ସ୍ଵପଦାମ୍ବୁଜସଂଭୂତାଂ ମନୋନଯନନନ୍ଦିନୀମ୍ ତତ୍ରାମ୍ବର୍ଯ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ଦଣ୍ଡକାଧିପତେ ରିପୁଃ
ସେଠାରେ, ଦଣ୍ଡକ ରାଜାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଅମ୍ବର୍ୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ନିଜ ପାଦପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇ, ମନ ଓ ଚକ୍ଷୁକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ।
ଦେଵାନାଂ ଦୁର୍ଜଯୋ ଯୋଦ୍ଧା ବଲେନ ମହତାଵୃତଃ ତେନାଭଵନ୍ ମହାରୌଦ୍ରଂ ଭୀଷଣଂ ଲୋମହର୍ଷଣମ୍
ସେ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଅଜୟ, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଭୟଙ୍କର, ଦେଖିଲେ ରୋମାଞ୍ଚ ହେବା ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରଵର୍ଷଣଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ହରିଣା ଦୈତ୍ଯସୂନୁନା ନିଜଘାନ ହରିଃ ଶ୍ରୀମାଂସ୍ ତଂ ରିପୁଂ ହ୍ଯ୍ ଉତ୍ତରେ ତଟେ
ହରି ଓ ଦେତ୍ୟପୁତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ଶ୍ରୀମାନ୍ ହରି ଉତ୍ତର ତଟରେ ତାହା ଶତ୍ରୁକୁ ହତ୍ୟା କଲେ।
ଗଙ୍ଗାଯାଂ ନାରସିଂହଂ ତୁ ତୀର୍ଥଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତମ୍ ସ୍ନାନଦାନାଦିକଂ ତତ୍ର ସର୍ଵପାପଗ୍ରହାର୍ଦନମ୍
ଗଙ୍ଗାରେ ତିନି ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନରସିଂହ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଓ ଦୁଃଖ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ସର୍ଵରକ୍ଷାକରଂ ନିତ୍ଯଂ ଜରାମରଣଵାରଣମ୍ ଯଥା ସୁରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ନ କୋପି ହରିଣା ସମଃ
ଏହା ସଦା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ, ବୃଦ୍ଧା ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦୂର କରେ; ଯେପରି ଦେବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ହରି ସମାନ ନୁହେଁ।
ତୀର୍ଥାନାମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଶେଷାଣାଂ ତଥା ତତ୍ ତୀର୍ଥମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ ତତ୍ର ତୀର୍ଥେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା କୁର୍ଯାନ୍ ନୃହରିପୂଜନମ୍
ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ତୀର୍ଥ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ନରହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵର୍ଗେ ମର୍ତ୍ଯେ ତଲେ ଵାପି ତସ୍ଯ କିଂଚିନ୍ ନ ଦୁର୍ଲଭମ୍ ଇତ୍ଯାଦ୍ଯ୍ ଅଷ୍ଟୌ ମୁନେ ତତ୍ର ମହାତୀର୍ଥାନି ନାରଦ
ସ୍ୱର୍ଗ, ଭୂମି କିମ୍ବା ତଳ ଯେଉଁଠି ହେଉ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ମୁନି, ସେଠାରେ ଅଠ ଟି ବଡ଼ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ନାରଦ।
ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ତୀର୍ଥକୋଟିଫଲମ୍ ଆହୁର୍ ମନୀଷିଣଃ ଅଶ୍ରଦ୍ଧଯାପି ଯନ୍ନାମ୍ନି ସ୍ମୃତେ ସର୍ଵାଘସଂକ୍ଷଯଃ
ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀମାନେ କହନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥର କୋଟି ଫଳ ସମାନ; ଅଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନାମ ସ୍ମରଣ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଭଵେତ୍ ସାକ୍ଷାନ୍ ନୃସିଂହୋ ଽସୌ ସର୍ଵଦା ଯତ୍ର ସଂସ୍ଥିତଃ ତତ୍ ତୀର୍ଥସେଵାସଂଜାତଂ ଫଲଂ କୈର୍ ଇହ ଵର୍ଣ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ନରସିଂହ ସ୍ୱୟଂ ସଦା ବସିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ତୀର୍ଥ ସେବାର ଫଳ କିଏ ବର୍ଣ୍ନନା କରିପାରିବ?
