କଦାଚିଦ୍ ବାଲରୂପେଣ ଏଵଂ ଚରତି ପାପକୃତ୍ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵିଦ୍ଵାଞ୍ ଶାକଲ୍ଯୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ
କେବେ ଶିଶୁ ରୂପେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଏଭଳି ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ଯେଉଁଠି ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶାକଲ୍ୟ ମୁନି ରହୁଥିଲେ, ସେଠି ଘୁରୁଥିଲା।
ତମ୍ ଆଯାତି ମହାପାପୀ ପରଶୂ ରାକ୍ଷସାଧମଃ ଶୁଚିଷ୍ମନ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପରଶୁର୍ ନିତ୍ଯମ୍ ଏଵ ଚ
ସେଇ ଅତି ପାପୀ ପରଶୁ ଦାନବ ପୁନିପୁନି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶାକଲ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସୁଥିଲା।
ନେତୁଂ ହନ୍ତୁଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତୋ ଽପି ନ ଶଶାକ ସ ପାପକୃତ୍ ସ କଦାଚିଦ୍ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦେଵାନ୍ ଅଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ
ତାଙ୍କୁ ଧରିବା କିମ୍ବା ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ କେବେ ସଫଳ ହେଇପାରିଲା ନାହିଁ। ଏକଥର, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ—
ଭୋକ୍ତୁକାମଃ କିଲାଯାତସ୍ ତତ୍ରାଯାତ୍ ପରଶୁର୍ ମୁନେ ବ୍ରହ୍ମରୂପଧରୋ ଭୂତ୍ଵା ଶିଥିଲଃ ପଲିତୋ ଽବଲୀ କନ୍ଯାମ୍ ଆଦାଯ କାଂଚିଚ୍ ଚ ଶାକଲ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଖାଦ୍ୟ ଆଶାରେ ପରଶୁ ସେଠାକୁ ଆସିଲା, ହେ ମୁନି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦୁର୍ବଳ, ଧଳା କେଶ ଓ ଅଶକ୍ତ ଦେହରେ, ଏକ ଜଣେ ଜିଅକୁ ନେଇ ଶାକଲ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲା—
ଭୋଜନସ୍ଯାର୍ଥିନଂ ଵିଦ୍ଧି ମାଂ ଚ କନ୍ଯାମ୍ ଇମାଂ ଦ୍ଵିଜ ଆତିଥ୍ଯକାଲେ ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ କୃତକୃତ୍ଯୋ ଽସି ମାନଦ
ମୋତେ ଓ ଏହି ଜିଅକୁ ଖାଦ୍ୟ ଚାହୁଁଥିବା ଅତିଥି ବୋଲି ଜାଣ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ। ଅତିଥି ସମୟରେ ଆସିଛି, ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରି ସଫଳ ହେଲା।
ତ ଏଵ ଧନ୍ଯା ଲୋକେ ଽସ୍ମିନ୍ ଯେଷାମ୍ ଅତିଥଯୋ ଗୃହାତ୍ ପୂର୍ଣାଭିଲାଷା ନିର୍ଯାନ୍ତି ଜୀଵନ୍ତୋ ଽପି ମୃତାଃ ପରେ
ଏହି ସଂସାରରେ ସେମାନେ ମାନ୍ୟ ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଘରରୁ ଅତିଥିମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି ବାହାରନ୍ତି, ସେମାନେ ଜୀବନ୍ତ କିମ୍ବା ମୃତ ଯେହେଉଁ।
ଭୋଜନେ ତୂପଵିଷ୍ଟେ ତୁ ଆତ୍ମାର୍ଥଂ କଲ୍ପିତଂ ତୁ ଯତ୍ ଅତିଥିଭ୍ଯସ୍ ତୁ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଦତ୍ତା ତେନ ଵସୁଂଧରା
ଯେତେବେଳେ କେହି ଖାଇବା ପାଇଁ ବସିଥାଏ, ସେ ନିଜ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ବାହାରିଛି, ସେଠାରୁ ଯଦି କେହି ଅତିଥିଙ୍କୁ ଦେଉଛି, ସେ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଦାନ କରିଥାଏ।
ଏତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଶାକଲ୍ଯୋ ଦଦାମୀତ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍ ଆସନେ ଚୋପଵେଶ୍ଯାଥାଜ୍ଞାନାତ୍ ତଂ ପରଶୁଂ ଦ୍ଵିଜମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି ଶାକଲ୍ୟ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଦେଉଛି'। ତାପରେ ନିଜ ଆସନରେ ଦ୍ୱିଜକୁ ବସାଇ, ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ସେଠାରେ ପରଶୁକୁ ଦେଲେ।
ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଶାକଲ୍ଯୋ ଭୋଜନଂ ଦଦୌ ଆପୋଶନଂ କରେ କୃତ୍ଵା ପରଶୁର୍ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରି, ଶାକଲ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ। ହାତ ଧୋଇବା ପରେ, ପରଶୁ କହିଲେ—
ଦୂରାଦ୍ ଅଭ୍ଯାଗତଂ ଶ୍ରାନ୍ତମ୍ ଅନୁଗଚ୍ଛନ୍ତି ଦେଵତାଃ ତସ୍ମିଂସ୍ ତୃପ୍ତେ ତୁ ତୃପ୍ତାଃ ସ୍ଯୁର୍ ଅତୃପ୍ତେ ତୁ ଵିପର୍ଯଯଃ
ଯେଉଁ ଅତିଥି ଦୂରରୁ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ଆସିଥାଏ, ତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ସେ ତୃପ୍ତ ହେଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତ; ତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତି ନ ମିଳିଲେ, ତାହାର ବିପରୀତ ହୁଏ।
ଅତିଥିଶ୍ ଚାପଵାଦୀ ଚ ଦ୍ଵାଵ୍ ଏତୌ ଵିଶ୍ଵବାନ୍ଧଵୌ ଅପଵାଦୀ ହରେତ୍ ପାପମ୍ ଅତିଥିଃ ସ୍ଵର୍ଗସଂକ୍ରମଃ
ଅତିଥି ଓ ନିନ୍ଦାକାରୀ—ଏହି ଦୁଇଜଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟ। ନିନ୍ଦାକାରୀ ପାପ ଦୂର କରେ, ଅତିଥି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯାଏ।
ଅଭ୍ଯାଗତଂ ପଥି ଶ୍ରାନ୍ତଂ ସାଵଜ୍ଞଂ ଯୋ ଽଭିଵୀକ୍ଷତେ ତତ୍କ୍ଷଣାଦ୍ ଏଵ ନଶ୍ଯନ୍ତି ତସ୍ଯ ଧର୍ମଯଶଃଶ୍ରିଯଃ
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ରାସ୍ତାରେ ଆସିଥିବା କ୍ଲାନ୍ତ ଅତିଥିକୁ ଅବମାନ କରି ଦେଖେ, ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାଙ୍କର ଧର୍ମ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଶ୍ରୀ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ତସ୍ମାଦ୍ ଅଭ୍ଯାଗତଃ ଶ୍ରାନ୍ତୋ ଯାଚେ ଽହଂ ତ୍ଵାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ ଦାସ୍ଯସେ ଯଦି ମେ କାମଂ ତଦ୍ ଭୋକ୍ଷ୍ଯେ ଽହଂ ନ ଚାନ୍ଯଥା
ତେଣୁ, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ମୁଁ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି—ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଦେଲେ ମୁଁ ଭୋଜନ କରିବି, ନହେଲେ ନୁହେଁ।
ଦତ୍ତମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵ ଶାକଲ୍ଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵେତ୍ଯ୍ ଏଵାହ ରାକ୍ଷସମ୍ ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ପରଶୁର୍ ଅହଂ ରାକ୍ଷସସତ୍ତମଃ
'ଦେଲି,' ବୋଲି ଶାକଲ୍ୟ କହିଲେ। 'ଖାଅ,' ବୋଲି ରାକ୍ଷସ କହିଲେ। ତାପରେ ପରଶୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'
ନାହଂ ଦ୍ଵିଜସ୍ ତଵ ରିପୁର୍ ନ ଵୃଦ୍ଧଃ ପଲିତଃ କୃଶଃ ବହୂନି ମେ ଵ୍ଯତୀତାନି ଵର୍ଷାଣି ତ୍ଵାଂ ପ୍ରପଶ୍ଯତଃ
