ସର୍ଵତ୍ର ଗୌତମୀତୀରେ ପିତୄଣାଂ ଦାନମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ ଵିଶେଷତଃ କୋଟିତୀର୍ଥେ ତଦ୍ ଅନନ୍ତଫଲପ୍ରଦମ୍ ଅତ୍ରୈକନ୍ଯୂନପଞ୍ଚାଶତ୍ ତୀର୍ଥାନି ମୁନଯୋ ଵିଦୁଃ
ଗୌତମୀ ତୀରରେ ସମସ୍ତଠି ପିତୃଦେବଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ ଦିଆଯାଏ; ବିଶେଷ କରି କୋଟିତୀରରେ, ଏହା ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ । ଏଠି, ଏକ କମି ୫୦ ତୀର ଅଛି ବୋଲି ମୁନିମାନେ ଜାଣନ୍ତି ।
ନାରସିଂହମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ଗଙ୍ଗାଯା ଉତ୍ତରେ ତଟେ ତସ୍ଯାନୁଭାଵଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସର୍ଵରକ୍ଷାଵିଧାଯକମ୍
ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତର ତୀରରେ 'ନରସିଂହ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର; ଏହାର ପ୍ରଭାବ, ଯାହା ସମସ୍ତ ରକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ, ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ ପୂର୍ଵମ୍ ଅଭଵଦ୍ ବଲିନାଂ ଵରଃ ତପସା ଵିକ୍ରମେଣାପି ଦେଵାନାମ୍ ଅପରାଜିତଃ
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ପୂର୍ବେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ; ତାପସ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜିତିପାରିଲେ ନାହିଁ ।
ହରିଭକ୍ତାତ୍ମଜଦ୍ଵେଷକଲୁଷୀକୃତମାନସଃ ଆଵିର୍ଭୂଯ ସଭାସ୍ତମ୍ଭାଦ୍ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମତ୍ଵଂ ପ୍ରଦର୍ଶଯନ୍
ହରିଭକ୍ତ ପୁଅଙ୍କୁ ଘୃଣା କରି ତାଙ୍କର ମନ ଅଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା; ସଭାର ଥମ୍ଭାରୁ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇ, ସେ ନିଜର ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ୱରୂପ ଦେଖାଇଲେ ।
ତଂ ହତ୍ଵା ନରସିଂହସ୍ ତତ୍ସୈନ୍ଯମ୍ ଅଦ୍ରାଵଯତ୍ ତଦା ସର୍ଵାନ୍ ହତ୍ଵା ମହାଦୈତ୍ଯାନ୍ କ୍ରମେଣାଜୌ ମହାମୃଗଃ
ତାଙ୍କୁ ମାରି, ନରସିଂହ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଦୂର କଲେ; ପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକେକରି ସମସ୍ତ ବଡ଼ ଦେତ୍ୟମାନେ ମାରି, ମହାମୃଗ ହେଲେ —
ରସାତଲସ୍ଥାଞ୍ ଶତ୍ରୂଂଶ୍ ଚ ଜିତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଲୋକମ୍ ଈଯିଵାନ୍ ତତ୍ର ଜିତ୍ଵା ଭୁଵଂ ଗତ୍ଵା ଦୈତ୍ଯାନ୍ ହତ୍ଵା ନଗସ୍ଥିତାନ୍
ପାତାଳରେ ଥିବା ଶତ୍ରୁମାନେ ଜିତି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ସେଠି ଜିତି, ପୃଥିବୀକୁ ଆସି, ପାହାଡ଼ରେ ଥିବା ଦେତ୍ୟମାନେ ମାରିଦେଲେ ।
ସମୁଦ୍ରସ୍ଥାନ୍ ନଦୀସଂସ୍ଥାନ୍ ଗ୍ରାମସ୍ଥାନ୍ ଵନଵାସିନଃ ନାନାରୂପଧରାନ୍ ଦୈତ୍ଯାନ୍ ନିଜଘାନ ମୃଗାକୃତିଃ
ପ୍ରଭୁ ମୃଗ ଆକୃତି ଧରି, ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ଗ୍ରାମ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସୁଥିବା, ନାନା ରୂପ ନେଇଥିବା ଦେତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ନିଜେ ହତ୍ୟା କଲେ।
ଆକାଶଗାନ୍ ଵାଯୁସଂସ୍ଥାଞ୍ ଜ୍ଯୋତିର୍ଲୋକମ୍ ଉପାଗତାନ୍ ଵଜ୍ରପାତାଧିକନଖଃ ସମୁଦ୍ଧୂତମହାସଟଃ
ତାଙ୍କର ନଖ ହେଲା ବଜ୍ର ଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରୂଦ୍ର ମୁଣ୍ଡ ଫୁଲି ଉଠିଥିଲା; ସେ ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା, ପବନରେ ବସୁଥିବା ଓ ଆଲୋକ ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ଦେତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ନିଜ ନଖ ଦ୍ୱାରା ଦଳି ଦେଲେ।
ଦୈତ୍ଯଗର୍ଭସ୍ରାଵିଗର୍ଜୀ ନିର୍ଜିତାଶେଷରାକ୍ଷସଃ ମହାନାଦୈର୍ ଵୀକ୍ଷିତୈଶ୍ ଚ ପ୍ରଲଯାନଲସଂନିଭୈଃ
ଦେତ୍ୟ ଗର୍ଭର ଦହାଡ଼ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ରାଉଡ଼ି କରି, ସେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ଜିତିଲେ; ତାଙ୍କର ଦେଖା ଏକ ପ୍ରଳୟ ଅଗ୍ନିର ଦହାଡ଼ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଥିଲା।
ଚପେଟୈର୍ ଅଙ୍ଗଵିକ୍ଷେପୈର୍ ଅସୁରାନ୍ ପର୍ଯଚୂର୍ଣଯତ୍ ଏଵଂ ହତ୍ଵା ବହୁଵିଧାନ୍ ଗୌତମୀମ୍ ଅଗମଦ୍ ଧରିଃ
ତାଙ୍କର ହାତର ଚାପେଟ ଓ ଦେହର ଭୟଙ୍କର ଚଳାଚଳରେ, ସେ ଅସୁରମାନେଙ୍କୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ; ଏଭଳି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦେତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ହରି ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଗଲେ।
ସ୍ଵପଦାମ୍ବୁଜସଂଭୂତାଂ ମନୋନଯନନନ୍ଦିନୀମ୍ ତତ୍ରାମ୍ବର୍ଯ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ଦଣ୍ଡକାଧିପତେ ରିପୁଃ
ସେଠାରେ, ଦଣ୍ଡକ ରାଜାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଅମ୍ବର୍ୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ନିଜ ପାଦପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇ, ମନ ଓ ଚକ୍ଷୁକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ।
ଦେଵାନାଂ ଦୁର୍ଜଯୋ ଯୋଦ୍ଧା ବଲେନ ମହତାଵୃତଃ ତେନାଭଵନ୍ ମହାରୌଦ୍ରଂ ଭୀଷଣଂ ଲୋମହର୍ଷଣମ୍
ସେ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଅଜୟ, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଭୟଙ୍କର, ଦେଖିଲେ ରୋମାଞ୍ଚ ହେବା ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରଵର୍ଷଣଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ହରିଣା ଦୈତ୍ଯସୂନୁନା ନିଜଘାନ ହରିଃ ଶ୍ରୀମାଂସ୍ ତଂ ରିପୁଂ ହ୍ଯ୍ ଉତ୍ତରେ ତଟେ
ହରି ଓ ଦେତ୍ୟପୁତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ଶ୍ରୀମାନ୍ ହରି ଉତ୍ତର ତଟରେ ତାହା ଶତ୍ରୁକୁ ହତ୍ୟା କଲେ।
ଗଙ୍ଗାଯାଂ ନାରସିଂହଂ ତୁ ତୀର୍ଥଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତମ୍ ସ୍ନାନଦାନାଦିକଂ ତତ୍ର ସର୍ଵପାପଗ୍ରହାର୍ଦନମ୍
ଗଙ୍ଗାରେ ତିନି ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନରସିଂହ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଓ ଦୁଃଖ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ସର୍ଵରକ୍ଷାକରଂ ନିତ୍ଯଂ ଜରାମରଣଵାରଣମ୍ ଯଥା ସୁରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ନ କୋପି ହରିଣା ସମଃ
ଏହା ସଦା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ, ବୃଦ୍ଧା ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦୂର କରେ; ଯେପରି ଦେବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ହରି ସମାନ ନୁହେଁ।
ତୀର୍ଥାନାମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଶେଷାଣାଂ ତଥା ତତ୍ ତୀର୍ଥମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ ତତ୍ର ତୀର୍ଥେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା କୁର୍ଯାନ୍ ନୃହରିପୂଜନମ୍
ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ତୀର୍ଥ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ନରହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵର୍ଗେ ମର୍ତ୍ଯେ ତଲେ ଵାପି ତସ୍ଯ କିଂଚିନ୍ ନ ଦୁର୍ଲଭମ୍ ଇତ୍ଯାଦ୍ଯ୍ ଅଷ୍ଟୌ ମୁନେ ତତ୍ର ମହାତୀର୍ଥାନି ନାରଦ
ସ୍ୱର୍ଗ, ଭୂମି କିମ୍ବା ତଳ ଯେଉଁଠି ହେଉ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ମୁନି, ସେଠାରେ ଅଠ ଟି ବଡ଼ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ନାରଦ।
ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ତୀର୍ଥକୋଟିଫଲମ୍ ଆହୁର୍ ମନୀଷିଣଃ ଅଶ୍ରଦ୍ଧଯାପି ଯନ୍ନାମ୍ନି ସ୍ମୃତେ ସର୍ଵାଘସଂକ୍ଷଯଃ
ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀମାନେ କହନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥର କୋଟି ଫଳ ସମାନ; ଅଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନାମ ସ୍ମରଣ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଭଵେତ୍ ସାକ୍ଷାନ୍ ନୃସିଂହୋ ଽସୌ ସର୍ଵଦା ଯତ୍ର ସଂସ୍ଥିତଃ ତତ୍ ତୀର୍ଥସେଵାସଂଜାତଂ ଫଲଂ କୈର୍ ଇହ ଵର୍ଣ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ନରସିଂହ ସ୍ୱୟଂ ସଦା ବସିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ତୀର୍ଥ ସେବାର ଫଳ କିଏ ବର୍ଣ୍ନନା କରିପାରିବ?
ଯଥା ନ ଦେଵୋ ନୃହରେର୍ ଅଧିକଃ କ୍ଵାପି ଵର୍ତତେ ତଥା ନୃସିଂହତୀର୍ଥେନ ସମଂ ତୀର୍ଥଂ ନ କୁତ୍ରଚିତ୍
ଯେପରି କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କେହି ଦେବ ନରହରିଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ସେପରି କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ନରସିଂହ ତୀର୍ଥ ସମାନ ତୀର୍ଥ ନାହିଁ।
ପୈଶାଚଂ ତୀର୍ଥମ୍ ଆଖ୍ଯାତଂ ଗଙ୍ଗାଯା ଉତ୍ତରେ ତଟେ ପିଶାଚତ୍ଵାତ୍ ପୁରା ଵିପ୍ରୋ ମୁକ୍ତିମ୍ ଆପ ମହାମତେ
ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତର ତଟରେ ପିଶାଚ ତୀର୍ଥ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ପିଶାଚ ସ୍ୱଭାବ ଥିବାରୁ, ଏଠାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂର୍ବେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରିଥିଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ।
ସୁଯଵସ୍ଯାତ୍ମଜୋ ଲୋକେ ଜୀଗର୍ତିର୍ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ କୁଟୁମ୍ବଭାରଦୁଃଖାର୍ତୋ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷେଣ ତୁ ପୀଡିତଃ
ସୁୟବସ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜୀଗର୍ତି ନାମରେ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; ପରିବାର ଭାରର ଦୁଃଖରେ ଭାଗି, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ପୀଡିତ ହେଇଥିଲେ।
ମଧ୍ଯମଂ ତୁ ଶୁନଃଶେପଂ ପୁତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଵରମ୍ ଵିକ୍ରୀତଵାନ୍ କ୍ଷତ୍ରିଯାଯ ଵଧାଯ ବହୁଲୈର୍ ଧନୈଃ
ସେ ମଧ୍ୟମ ପୁତ୍ର ଶୁନଃଶେପ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହାକୁ ଅନେକ ଧନ ଦେଇ ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ବିକ୍ରି କଲେ, ବଧ ପାଇଁ।
କିଂ ନାମାପଦ୍ଗତଃ ପାପଂ ନାଚରତ୍ଯ୍ ଅପି ପଣ୍ଡିତଃ ଶମିତୃତ୍ଵେ ଧନଂ ଚାପି ଜଗୃହେ ବହୁଲଂ ମୁନିଃ
ଯେଉଁଠି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛି, ଶିକ୍ଷିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କେଉଁ ପାପ କରି ନାହିଁ? ମୁନି ଶାନ୍ତିକାରୀ ଭୂମିକା ପାଇଁ ବହୁ ଧନ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଵିଦାରଣାର୍ଥଂ ଚ ଧନଂ ଜଗୃହେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମଃ ତତୋ ଽପ୍ରତିସମାଧେଯମହାରୋଗନିପୀଡିତଃ
ଧନ ବିଭଜନ ପାଇଁ ନିମ୍ନ ଜାତିର ବ୍ରାହ୍ମଣ ନେଇଥିଲା । ଏହାର ଫଳରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଅସୁସ୍ଥତା ଓ ଅସାଧ୍ୟ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହେଲା ।
ସ ମୃତଃ କାଲପର୍ଯାଯେ ନରକେଷ୍ଵ୍ ଅଥ ପାତିତଃ ଭୋଗାଦ୍ ଋତେ ନ କ୍ଷଯୋ ଽସ୍ତି ପ୍ରାକ୍ତନାନାମ୍ ଇହାଂହସାମ୍
ସମୟ ଆସିଲାପରେ ସେ ମରିଗଲା ଏବଂ ନରକକୁ ପଡିଗଲା । ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା ପାପର ଫଳ ଭୋଗ କରିବା ବାହାରେ, ତାହାର ଶେଷ କିଛି ନାହିଁ ।
କିଂକରୈର୍ ଯମଵାକ୍ଯେନ ବହୁଯୋନ୍ଯନ୍ତରଂ ଗତଃ ତତଃ ପିଶାଚୋ ହ୍ଯ୍ ଅଭଵଦ୍ ଦାରୁଣୋ ଦାରୁଣାକୃତିଃ
ଯମ ଓ ତାଙ୍କର ଦୂତମାନେ ଦେଇଥିବା ଆଜ୍ଞାରେ, ସେ ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଜନ୍ମରେ ଗଲା । ପରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ଦେହ ଧରିଥିବା ଦାରୁଣ ପିଶାଚ ହେଲା ।
ଶୁଷ୍କକାଷ୍ଠେଷ୍ଵ୍ ଅଥାରଣ୍ଯେ ନିର୍ଜଲେ ନିର୍ଜନେ ତଥା ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ଗ୍ରୀଷ୍ମଦଵଵ୍ଯାପ୍ତେ କ୍ଷିପ୍ଯତେ ଯମକିଂକରୈଃ
ପରେ, ଶୁଷ୍କ କାଠ, ଅରଣ୍ୟ, ଜଳହୀନ ଏବଂ ଜନଶୂନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଦିନର ତୀବ୍ର ତାପରେ, ଯମର ଦୂତମାନେ ସେକୁ ଛାଡିଦେଇଥିଲେ ।
କନ୍ଯାପୁତ୍ରମହୀଵାଜିଗଵାଂ ଵିକ୍ରଯକାରିଣଃ ନରକାନ୍ ନ ନିଵର୍ତନ୍ତେ ଯାଵଦ୍ ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ଯେମାନେ କନ୍ୟା, ପୁଅ, ଜମି, ଘୋଡା କିମ୍ବା ଗାଁ ବେଚନ୍ତି, ସେମାନେ ଏ ଜଗତର ବିନାଶ ହେଉଅଯ୍ଯନ୍ତ ନରକରୁ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ ।
ସ୍ଵକୃତାଘଵିପାକେନ ଦାରୁଣୈର୍ ଯମକିଂକରୈଃ ସଂଘାତେ ପଚ୍ଯମାନୋ ଽସୌ ରୁରୋଦୋଚ୍ଚୈଃ କୃତଂ ସ୍ମରନ୍
ନିଜର କରାଯାଇଥିବା ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମର ଫଳରେ, ଯମର ଭୟଙ୍କର ଦୂତମାନେ ଦେଇଥିବା ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ, ସେ ଦୁଃଖର ଗୁଡିକୁ ଭୋଗ କରୁଥିବାବେଳେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦୁଥିଲା ଏବଂ ନିଜ କର୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲା ।