ଦରିଦ୍ରଯା ଚ ସା ପ୍ରୋକ୍ତା ସର୍ଵେଭ୍ଯୋ ହ୍ଯ୍ ଅଧିକା ହ୍ଯ୍ ଅହମ୍ ମୁକ୍ତିର୍ ମଦାଶ୍ରିତା ନିତ୍ଯଂ ଦରିଦ୍ରୈଵଂ ଵଚୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍
ଦରିଦ୍ର କହିଲେ: 'ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ତମ; ମୋ ଉପରେ ମୁକ୍ତି ନିର୍ଭର କରେ। ଏଭଳି ଦରିଦ୍ର କହିଲେ।'
କାମଃ କ୍ରୋଧଶ୍ ଚ ଲୋଭଶ୍ ଚ ମଦୋ ମାତ୍ସର୍ଯମ୍ ଏଵ ଚ ଯତ୍ରାହମ୍ ଅସ୍ମି ତତ୍ରୈତେ ନ ତିଷ୍ଠନ୍ତି କଦାଚନ
ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଅଛି, ସେଠି କାମ, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ଅହଂକାର ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା କେବେ ରୁହନ୍ତି ନାହିଁ।
ନ ଭଯୋଦ୍ଭୂତିର୍ ଉନ୍ମାଦ ଈର୍ଷ୍ଯା ଉଦ୍ଧତଵୃତ୍ତିତା ଯତ୍ରାହମ୍ ଅସ୍ମି ତତ୍ରୈତେ ନ ତିଷ୍ଠନ୍ତି କଦାଚନ
ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଅଛି, ସେଠି ଭୟ, ପାଗଳପନ, ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ ଅଭିମାନୀ ଆଚରଣ କେବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଦରିଦ୍ରାଯା ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ ତାଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ଦରିଦ୍ରଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅଲଂକୃତୋ ମଯା ଜନ୍ତୁଃ ସର୍ଵୋ ଭଵତି ପୂଜିତଃ ନିର୍ଧନଃ ଶିଵତୁଲ୍ଯୋ ଽପି ସର୍ଵୈର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଭିଭୂଯତେ
ମୋ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀ ଶୋଭିତ ହୁଏ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ; ଏକ ଦରିଦ୍ର ମନୁଷ୍ୟ ଶିବ ସମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାରୁ ଅବହେଳିତ ହୁଏ।
ଦେହୀତି ଵଚନଦ୍ଵାରା ଦେହସ୍ଥାଃ ପଞ୍ଚ ଦେଵତାଃ ସଦ୍ଯୋ ନିର୍ଗତ୍ଯ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଧୀଶ୍ରୀହ୍ରୀଶାନ୍ତିକୀର୍ତଯଃ
'ଦେହ' ଏହି ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ସହିତ, ଦେହରେ ବସିଥିବା ପାଞ୍ଚଟି ଦେବତା—ବୁଦ୍ଧି, ଶ୍ରୀ, ଲଜ୍ଜା, ଶାନ୍ତି ଓ କୀର୍ତ୍ତି—ସହସା ବାହାରିଯାନ୍ତି।
ତାଵଦ୍ ଗୁଣା ଗୁରୁତ୍ଵଂ ଚ ଯାଵନ୍ ନାର୍ଥଯତେ ପରମ୍ ଅର୍ଥୀ ଚେତ୍ ପୁରୁଷୋ ଜାତଃ କ୍ଵ ଗୁଣାଃ କ୍ଵ ଚ ଗୌରଵମ୍
ଯେଉଁଯାଏଁ ଲୋକ ଧନ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଉଁଯାଏଁ ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଓ ଗମ୍ଭୀରତା ରହିଥାଏ; କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ଧନ ଆଶା କରନ୍ତି, ତେବେ ଗୁଣ କେଉଁଠି, ଗମ୍ଭୀରତା କେଉଁଠି?
ତାଵତ୍ ସର୍ଵୋତ୍ତମୋ ଜନ୍ତୁସ୍ ତାଵତ୍ ସର୍ଵଗୁଣାଲଯଃ ନମସ୍ଯଃ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ଯାଵନ୍ ନାର୍ଥଯତେ ପରମ୍
ଯେଉଁଯାଏଁ ପ୍ରାଣୀ ଧନ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଉଁଯାଏଁ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଆଶ୍ରୟ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜ୍ୟ।
କଷ୍ଟମ୍ ଏତନ୍ ମହାପାପଂ ନିର୍ଧନତ୍ଵଂ ଶରୀରିଣାମ୍ ନ ମାନଯତି ନୋ ଵକ୍ତି ନ ସ୍ପୃଶତ୍ଯ୍ ଅଧନଂ ଜନଃ
ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଓ ମହାପାପ: କେହି ଦରିଦ୍ର ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, କଥା ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଅହମ୍ ଏଵ ତତଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଦରିଦ୍ରେ ଶୃଣୁ ମେ ଵଚଃ
ତେଣୁ ମୁଁ ଦରିଦ୍ରଠାରୁ ଉତ୍ତମ; ମୋର କଥା ଶୁଣ।
ତଲ୍ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦରିଦ୍ରା ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦରିଦ୍ର ଉତ୍ତର କହିଲେ।
ଵକ୍ତୁଂ ନ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାହମ୍ ଇତି ଵୈ ଲଜ୍ଜସେ ମୁହୁଃ ପାପେଷୁ ରମସେ ନିତ୍ଯଂ ଵିହାଯ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
'ମୁଁ ବଡ଼' ବୋଲି କହିବାକୁ ତୁମେ ବାରମ୍ବାର ଲଜ୍ଜା ପାଉଛ; ତୁମେ ସଦା ପାପରେ ରମଣ କର, ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି।
ଵିଶ୍ଵସ୍ତଵଞ୍ଚକା ନିତ୍ଯଂ ଭଵତୀ ଶ୍ଲାଘସେ କଥମ୍ ସୁଖଂ ନ ତାଦୃକ୍ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରାପ୍ତୌ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପୋ ଯଥା ଗୁରୁଃ
ତୁମେ ସଦା ଭଲଭାବରେ ଭରସା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଠକାଉଛ, ଏବଂ ବହୁତ ଗର୍ବ କରୁଛ। କିନ୍ତୁ ତୁମକୁ ପାଇଲେ ସେହିପରି ଆନନ୍ଦ କିଛି ମିଳେନାହିଁ, ବରଂ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅନୁତାପ ମିଳେ, ଯେପରି ଭ୍ରଷ୍ଟ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମିଳିଲେ ହୁଏ।
ନ ତଥା ଜାଯତେ ପୁଂସାଂ ସୁରଯା ଦାରୁଣୋ ମଦଃ ତ୍ଵତ୍ସଂନିଧାନମାତ୍ରେଣ ଯଥା ଵୈ ଵିଦୁଷାମ୍ ଅପି
ମଦିରା ପିଇଲେ ମଣିଷମାନେ ଯେତେ ମତାଳ ହୁଅନ୍ତି, ତୁମର ଉପସ୍ଥିତିରେ ତାହାଠାରୁ ବେଶି ଭୟଙ୍କର ମଦ ହୁଏ, ସେମାନେ ଜେତେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ହେଉନା କାହିଁକି।
ସଦୈଵ ରମସେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ପ୍ରାଯସ୍ ତ୍ଵଂ ପାପକାରିଷୁ ଅହଂ ଵସାମି ଯୋଗ୍ଯେଷୁ ଧର୍ମଶୀଲେଷୁ ସର୍ଵଦା
ହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ତୁମେ ସଦା ପାପ କାରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦ କରୁଛ। ମୁଁ ସଦା ଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥାଏ।
ଶିଵଵିଷ୍ଣ୍ଵନୁରକ୍ତେଷୁ କୃତଜ୍ଞେଷୁ ମହତ୍ସୁ ଚ ସଦାଚାରେଷୁ ଶାନ୍ତେଷୁ ଗୁରୁସେଵୋଦ୍ଯତେଷୁ ଚ
ମୁଁ ସଦା ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା, କୃତଜ୍ଞ, ମହାନ, ଭଲ ଆଚରଣ କରୁଥିବା, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଗୁରୁସେବାରେ ଲାଗିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ବସିଥାଏ।
ସତ୍ସୁ ଵିଦ୍ଵତ୍ସୁ ଶୂରେଷୁ କୃତବୁଦ୍ଧିଷୁ ସାଧୁଷୁ ନିଵସାମି ସଦା ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ ତସ୍ମାଜ୍ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯଂ ମଯି ସ୍ଥିତମ୍
ମୁଁ ସଦା ସତ୍, ବିଦ୍ୱାନ୍, ସୂର, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଥିବା ଏବଂ ସାଧୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥାଏ। ଏହିକାରଣରୁ, ହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବଡ଼ପଣ ମୋରେ ଅଛି।
ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ଶୁଚିଷ୍ମତ୍ସୁ ଵ୍ରତଚାରିଷୁ ଭିକ୍ଷୁଷୁ ନିର୍ଭଯେଷୁ ଵସିଷ୍ଯାମି ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ ତ୍ଵଂ ଶୃଣୁ ତେ ସ୍ଥିତିମ୍
ମୁଁ ସଦା ସଫା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବ୍ରତ ରଖୁଥିବା, ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିବା ଏବଂ ଭୟହୀନ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥାଏ। ହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ତୁମର ଅଞ୍ଚଳ କେଉଁଠି ଅଛି, ଏହା ଶୁଣ।
ରାଜଵର୍ତିଷୁ ପାପେଷୁ ନିଷ୍ଠୁରେଷୁ ଖଲେଷୁ ଚ ପିଶୁନେଷୁ ଚ ଲୁବ୍ଧେଷୁ ଵିକୃତେଷୁ ଶଠେଷୁ ଚ
ତୁମେ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ଲାଗିଥିବା, ପାପୀ, ନିଷ୍ଠୁର, ଦୁଷ୍ଟ, ଅପବାଦ କରୁଥିବା, ଲୋଭୀ, ବିକୃତ ଏବଂ ଚତୁର ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥାଏ।
ଅନାର୍ଯେଷୁ କୃତଘ୍ନେଷୁ ଧର୍ମଘାତିଷୁ ସର୍ଵଦା ମିତ୍ରଦ୍ରୋହିଷ୍ଵ୍ ଅନିଷ୍ଟେଷୁ ଭଗ୍ନଚିତ୍ତେଷୁ ଵର୍ତସେ
ତୁମେ ସଦା ଅନାର୍ଯ୍ୟ, କୃତଘ୍ନ, ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା, ବନ୍ଧୁ ଦ୍ରୋହ କରୁଥିବା, ଅପ୍ରିୟ ଏବଂ ଭଙ୍ଗ ହୃଦୟ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥାଏ।
ଏଵଂ ଵିଵଦମାନେ ତେ ଜଗ୍ମତୁର୍ ମାମ୍ ଉଭେ ଅପି ତଯୋର୍ ଵାକ୍ଯମ୍ ଉପଶ୍ରୁତ୍ଯ ମଯୋକ୍ତେ ତେ ଉଭେ ଅପି
ଏଭଳି ଦୁହେଁ ଝଗଡ଼ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଦୁହେଁ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ତୁମେ ଦୁହେଁର କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ଦୁହେଁକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲି।
ମତ୍ତଃ ପୂର୍ଵତରା ପୃଥ୍ଵୀ ଆପଃ ପୂର୍ଵତରାସ୍ ତତଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଵିଵାଦଂ ତା ଏଵ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଜାନନ୍ତି ନେତରେ
ମୋଠାରୁ ପୃଥିବୀ ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଛି, ଏବଂ ପୃଥିବୀଠାରୁ ଜଳ ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଛି। ଜଣେ ଜଣେ ଜଣା ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଝଗଡ଼ା କେବଳ ମହିଳାମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ଅନ୍ୟେ ନୁହଁନ୍ତି।
ଵିଶେଷତଃ ପୁନସ୍ ତାଭ୍ଯଃ କମଣ୍ଡଲୁଭଵାଶ୍ ଚ ଯାଃ ତତ୍ରାପି ଗୌତମୀ ଦେଵୀ ନିଶ୍ଚଯଂ କଥଯିଷ୍ଯତି
ବିଶେଷ କରି ଯେଉଁମାନେ କମଣ୍ଡଳୁରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଦେବୀ ଗୌତମୀ ନିଶ୍ଚୟ କଥା କହିବେ।
ସୈଵ ସର୍ଵାର୍ତିସଂହର୍ତ୍ରୀ ସୈଵ ସଂଦେହକର୍ତରୀ ତେ ମଦ୍ଵାକ୍ଯାଦ୍ ଭୁଵଂ ଗତ୍ଵା ଭୂମ୍ଯା ଚ ସହିତେ ଅପି
ସେଠି ସେଇ ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସନ୍ଦେହ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି। ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ତୁମେ ଭୂମି ସହିତ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ।
ଅଦ୍ଭିଶ୍ ଚ ସହିତାଃ ସର୍ଵା ଗୌତମୀଂ ଯଯୁର୍ ଆପଗାମ୍ ଭୂମିର୍ ଆପସ୍ ତଯୋର୍ ଵାକ୍ଯଂ ଗୌତମ୍ଯୈ କ୍ରମଶଃ ସ୍ଫୁଟମ୍
ସମସ୍ତେ ଜଳ ସହିତ ମିଶି ଗୌତମୀ ନଦୀ ପାଖକୁ ଗଲେ। ପୃଥିବୀ ଓ ଜଳ ତାଙ୍କର କଥା ଗୌତମୀଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିଲେ।
ସର୍ଵଂ ନିଵେଦଯାମ୍ ଆସୁର୍ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତାମ୍ ଦରିଦ୍ରାଯାଶ୍ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଶ୍ ଚ ଵାକ୍ଯଂ ମଧ୍ଯସ୍ଥଵତ୍ ତଦା
ସେମାନେ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ଗୌତମୀଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ନିବେଦନ କଲେ, ଏବଂ ଦରିଦ୍ରା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର କଥା ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ।
ଶୃଣ୍ଵତ୍ସୁ ଲୋକପାଲେଷୁ ଶୃଣ୍ଵତ୍ଯାଂ ଭୁଵି ନାରଦ ଶୃଣ୍ଵତୀଷ୍ଵ୍ ଅପ୍ସୁ ସା ଗଙ୍ଗା ଦରିଦ୍ରାଂ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍ ସଂପ୍ରଶସ୍ଯ ତଥା ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଗୌତମୀ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଲୋକପାଳମାନେ, ତୁମେ ନାରଦ, ପୃଥିବୀ ଓ ଜଳ ଶୁଣୁଥିଲେ। ସେବେ ଗଙ୍ଗା ଦରିଦ୍ରାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି କଥା କହିଲେ, ଏବଂ ଗୌତମୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଶ୍ରୀଶ୍ ଚ ତପଃଶ୍ରୀଶ୍ ଚ ଯଜ୍ଞଶ୍ରୀଃ କୀର୍ତିସଂଜ୍ଞିତା ଧନଶ୍ରୀଶ୍ ଚ ଯଶଶ୍ରୀଶ୍ ଚ ଵିଦ୍ଯା ପ୍ରଜ୍ଞା ସରସ୍ଵତୀ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଶ୍ରୀ, ତପସ୍ୟାର ଶ୍ରୀ, ଯଜ୍ଞର ଶ୍ରୀ ଯାହାକୁ କୀର୍ତି କୁହାଯାଏ, ଧନର ଶ୍ରୀ, ଯଶସ୍ୱୀ ଶ୍ରୀ, ଜ୍ଞାନ, ପ୍ରଜ୍ଞା ଓ ସରସ୍ୱତୀ—
ଭୁକ୍ତିଶ୍ରୀଶ୍ ଚାଥ ମୁକ୍ତିଶ୍ ଚ ସ୍ମୃତିର୍ ଲଜ୍ଜା ଧୃତିଃ କ୍ଷମା ସିଦ୍ଧିସ୍ ତୁଷ୍ଟିସ୍ ତଥା ପୁଷ୍ଟିଃ ଶାନ୍ତିର୍ ଆପସ୍ ତଥା ମହୀ
ଭୋଗର ଶ୍ରୀ, ମୁକ୍ତି, ସ୍ମୃତି, ଲଜ୍ଜା, ଧୃତି, କ୍ଷମା, ସିଦ୍ଧି, ସନ୍ତୋଷ, ପୁଷ୍ଟି, ଶାନ୍ତି, ଜଳ ଓ ପୃଥିବୀ—
ଅହଂଶକ୍ତିର୍ ଅଥୌଷଧ୍ଯଃ ଶ୍ରୁତିଃ ଶୁଦ୍ଧିର୍ ଵିଭାଵରୀ ଦ୍ଯୌର୍ ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନା ଆଶିଷଃ ସ୍ଵସ୍ତିର୍ ଵ୍ଯାପ୍ତିର୍ ମାଯା ଉଷା ଶିଵା
ଅହଂକାରର ଶକ୍ତି, ଔଷଧ, ଶ୍ରୁତି, ପବିତ୍ରତା, ରାତି, ଆକାଶ, ଚନ୍ଦ୍ରିକା, ଆଶୀର୍ବାଦ, ଶୁଭ, ବ୍ୟାପ୍ତି, ମାୟା, ପ୍ରଭାତ ଓ ମଙ୍ଗଳ—