ଯଥା ନ ଦେଵୋ ନୃହରେର୍ ଅଧିକଃ କ୍ଵାପି ଵର୍ତତେ ତଥା ନୃସିଂହତୀର୍ଥେନ ସମଂ ତୀର୍ଥଂ ନ କୁତ୍ରଚିତ୍
ଯେପରି କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କେହି ଦେବ ନରହରିଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ସେପରି କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ନରସିଂହ ତୀର୍ଥ ସମାନ ତୀର୍ଥ ନାହିଁ।
ପୈଶାଚଂ ତୀର୍ଥମ୍ ଆଖ୍ଯାତଂ ଗଙ୍ଗାଯା ଉତ୍ତରେ ତଟେ ପିଶାଚତ୍ଵାତ୍ ପୁରା ଵିପ୍ରୋ ମୁକ୍ତିମ୍ ଆପ ମହାମତେ
ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତର ତଟରେ ପିଶାଚ ତୀର୍ଥ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ପିଶାଚ ସ୍ୱଭାବ ଥିବାରୁ, ଏଠାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂର୍ବେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରିଥିଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ।
ସୁଯଵସ୍ଯାତ୍ମଜୋ ଲୋକେ ଜୀଗର୍ତିର୍ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ କୁଟୁମ୍ବଭାରଦୁଃଖାର୍ତୋ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷେଣ ତୁ ପୀଡିତଃ
ସୁୟବସ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜୀଗର୍ତି ନାମରେ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; ପରିବାର ଭାରର ଦୁଃଖରେ ଭାଗି, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ପୀଡିତ ହେଇଥିଲେ।
ମଧ୍ଯମଂ ତୁ ଶୁନଃଶେପଂ ପୁତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଵରମ୍ ଵିକ୍ରୀତଵାନ୍ କ୍ଷତ୍ରିଯାଯ ଵଧାଯ ବହୁଲୈର୍ ଧନୈଃ
ସେ ମଧ୍ୟମ ପୁତ୍ର ଶୁନଃଶେପ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହାକୁ ଅନେକ ଧନ ଦେଇ ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ବିକ୍ରି କଲେ, ବଧ ପାଇଁ।
କିଂ ନାମାପଦ୍ଗତଃ ପାପଂ ନାଚରତ୍ଯ୍ ଅପି ପଣ୍ଡିତଃ ଶମିତୃତ୍ଵେ ଧନଂ ଚାପି ଜଗୃହେ ବହୁଲଂ ମୁନିଃ
ଯେଉଁଠି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛି, ଶିକ୍ଷିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କେଉଁ ପାପ କରି ନାହିଁ? ମୁନି ଶାନ୍ତିକାରୀ ଭୂମିକା ପାଇଁ ବହୁ ଧନ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଵିଦାରଣାର୍ଥଂ ଚ ଧନଂ ଜଗୃହେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମଃ ତତୋ ଽପ୍ରତିସମାଧେଯମହାରୋଗନିପୀଡିତଃ
ଧନ ବିଭଜନ ପାଇଁ ନିମ୍ନ ଜାତିର ବ୍ରାହ୍ମଣ ନେଇଥିଲା । ଏହାର ଫଳରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଅସୁସ୍ଥତା ଓ ଅସାଧ୍ୟ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହେଲା ।
ସ ମୃତଃ କାଲପର୍ଯାଯେ ନରକେଷ୍ଵ୍ ଅଥ ପାତିତଃ ଭୋଗାଦ୍ ଋତେ ନ କ୍ଷଯୋ ଽସ୍ତି ପ୍ରାକ୍ତନାନାମ୍ ଇହାଂହସାମ୍
ସମୟ ଆସିଲାପରେ ସେ ମରିଗଲା ଏବଂ ନରକକୁ ପଡିଗଲା । ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା ପାପର ଫଳ ଭୋଗ କରିବା ବାହାରେ, ତାହାର ଶେଷ କିଛି ନାହିଁ ।
କିଂକରୈର୍ ଯମଵାକ୍ଯେନ ବହୁଯୋନ୍ଯନ୍ତରଂ ଗତଃ ତତଃ ପିଶାଚୋ ହ୍ଯ୍ ଅଭଵଦ୍ ଦାରୁଣୋ ଦାରୁଣାକୃତିଃ
ଯମ ଓ ତାଙ୍କର ଦୂତମାନେ ଦେଇଥିବା ଆଜ୍ଞାରେ, ସେ ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଜନ୍ମରେ ଗଲା । ପରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ଦେହ ଧରିଥିବା ଦାରୁଣ ପିଶାଚ ହେଲା ।
ଶୁଷ୍କକାଷ୍ଠେଷ୍ଵ୍ ଅଥାରଣ୍ଯେ ନିର୍ଜଲେ ନିର୍ଜନେ ତଥା ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ଗ୍ରୀଷ୍ମଦଵଵ୍ଯାପ୍ତେ କ୍ଷିପ୍ଯତେ ଯମକିଂକରୈଃ
ପରେ, ଶୁଷ୍କ କାଠ, ଅରଣ୍ୟ, ଜଳହୀନ ଏବଂ ଜନଶୂନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଦିନର ତୀବ୍ର ତାପରେ, ଯମର ଦୂତମାନେ ସେକୁ ଛାଡିଦେଇଥିଲେ ।
କନ୍ଯାପୁତ୍ରମହୀଵାଜିଗଵାଂ ଵିକ୍ରଯକାରିଣଃ ନରକାନ୍ ନ ନିଵର୍ତନ୍ତେ ଯାଵଦ୍ ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ଯେମାନେ କନ୍ୟା, ପୁଅ, ଜମି, ଘୋଡା କିମ୍ବା ଗାଁ ବେଚନ୍ତି, ସେମାନେ ଏ ଜଗତର ବିନାଶ ହେଉଅଯ୍ଯନ୍ତ ନରକରୁ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ ।
ସ୍ଵକୃତାଘଵିପାକେନ ଦାରୁଣୈର୍ ଯମକିଂକରୈଃ ସଂଘାତେ ପଚ୍ଯମାନୋ ଽସୌ ରୁରୋଦୋଚ୍ଚୈଃ କୃତଂ ସ୍ମରନ୍
ନିଜର କରାଯାଇଥିବା ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମର ଫଳରେ, ଯମର ଭୟଙ୍କର ଦୂତମାନେ ଦେଇଥିବା ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ, ସେ ଦୁଃଖର ଗୁଡିକୁ ଭୋଗ କରୁଥିବାବେଳେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦୁଥିଲା ଏବଂ ନିଜ କର୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲା ।
ପଥି ଗଚ୍ଛନ୍ କଦାଚିତ୍ ସ ଜୀଗର୍ତେର୍ ମଧ୍ଯମଃ ସୁତଃ ଶୁଶ୍ରାଵ ରୁଦତୋ ଵାଣୀଂ ପିଶାଚସ୍ଯ ମୁହୁର୍ ମୁହୁଃ
ଏକ ଦିନ, ଜୀଗର୍ତିର ମଧ୍ୟମ ପୁଅ ରାସ୍ତାରେ ଚାଲୁଥିବାବେଳେ, ପିଶାଚର କାନ୍ଦିବା ଶବ୍ଦକୁ ପୁନିପୁନି ଶୁଣିଲା ।
ପୁତ୍ରକ୍ରେତୁର୍ ବ୍ରହ୍ମହନ୍ତୁର୍ ଜୀଗର୍ତେସ୍ ତୁ ପିତୁସ୍ ତଦା ପାପିନଃ ପୁତ୍ରଵିକ୍ରେତୁର୍ ବ୍ରହ୍ମହନ୍ତୁଃ ପିତୁଶ୍ ଚ ତାମ୍
ସେ ସମୟରେ, ପୁଅ ବେଚିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଏବଂ ଜୀଗର୍ତି ପିତାଙ୍କର ପାପ—ଏହି ତିନି ପାପ ସମୟରେ ଏକାଠି ହେଲା ।
ଶୁନଃଶେପସ୍ ତଦୋଵାଚ କୋ ଭଵାନ୍ ଅତିଦୁଃଖିତଃ ଜୀଗର୍ତିର୍ ଅବ୍ରଵୀଦ୍ ଦୁଃଖାଚ୍ ଛୁନଃଶେପପିତା ହ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ତାପରେ ଶୁନଃଶେପ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, 'ତୁମେ କିଏ, ଏତେ ଦୁଃଖରେ ଅଛ?' ଜୀଗର୍ତି ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଶୁନଃଶେପର ପିତା ।'
ପାପୀଯସୀଂ କ୍ରିଯାଂ କୃତ୍ଵା ଯୋନିଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଽସ୍ମି ଦାରୁଣାମ୍ ନରକେଷ୍ଵ୍ ଅଥ ପକ୍ଵଶ୍ ଚ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଽନ୍ତରାଲକମ୍ ଯେ ଯେ ଦୁଷ୍କୃତକର୍ମାଣସ୍ ତେଷାଂ ତେଷାମ୍ ଇଯଂ ଗତିଃ
ଅତି ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରି, ମୁଁ ଦାରୁଣ ଜନ୍ମ ପାଇଛି । ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରି, ପୁନି ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତରାଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି । ଯେମାନେ ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଏହି ଭାଗ୍ୟ ।
ଜୀଗର୍ତିପୁତ୍ରସ୍ ତମ୍ ଉଵାଚ ଦୁଃଖାତ୍ ସୋ ଽହଂ ସୁତସ୍ ତେ ମମ ଦୋଷେଣ ତାତ ଵିକ୍ରୀତ୍ଵା ମାଂ ନରକାନ୍ ଏଵମ୍ ଆପ୍ତସ୍ ତତଃ କରିଷ୍ଯେ ସ୍ଵର୍ଗତଂ ତ୍ଵାମ୍ ଇଦାନୀମ୍
ଜୀଗର୍ତିର ପୁଅ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, 'ତାତା, ମୋ ଦୋଷରେ, ତୁମେ ମୋତେ ବେଚି ଏଭଳି ନରକକୁ ପହଞ୍ଚିଛ । ଏହିପରି, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚାଇବି ।'
ଏଵଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ସ ଗାଧିପୁତ୍ର ପୁତ୍ରତ୍ଵମ୍ ଆପ୍ତୋ ଽଥ ମୁନିପ୍ରଵୀରଃ ଗଙ୍ଗାମ୍ ଅଭିଧ୍ଯାଯ ପିତୁଶ୍ ଚ ଲୋକାନ୍ ଅନୁତ୍ତମାନ୍ ଈହମାନୋ ଜଗାମ
ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଗାଧିର ପୁଅ, ଯିଏ ପୁଅ ଭାବରେ ଆସିଥିଲେ ଏବଂ ମହାମୁନି ଥିଲେ, ନିଜ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲୋକ ପାଇବା ଇଚ୍ଛାରେ, ଗଙ୍ଗାକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଯାତ୍ରା କଲେ ।
ଅଶେଷଦୁଃଖାନଲଧୂପିତାନାଂ ନିମଜ୍ଜତାଂ ମୋହମହାସମୁଦ୍ରେ ଶରୀରିଣାଂ ନାନ୍ଯଦ୍ ଅହୋ ତ୍ରିଲୋକ୍ଯାମ୍ ଆଲମ୍ବନଂ ଵିଷ୍ଣୁପଦୀଂ ଵିହାଯ
ଅନନ୍ତ ଦୁଃଖର ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଥିବା ଏବଂ ମହା ମୋହର ସମୁଦ୍ରରେ ବୁଡିଯାଉଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ତିନି ଜଗତରେ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦ ବାହାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ ।
ଏଵଂ ଵିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ମୁନିର୍ ମହାତ୍ମା ସମୁଦ୍ଦିଧୀର୍ଷୁଃ ପିତରଂ ସ ଦୁର୍ଗତେଃ ଶୁଚିସ୍ ତତୋ ଗୌତମୀମ୍ ଆଶୁ ଗତ୍ଵା ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ସଂସ୍ମରଞ୍ ଛଂଭୁଵିଷ୍ଣୂ
ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ମହାତ୍ମା ମୁନି, ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଦୁର୍ଗତିରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ଶୀଘ୍ର ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶମ୍ଭୁ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ।
ଦଦୌ ଜଲଂ ପ୍ରେତରୂପାଯ ପିତ୍ରେ ପିଶାଚରୂପାଯ ସୁଦୁଃଖିତାଯ ତଦ୍ଦାନମାତ୍ରେଣ ତଦୈଵ ପୂତୋ ଜୀଗର୍ତିର୍ ଆଵାପ ଵପୁଃ ସୁପୁଣ୍ଯମ୍
ସେ ନିଜ ପିତା, ଯିଏ ପ୍ରେତ ଓ ପିଶାଚ ରୂପରେ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଜଳ ଦାନ କଲେ । ଏହି ଦାନ କରିବା ସହ ଜୀଗର୍ତି ତୁରନ୍ତ ପବିତ୍ର ହେଲେ ଏବଂ ଶୁଭ ଦେହ ପାଇଲେ ।
ଵିମାନଯୁକ୍ତଃ ସୁରସଂଘଜୁଷ୍ଟଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପଦଂ ପ୍ରାପ ସୁତପ୍ରଭାଵାତ୍ ଗଙ୍ଗାପ୍ରଭାଵାଚ୍ ଚ ହରେଶ୍ ଚ ଶଂଭୋର୍ ଵିଧାତୁର୍ ଅର୍କାଯୁତତୁଲ୍ଯତେଜାଃ
ଦେବମାନେ ଦେଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ବସି, ଦେବମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହି, ସେ ପୁଅର ଶକ୍ତି, ଗଙ୍ଗାର ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ହରି, ଶମ୍ଭୁ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କୃପାରେ, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦକୁ ପାଇଲେ । ସେ ଦଶ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକିଲେ ।