ଏତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଯଯାତିସ୍ ତୁ ଶାପଂ ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ଧୀମତଃ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟୋ ରାଜା ଯଯାତିଃ ଶୁକ୍ରମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଏହି ଶାପ ଶୁଣି, ରାଜା ଯୟାତି ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—
ନାପରାଧ୍ଯେ ନ ସଂକୁପ୍ଯେ ନୈଵାଧର୍ମଂ ପ୍ରଵର୍ତଯେ ଅଧର୍ମକାରିଣଃ ପାପାଃ ଶାସ୍ଯା ଏଵ ମହାତ୍ମନାମ୍
ମୁଁ କେବେ ଅପରାଧ କରେନି, ରାଗିବି ନାହିଁ, ଅଧର୍ମ କରେନି; ମହାତ୍ମାମାନେ କେବଳ ଅଧର୍ମ କରୁଥିବା ପାପୀମାନେକୁ ଦଣ୍ଡିତ କରନ୍ତି।
ଧର୍ମମ୍ ଏଵ ଚରନ୍ତଂ ଵୈ କଥଂ ମାଂ ଶପ୍ତଵାନ୍ ଅସି ଦେଵଯାନୀ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵୃଥା ମାଂ ଵକ୍ତି କିଂଚନ
ମୁଁ ସଦା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ୍ ରହିଛି, ତେବେ ଆପଣ କିପରି ମୋତେ ଶାପ ଦେଲେ? ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବୟାନୀ ମୋ ବିରୁଦ୍ଧରେ ମିଥ୍ୟା କହିଛନ୍ତି।
ତସ୍ମାନ୍ ନ ମମ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଶାପଂ ଦାତୁଂ ତ୍ଵମ୍ ଅର୍ହସି ଵିଦ୍ଵାଂସୋ ଽପି ହି ନିର୍ଦୋଷେ ଯଦି କୁପ୍ଯନ୍ତି ମୋହିତାଃ ତଦା ନ ଦୋଷୋ ମୂର୍ଖାଣାଂ ଦ୍ଵେଷାଗ୍ନିପ୍ଲୁଷ୍ଟଚେତସାମ୍
ଏହିଠାରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ମୋତେ ଏହି ଶାପ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ମୋହିତ ହୋଇ ଦୋଷହୀନଙ୍କୁ ରାଗିବେ, ତେବେ ଦ୍ୱେଷର ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ୁଥିବା ମୂର୍ଖମାନେ ତାହାରେ ଦୋଷୀ ନୁହେଁ।
ଯଯାତିଵାକ୍ଯାଚ୍ ଛୁକ୍ରୋ ଽପି ସସ୍ମାର ସୁତଯା କୃତମ୍ ଅସକୃଦ୍ ଵିପ୍ରିଯଂ ତସ୍ଯ ଦିଵା ରାତ୍ରୌ ପ୍ରଚଣ୍ଡଯା
ଯୟାତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶୁକ୍ର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଝିଅଙ୍କୁ ଦିନ ଓ ରାତି ଯେଉଁ ଅନେକ ଅନ୍ୟାୟ ହୋଇଛି, ତାହା ତୀବ୍ର ଭାବେ ମନେପକାଇଲେ।
ଗତକୋପୋ ଽହମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା କାଵ୍ଯୋ ରାଜାନମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ମୁଁ ଏବେ ରାଗିନାହିଁ—ଏହିପରି କହି, କାବ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଜ୍ଞାତଂ ମଯାନଯାକାରି ଵିପ୍ରିଯଂ ନ ଵଦେ ଽନୃତମ୍ ଶାପସ୍ଯେମଂ କରିଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁଷ୍ଵାନୁଗ୍ରହଂ ନୃପ
ମୁଁ ଏବେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜାଣିଛି କିଏ ଦୁଃଖ କରିଛି; ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହେନି। ଏହି ଶାପ ପୂରଣ କରିବି—ରାଜା, ମୋ କୃପା କଥା ଶୁଣ।
ଯସ୍ମୈ ପୁତ୍ରାଯ ସଂଦାତୁଂ ଜରାମ୍ ଇଚ୍ଛସି ମାନଦ ତସ୍ଯ ସା ଯାତ୍ଵ୍ ଇଯଂ ରାଜଞ୍ ଜରା ପୁତ୍ରାଯ ମଦ୍ଵରାତ୍
ତୁମେ ଯେଉଁ ପୁଅଙ୍କୁ ଏହି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଦେବାକୁ ଚାହଁ, ହେ ମାନ୍ୟତା ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ମୋ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଏହି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ସେଇ ପୁଅଙ୍କୁ ଯାଉ।
ପୁନର୍ ଯଯାତିଃ ଶ୍ଵଶୁରଂ ଶୁକ୍ରଂ ପ୍ରାହ ଵିନୀତଵତ୍
ପୁଣି ଯୟାତି ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାଙ୍କ ଶ୍ୱଶୁର ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଯୋ ଗୃହ୍ଣାତି ମଯା ଦତ୍ତାଂ ଜରାଂ ଭକ୍ତିସମନ୍ଵିତଃ ସ ରାଜା ସ୍ଯାଦ୍ ଦୈତ୍ଯଗୁରୋ ତଦ୍ ଏତଦ୍ ଅନୁମନ୍ଯତାମ୍
ମୁଁ ଯେଉଁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଦେଉଛି, ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରିବ, ସେ ରାଜା ହେଉ, ହେ ଦେତ୍ୟଗୁରୁ; ଏହିଥିରେ ଆପଣ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।
ଯୋ ମଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ନାଭିନନ୍ଦେତ୍ ସୁତୋ ଦୈତ୍ଯଗୁରୋ ଦୃଢମ୍ ତଂ ଶପେଯମ୍ ଅନୁଜ୍ଞାତ୍ର ଦାତଵ୍ଯୈଵ ତ୍ଵଯା ଗୁରୋ
ହେ ଦେତ୍ୟଗୁରୁ, ଯଦି କୌଣସି ପୁଅ ମୋ କଥା ମନେ ନ ରଖିବ, ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ମୁଁ ତାକୁ ଶାପ ଦେଇପାରିବି; ଏହା ଆପଣ ଦେବା ଉଚିତ।
ଏଵମ୍ ଅସ୍ତ୍ଵ୍ ଇତି ରାଜାନମ୍ ଉଵାଚ ଭୃଗୁନନ୍ଦନଃ ତତୋ ଯଯାତିଃ ସ୍ଵଂ ପୁତ୍ରମ୍ ଆହୂଯେଦଂ ଵଚୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍
ଭୃଗୁବଂଶଜ ଏହିପରି କହି ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ। ତାପରେ ଯୟାତି ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଡାକି ଏହିପରି କହିଲେ—
ଯଦୋ ଗୃହାଣ ମେ ଶାପାଜ୍ ଜରାଂ ଜାତାଂ ସୁତୋ ଭଵାନ୍ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ସର୍ଵାର୍ଥଵିତ୍ ପ୍ରୌଢଃ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଧୁରି ସଂସ୍ଥିତଃ ପୁତ୍ରୀ ତେନୈଵ ଜନକୋ ଯସ୍ ତଦାଜ୍ଞାଵଶେ ସ୍ଥିତଃ
ଯଦୁ, ମୋ ଉପରେ ଯେଉଁ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଆସିଛି, ତାହା ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମେ ବଡ଼, ସମସ୍ତ କଥାରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଅଛି, ପ୍ରଉଢ ଓ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ। ପିତା ସେଇଁ ପିତା, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଅ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନେ।
ନେତ୍ଯ୍ ଉଵାଚ ଯଦୁସ୍ ତାତଂ ଯଯାତିଂ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣମ୍ ଯଯାତିଶ୍ ଚ ଯଦୁଂ ଶପ୍ତ୍ଵା ତୁର୍ଵସୁଂ କାମମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
କିନ୍ତୁ ଯଦୁ ତାଙ୍କ ପିତା ଯୟାତିଙ୍କୁ 'ନା' କହିଲେ, ଯୟାତି ଯଦୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ, ଏବେ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ତୁର୍ବସୁଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନାଗୃହ୍ଣାତ୍ ତୁର୍ଵସୁଶ୍ ଚାପି ପିତ୍ରା ଦତ୍ତାଂ ଜରାଂ ତଦା ତଂ ଶପ୍ତ୍ଵା ଚାବ୍ରଵୀଦ୍ ଦ୍ରୁହ୍ଯୁଂ ଗୃହାଣେମାଂ ଜରାଂ ମମ
ସେ ସମୟରେ ତୁର୍ବସୁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେନି। ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ଠାରୁ ଏହି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ନେ।"
ଦ୍ରୁହ୍ଯୁଶ୍ ଚ ନୈଚ୍ଛତ୍ ତାଂ ଦତ୍ତାଂ ଜରାଂ ରୂପଵିନାଶିନୀମ୍ ଅନୁମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅବ୍ରଵୀଦ୍ ରାଜା ଗୃହାଣେମାଂ ଜରାଂ ମମ
ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ସେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଯାହା ସୌନ୍ଦର୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚାହିଲେନି। ତାପରେ ରାଜା ଅନୁଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ଠାରୁ ଏହି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ନେ।"
ଅନୁର୍ ନେତି ତଦୋଵାଚ ଶପ୍ତ୍ଵା ତଂ ପୂରୁମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍ ଅଭିନନ୍ଦ୍ଯ ତଦା ପୂରୁର୍ ଜରାଂ ତାଂ ଜଗୃହେ ପିତୁଃ
ଅନୁ କହିଲେ, "ନା," ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ ପୁରୁଙ୍କୁ କହିଲେ। ସେତେବେଳେ ପୁରୁ ଖୁସି ହୋଇ ପିତାଙ୍କଠାରୁ ସେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ସହସ୍ରମ୍ ଏକଂ ଵର୍ଷାଣାଂ ଯାଵତ୍ ପ୍ରୀତୋ ଽଭଵତ୍ ପିତା ଯୌଵନେ ଯାନି ଭୋଗ୍ଯାନି ଵସ୍ତୂନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ପିତା ଯେତେଦିନ ଖୁସି ଥିଲେ, ସେତେଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ, ଯୁବାବସ୍ଥାର ସମସ୍ତ ସୁଖ ଓ ଭୋଗ ପୁରୁଙ୍କୁ ମିଳିଲା।
ପୁତ୍ରଯୌଵନସଂତୁଷ୍ଟୋ ଯଯାତିର୍ ବୁଭୁଜେ ସୁଖମ୍ ତତସ୍ ତୃପ୍ତୋ ଽଭଵଦ୍ ରାଜା ସର୍ଵଭୋଗେଷୁ ନାହୁଷଃ ତତୋ ହର୍ଷାତ୍ ସମାହୂଯ ପୂରୁଂ ପୁତ୍ରମ୍ ଅଥାବ୍ରଵୀତ୍
ପୁତ୍ରଙ୍କ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଯୟାତି ସୁଖ ଉପଭୋଗ କଲେ। ପରେ ସମସ୍ତ ଭୋଗରେ ତୃପ୍ତ ହୋଇ ରାଜା ନାହୁଷ ଖୁସି ହୋଇ ପୁତ୍ର ପୁରୁଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ।
ତୃପ୍ତୋ ଽସ୍ମି ସର୍ଵଭୋଗେଷୁ ଯୌଵନେନ ତଵାନଘ ଗୃହାଣ ଯୌଵନଂ ପୁତ୍ର ଜରାଂ ମେ ଦେହି କଶ୍ମଲାମ୍
ହେ ନିର୍ମଳ ପୁତ୍ର, ତୋର ଯୁବାବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମସ୍ତ ଭୋଗରେ ତୃପ୍ତ ହୋଇଛି। ଏବେ ତୋର ଯୁବାବସ୍ଥା ନେଇ ଯା, ଏବଂ ମୋର ଏହି ଦୁଷିତ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ମୋତେ ଫେରାଇ ଦେ।
ନେତ୍ଯ୍ ଉଵାଚ ତଦା ପୂରୁର୍ ଜରଯା କ୍ଷୀଯତେ ମଯା ଵିକାରାସ୍ ତାତ ଭାଵାନାଂ ଦୁର୍ନିଵାରାଃ ଶରୀରିଣାମ୍
ତେବେ ପୁରୁ କହିଲେ, "ନା," କାରଣ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଛି। ହେ ବାପା, ଦେହଧାରୀମାନେ ଯେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଅନୁଭବନ୍ତି, ସେଗୁଡିକୁ ରୋକିବା ଦୁର୍ଲଭ।
ବଲାତ୍ କାଲାଗତା ସହ୍ଯା ଜରାପ୍ଯ୍ ଅଖିଲଦେହିଭିଃ ସା ଚେଦ୍ ଗୁରୂପକାରାଯ ଗୃହୀତା ତ୍ଯଜ୍ଯତେ କଥମ୍
ସମୟ ଆସିଲେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀଙ୍କୁ ସହିବାକୁ ପଡେ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଏହା ବଡମାନେ ପାଇଁ ସେବା କରିବା ନିମିତ୍ତେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି, ତେବେ ଏହାକୁ କିପରି ତ୍ୟାଗ କରିବି?
ସ୍ଵୀକୃତତ୍ଯାଗପାପାଦ୍ ଧି ଦେହିନାଂ ମରଣଂ ଵରମ୍ ଅଥଵା ତୁ ଜରାଂ ରାଜଂସ୍ ତପସା ନାଶଯାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ଗ୍ରହଣ କରି ତ୍ୟାଗ କରିବାର ପାପ ତୁଳନାରେ ଦେହଧାରୀମାନେ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ। ନାହିଁଲେ, ହେ ରାଜା, ମୁଁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବି।
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ତୁ ପିତରଂ ଯଯୌ ଗଙ୍ଗାମ୍ ଅନୁତ୍ତମାମ୍ ଗୌତମ୍ଯା ଦକ୍ଷିଣେ ପାରେ ତତସ୍ ତେପେ ତପୋ ମହତ୍
ଏଭଳି କହି ପିତାଙ୍କୁ ଛାଡି ସେ ଉତ୍ତମ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପାଖକୁ, ଗୌତମୀ ନଦୀର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ବଡ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରୀତୋ ଽଭଵଦ୍ ଦେଵଃ କାଲେନ ମହତା ଶିଵଃ ଲୋକାତୀତମହୋଦାରଗୁଣସନ୍ମଣିଭୂଷିତମ୍ କିଂ ଦଦାମୀତି ତଂ ପ୍ରାହ ପୂରୁଂ ସ ସୁରସତ୍ତମଃ
ବହୁ ସମୟ ପରେ ଦେବତା ଶିବ ଖୁସି ହେଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଉପରେ ଅତିଶୟ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ। ସେ ପୁରୁଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ?"
ଶାପପ୍ରାପ୍ତାଂ ଜରାଂ ନାଥ ପିତୁର୍ ମମ ସୁରାଧିପ ତାଂ ନାଶଯସ୍ଵ ଦେଵେଶ ପିତୃଶପ୍ତାଂଶ୍ ଚ କୋପତଃ ମଦ୍ଭ୍ରାତୄଞ୍ ଶାପତୋ ମୁକ୍ତାନ୍ କୁରୁଷ୍ଵ ସୁରପୂଜିତ
ହେ ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ମୋ ପିତାଙ୍କ ଶାପରେ ଆସିଥିବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତୁ। ହେ ପୂଜିତ ଦେବ, କ୍ରୋଧରେ ମୋ ଭାଇମାନେ ଯେଉଁ ଶାପ ପାଇଛନ୍ତି, ସେଠାରୁ ମୁକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।
ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଜଗନ୍ନାଥଃ ଶାପାଜ୍ ଜାତାଂ ଜରାଂ ତଥା ଅନାଶଯଜ୍ ଜଗନ୍ନାଥୋ ଭ୍ରାତୄଂଶ୍ ଚକ୍ରେ ଵିଶାପିନଃ
ଜଗତ୍ନାଥ କହିଲେ, "ଏହିପରି ହେଉ।" ଏବଂ ଶାପରୁ ହୋଇଥିବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ନଶ୍ଟ କଲେ, ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟ ଶାପମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ଜରାରୋଗଵିନାଶନମ୍ ଅକାଲଜଜରାଦୀନାଂ ସ୍ମରଣାଦ୍ ଅପି ନାଶନମ୍
ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସେ ତୀର୍ଥ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ରୋଗକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏବଂ ସେଠାକୁ କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ଅକାଳ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ।
ତନ୍ନାମ୍ନା ଚାପି ଵିଖ୍ଯାତଂ କାଲଞ୍ଜରମ୍ ଉଦାହୃତମ୍ ଯାଯାତଂ ନାହୁଷଂ ପୌରଂ ଶୌକ୍ରଂ ଶାର୍ମିଷ୍ଠମ୍ ଏଵ ଚ
ସେ ନାମରେ ଏହା କାଳଞ୍ଜର ବୋଲି ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହାକୁ ଯୟାତି, ନାହୁଷ, ପୌର, ଶୌକ୍ର ଓ ଶାର୍ମିଷ୍ଠା ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
ଏଵମାଦୀନି ତୀର୍ଥାନି ତତ୍ରାଷ୍ଟୋତ୍ତରମ୍ ଏଵ ଚ ଶତଂ ଵିଦ୍ଯାନ୍ ମହାବୁଦ୍ଧେ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିକରଂ ତଥା
ସେଠାରେ ଏପରି ଅନେକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଏବଂ ଏଠାରେ ଏକ ଶତ ଆଠ (୧୦୮) ତୀର୍ଥ ଅଛି, ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।