କଦ୍ରୂଃ କଦାଚିତ୍ ସା ପ୍ରାହ ପୁତ୍ରାଣାଂ ହିତମ୍ ଇଚ୍ଛତୀ ଆତ୍ମନୋ ଭୂତିମ୍ ଇଚ୍ଛନ୍ତୀ ଵିନତାଂ ଖଗମାତରମ୍
କେବେ ଦେଖିଲେ, କଦ୍ରୁ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନଙ୍କର ଭଲ ଓ ନିଜର ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ, ଖଗମାତା ବିନତାଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ପୁତ୍ରଃ ସୂର୍ଯଂ ନମସ୍କର୍ତୁଂ ତଵ ଯାତ୍ଯ୍ ଅନିଵାରିତଃ ଅହୋ ଲୋକତ୍ରଯେ ଽପ୍ଯ୍ ଅସ୍ମିନ୍ ଧନ୍ଯାସି ବତ ଦାସ୍ଯ୍ ଅପି
ତୁମର ପୁଅ ଅନାବରୋଧରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ ଯାଏ; ହେ ଦାସୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ତିନି ଜଗତରେ ତୁମେ ଧନ୍ୟ ।
ସ୍ଵଦୁଃଖଂ ଗୂହମାନା ସା କଦ୍ରୂଂ ପ୍ରାହ ସୁଵିସ୍ମିତା
ନିଜ ଦୁଃଖକୁ ଲୁଚାଇ, ବିନତା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ କଦ୍ରୁଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ତଵ ପୁତ୍ରାସ୍ ତୁ କିମ୍ ଇତି ରଵିଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନ ଯାନ୍ତି ଚ
ତୁମର ପୁଅମାନେ କାହିଁକି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ ?
ପୁତ୍ରାନ୍ ମଦୀଯାନ୍ ସୁଭଗେ ନଯ ନାଗାଲଯଂ ପ୍ରତି ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ସମୀପେ ତୁ ତଦ୍ ଆସ୍ତେ ଶୀତଲଂ ସରଃ
ହେ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ମୋର ପୁଅମାନେକୁ ନାଗମାନଙ୍କ ଘରକୁ ନେଇଯାଅ । ସମୁଦ୍ର ପାଖରେ ଏକ ଶୀତଳ ସରୋବର ଅଛି, ସେଠି ସେମାନେ ରହନ୍ତି ।
ସୁପର୍ଣସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଵହନ୍ ନାଗାନ୍ କଦ୍ରୂଂ ଚ ଵିନତା ତଥା ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ମୁଦିତା ଵୈନତେଯସ୍ଯ ମାତରମ୍
ତାପରେ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ନାଗମାନେ, କଦ୍ରୁ ଏବଂ ବିନତାଙ୍କୁ ବୋହିନେଲେ । ପରେ ଖୁସି ହୋଇ କଦ୍ରୁ, ବେନତାପୁତ୍ରଙ୍କର ମାଆଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ସୁରାଣାଂ ନେତୁ ନିଲଯଂ ଗରୁଡୋ ମତ୍ସୁତାନ୍ ଇତି ପୁନଃ ପ୍ରାହ ସର୍ପମାତା ଗରୁଡଂ ଵିନଯାନ୍ଵିତମ୍
ଦେବମାନଙ୍କର ନେତା ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ, ସର୍ପମାତା ନମ୍ରତା ସହିତ ପୁଣି ଉପସ୍ଥାନ କଲେ।
ପୁତ୍ରା ମେ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ ଇଚ୍ଛନ୍ତି ହଂସଂ ତ୍ରିଜଗତାଂ ଗୁରୁମ୍ ନମସ୍କୃତ୍ଵା ତତଃ ସୂର୍ଯମ୍ ଏଷ୍ଯନ୍ତି ନିଲଯଂ ମମ ହଣ୍ଡେ ତ୍ଵଂ ନଯ ପୁତ୍ରାନ୍ ମେ ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲମ୍ ଅନ୍ଵହମ୍
ମୋ ପୁଅମାନେ ତିନି ଜଗତର ଗୁରୁ ହଂସଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି; ସେମାନେ ପ୍ରଣାମ କରି, ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ, ଯାହା ମୋର ନିବାସ, ଯିବେ। ଦୟାକରି, ପ୍ରତିଦିନ ମୋ ପୁଅମାନୋ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳକୁ ନେଇଯିବା।
ସା ଵେପମାନା ଵିନତା ଦୀନା କଦ୍ରୂମ୍ ଅଭାଷତ
ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ କମ୍ପିଥିବା ବିନତା କଦ୍ରୁଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନାହଂ କ୍ଷମା ସର୍ପମାତଃ ପୁତ୍ରୋ ମେ ନେଷ୍ଯତେ ସୁତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦିନକରଂ ଦେଵଂ ପୁନର୍ ଏଵ ପ୍ରଯାନ୍ତୁ ତେ
ମୁଁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ, ସର୍ପମାତା; ମୋ ପୁଅ ତୁମ ପୁଅମାନୋକୁ ନେଇଯିବେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି, ପୁଣି ଫେରିଯାଉନ୍ତୁ।
ଵିନତା ସ୍ଵସୁତଂ ପ୍ରାହ ଵିହଗାନାମ୍ ଅଧୀଶ୍ଵରମ୍ ନମସ୍କର୍ତୁମ୍ ଅଥେଚ୍ଛନ୍ତି ନାଗାଃ ସ୍ଵାମିତ୍ଵମ୍ ଆଗତାଃ
ବିନତା ତାଙ୍କର ପୁଅ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ, ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ କହିଲେ: ନାଗମାନେ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱାମିତ୍ୱ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି।
ଭାସ୍ଵନ୍ତମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉଵାଚେଯଂ ମାଂ ସର୍ପଜନନୀ ହଠାତ୍ ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସ ଗରୁଡୋ ମାମ୍ ଆରୋହନ୍ତୁ ପନ୍ନଗାଃ
ସର୍ପମାତା ମୋତେ କହିଲେ, 'ଆମକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଯାଅ।' ଗରୁଡ଼ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କହି, ସର୍ପମାନୋକୁ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଚଢ଼ିବାକୁ ଦେଲେ।
ତଦାରୂଢଂ ସର୍ପସୈନ୍ଯଂ ଗରୁଡଂ ଵିହଗାଧିପମ୍ ଶନୈଃ ଶନୈର୍ ଉପଗମଦ୍ ଯତ୍ର ଦେଵୋ ଦିଵାକରଃ ତେ ଦହ୍ଯମାନାସ୍ ତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ଭାନୁତାପେନ ଵିଵ୍ଯଥୁଃ
ତାପରେ ସର୍ପମାନୋର ସେନା ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଧୀରେ ଧୀରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତୀବ୍ର ତାପରେ ସେମାନେ ଜଳିଯାଇ କମ୍ପିଗଲେ।
ନିଵର୍ତସ୍ଵ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ପତଂଗାଯ ନମୋ ନମଃ ଅଲଂ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ସଦନଂ ଦଗ୍ଧାଃ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ତେଜସା ଯାମସ୍ ତ୍ଵଯା ଵା ଗରୁଡ ଵିହାଯ ତ୍ଵାମ୍ ଅଥାପି ଵା
ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଫେରିଯାଅ; ପତଙ୍ଗପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗୃହ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; ଆମେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତେଜରେ ଜଳିଯାଉଛୁ। ଆମେ ତୁମ ସହିତ ବା ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ଏଵଂ ନାଗୈର୍ ଉଚ୍ଯମାନ ଆଦିତ୍ଯଂ ଦର୍ଶଯାମି ଵଃ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଗଗନଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଜଗାମାଦିତ୍ଯସଂମୁଖଃ
ନାଗମାନେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଗରୁଡ଼ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମୋକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖେଇଦେବି।' ଏହିପରି କହି, ସେ ଦ୍ରୁତ ଗଗନ ମାଧ୍ୟମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ।
ଦଗ୍ଧଭୋଗା ନିପେତୁସ୍ ତେ ଦ୍ଵୀପଂ ତଂ ଵୀରଣଂ ପ୍ରତି ବହଵଃ ଶତସାହସ୍ରାଃ ପୀଡିତା ଦଗ୍ଧଵିଗ୍ରହାଃ
ସେମାନେ ଜଳିଥିବା ଦେହ ସହିତ, ଶତ ଶତ ହଜାର ସର୍ପ, ସେ ଗାଜର ଦ୍ୱୀପ ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ଓ ଜଳିଗଲେ।
ପୁତ୍ରାଣାମ୍ ଆର୍ତସଂନାଦଂ ପତିତାନାଂ ମହୀତଲେ ଆଶ୍ଵାସିତୁଂ ସମାଯାତା ତାନ୍ ସା କଦ୍ରୂଃ ସୁଵିହ୍ଵଲା
ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିବା ପୁଅମାନୋର ବେଦନାଭରା ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ଅତି ଦୁଃଖିତ କଦ୍ରୁ ସେମାନୋକୁ ଶାନ୍ତି ଦେବାକୁ ଆସିଲେ।
ଉଵାଚ ଵିନତାଂ କଦ୍ରୂସ୍ ତଵ ପୁତ୍ରୋ ଽତିଦୁଷ୍କୃତମ୍ କୃତଵାନ୍ ଅତିଦୁର୍ମେଧା ଯେଷାଂ ଶାନ୍ତିର୍ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
କଦ୍ରୁ ବିନତାଙ୍କୁ କହିଲେ: ତୁମ ପୁଅ ଅତି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, ଅତି ଦୁଷ୍ଟ ମନୋଭାବରେ କାମ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ପାଇଁ ସେମାନେ ଶାନ୍ତି ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ନାନ୍ଯଥା କର୍ତୁମ୍ ଆଯାତି ସ୍ଵାମିଵାକ୍ଯଂ ଫଣୀଶ୍ଵରଃ ସ କାଶ୍ଯପୋ ବୃହତ୍ତେଜା ଯଦ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ସ୍ଯାଦ୍ ଅନାମଯମ୍
ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ; ସର୍ପମାନଙ୍କ ନାୟକ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଦେଶ ମାନିବା ଦରକାର। ଯଦି ମହାତ୍ମା, ତେଜସ୍ୱୀ କାଶ୍ୟପ ଏଠାରେ ଥାନ୍ତେ, ତେବେ କୌଣସି କ୍ଷତି ହେବ ନାଥାନ୍ତା।
ଭଵେଚ୍ ଚୈଵଂ କଥଂ ଶାନ୍ତିଃ ପୁତ୍ରାଣାଂ ମମ ଭାମିନି କଦ୍ର୍ଵାସ୍ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିନତା ହ୍ଯ୍ ଅତିଭୀତଵତ୍
ତେବେ, ମୋ ପୁଅମାନୋ ପାଇଁ କିପରି ଶାନ୍ତି ହେବ, ଓ ସୁନ୍ଦରୀ? କଦ୍ରୁଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ବିନତା ବହୁତ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ପୁତ୍ରମ୍ ଆହ ମହାତ୍ମାନଂ ଗରୁଡଂ ଵିହଗାଧିପମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ପୁଅ, ମହାତ୍ମା ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନେଦଂ ଯୁକ୍ତତରଂ ପୁତ୍ର ଭୂଷଣଂ ଵିନଯେନ ହି ଵର୍ତିତୁଂ ଯୁକ୍ତମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଂ ଵୈପରୀତ୍ଯଂ ନ ଯୁଜ୍ଯତେ
ପୁଅ, ଏହା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ନମ୍ରତା ସହିତ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଠିକ୍, ଶୋଭା ଦେଖାଇବା ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ତାହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ; ଏପରି ବିପରୀତ କାମ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ନାମିତ୍ରେଷ୍ଵ୍ ଅପି କର୍ତଵ୍ଯଂ ସଦ୍ଭିର୍ ଜିହ୍ମଂ କଦାଚନ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯେ ଚାନ୍ତ୍ଯଜେ ଵାପି ସମଂ ଚନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରକାଶତେ
ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଧୋଖା ନ କରିବା ଉଚିତ। ଶିକ୍ଷିତ ବା ଅଶୁଦ୍ଧ ଯେ କିଏ ହେଉ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବରେ ଆଲୋକ ଦେଇଥାଏ।
କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନିଷ୍ଟଂ କପଟୈସ୍ ତ ଏଵ ମମ ପୁତ୍ରକ ପ୍ରସହ୍ଯ କର୍ତୁଂ ଯେ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଅଶକ୍ତାଃ ପୁରୁଷାଧମାଃ
ଯେଉଁମାନେ ସିଧାସଳଖ କାମ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଚତୁର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅନିଷ୍ଟ କାମ କରନ୍ତି; ଏମିତି ନିମ୍ନମାନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଶକ୍ତି ନଥିବାରୁ ଜୋର ଦେଇ କାମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ଵିନତା ଚ ତତଃ ପ୍ରାହ କଦ୍ରୂଂ ତାଂ ସର୍ପମାତରମ୍
ତାପରେ ବିନତା ସର୍ପମାତା କଦ୍ରୁଙ୍କୁ କହିଲେ।
କିଂ କୃତ୍ଵା ଶାନ୍ତିର୍ ଅଭ୍ଯେତି ପୁତ୍ରାଣାଂ ତେ କରୋମି ତତ୍ ଜରଯା ତୁ ଗୃହୀତାସ୍ ତେ ଵଦ ଶାନ୍ତିଂ କରୋମି ତତ୍
ତୁମ ଝିଅମାନେ ଶାନ୍ତି ପାଇବେ କିପରି? ମୁଁ ସେହି କାମ କରିବି। ବୟସରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତୁମେ କହ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେଇଦେବି।
କଦ୍ରୂର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆହ ଵିନତାଂ ରସାତଲଗତଂ ପଯଃ ତେନାଭିଷେଚିତାନାଂ ମେ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଶାନ୍ତିର୍ ଏଷ୍ଯତି
କଦ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ବିନତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ରସାତଳର ପାଣି ଦେଇ ମୋ ଝିଅମାନେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ ଶାନ୍ତି ମିଳିବ।'
କଦ୍ର୍ଵାସ୍ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରସାତଲଗତଂ ପଯଃ କ୍ଷଣେନୈଵ ସମାନୀଯ ନାଗାଂସ୍ ତାନ୍ ଅଭ୍ଯଷେଚଯତ୍ ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଗରୁଡୋ ମଘଵାନଂ ଶତକ୍ରତୁମ୍
କଦ୍ରୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବିନତା ତୁରନ୍ତ ରସାତଳର ପାଣି ଆଣି ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ। ତାପରେ ଗରୁଡ଼ ମଘବାନ୍କୁ କହିଲେ।
ମେଘାଶ୍ ଚାପ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ଵର୍ଷନ୍ତୁ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯୋପକାରିଣଃ
ଏଠାରେ ମେଘମାନେ ବର୍ଷା କରନ୍ତୁ, ତିନି ଲୋକର ଭଲ ପାଇଁ।
ତଥା ଵଵର୍ଷ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ନାଗାନାମ୍ ଅଭଵଚ୍ ଛିଵମ୍ ରସାତଲଭଵଂ ଗାଙ୍ଗଂ ନାଗସଂଜୀଵନଂ ପଯଃ
ଏଭଳି ପର୍ଜନ୍ୟ ଜଳ ବର୍ଷା କଲେ, ସର୍ପମାନେ ଭଲ ହେଲେ; ରସାତଳର ଗଙ୍ଗାଜଳ ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ପୁନଃଜୀବନ ଦେଲା।