କକୁତ୍ସ୍ଥକନ୍ଯାଂ ଗାଂ ନାମ ଲେଭେ ପରମଧାର୍ମିକଃ ଯତିସ୍ ତୁ ମୋକ୍ଷମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ବ୍ରହ୍ମଭୂତୋ ଽଭଵନ୍ ମୁନିଃ
ଅତି ଧର୍ମିକ ଯତି କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କ କନ୍ୟା ଗାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ମୋକ୍ଷକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ମୁନି ହୋଇଯାଇଥିଲେ ।
ତେଷାଂ ଯଯାତିଃ ପଞ୍ଚାନାଂ ଵିଜିତ୍ଯ ଵସୁଧାମ୍ ଇମାମ୍ ଦେଵଯାନୀମ୍ ଉଶନସଃ ସୁତାଂ ଭାର୍ଯାମ୍ ଅଵାପ ସଃ
ସେହି ପାଞ୍ଚ ଭାଇମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯୟାତି, ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଜିତି, ଉଶନାସଙ୍କ କନ୍ୟା ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ।
ଶର୍ମିଷ୍ଠାମ୍ ଆସୁରୀଂ ଚୈଵ ତନଯାଂ ଵୃଷପର୍ଵଣଃ ଯଦୁଂ ଚ ତୁର୍ଵସୁଂ ଚୈଵ ଦେଵଯାନୀ ଵ୍ଯଜାଯତ
ଏବଂ ଭୃଷପର୍ବଙ୍କ ଅସୁର କନ୍ୟା ଶର୍ମିଷ୍ଠା ମଧ୍ୟ, ଦେବୟାନୀ ମାଧ୍ୟମରେ, ଯୟାତିଙ୍କୁ ଯଦୁ ଓ ତୁର୍ବସୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ ।
ଦ୍ରୁହ୍ଯଂ ଚାନୁଂ ଚ ପୁରୁଂ ଚ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଵାର୍ଷପର୍ଵଣୀ ତସ୍ମୈ ଶକ୍ରୋ ଦଦୌ ପ୍ରୀତୋ ରଥଂ ପରମଭାସ୍ଵରମ୍
ଏବଂ ଭୃଷପର୍ବଙ୍କ କନ୍ୟା ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ଅନୁ ଓ ପୁରୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ର ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଥ ଦେଇଥିଲେ ।
ଅଙ୍ଗଦଂ କାଞ୍ଚନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଦିଵ୍ଯୈଃ ପରମଵାଜିଭିଃ ଯୁକ୍ତଂ ମନୋଜଵୈଃ ଶୁଭ୍ରୈର୍ ଯେନ କାର୍ଯଂ ସମୁଦ୍ଵହନ୍
ସେହି ରଥଟି ସୁନାର ଅଳଂକାରରେ ଶୋଭିତ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଦିବ୍ୟ ଓ ଶୁଭ୍ର ଘୋଡ଼ାମାନେ ଯୋଗାଯୋଗ କରାଯାଇଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ତାଙ୍କ କାମ ସମ୍ପାଦନ କରୁଥିଲେ ।
ସ ତେନ ରଥମୁଖ୍ଯେନ ଷଡ୍ରାତ୍ରେଣାଜଯନ୍ ମହୀମ୍ ଯଯାତିର୍ ଯୁଧି ଦୁର୍ଧର୍ଷସ୍ ତଥା ଦେଵାନ୍ ସଦାନଵାନ୍
ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ଦ୍ୱାରା, ଛଅ ରାତିରେ, ଯୟାତି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ, ପୃଥିବୀ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ଲାଗିଥିଲେ ।
ସରଥଃ କୌରଵାଣାଂ ତୁ ସର୍ଵେଷାମ୍ ଅଭଵତ୍ ତଦା ସଂଵର୍ତଵସୁନାମ୍ନସ୍ ତୁ କୌରଵାଜ୍ ଜନମେଜଯାତ୍
ସେହି ରଥ ପରେ ସମସ୍ତ କୌରବମାନେ, ସମ୍ବର୍ତ୍ତବସୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜନମେଜୟଙ୍କୁ ମିଳିଥିଲା ।
କୁରୋଃ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ରରାଜ୍ଞଃ ପାରୀକ୍ଷିତସ୍ଯ ହ ଜଗାମ ସ ରଥୋ ନାଶଂ ଶାପାଦ୍ ଗର୍ଗସ୍ଯ ଧୀମତଃ
କୁରୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜା ପାରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ରଥଟି, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ଗର୍ଗଙ୍କ ଶାପରେ, ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା ।
ଗର୍ଗସ୍ଯ ହି ସୁତଂ ବାଲଂ ସ ରାଜା ଜନମେଜଯଃ କାଲେନ ହିଂସଯାମ୍ ଆସ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାମ୍ ଅଵାପ ସଃ
ରାଜା ଜନମେଜୟ ସମୟ ଆସିବା ପରେ, ଗର୍ଗଙ୍କ ଶିଶୁ ପୁତ୍ରକୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଏହିପରି ତିନି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଲାଗିଗଲା ।
ସ ଲୋହଗନ୍ଧୀ ରାଜର୍ଷିଃ ପରିଧାଵନ୍ନ୍ ଇତସ୍ ତତଃ ପୌରଜାନପଦୈସ୍ ତ୍ଯକ୍ତୋ ନ ଲେଭେ ଶର୍ମ କର୍ହିଚିତ୍
ସେହି ରାଜା ଋଷି ଲୋହର ଗନ୍ଧ ଲାଗିଥିଲେ, ଏଠୁ ସେଠୁ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ, ପ୍ରଜା ଓ ଦେଶବାସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଇଥିଲେ, ସେ କେବେ ଶାନ୍ତି ପାଇପାରିଲେ ନାହିଁ ।
ତତଃ ସ ଦୁଃଖସଂତପ୍ତୋ ନାଲଭତ୍ ସଂଵିଦଂ କ୍ଵଚିତ୍ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରଂ ଶୌନକଂ ରାଜା ଶରଣଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ
ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ପିଡ଼ିତ ହୋଇ, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସାନ୍ତ୍ୱନା ନ ପାଇ, ସେ ରାଜା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୌନକଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ ।
ଯାଜଯାମ୍ ଆସ ଚ ଜ୍ଞାନୀ ଶୌନକୋ ଜନମେଜଯମ୍ ଅଶ୍ଵମେଧେନ ରାଜାନଂ ପାଵନାର୍ଥଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଜ୍ଞାନୀ ଶୌନକ ରାଜା ଜନମେଜୟଙ୍କୁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରାଇଲେ, ରାଜାଙ୍କ ପାପ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ, ହେ ଦ୍ବିଜୋତ୍ତମ ।
ସ ଲୋହଗନ୍ଧୋ ଵ୍ଯନଶତ୍ ତସ୍ଯାଵଭୃଥମ୍ ଏତ୍ଯ ଚ ସ ଚ ଦିଵ୍ଯରଥୋ ରାଜ୍ଞୋ ଵଶଶ୍ ଚେଦିପତେସ୍ ତଦା
ତାପରେ ଲୋହର ଗନ୍ଧ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା; ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ ପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରଥ ତେବେ ଚେଦିର ରାଜାଙ୍କ ଅଧିନକୁ ଗଲା ।
ଦତ୍ତଃ ଶକ୍ରେଣ ତୁଷ୍ଟେନ ଲେଭେ ତସ୍ମାଦ୍ ବୃହଦ୍ରଥଃ ବୃହଦ୍ରଥାତ୍ କ୍ରମେଣୈଵ ଗତୋ ବାର୍ହଦ୍ରଥଂ ନୃପମ୍
ଖୁସି ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେଇଥିବା ସେହି ରଥ ବୃହଦ୍ରଥ ପାଇଥିଲେ; ବୃହଦ୍ରଥଠାରୁ କ୍ରମେ ବାର୍ହଦ୍ରଥ ରାଜାଙ୍କୁ ଯାଇଥିଲା ।
ତତୋ ହତ୍ଵା ଜରାସଂଧଂ ଭୀମସ୍ ତଂ ରଥମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ ପ୍ରଦଦୌ ଵାସୁଦେଵାଯ ପ୍ରୀତ୍ଯା କୌରଵନନ୍ଦନଃ
ତାପରେ ଭୀମ ଜରାସଂଧକୁ ବଧ କରି, କୌରବମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ହୋଇ, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥଟିକୁ ପ୍ରେମରେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ସପ୍ତଦ୍ଵୀପାଂ ଯଯାତିସ୍ ତୁ ଜିତ୍ଵା ପୃଥ୍ଵୀଂ ସସାଗରାମ୍ ଵିଭଜ୍ଯ ପଞ୍ଚଧା ରାଜ୍ଯଂ ପୁତ୍ରାଣାଂ ନାହୁଷସ୍ ତଦା