'ମୁଁ ତୁମେ ଭଳି ଦ୍ୱିଜ ନୁହେଁ, ତୁମର ଶତ୍ରୁ ନୁହେଁ, ବୃଦ୍ଧ ନୁହେଁ, ପକା କେଶ ନାହିଁ, କ୍ଷୀଣ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ବହୁ ବର୍ଷ ହେଲା ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖୁଛି।'
ଶୁଷ୍ଯନ୍ତି ମମ ଗାତ୍ରାଣି ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ସ୍ଵଲ୍ପୋଦକଂ ଯଥା ତସ୍ମାନ୍ ନେଷ୍ଯେ ସାନୁଗଂ ତ୍ଵାଂ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
'ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ କମ୍ପାନି ଜଳ ଯେପରି ଶୁଖିଯାଏ, ମୋ ଦେହ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଶୁଖିଯାଏ। ତେଣୁ, ମୁଁ ତୁମେ ସହ ତୁମ ସଙ୍ଗୀମାନେକୁ ନେଇଯିବି ଓ ଖାଇଦେବି, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପରଶୁଵାକ୍ଯଂ ତଚ୍ ଛାକଲ୍ଯୋ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ପରଶୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶାକଲ୍ୟ କହିଲେ—
ଯେ ମହାକୁଲସଂଭୂତା ଵିଜ୍ଞାତସକଲାଗମାଃ ତତ୍ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତମ୍ ଅଭ୍ଯେତି ନ ଜାତ୍ଵ୍ ଅତ୍ର ଵିପର୍ଯଯମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ପୂରଣ କରନ୍ତି; ଏଠାରେ କେବେ ବିପରୀତ ହୁଏନାହିଁ।
ଯଥୋଚିତଂ କୁରୁ ସଖେ ତଥାପି ଶୃଣୁ ମେ ଵଚଃ ନିହନ୍ତୁମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଉଦ୍ଯତେଷୁ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ହିତମ୍ ଉତ୍ତମୈଃ
'ମିତ୍ର, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କର। ତଥାପି ମୋ କଥା ଶୁଣ। ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଲୋକେ ଭଲ କଥା କହିବା ଉଚିତ।'
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଽହଂ ଵଜ୍ରତନୁଃ ସର୍ଵତୋ ରକ୍ଷକୋ ହରିଃ ପାଦୌ ରକ୍ଷତୁ ମେ ଵିଷ୍ଣୁଃ ଶିରୋ ଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ
'ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବଜ୍ର ସଦୃଶ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛି। ହରି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁ ମୋ ପାଦକୁ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦେବ ମୋ ମୁଣ୍ଡକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।'
ବାହୂ ରକ୍ଷତୁ ଵାରାହଃ ପୃଷ୍ଠଂ ରକ୍ଷତୁ କୂର୍ମରାଟ୍ ହୃଦଯଂ ରକ୍ଷତାତ୍ କୃଷ୍ଣୋ ହ୍ଯ୍ ଅଙ୍ଗୁଲୀ ରକ୍ଷତାନ୍ ମୃଗଃ
'ବାରାହ ମୋ ହାତକୁ, କୂର୍ମ ରାଜା ମୋ ପିଠକୁ, କୃଷ୍ଣ ମୋ ହୃଦୟକୁ, ମୃଗ ମୋ ଆଂଠିକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।'
ମୁଖଂ ରକ୍ଷତୁ ଵାଗୀଶୋ ନେତ୍ରେ ରକ୍ଷତୁ ପକ୍ଷିଗଃ ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ରକ୍ଷତୁ ଵିତ୍ତେଶଃ ସର୍ଵତୋ ରକ୍ଷତାଦ୍ ଭଵଃ ନାନାପତ୍ସ୍ଵ୍ ଏକଶରଣଂ ଦେଵୋ ନାରାଯଣଃ ସ୍ଵଯମ୍
'ବାଗ୍ଦେବୀ ମୋ ମୁହଁକୁ, ପକ୍ଷୀଦେବ ମୋ ଆଖିକୁ, ଧନର ଦେବତା ମୋ କାନକୁ, ଭବ ମୋତେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ବିଭିନ୍ନ ବିପଦରେ ଦେବତା ନାରାୟଣ ମୋର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ।'
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଶାକଲ୍ଯୋ ନଯ ଵା ଭକ୍ଷ ଵା ସୁଖମ୍ ମାଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ର ପରଶୋ ତ୍ଵମ୍ ଇଦାନୀମ୍ ଅତନ୍ଦ୍ରିତଃ
ଏପରି କହି ଶାକଲ୍ୟ କହିଲେ, 'ହେ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ର ପରଶୁ, ଏବେ ମୋତେ ନେଇଯାଅ କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛାମତେ ଖାଅ, ବିଳମ୍ବ କରନି।'
ରାକ୍ଷସସ୍ ତସ୍ଯ ଵଚନାଦ୍ ଭକ୍ଷଣାଯ ସମୁଦ୍ଯତଃ ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ହୃଦଯେ ନୂନଂ ପାପିନାଂ କରୁଣାକଣଃ
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା। ନିଶ୍ଚୟ, ପାପୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ କ୍ଷମାର ଏକ ବିନ୍ଦୁ ମଧ୍ୟ ନଥାଏ।
ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲଵଦନୋ ଗତ୍ଵା ତସ୍ଯାନ୍ତିକଂ ତଦା ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ତଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯୈଵଂ ପରଶୁର୍ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଦାଂତ ଦେଖାଇ ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ନେଇ, ପରଶୁର ସେଠାକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ପରଶୁର ଏଭଳି କଥା କହିଲେ।
ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାପାଣିଂ ତ୍ଵାଂ ପଶ୍ଯେ ଽହଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ ସହସ୍ରପାଦଶିରସଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷକରଂ ଵିଭୁମ୍
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧରିଥିବା, ହଜାର ଚାଲି, ମୁଣ୍ଡ, ଆଖି ଓ ହାତ ଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ ଭାବେ ଦେଖୁଛି।
ସର୍ଵଭୂତୈକନିଲଯଂ ଛନ୍ଦୋରୂପଂ ଜଗନ୍ମଯମ୍ ତ୍ଵାମ୍ ଅଦ୍ଯ ଵିପ୍ର ପଶ୍ଯାମି ନାସ୍ତି ତେ ପୂର୍ଵକଂ ଵପୁଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ, ବେଦର ରୂପ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଦେଖୁଛି; ତୁମର ପୂର୍ବରୁ କୌଣସି ଦେହ ନଥିଲା।
ତସ୍ମାତ୍ ପ୍ରସାଦଯେ ଵିପ୍ର ତ୍ଵମ୍ ଏଵ ଶରଣଂ ଭଵ ଜ୍ଞାନଂ ଦେହି ମହାବୁଦ୍ଧେ ତୀର୍ଥଂ ବ୍ରୂହ୍ଯ୍ ଅଘନିଷ୍କୃତିମ୍
ସେହିଠୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବିନତି କରୁଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ମୋର ଆଶ୍ରୟ ହେଉ; ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ମୋତେ ଜ୍ଞାନ ଦିଅ, ଏବଂ ପାପ ଦୂର କରିବା ପବିତ୍ର ଉପାୟ କହ।
ମହତାଂ ଦର୍ଶନଂ ବ୍ରହ୍ମଞ୍ ଜାଯତେ ନହି ନିଷ୍ଫଲମ୍ ଦ୍ଵେଷାଦ୍ ଅଜ୍ଞାନତୋ ଵାପି ପ୍ରସଙ୍ଗାଦ୍ ଵା ପ୍ରମାଦତଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମହାନ୍ ଲୋକଙ୍କ ଦର୍ଶନ କେବେ ମଧ୍ୟ ଫଳହୀନ ହୁଏ ନାହିଁ; ଦ୍ୱେଷ, ଅଜ୍ଞାନ, ସଂସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ଅବଧାନ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହାର ଫଳ ମିଳେ।
ଅଯସଃ ସ୍ପର୍ଶସଂସ୍ପର୍ଶୋ ରୁକ୍ମତ୍ଵାଯୈଵ ଜାଯତେ
ଲୋହା ଯେତେବେଳେ ସ୍ପର୍ଶ କରାଯାଏ, ସେଥିରୁ ସୁନା ହୋଇଯାଏ।