ସ୍ଵର୍ଗଃ ସୁରାଣାମ୍ ଅଭଵଦ୍ ଅସୁରାଣାମ୍ ଇଲାଭଵତ୍ କର୍ମଭୂମିମ୍ ଅଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ଅସୁରାଃ ସର୍ଵତୋ ଽଭଵନ୍
ଦେବମାନେ ସ୍ୱର୍ଗର ଅଧିକାରୀ ହେଲେ, ଅସୁରମାନେ ପୃଥିବୀର ଅଧିକାରୀ ହେଲେ; କର୍ମଭୂମିକୁ ଦଖଳ କରି ଅସୁରମାନେ ସବୁଠାରେ ଛାଇଯାଇଥିଲେ।
ଦେଵାନାଂ ଯଜ୍ଞଭାଗାଂଶ୍ ଚ ଦାତୄନ୍ ଘ୍ନନ୍ତ୍ଯ୍ ଅସୁରାସ୍ ତତଃ ତତଃ ସୁରଗଣାଃ ସର୍ଵେ ଯଜ୍ଞଭାଗୈର୍ ଵିନା କୃତାଃ
ଦେବମାନଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଭାଗ ଦାତାମାନେ ଅସୁରମାନେ ମାରିଦେଲେ, ଏହିପରି ଦେବମାନେ ଯଜ୍ଞ ଭାଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଲେ।
ଵ୍ଯଥିତା ମାମ୍ ଉପାଜଗ୍ମୁଃ କିଂ କୃତ୍ଯମ୍ ଇତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍ ମଯା ଚୋକ୍ତାଃ ସୁରଗଣା ଯୁଦ୍ଧେ ଜିତ୍ଵାସୁରାନ୍ ବଲାତ୍
ଦେବମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ପଚାରିଲେ, 'ଏବେ କଣ କରିବା ଉଚିତ?' ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲି, 'ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସୁରମାନେକୁ ଶକ୍ତିବଳରେ ହରାଇ...'
ଭୁଵଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯଥ କର୍ମାଣି ହଵୀଂଷି ଚ ଯଶାଂସି ଚ ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଗତା ଦେଵା ଭୂମିଂ ତେ ସମରାର୍ଥିନଃ
'ତୁମେ ପୁଣି ପୃଥିବୀ, କର୍ମ, ହବି ଓ ଯଶ ପାଇବା।' ଏଭଳି କହି, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହାଁଥିଲେ, ପୃଥିବୀକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଦୈତ୍ଯାଶ୍ ଚ ଦାନଵାଶ୍ ଚୈଵ ରାକ୍ଷସା ବଲଦର୍ପିତାଃ ଏକୀଭୂତ୍ଵା ଯଯୁସ୍ ତେ ଽପି ଜଯିନୋ ଯୁଦ୍ଧକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ
ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ବଳର ଗର୍ବରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ପାଇବା ଆଶାରେ ଚାଲିପଡ଼ିଲେ।
ଅହିର୍ ଵୃତ୍ରୋ ବଲିସ୍ ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରିର୍ ନମୁଚିଃ ଶମ୍ବରୋ ମଯଃ ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଯୋଦ୍ଧାରୋ ବଲଦର୍ପିତାଃ
ଅହି, ବୃତ୍ର, ବଲି, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ନମୁଚି, ଶମ୍ବର, ମୟା ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
ଅଗ୍ନିର୍ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଽଥ ଵରୁଣସ୍ ତ୍ଵଷ୍ଟା ପୂଷା ତଥାଶ୍ଵିନୌ ମରୁତୋ ଲୋକପାଲାଶ୍ ଚ ନାନାଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦାଃ
ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର, ତାପରେ ବରୁଣ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ପୂଷା, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ମରୁତ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଯୁଦ୍ଧକଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।
ତେ ଦାନଵାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ଯାମ୍ଯାଂ ଵୈ ଦିଶି ସଂଗରେ ଅକୁର୍ଵନ୍ତ ମହାଯତ୍ନଂ ଦକ୍ଷିଣାର୍ଣଵସଂସ୍ଥିତାଃ
ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଯୁଦ୍ଧରେ ବଡ଼ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ।
ତ୍ରିକୂଟଃ ପର୍ଵତଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ରାକ୍ଷସାନାଂ ପୁରାଭଵତ୍ ତଦ୍ଵନେନ ଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ତୈଃ ସାର୍ଧଂ ଦକ୍ଷିଣାର୍ଣଵମ୍
ତ୍ରିକୂଟ ପର୍ବତ, ଯାହା ପୂର୍ବେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ନଗର ଥିଲା, ସେଇ ଅରଣ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ଗଲେ।
ସର୍ଵେଷାଂ ମେଲନଂ ଯତ୍ର ପର୍ଵତୋ ମଲଯସ୍ ତୁ ସଃ ମଲଯସ୍ଯାପି ଦେଶୋ ଽସୌ ଦେଵାରୀଣାମ୍ ଅଭୂତ୍ ତଦା
ମଲୟ ପର୍ବତରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଏକତ୍ରିକରଣ ହେଲା; ସେଇ ମଲୟ ଅଞ୍ଚଳ ତେବେ ଦେବଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ମିଳନସ୍ଥଳ ହେଲା।
ଦେଵାନାଂ ଗୌତମୀତୀରେ ତତ୍ର ସଂନିହିତଃ ଶିଵଃ ଇତି ତେଷାଂ ସମାଯୋଗୋ ଦେଵାନାମ୍ ଅଭଵତ୍ କିଲ
ଗୌତମୀ ନଦୀ କୂଳରେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିବ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏଭଳି ଦେବମାନେ ସେଠାରେ ଏକାଠି ହେଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଦେଵାଃ ସ୍ଵରଥମ୍ ଆରୂଢାସ୍ ତତ୍ର ତତ୍ର ସମାଗମନ୍ ଗୌତମ୍ଯାଃ ସରିଦମ୍ବାଯାଃ ପୁଲିନେ ଵିମଲାଶଯାଃ
ଦେବମାନେ ନିଜ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଗୌତମୀ ନଦୀର ପାର ଶୁଭ୍ର ବାଳୁକାରେ ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ଏଠାଠି ଏଠାଠି ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ପ୍ରସନ୍ନାଭୀଷ୍ଟଦା ଯା ସ୍ଯାତ୍ ପିତୄଣାମ୍ ଅଖିଲସ୍ଯ ତୁ ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଦେଵଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ଅଭଯଂ ଚିନ୍ତଯାମ୍ ଆସୁସ୍ ତେ ସର୍ଵେ ଽଥ ପରସ୍ପରମ୍
ଯିଏ ସମସ୍ତ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ କୃପାଳୁ ଭାବେ ଚାହିଁଥିବା ଏବଂ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥିବା, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ପରସ୍ପରେ ନିରାପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ଅତ୍ରାପ୍ଯ୍ ଉପାଯଃ କୋ ଽସ୍ମାକଂ ନିର୍ଜିତାନାଂ ପରୈର୍ ହଠାତ୍ ଏକମ୍ ଏଵାତ୍ର ନଃ ଶ୍ରେଯୋ ଵିଜଯୋ ଵାଥଵା ମୃତିଃ ସପତ୍ନୈର୍ ଅଭିଭୂତାନାଂ ଜୀଵିତଂ ଧିଙ୍ ମନସ୍ଵିନାମ୍
ଏଠି ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଭାବିଲେ, 'ଶତ୍ରୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଜୋରକରି ହରାଇଦିଆଯାଇଛୁ, ଏବେ ଆମ ପାଇଁ କେବଳ ଏକ ଉପାୟ ଅଛି—ଜୟ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ। ମହାନ ମନ୍ଦିରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଜୀବନ ଅପମାନ ସମାନ।'
ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅନ୍ତରେ ପୁତ୍ର ଵାଗ୍ ଉଵାଚାଶରୀରିଣୀ
ଏହି ସମୟରେ, ଓ ପୁଅ, ଏକ ଦେହହୀନ ସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା।
କ୍ଲେଶେନାଲଂ ସୁରଗଣା ଗୌତମୀମ୍ ଆଶୁ ଗଚ୍ଛତ ଭକ୍ତ୍ଯା ହରିହରୌ ତତ୍ର ସମାରାଧଯତେଶ୍ଵରୌ
'ଏବେ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼, ହେ ଦେବମାନେ! ଶୀଘ୍ର ଗୌତମୀକୁ ଯାଅ। ସେଠାରେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ହରି ଓ ହରଙ୍କୁ ପୂଜା କର।'
ଗୋଦାଵର୍ଯାସ୍ ତଯୋଶ୍ ଚୈଵ ପ୍ରସାଦାତ୍ କିଂ ତୁ ଦୁଷ୍କରମ୍
'ଗୋଦାବରୀ ତୀରରେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର କୃପାରେ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ।'
ପ୍ରସନ୍ନାଭ୍ଯାଂ ହରୀଶାଭ୍ଯାଂ ଦେଵା ଜଯମ୍ ଅଭୀପ୍ସିତମ୍ ଅଵାପ୍ଯ ସର୍ଵତୋ ଜଗ୍ମୁଃ ପାଲଯନ୍ତୋ ଦିଵୌକସଃ
ହରି ଓ ଈଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଦେବମାନେ ନିଜ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଜୟ ପାଇଲେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଯତ୍ର ଦେଵାଗମୋ ଜାତସ୍ ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ତେନ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ ଦେଵାଗମଂ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ମୁନଯସ୍ ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିନଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଦେବମାନେ ଏକାଠି ହେଲେ, ସେଠି ସେ ତୀର୍ଥ 'ଦେବାଗମ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନୀ ଋଷିମାନେ ଦେବାଗମକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
ତତ୍ରାଶୀତିସହସ୍ରାଣି ଶିଵଲିଙ୍ଗାନି ନାରଦ ଦେଵାଗମଃ ପର୍ଵତୋ ଽସୌ ପ୍ରିଯ ଇତ୍ଯ୍ ଅପି କଥ୍ଯତେ ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ଦେଵପ୍ରିଯମ୍ ଅତୋ ଵିଦୁଃ
ଓ ନାରଦ, ସେଠାରେ ଅଷ୍ଟାଶୀ ହଜାର ଶିବଲିଙ୍ଗ ଅଛି। ସେ ପର୍ବତକୁ 'ଦେବାଗମ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ 'ପ୍ରିୟ' ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ। ସେଠାରୁ ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ଦେବମାନେ ପ୍ରିୟ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
କୁଶତର୍ପଣମ୍ ଆଖ୍ଯାତଂ ପ୍ରଣୀତାସଂଗମଂ ତଥା ତୀର୍ଥଂ ସର୍ଵେଷୁ ଲୋକେଷୁ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଯକମ୍
ପବିତ୍ର କୁଶ ଉପରେ ତର୍ପଣ କରିବା ଓ ଦୀକ୍ଷିତମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେବା ବିଷୟରେ କହାଯାଇଛି। ଏହି ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦେଇଥାଏ।
ତସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ପାପହରଂ ଶୁଭମ୍ ଵିନ୍ଧ୍ଯସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣେ ପାର୍ଶ୍ଵେ ସହ୍ଯୋ ନାମ ମହାଗିରିଃ
ମୁଁ ଏହାର ସ୍ୱରୂପ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଶୁଣ, ଏହା ପାପ ନାଶ କରେ ଏବଂ ଶୁଭ ଅଟୁଟ। ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସାହ୍ୟ ନାମକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଅଛି।
ଯଦଙ୍ଘ୍ରିଭ୍ଯୋ ଽଭଵନ୍ ନଦ୍ଯୋ ଗୋଦାଭୀମରଥୀମୁଖାଃ ଯତ୍ରାଭଵତ୍ ତଦ୍ ଵିରଜମ୍ ଏକଵୀରା ଚ ଯତ୍ର ସା
ତାହାର ପାଦଠାରୁ ଗୋଦା, ଭୀମା, ରଥୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ପବିତ୍ର ବିରଜା ଓ ଏକବୀରା ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ନ ତସ୍ଯ ମହିମା କୈଶ୍ଚିଦ୍ ଅପି ଶକ୍ଯୋ ଽନୁଵର୍ଣିତୁମ୍ ତସ୍ମିନ୍ ଗିରୌ ପୁଣ୍ଯଦେଶେ ଶୃଣୁ ନାରଦ ଯତ୍ନତଃ
ତାହାର ମହିମା କେହି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେହି ପବିତ୍ର ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳରେ, ନାରଦ, ତୁମେ ମନ ଦେଇ ଶୁଣ।
ଗୁହ୍ଯାଦ୍ ଗୁହ୍ଯତରଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଵେଦୋଦିତଂ ଶୁଭମ୍ ଯନ୍ ନ ଜାନନ୍ତି ମୁନଯୋ ଦେଵାଶ୍ ଚ ପିତରୋ ଽସୁରାଃ
ମୁଁ ଏବେ ଏକ ଗୁପ୍ତ ତଥା ଅତି ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ କହିବି, ଯାହା ସକ୍ଷାତ୍ ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଏବଂ ଶୁଭ। ଏହାକୁ ମୁନି, ଦେବତା, ପିତୃ ଓ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।
ତଦ୍ ଅହଂ ପ୍ରୀତଯେ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଶ୍ରଵଣାତ୍ ସର୍ଵକାମଦମ୍ ପରଃ ସ ପୁରୁଷୋ ଜ୍ଞେଯୋ ହ୍ଯ୍ ଅଵ୍ଯକ୍ତୋ ଽକ୍ଷର ଏଵ ତୁ
ତୁମ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ମୁଁ ଏହା କହୁଛି, ଏହା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ସେହି ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ୍, ଯିଏ ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅବିନାଶୀ।
ଅପରଶ୍ ଚ କ୍ଷରସ୍ ତସ୍ମାତ୍ ପ୍ରକୃତ୍ଯନ୍ଵିତ ଏଵ ଚ ନିରାକାରାତ୍ ସାଵଯଵଃ ପୁରୁଷଃ ସମଜାଯତ
ତାହାଠାରୁ ଏକ ଅନ୍ୟ, ନଶ୍ୱର ଏବଂ ପ୍ରକୃତିସହିତ ଥିବା ପୁରୁଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ନିରାକାର ଠାରୁ ଦେହଧାରୀ ପୁରୁଷ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତସ୍ମାଦ୍ ଆପଃ ସମୁଦ୍ଭୂତା ଅଦ୍ଭ୍ଯଶ୍ ଚ ପୁରୁଷସ୍ ତଥା ତାଭ୍ଯାମ୍ ଅବ୍ଜଂ ସମୁଦ୍ଭୂତଂ ତତ୍ରାହମ୍ ଅଭଵଂ ମୁନେ
ସେଠାରୁ ପାଣି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ପାଣିରୁ ପୁଣି ପୁରୁଷ ଜନ୍ମିଲେ। ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଠାରୁ ପଦ୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଓ ମୁଁ ମୁନି, ସେଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଲି।
ପୃଥିଵୀ ଵାଯୁର୍ ଆକାଶ ଆପୋ ଜ୍ଯୋତିସ୍ ତଥୈଵ ଚ ଏତେ ମତ୍ତଃ ପୂର୍ଵତରା ଏକଦୈଵାଭଵନ୍ ମୁନେ
ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ପାଣି ଓ ଅଗ୍ନି—ଏହି ସବୁ ମୋ ପୂର୍ବରୁ, ପ୍ରଥମ ଦେବତା ଭାବେ ଅଛିଲେ, ମୁନି।
ଏତାନ୍ ଏଵ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ନାନ୍ଯତ୍ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍ ନୈଵ ଵେଦାସ୍ ତଦା ଚାସନ୍ ନାହଂ ଦ୍ରଷ୍ଟାସ୍ମି କିଂଚନ
ମୁଁ କେବଳ ଏହି ସବୁକୁ ଦେଖିଲି, ଅନ୍ୟ କିଛି ଚଳନଶୀଳ କିମ୍ବା ଅଚଳ ଦେଖିଲି ନାହିଁ। ସେ ସମୟରେ ବେଦ ଥିଲା ନାହିଁ, ମୁଁ କିଛି ଦେଖିପାରୁଥିଲି ନାହିଁ।