ଯୟାତି ସାଗରସମେତ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଭୂମିକୁ ଜିତି, ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟକୁ ପାଞ୍ଚ ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟି, ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ କଲେ, ନାହୁଷ ଓ ତୁମେ।
ଯଯାତିର୍ ଦିଶି ପୂର୍ଵସ୍ଯାଂ ଯଦୁଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ନ୍ଯଯୋଜଯତ୍ ମଧ୍ଯେ ପୁରୁଂ ଚ ରାଜାନମ୍ ଅଭ୍ଯଷିଞ୍ଚତ୍ ସ ନାହୁଷଃ
ଯୟାତି ତାଙ୍କର ବଡ଼ ପୁଅ ଯଦୁଙ୍କୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ରାଜା କଲେ, ଏବଂ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରି ରାଜା କଲେ, ନାହୁଷ ଓ।
ଦିଶି ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ଵସ୍ଯାଂ ତୁର୍ଵସୁଂ ମତିମାନ୍ ନୃପଃ ତୈର୍ ଇଯଂ ପୃଥିଵୀ ସର୍ଵା ସପ୍ତଦ୍ଵୀପା ସପତ୍ତନା
ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା ତୁର୍ବସୁଙ୍କୁ ବସାଇଲେ; ଏହି ସମସ୍ତେ ଏହି ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ସହିତ ସମସ୍ତ ଭୂମି ଓ ସହରଗୁଡ଼ିକୁ ଶାସନ କଲେ।
ଯଥାପ୍ରଦେଶମ୍ ଅଦ୍ଯାପି ଧର୍ମେଣ ପ୍ରତିପାଲ୍ଯତେ ପ୍ରଜାସ୍ ତେଷାଂ ପୁରସ୍ତାତ୍ ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ଏଠାରେ ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁଯାୟୀ ଲୋକମାନେ ଧର୍ମରେ ରକ୍ଷା ପାଉଛନ୍ତି; ଏବେ ମୁଁ ତାଙ୍କର ବଂଶଧରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ଧନୁର୍ ନ୍ଯସ୍ଯ ପୃଷତ୍କାଂଶ୍ ଚ ପଞ୍ଚଭିଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭୈଃ ଜରାଵାନ୍ ଅଭଵଦ୍ ରାଜା ଭାରମ୍ ଆଵେଶ୍ଯ ବନ୍ଧୁଷୁ
ଧନୁଷ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ପାଞ୍ଚ ଶୂରବୀର ସହିତ, ବୃଦ୍ଧ ରାଜା ତାଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ ବନ୍ଧୁମାନେ ଉପରେ ରଖିଦେଲେ।
ନିକ୍ଷିପ୍ତଶସ୍ତ୍ରଃ ପୃଥିଵୀଂ ଚଚାର ପୃଥିଵୀପତିଃ ପ୍ରୀତିମାନ୍ ଅଭଵଦ୍ ରାଜା ଯଯାତିର୍ ଅପରାଜିତଃ
ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ଭୂମିର ନାଥ ସମଗ୍ର ଭୂମିରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଅଜୟ ରାଜା ଯୟାତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଏଵଂ ଵିଭଜ୍ଯ ପୃଥିଵୀଂ ଯଯାତିର୍ ଯଦୁମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍ ଜରାଂ ମେ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ପୁତ୍ର କୃତ୍ଯାନ୍ତରେଣ ଵୈ
ଏପରି ଭାବରେ ଭୂମିକୁ ବଣ୍ଟି, ଯୟାତି ଯଦୁଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୋର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର, ପୁଅ, ଅନ୍ୟ କାମ ପୂରଣ ବଦଳରେ।'
ତରୁଣସ୍ ତଵ ରୂପେଣ ଚରେଯଂ ପୃଥିଵୀମ୍ ଇମାମ୍ ଜରାଂ ତ୍ଵଯି ସମାଧାଯ ତଂ ଯଦୁଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ
'ତୁମର ତରୁଣ ରୂପ ନେଇ, ମୁଁ ଏହି ଭୂମିରେ ଘୁରିବି, ମୋ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ତୁମେ ନେଇବା ପରେ।' ଏଭଳି ଯଦୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅନିର୍ଦିଷ୍ଟା ମଯା ଭିକ୍ଷା ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତା ଅନପାକୃତ୍ଯ ତାଂ ରାଜନ୍ ନ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମି ତେ ଜରାମ୍
'ମୁଁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକ ଅନୁରୋଧ ପୂରଣ କରିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛି; ତାହା ପୂରଣ ନକରି, ରାଜା, ମୁଁ ତୁମର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିବିନାହିଁ।'
ଜରାଯାଂ ବହଵୋ ଦୋଷାଃ ପାନଭୋଜନକାରିତାଃ ତସ୍ମାଜ୍ ଜରାଂ ନ ତେ ରାଜନ୍ ଗ୍ରହୀତୁମ୍ ଅହମ୍ ଉତ୍ସହେ
'ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଖାଇବା-ପିଇବା ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଦୋଷ ଆସେ; ତେଣୁ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।'
ସନ୍ତି ତେ ବହଵଃ ପୁତ୍ରା ମତ୍ତଃ ପ୍ରିଯତରା ନୃପ ପ୍ରତିଗ୍ରହୀତୁଂ ଧର୍ମଜ୍ଞ ପୁତ୍ରମ୍ ଅନ୍ଯଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଵୈ
'ତୁମର ଅନେକ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି, ରାଜା, ଯେଉଁମାନେ ମୋଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ; ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା, ଅନ୍ୟ ପୁଅକୁ ବାଛ, ସେ ଗ୍ରହଣ କରୁ।'
ସ ଏଵମ୍ ଉକ୍ତୋ ଯଦୁନା ରାଜା କୋପସମନ୍ଵିତଃ ଉଵାଚ ଵଦତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଯଯାତିର୍ ଗର୍ହଯନ୍ ସୁତମ୍
ଏଭଳି ଯଦୁ କହିବା ପରେ, ରାଜା କ୍ରୋଧିତ ହେଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା ଯୟାତି ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ନିନ୍ଦା କରି କହିଲେ।
କ ଆଶ୍ରମସ୍ ତଵାନ୍ଯୋ ଽସ୍ତି କୋ ଵା ଧର୍ମୋ ଵିଧୀଯତେ ମାମ୍ ଅନାଦୃତ୍ଯ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ଯଦ୍ ଅହଂ ତଵ ଦେଶିକଃ
'ତୁମର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରମ ଅଛି କି? କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଧର୍ମ ଅଛି? ମୁଁ ତୁମର ଶିକ୍ଷକ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମୋତେ ଅବହେଳା କରୁଛ, ମୂର୍ଖ!'
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଯଦୁଂ ଵିପ୍ରାଃ ଶଶାପୈନଂ ସ ମନ୍ଯୁମାନ୍ ଅରାଜ୍ଯା ତେ ପ୍ରଜା ମୂଢ ଭଵିତ୍ରୀତି ନ ସଂଶଯଃ
ଏଭଳି ଯଦୁଙ୍କୁ କହି, ରାଜା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଶାପ ଦେଲେ: 'ତୁମେ ତୁମ ପ୍ରଜା ଉପରେ କେବେ ରାଜ୍ୟ କରିପାରିବ ନାହିଁ, ମୂର୍ଖ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ଦ୍ରୁହ୍ଯଂ ଚ ତୁର୍ଵସୁଂ ଚୈଵାପ୍ଯ୍ ଅନୁଂ ଚ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ଏଵମ୍ ଏଵାବ୍ରଵୀଦ୍ ରାଜା ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାତଶ୍ ଚ ତୈର୍ ଅପି
ସେ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ତୁର୍ବସୁ ଓ ଅନୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି କହିଲେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ; ରାଜାଙ୍କୁ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ।