେନି।