ପୁତ୍ରମ୍ ଆହ ମହାତ୍ମାନଂ ଗରୁଡଂ ଵିହଗାଧିପମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ପୁଅ, ମହାତ୍ମା ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନେଦଂ ଯୁକ୍ତତରଂ ପୁତ୍ର ଭୂଷଣଂ ଵିନଯେନ ହି ଵର୍ତିତୁଂ ଯୁକ୍ତମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଂ ଵୈପରୀତ୍ଯଂ ନ ଯୁଜ୍ଯତେ
ପୁଅ, ଏହା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ନମ୍ରତା ସହିତ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଠିକ୍, ଶୋଭା ଦେଖାଇବା ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ତାହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ; ଏପରି ବିପରୀତ କାମ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ନାମିତ୍ରେଷ୍ଵ୍ ଅପି କର୍ତଵ୍ଯଂ ସଦ୍ଭିର୍ ଜିହ୍ମଂ କଦାଚନ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯେ ଚାନ୍ତ୍ଯଜେ ଵାପି ସମଂ ଚନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରକାଶତେ
ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଧୋଖା ନ କରିବା ଉଚିତ। ଶିକ୍ଷିତ ବା ଅଶୁଦ୍ଧ ଯେ କିଏ ହେଉ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବରେ ଆଲୋକ ଦେଇଥାଏ।
କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନିଷ୍ଟଂ କପଟୈସ୍ ତ ଏଵ ମମ ପୁତ୍ରକ ପ୍ରସହ୍ଯ କର୍ତୁଂ ଯେ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଅଶକ୍ତାଃ ପୁରୁଷାଧମାଃ
ଯେଉଁମାନେ ସିଧାସଳଖ କାମ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଚତୁର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅନିଷ୍ଟ କାମ କରନ୍ତି; ଏମିତି ନିମ୍ନମାନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଶକ୍ତି ନଥିବାରୁ ଜୋର ଦେଇ କାମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ଵିନତା ଚ ତତଃ ପ୍ରାହ କଦ୍ରୂଂ ତାଂ ସର୍ପମାତରମ୍
ତାପରେ ବିନତା ସର୍ପମାତା କଦ୍ରୁଙ୍କୁ କହିଲେ।
କିଂ କୃତ୍ଵା ଶାନ୍ତିର୍ ଅଭ୍ଯେତି ପୁତ୍ରାଣାଂ ତେ କରୋମି ତତ୍ ଜରଯା ତୁ ଗୃହୀତାସ୍ ତେ ଵଦ ଶାନ୍ତିଂ କରୋମି ତତ୍
ତୁମ ଝିଅମାନେ ଶାନ୍ତି ପାଇବେ କିପରି? ମୁଁ ସେହି କାମ କରିବି। ବୟସରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତୁମେ କହ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେଇଦେବି।
କଦ୍ରୂର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆହ ଵିନତାଂ ରସାତଲଗତଂ ପଯଃ ତେନାଭିଷେଚିତାନାଂ ମେ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଶାନ୍ତିର୍ ଏଷ୍ଯତି
କଦ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ବିନତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ରସାତଳର ପାଣି ଦେଇ ମୋ ଝିଅମାନେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ ଶାନ୍ତି ମିଳିବ।'
କଦ୍ର୍ଵାସ୍ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରସାତଲଗତଂ ପଯଃ କ୍ଷଣେନୈଵ ସମାନୀଯ ନାଗାଂସ୍ ତାନ୍ ଅଭ୍ଯଷେଚଯତ୍ ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଗରୁଡୋ ମଘଵାନଂ ଶତକ୍ରତୁମ୍
କଦ୍ରୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବିନତା ତୁରନ୍ତ ରସାତଳର ପାଣି ଆଣି ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ। ତାପରେ ଗରୁଡ଼ ମଘବାନ୍କୁ କହିଲେ।
ମେଘାଶ୍ ଚାପ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ଵର୍ଷନ୍ତୁ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯୋପକାରିଣଃ
ଏଠାରେ ମେଘମାନେ ବର୍ଷା କରନ୍ତୁ, ତିନି ଲୋକର ଭଲ ପାଇଁ।
ତଥା ଵଵର୍ଷ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ନାଗାନାମ୍ ଅଭଵଚ୍ ଛିଵମ୍ ରସାତଲଭଵଂ ଗାଙ୍ଗଂ ନାଗସଂଜୀଵନଂ ପଯଃ
ଏଭଳି ପର୍ଜନ୍ୟ ଜଳ ବର୍ଷା କଲେ, ସର୍ପମାନେ ଭଲ ହେଲେ; ରସାତଳର ଗଙ୍ଗାଜଳ ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ପୁନଃଜୀବନ ଦେଲା।
ଜରାଶୋକଵିନାଶାର୍ଥମ୍ ଆନୀତଂ ଗରୁଡେନ ଯତ୍ ଯତ୍ରାଭିଷେଚିତା ନାଗାସ୍ ତନ୍ ନାଗାଲଯମ୍ ଉଚ୍ଯତେ
ଗରୁଡ଼ ଯେଉଁ ପାଣି ଆଣିଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ସର୍ପମାନେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ, ସେଠିକୁ 'ନାଗାଳୟ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଗରୁଡେନ ଯତୋ ଵାରି ଆନୀତଂ ତଦ୍ ରସାତଲାତ୍ ତଦ୍ ଗାଙ୍ଗଂ ଵାରି ସର୍ଵେଷାଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍
ଗରୁଡ଼ ଯେଉଁ ପାଣି ରସାତଳରୁ ଆଣିଥିଲେ, ସେହି ଗଙ୍ଗାଜଳ ସମସ୍ତଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ।
ଜରାଯା ଵାରଣଂ ଯସ୍ମାନ୍ ନାଗାନାମ୍ ଅଭଵଚ୍ ଛିଵମ୍ ରସାତଲଭଵଂ ଗାଙ୍ଗଂ ନାଗସଂଜୀଵନଂ ଯତଃ
ଯେହେତୁ ଏହି ପାଣି ସର୍ପମାନଙ୍କର ବୟସ ଦୂର କଲା, ରସାତଳର ଗଙ୍ଗାଜଳକୁ 'ନାଗସଞ୍ଜୀବନୀ' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଜରାଶୋକଵିନାଶାର୍ଥଂ ଗଙ୍ଗାଯା ଦକ୍ଷିଣେ ତଟେ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଅମୃତସଂଵାହା ଵଞ୍ଜରା ସାଭଵନ୍ ନଦୀ
ବୟସ ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ଗଙ୍ଗାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଏକ ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହାର ନାମ 'ବଞ୍ଜରା', ଏହି ନଦୀ ସିଧାସଳଖ ଅମୃତ ଧାରଣ କରେ।
ଜରାଦାରିଦ୍ର୍ଯସଂତାପହାରିଣୀ କ୍ଲେଶଵାରିଣୀ ରସାତଲଭଵା ଗଙ୍ଗା ମର୍ତ୍ଯଲୋକଭଵା ତୁ ଯା
ଯେଉଁ ଗଙ୍ଗା ରସାତଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେଠାରେ ବୟସ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ କଷ୍ଟ ଦୂର କରେ, ସେହି ଗଙ୍ଗା ମନୁଷ୍ୟଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି।
ତଯୋଶ୍ ଚ ସଂଗମୋ ଯଃ ସ୍ଯାତ୍ କିଂ ପୁନସ୍ ତତ୍ର ଵର୍ଣ୍ଯତେ ଯସ୍ଯାନୁସ୍ମରଣାଦ୍ ଏଵ ନାଶଂ ଯାନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଘସଂଚଯାଃ
ଏହି ଦୁଇଟି ନଦୀ ଯେଉଁଠି ମିଶିଛି, ସେଠାର ବିଶେଷତା କଣ କୁହିବି? କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ତତ୍ର ଚ ସ୍ନାନଦାନାନାଂ ଫଲଂ କୋ ଵକ୍ତୁମ୍ ଈଶ୍ଵରଃ ସପାଦଂ ତତ୍ର ତୀର୍ଥାନାଂ ଲକ୍ଷମ୍ ଆହୁର୍ ମନୀଷିଣଃ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନର ଫଳ କେଉଁଠି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ? ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି, ସେଠାରେ ଲକ୍ଷ ତୀର୍ଥ ଅଛି।
ସର୍ଵସଂପତ୍ତିଦାତୄଣାଂ ସର୍ଵପାପୌଘହାରିଣାମ୍ ଵଞ୍ଜରାସଂଗମସମଂ ତୀର୍ଥଂ କ୍ଵାପି ନ ଵିଦ୍ଯତେ ଯଦନୁସ୍ମରଣେନାପି ଵିପଦ୍ଯନ୍ତେ ଵିପତ୍ତଯଃ
ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦ ଦେଇଥିବା ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା ବଞ୍ଜରା ସଂଗମ ସମାନ ତୀର୍ଥ କେଉଁଠି ମିଳିବ ନାହିଁ; କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ବିପଦ ଦୂର ହୋଇଯାଏ।
ଦେଵାଗମଂ ନାମ ତୀର୍ଥଂ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ଶିଵମ୍ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦଂ ନୄଣାଂ ପିତୄଣାଂ ତୃପ୍ତିକାରକମ୍
ଦେବାଗମ ନାମକ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ, ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାଏ, ଲୋକମାନେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି, ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତି ଲଭନ୍ତି।
ତତ୍ର ଵୃତ୍ତଂ ସମାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ତଵ ଯତ୍ନେନ ନାରଦ ଦେଵାନାମ୍ ଅସୁରାଣାଂ ଚ ସ୍ପର୍ଧାଭୂଦ୍ ଧନହେତଵେ
ନାରଦ, ଏଠାରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ମୁଁ ତୁମକୁ ମନୋଯୋଗରେ କହିବି; ଦେବମାନେ ଓ ଅସୁରମାନେ ଧନ ପାଇଁ ଏଠାରେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରିଥିଲେ।
ସ୍ଵର୍ଗଃ ସୁରାଣାମ୍ ଅଭଵଦ୍ ଅସୁରାଣାମ୍ ଇଲାଭଵତ୍ କର୍ମଭୂମିମ୍ ଅଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ଅସୁରାଃ ସର୍ଵତୋ ଽଭଵନ୍
ଦେବମାନେ ସ୍ୱର୍ଗର ଅଧିକାରୀ ହେଲେ, ଅସୁରମାନେ ପୃଥିବୀର ଅଧିକାରୀ ହେଲେ; କର୍ମଭୂମିକୁ ଦଖଳ କରି ଅସୁରମାନେ ସବୁଠାରେ ଛାଇଯାଇଥିଲେ।
ଦେଵାନାଂ ଯଜ୍ଞଭାଗାଂଶ୍ ଚ ଦାତୄନ୍ ଘ୍ନନ୍ତ୍ଯ୍ ଅସୁରାସ୍ ତତଃ ତତଃ ସୁରଗଣାଃ ସର୍ଵେ ଯଜ୍ଞଭାଗୈର୍ ଵିନା କୃତାଃ
ଦେବମାନଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଭାଗ ଦାତାମାନେ ଅସୁରମାନେ ମାରିଦେଲେ, ଏହିପରି ଦେବମାନେ ଯଜ୍ଞ ଭାଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଲେ।
ଵ୍ଯଥିତା ମାମ୍ ଉପାଜଗ୍ମୁଃ କିଂ କୃତ୍ଯମ୍ ଇତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍ ମଯା ଚୋକ୍ତାଃ ସୁରଗଣା ଯୁଦ୍ଧେ ଜିତ୍ଵାସୁରାନ୍ ବଲାତ୍
ଦେବମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ପଚାରିଲେ, 'ଏବେ କଣ କରିବା ଉଚିତ?' ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲି, 'ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସୁରମାନେକୁ ଶକ୍ତିବଳରେ ହରାଇ...'
ଭୁଵଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯଥ କର୍ମାଣି ହଵୀଂଷି ଚ ଯଶାଂସି ଚ ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଗତା ଦେଵା ଭୂମିଂ ତେ ସମରାର୍ଥିନଃ
'ତୁମେ ପୁଣି ପୃଥିବୀ, କର୍ମ, ହବି ଓ ଯଶ ପାଇବା।' ଏଭଳି କହି, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହାଁଥିଲେ, ପୃଥିବୀକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଦୈତ୍ଯାଶ୍ ଚ ଦାନଵାଶ୍ ଚୈଵ ରାକ୍ଷସା ବଲଦର୍ପିତାଃ ଏକୀଭୂତ୍ଵା ଯଯୁସ୍ ତେ ଽପି ଜଯିନୋ ଯୁଦ୍ଧକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ
ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ବଳର ଗର୍ବରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ପାଇବା ଆଶାରେ ଚାଲିପଡ଼ିଲେ।
ଅହିର୍ ଵୃତ୍ରୋ ବଲିସ୍ ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରିର୍ ନମୁଚିଃ ଶମ୍ବରୋ ମଯଃ ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଯୋଦ୍ଧାରୋ ବଲଦର୍ପିତାଃ
ଅହି, ବୃତ୍ର, ବଲି, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ନମୁଚି, ଶମ୍ବର, ମୟା ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
ଅଗ୍ନିର୍ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଽଥ ଵରୁଣସ୍ ତ୍ଵଷ୍ଟା ପୂଷା ତଥାଶ୍ଵିନୌ ମରୁତୋ ଲୋକପାଲାଶ୍ ଚ ନାନାଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦାଃ
ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର, ତାପରେ ବରୁଣ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ପୂଷା, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ମରୁତ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଯୁଦ୍ଧକଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।
ତେ ଦାନଵାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ଯାମ୍ଯାଂ ଵୈ ଦିଶି ସଂଗରେ ଅକୁର୍ଵନ୍ତ ମହାଯତ୍ନଂ ଦକ୍ଷିଣାର୍ଣଵସଂସ୍ଥିତାଃ
ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଯୁଦ୍ଧରେ ବଡ଼ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ।
ତ୍ରିକୂଟଃ ପର୍ଵତଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ରାକ୍ଷସାନାଂ ପୁରାଭଵତ୍ ତଦ୍ଵନେନ ଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ତୈଃ ସାର୍ଧଂ ଦକ୍ଷିଣାର୍ଣଵମ୍
ତ୍ରିକୂଟ ପର୍ବତ, ଯାହା ପୂର୍ବେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ନଗର ଥିଲା, ସେଇ ଅରଣ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ଗଲେ।
ସର୍ଵେଷାଂ ମେଲନଂ ଯତ୍ର ପର୍ଵତୋ ମଲଯସ୍ ତୁ ସଃ ମଲଯସ୍ଯାପି ଦେଶୋ ଽସୌ ଦେଵାରୀଣାମ୍ ଅଭୂତ୍ ତଦା
ମଲୟ ପର୍ବତରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଏକତ୍ରିକରଣ ହେଲା; ସେଇ ମଲୟ ଅଞ୍ଚଳ ତେବେ ଦେବଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ମିଳନସ୍ଥଳ ହେଲା।