ନାଧିଵ୍ଯାଧୀ ନ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷଂ ନ ବନ୍ଧୁକଲହୋ ନୃଣାମ୍ ତସ୍ମିଞ୍ ଶାସତି ରାଜ୍ଯଂ ତୁ ନ ଚ କଶ୍ଚିଦ୍ ଵିଯୁଜ୍ଯତେ
ସେ ରାଜ୍ୟରେ ରୋଗ, ଦୁଃଖ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଝଗଡା କେବେ ହୁଏନାହିଁ; ସେ ରାଜା ଶାସନ କରୁଥିବା ବେଳେ କେହି କେହିଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଉନାହିଁ ।
ତତଃ ପୁତ୍ରାର୍ଥମ୍ ଅକରୋଦ୍ ଯଜ୍ଞଂ ରାଜା ମହାମତିଃ ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାନ୍ ଵରଂ ପ୍ରାଦାଦ୍ ଯଥେପ୍ସିତମ୍
ତାପରେ, ପୁଅ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା ଏକ ବଳି କରିଥିଲେ; ତାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛାମତ ବର ଦେଲେ ।
ଗୌତମୀତୀରସଂସ୍ଥାଯ ରାଜ୍ଞେ ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ ପୁତ୍ରଂ ଦେହୀତି ରାଜା ଵୈ ଭଵଂ ପ୍ରାହ ସ ଭାର୍ଯଯା
ଗୌତମୀ ନଦୀ କୂଳରେ ଦେବ ମହେଶ୍ୱର ରାଜାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ; ରାଜା ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଭବଙ୍କୁ ପୁଅ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ ।
ଭଵଃ ପ୍ରାହ ନୃପଂ ପ୍ରୀତ୍ଯା ପଶ୍ଯ ନେତ୍ରଂ ତୃତୀଯକମ୍ ତତଃ ପଶ୍ଯତି ରାଜେନ୍ଦ୍ରେ ଭଵସ୍ଯାକ୍ଷି ତୁ ମାନଦ
ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଭବ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୋ ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖ'; ତାପରେ, ରାଜା ଭବଙ୍କ ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖିଲେ ।
ଚକ୍ଷୁର୍ଦୀପ୍ତ୍ଯାଭଵତ୍ ପୁତ୍ରୋ ମହିମା ନାମ ଵିଶ୍ରୁତଃ ଯେନାକାରି ସ୍ତୁତିଃ ପୁଣ୍ଯା ମହିମ୍ନ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତା
ସେ ଚକ୍ଷୁର ତେଜରୁ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଯାହାର ନାମ ମହିମା ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା 'ମହିମ୍ନ' ନାମକ ପୁଣ୍ୟମୟ ସ୍ତୁତି ରଚିତ ହେଲା ।
କିମ୍ ଅଲଭ୍ଯଂ ଭଗଵତି ପ୍ରସନ୍ନେ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକେ ଯଂ ନିତ୍ଯମ୍ ଅନୁଵର୍ତନ୍ତେ ହରିବ୍ରହ୍ମାଦଯଃ ସୁରାଃ
ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ୍ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋନ୍ତି, ତେବେ କଣସି ଜିନିଷ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଅଛି କି? ଯାହାଙ୍କୁ ହରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦେବତାମାନେ ସଦା ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ।
ପ୍ରାପ୍ତପୁତ୍ରଶ୍ ଚ ନୃପତିସ୍ ତୀର୍ଥଶ୍ରୈଷ୍ଠ୍ଯମ୍ ଅଯାଚତ ମହାପାପମହାରୋଗମହାଵ୍ଯସନିନାଂ ନୃଣାମ୍
ପୁଅ ପାଇଁ ରାଜା ମିଳିଲାପରେ, ସେ ତୀର୍ଥର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଚାହିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାପାପ, ଭୟଙ୍କର ରୋଗ ଓ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକମାନେ ଉଦ୍ଧାର ପାଇପାରିବେ ।
ନାନାଵିପଦ୍ଗଣାର୍ତାନାଂ ସର୍ଵାଭିମତଲବ୍ଧଯେ ପ୍ରାଦାଜ୍ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯଂ ଭଵଶ୍ ଚାପି ଭାଵତୀର୍ଥଂ ତଦ୍ ଉଚ୍ଯତେ
ବିଭିନ୍ନ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ, ଭବ ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଦେଲେ; ଏହିଠାରୁ ଏହାକୁ 'ଭାବତୀର୍ଥ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ତତ୍ର ସ୍ନାନେନ ଦାନେନ ସର୍ଵାନ୍ କାମାନ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ଭଵପ୍ରସାଦାଦ୍ ଅଭଵତ୍ ସୁତଃ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଃ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଓ ଦାନ କଲେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ; ଭବଙ୍କ କୃପାରେ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଙ୍କୁ ପୁଅ ମିଳିଥିଲା ।
ମହିମା ଗୌତମୀତୀରେ ଭାଵତୀର୍ଥଂ ତଦ୍ ଉଚ୍ଯତେ ତତ୍ର ସପ୍ତତି ତୀର୍ଥାନି ପୁଣ୍ଯାନ୍ଯ୍ ଅଖିଲଦାନି ଚ
ମହିମା ଗୌତମୀ ନଦୀ କୂଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ସେଠିକୁ 'ଭାବତୀର୍ଥ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ସେଠାରେ ସତରିଟି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାଏ ।
ସହସ୍ରକୁଣ୍ଡମ୍ ଆଖ୍ଯାତଂ ତୀର୍ଥଂ ଵେଦଵିଦୋ ଵିଦୁଃ ଯସ୍ଯ ସ୍ମରଣମାତ୍ରେଣ ସୁଖୀ ସଂପଦ୍ଯତେ ନରଃ
ବେଦଜ୍ଞମାନେ ଏକ 'ସହସ୍ରକୁଣ୍ଡ' ନାମକ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତି; ଏହାକୁ କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷ ସୁଖୀ ହୋଇଯାଏ ।
ପୁରା ଦାଶରଥୀ ରାମଃ ସେତୁଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ମହାର୍ଣଵେ ଲଙ୍କାଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ରିପୂନ୍ ହତ୍ଵା ରାଵଣାଦୀନ୍ ରଣେ ଶରୈଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଦାଶରଥୀ ରାମ ମହାସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ବାନ୍ଧି, ଲଙ୍କାକୁ ଜଳାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁ ରାବଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବାଣରେ ମାରିଥିଲେ ।
ଵୈଦେହୀଂ ଚ ସମାସାଦ୍ଯ ରାମୋ ଵଚନମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍ ପଶ୍ଯତ୍ସୁ ଲୋକପାଲେଷୁ ତସ୍ଯାଚାର୍ଯେ ପୁରଃ ସ୍ଥିତେ
ରାମ ଜଣେଇଦେହୀଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଆସି, ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଓ ତାଙ୍କର ଗୁରୁ ଆଗରେ ଉଭା ଥିବା ସମୟରେ, କଥା କହିଲେ।
ଅଗ୍ନୌ ଶୁଦ୍ଧିଗତାଂ ସୀତାଂ ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣସଂନିଧୌ ଏହି ଵୈଦେହି ଶୁଦ୍ଧାସି ଅଙ୍କମ୍ ଆରୋଢୁମ୍ ଅର୍ହସି
ଅଗ୍ନିରେ ପରୀକ୍ଷା ଦେଇ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରାମ କହିଲେ, 'ଆସ, ଜଣେଇଦେହୀ, ତୁମେ ପବିତ୍ର; ମୋ ଚାକରେ ବସିବାର ଯୋଗ୍ୟ ଅଛ।'
ନେତ୍ଯ୍ ଉଵାଚ ତଦା ଶ୍ରୀମାନ୍ ଅଙ୍ଗଦୋ ହନୁମାଂସ୍ ତଥା ଅଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ତୁ ଵୈଦେହି ସାର୍ଧଂ ଯାମଃ ସୁହୃଜ୍ଜନୈଃ
ତେବେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଅଙ୍ଗଦ ଓ ହନୁମାନ କହିଲେ, 'ନାହିଁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଜଣେଇଦେହୀ ଓ ଆମ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଚଳିବା।'
ତତ୍ର ଶୁଦ୍ଧିମ୍ ଅଵାପ୍ଯାଥ ପୁନର୍ ଭ୍ରାତୃଷୁ ମାତୃଷୁ ଲୌକିକେଷ୍ଵ୍ ଅପି ପଶ୍ଯତ୍ସୁ ତତଃ ଶୁଦ୍ଧା ନୃପାତ୍ମଜା
ସେଠାରେ ପୁନି ପବିତ୍ରତା ଲାଭ କରି, ଭାଇମାନେ, ମାଆମାନେ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ବୋଲି ଘୋଷଣା କରାଗଲା।
ଅଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ସୁପୁଣ୍ଯେ ଽହ୍ନି ଅଙ୍କମ୍ ଆରୋଢୁମ୍ ଅର୍ହସି ଅସ୍ଯାଶ୍ ଚରିତ୍ରଵିଷଯେ ସଂଦେହଃ କସ୍ଯ ଜାଯତେ
ଆୟୋଧ୍ୟାରେ ଅତି ପୁଣ୍ୟ ଦିନରେ, ତୁମେ ଚାକରେ ବସିବାର ଯୋଗ୍ୟ; ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ବିଷୟରେ କାହାର ସନ୍ଦେହ ହେବ?
ଲୋକାପଵାଦସ୍ ତଦ୍ ଅପି ନିରସ୍ଯଃ ସ୍ଵଜନେଷୁ ହି ତଯୋର୍ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅନାଦୃତ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ସଵିଭୀଷଣଃ
ତଥାପି, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଅପବାଦ ଆସିଥାଏ, ସେଠାରେ ନିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାହା ଦୂର କରିବା ଉଚିତ; ତାଙ୍କ କଥାକୁ ଅଗ୍ରହଣ କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ବିଭୀଷଣ ଏକାଠି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ରାମଶ୍ ଚ ଜାମ୍ବଵାଂଶ୍ ଚୈଵ ତାମ୍ ଆହ୍ଵଯନ୍ ନୃପାତ୍ମଜାମ୍ ସ୍ଵସ୍ତୀତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତା ଦେଵତାଭୀ ରାଜ୍ଞୋ ଽଙ୍କଂ ଚାରୁରୋହ ସା
ରାମ ଓ ଜାମ୍ବବାନ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ଡାକିଲେ; ଦେବତାମାନେ 'ଶୁଭ ହେଉ' ବୋଲି କହିଲେ, ଏବଂ ସେ ରାଜାଙ୍କ ଚାକରେ ବସିଲେ।
ମୁଦିତାସ୍ ତେ ଯଯୁଃ ଶୀଘ୍ରଂ ପୁଷ୍ପକେଣ ଵିରାଜତା ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ନଗରୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତଥା ରାଜ୍ଯଂ ସ୍ଵକଂ ତୁ ଯତ୍
ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଶୀଘ୍ର ରୂପେ ଚମତ୍କାର ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏବଂ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ମୁଦିତାସ୍ ତେ ଽଭଵନ୍ ସର୍ଵେ ସଦା ରାମାନୁଵର୍ତିନଃ ତତଃ କତିପଯାହେଷୁ ଅନାର୍ଯେଭ୍ଯୋ ଵିରୂପିକାମ୍
ସମସ୍ତେ ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ, ସବୁବେଳେ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି; କିଛି ଦିନ ପରେ, ଅନାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଅପମାନଜନକ କଥା ଆସିଲା।
ଵାଚଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ତତ୍ଯାଜ ଗୁର୍ଵିଣୀଂ ତାମ୍ ଅଯୋନିଜାମ୍ ମିଥ୍ଯାପଵାଦମ୍ ଅପି ହି ନ ସହନ୍ତେ କୁଲୋନ୍ନତାଃ
ସେ ଭାରି ଓ ମିଥ୍ୟା ଅପବାଦ ଶୁଣି, ଯେଉଁ ଜନନୀର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନ ହୋଇଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ; ଉଚ୍ଚ କୁଳର ଲୋକମାନେ ମିଥ୍ୟା ଅପବାଦକୁ ମଧ୍ୟ ସହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଵାଲ୍ମୀକେର୍ ମୁନିମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ଆଶ୍ରମସ୍ଯ ସମୀପତଃ ତତ୍ଯାଜ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ସୀତାମ୍ ଅଦୁଷ୍ଟାଂ ରୁଦତୀଂ ରୁଦନ୍
ମହାମୁନି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଓ କାନ୍ଦୁଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ, ନିଜେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ନୋଲ୍ଲଙ୍ଘ୍ଯାଜ୍ଞା ଗୁରୂଣାମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅସୌ ତଦ୍ ଅକରୋଦ୍ ଭିଯା ତତଃ କତିପଯାହେଷୁ ଵ୍ଯତୀତେଷୁ ନୃପାତ୍ମଜଃ
ବଡ଼ମାନେ ଦିଆଁ ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବାଠାରୁ ଭୟରେ ସେ ଏହି କାମ କଲେ; ତାପରେ କିଛି ଦିନ ପରେ, ରାଜପୁତ୍ର...
ରାମଃ ସୌମିତ୍ରିଣା ସାର୍ଧଂ ହଯମେଧାଯ ଦୀକ୍ଷିତଃ ତତ୍ରୈଵାଜଗ୍ମତୁର୍ ଉଭୌ ରାମପୁତ୍ରୌ ଯଶସ୍ଵିନୌ
ରାମ, ସୌମିତ୍ରିଙ୍କ ସହିତ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଦୀକ୍ଷିତ ହେଲେ; ସେଠାରେ, ଦୁଇଜଣ ଯଶସ୍ବୀ ରାମପୁତ୍ର ଆସିଲେ।
ଲଵଃ କୁଶଶ୍ ଚ ଵିଖ୍ଯାତୌ ନାରଦାଵ୍ ଇଵ ଗାଯକୌ ରାମାଯଣଂ ସମଗ୍ରଂ ତଦ୍ ଗନ୍ଧର୍ଵାଵ୍ ଇଵ ସୁସ୍ଵରୌ
ଲବ ଓ କୁଶ, ନାରଦଙ୍କ ପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗାୟକ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେପରି ମଧୁର କଣ୍ଠରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାମାୟଣ ଗାଇଲେ।
ରାମସ୍ଯ ଚରିତଂ ସର୍ଵଂ ଗାଯମାନୌ ସମୀଯତୁଃ ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ରାଜସୁତୌ ହେତୁଭିର୍ ଲକ୍ଷିତୌ ତଦା
ରାଜପୁତ୍ରମାନେ, ରାମଙ୍କ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଗାଇ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପକୁ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଥିଲେ।
ରାମପୁତ୍ରାଵ୍ ଉଭୌ ଶୂରୌ ଵୈଦେହ୍ଯାସ୍ ତନଯାଵ୍ ଇତି ତାଵ୍ ଆନୀଯ ତତଃ ପୁତ୍ରାଵ୍ ଅଭିଷିଚ୍ଯ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ରାମଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ, ପ୍ରଶଂସିତ ଓ ଜଣେଇଦେହୀଙ୍କ ସନ୍ତାନ ବୋଲି ପରିଚିତ, ଆଣାଯାଇଲେ; ତାପରେ, ପୁଅମାନେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ।
ଅଙ୍କାରୂଢୌ ତତଃ କୃତ୍ଵା ସସ୍ଵଜେ ତୌ ପୁନଃ ପୁନଃ ସଂସାରଦୁଃଖଖିନ୍ନାନାମ୍ ଅଗତୀନାଂ ଶରୀରିଣାମ୍
ତାପରେ, ତାଙ୍କୁ ଚାକରେ ବସାଇ, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ଏହି ସଂସାର ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ଓ ମାର୍ଗହୀନ ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ...
ପୁତ୍ରାଲିଙ୍ଗନମ୍ ଏଵାତ୍ର ପରଂ ଵିଶ୍ରାନ୍ତିକାରଣମ୍ ମୁହୁର୍ ଆଲିଙ୍ଗ୍ଯ ତୌ ପୁତ୍ରୌ ମୁହୁଃ ସ୍ଵଜତି ଚୁମ୍ବତି
ଏଠାରେ, ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବା ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତିର କାରଣ; ସେ ପୁଅମାନେକୁ ପୁନିପୁନି ଆଲିଙ୍ଗନ, ମୋହ କରି ଚୁମ୍ବନ କରୁଥିଲେ।