ପାର୍ଥିଵା ଦେଵରାତାଶ୍ ଚ ଶାଲଙ୍କାଯନବାଷ୍କଲାଃ ଲୋହିତା ଯମଦୂତାଶ୍ ଚ ତଥା କାରୂଷକାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ପାର୍ଥିବ, ଦେବରାତ, ଶାଳଙ୍କାୟନ, ବାଷ୍କଳ, ଲୋହିତ, ଯମଦୂତ ଓ କାରୂଷକ—ଏହିମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ପୌରଵସ୍ଯ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେଃ କୌଶିକସ୍ଯ ଚ ସଂବନ୍ଧୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯ ଵଂଶେ ଽସ୍ମିନ୍ ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ଵିଶ୍ରୁତଃ
ପୌରବ ବଂଶ ଓ ମହାମୁନି କୌଶିକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏହି ବଂଶରେ ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ର ସମ୍ପର୍କ ସବୁଠୁ ଅଧିକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାତ୍ମଜାନାଂ ତୁ ଶୁନଃଶେଫୋ ଽଗ୍ରଜଃ ସ୍ମୃତଃ ଭାର୍ଗଵଃ କୌଶିକତ୍ଵଂ ହି ପ୍ରାପ୍ତଃ ସ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶୁନଃଶେଫ ପ୍ରଥମ ଭାବେ ମନେ କରାଯାନ୍ତି; ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାର୍ଗବ ମୁନି କୌଶିକ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇଥିଲେ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ ତୁ ଶୁନଃଶେଫୋ ଽଭଵତ୍ କିଲ ହରିଦଶ୍ଵସ୍ଯ ଯଜ୍ଞେ ତୁ ପଶୁତ୍ଵେ ଵିନିଯୋଜିତଃ
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଶୁନଃଶେଫ ଥିଲେ; ହରିଦଶ୍ୱଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ତାଙ୍କୁ ପଶୁ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା।
ଦେଵୈର୍ ଦତ୍ତଃ ଶୁନଃଶେଫୋ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଯ ଵୈ ପୁନଃ ଦେଵୈର୍ ଦତ୍ତଃ ସ ଵୈ ଯସ୍ମାଦ୍ ଦେଵରାତସ୍ ତତୋ ଽଭଵତ୍
ଦେବତାମାନେ ଶୁନଃଶେଫଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ଦେଇଥିଲେ; ଦେବତାମାନେ ଦେଇଥିବାରୁ ସେ ଦେବରାତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
ଦେଵରାତାଦଯଃ ସପ୍ତ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ଯ ଵୈ ସୁତାଃ ଦୃଷଦ୍ଵତୀସୁତଶ୍ ଚାପି ଵୈଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ ତଥାଷ୍ଟକଃ
ଦେବରାତ ଓ ଅନ୍ୟ ଛଅ, ମୋଟ ସାତିଜଣ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ; ଦୃଷଦ୍ୱତୀଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଅଷ୍ଟକ, ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ବୈଶ୍ୱାମିତ୍ର।
ଅଷ୍ଟକସ୍ଯ ସୁତୋ ଲୌହିଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଜହ୍ନୁଗଣୋ ମଯା ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵଂଶମ୍ ଆଯୋର୍ ମହାତ୍ମନଃ
ଅଷ୍ଟକଙ୍କ ପୁଅ ଲୌହି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଜାହ୍ନୁ ବଂଶକୁ ମୁଁ ଉଲ୍ଲେଖ କଲି; ଏଠାରୁ ଆଉ ଆଗକୁ ମହାତ୍ମା ଆୟୋଙ୍କ ବଂଶ କଥା କହିବି।
ଆଯୋଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ ଚ ତେ ପଞ୍ଚ ସର୍ଵେ ଵୀରା ମହାରଥାଃ ସ୍ଵର୍ଭାନୁତନଯାଯାଂ ଚ ପ୍ରଭାଯାଂ ଜଜ୍ଞିରେ ନୃପାଃ
ଆୟୋଙ୍କ ପାଖରେ ପାଞ୍ଚଜଣ ବଳିଆ, ମହାରଥୀ ପୁଅ ଥିଲେ; ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କ ଝିଅ ପ୍ରଭାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।
ନହୁଷଃ ପ୍ରଥମଂ ଜଜ୍ଞେ ଵୃଦ୍ଧଶର୍ମା ତତଃ ପରମ୍ ରମ୍ଭୋ ରଜିର୍ ଅନେନାଶ୍ ଚ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତାଃ
ନହୁଷ ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାପରେ ବୃଦ୍ଧଶର୍ମା; ପରେ ରମ୍ଭା, ରଜି ଓ ଅନେନ, ଏମାନେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ରଜିଃ ପୁତ୍ରଶତାନୀହ ଜନଯାମ୍ ଆସ ପଞ୍ଚ ଵୈ ରାଜେଯମ୍ ଇତି ଵିଖ୍ଯାତଂ କ୍ଷତ୍ରମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଭଯାଵହମ୍
ରଜି ଏଠାରେ ପାଞ୍ଚଶେ ଝିଅ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଏହି ରାଜବଂଶ 'କ୍ଷତ୍ର' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଭୟ କରନ୍ତି।
ଯତ୍ର ଦୈଵାସୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ସମୁତ୍ପନ୍ନେ ସୁଦାରୁଣେ ଦେଵାଶ୍ ଚୈଵାସୁରାଶ୍ ଚୈଵ ପିତାମହମ୍ ଅଥାବ୍ରୁଵନ୍
ଯେତେବେଳେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ଦୁହେଁ ପକ୍ଷ ପିତାମହଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଆଵଯୋର୍ ଭଗଵନ୍ ଯୁଦ୍ଧେ କୋ ଵିଜେତା ଭଵିଷ୍ଯତି ବ୍ରୂହି ନଃ ସର୍ଵଭୂତେଶ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମ ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ହେ ଭଗବାନ, ଆମର ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ କିଏ ଜିତିବେ? ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାଥ, ଆମେ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।
ଯେଷାମ୍ ଅର୍ଥାଯ ସଂଗ୍ରାମେ ରଜିର୍ ଆତ୍ତାଯୁଧଃ ପ୍ରଭୁଃ ଯୋତ୍ସ୍ଯତେ ତେ ଵିଜେଷ୍ଯନ୍ତି ତ୍ରୀଂଲ୍ ଲୋକାନ୍ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯେଉଁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରଜି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତିନୋଟି ଲୋକକୁ ଜିତିବେ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯତୋ ରଜିର୍ ଧୃତିସ୍ ତତ୍ର ଶ୍ରୀଶ୍ ଚ ତତ୍ର ଯତୋ ଧୃତିଃ ଯତୋ ଧୃତିଶ୍ ଚ ଶ୍ରୀଶ୍ ଚୈଵ ଧର୍ମସ୍ ତତ୍ର ଜଯସ୍ ତଥା
ଯେଉଁଠାରେ ରଜି ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଦୃଢତା ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ଦୃଢତା ଅଛି, ସେଠାରେ ଶ୍ରୀ ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ଦୃଢତା ଓ ଶ୍ରୀ ଦୁହେଁ ଅଛି, ସେଠାରେ ଧର୍ମ ଓ ବିଜୟ ଅଛି।
ତେ ଦେଵା ଦାନଵାଃ ପ୍ରୀତା ଦେଵେନୋକ୍ତା ରଜିଂ ତଦା ଅଭ୍ଯଯୁର୍ ଜଯମ୍ ଇଚ୍ଛନ୍ତୋ ଵୃଣ୍ଵାନାସ୍ ତଂ ନରର୍ଷଭମ୍
ତାପରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ, ଦେବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଖୁସି ହୋଇ, ବିଜୟ ଆଶା କରି ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଜିଙ୍କୁ ଚୟନ କରି ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ସ ହି ସ୍ଵର୍ଭାନୁଦୌହିତ୍ରଃ ପ୍ରଭାଯାଂ ସମପଦ୍ଯତ ରାଜା ପରମତେଜସ୍ଵୀ ସୋମଵଂଶଵିଵର୍ଧନଃ
ସେ, ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କର ନାତି, ପ୍ରଭାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ୱୀ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲେ।
ତେ ହୃଷ୍ଟମନସଃ ସର୍ଵେ ରଜିଂ ଵୈ ଦେଵଦାନଵାଃ ଊଚୁର୍ ଅସ୍ମଜ୍ଜଯାଯ ତ୍ଵଂ ଗୃହାଣ ଵରକାର୍ମୁକମ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ରଜିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଆମର ବିଜୟ ପାଇଁ ଆପଣ ଉତ୍ତମ ଧନୁଷ ଧରନ୍ତୁ।'
ଅଥୋଵାଚ ରଜିସ୍ ତତ୍ର ତଯୋର୍ ଵୈ ଦେଵଦୈତ୍ଯଯୋଃ ଅର୍ଥଜ୍ଞଃ ସ୍ଵାର୍ଥମ୍ ଉଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଯଶଃ ସ୍ଵଂ ଚ ପ୍ରକାଶଯନ୍
ତାପରେ ରଜି, ସେମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝି, ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ଦେଖାଇ, ଦେବତା ଓ ଦାନବ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ସେଠାରେ କହିଲେ।
ଯଦି ଦୈତ୍ଯଗଣାନ୍ ସର୍ଵାଞ୍ ଜିତ୍ଵା ଵୀର୍ଯେଣ ଵାସଵଃ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଭଵାମି ଧର୍ମେଣ ତତୋ ଯୋତ୍ସ୍ଯାମି ସଂଯୁଗେ
ଯଦି ମୋର ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେଂକୁ ଜିତିପାରିବି, ତେବେ ଧର୍ମରେ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ହେବି; ତାପରେ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।
ଦେଵାଃ ପ୍ରଥମତୋ ଵିପ୍ରାଃ ପ୍ରତୀଯୁର୍ ହୃଷ୍ଟମାନସାଃ ଏଵଂ ଯଥେଷ୍ଟଂ ନୃପତେ କାମଃ ସଂପଦ୍ଯତାଂ ତଵ
ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ପ୍ରଥମେ ସମ୍ମତି ଦେଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ, ରାଜା; ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଯେପରି ଅଛି, ସେପରି ପୂରଣ ହେଉ।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁରଗଣାନାଂ ତୁ ଵାକ୍ଯଂ ରାଜା ରଜିସ୍ ତଦା ପପ୍ରଚ୍ଛାସୁରମୁଖ୍ଯାଂସ୍ ତୁ ଯଥା ଦେଵାନ୍ ଅପୃଚ୍ଛତ
ଦେବମାନେଂକର କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ରଜି ସେହିପରି ଭାବରେ ଦାନବମାନେଂକର ମୁଖ୍ୟମାନେଂକୁ ପଚାରିଲେ, ଯେପରି ଦେବମାନେଂକୁ ପଚାରିଥିଲେ।
ଦାନଵା ଦର୍ପସଂପୂର୍ଣାଃ ସ୍ଵାର୍ଥମ୍ ଏଵାଵଗମ୍ଯ ହ ପ୍ରତ୍ଯୂଚୁସ୍ ତଂ ନୃପଵରଂ ସାଭିମାନମ୍ ଇଦଂ ଵଚଃ
ଦାନବମାନେ ଅହଂକାରରେ ଭରିଥିଲେ ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ମାତ୍ର ବୁଝି, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଭିମାନରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅସ୍ମାକମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରହ୍ରାଦୋ ଯସ୍ଯାର୍ଥେ ଵିଜଯାମହେ ଅସ୍ମିଂସ୍ ତୁ ସମରେ ରାଜଂସ୍ ତିଷ୍ଠ ତ୍ଵଂ ରାଜସତ୍ତମ
ଆମର ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆମେ ବିଜୟ ଚାହୁଁଛୁ; ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ତ ରାଜା, ଆପଣ ରହନ୍ତୁ, ରାଜାମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସ ତଥେତି ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ ଏଵ ଦେଵୈର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅତିଚୋଦିତଃ ଭଵିଷ୍ଯସୀନ୍ଦ୍ରୋ ଜିତ୍ଵୈନଂ ଦେଵୈର୍ ଉକ୍ତସ୍ ତୁ ପାର୍ଥିଵଃ
'ଏହିପରି ହେଉ', ବୋଲି କହି, ଦେବମାନେଂକ ଅଧିକ ପ୍ରେରଣାରେ, ଦେବମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତାଙ୍କୁ ଜିତିଲେ, ଆପଣ ଇନ୍ଦ୍ର ହେବେ।'
ଜଘାନ ଦାନଵାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଯେ ଽଵଧ୍ଯା ଵଜ୍ରପାଣିନଃ ସ ଵିପ୍ରନଷ୍ଟାଂ ଦେଵାନାଂ ପରମଶ୍ରୀଃ ଶ୍ରିଯଂ ଵଶୀ
ସେ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେଂକୁ ମାରିଦେଲେ, ଯେମାନେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଜୟ୍ୟ ଥିଲେ; ସେ ଦେବମାନେଂକର ହରାଇଯାଇଥିବା ଶ୍ରୀକୁ ପୁନି ଫେରାଇଲେ।
ନିହତ୍ଯ ଦାନଵାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଆଜହାର ରଜିଃ ପ୍ରଭୁଃ ତତୋ ରଜିଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ଦେଵୈଃ ସହ ଶତକ୍ରତୁଃ
ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେଂକୁ ମାରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଜି ରାଜ୍ୟ ଅଧିକାର କଲେ; ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମାନେ ମିଶି ମହାବୀର ରଜିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ରଜିପୁତ୍ରୋ ଽହମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପୁନର୍ ଏଵାବ୍ରଵୀଦ୍ ଵଚଃ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଽସି ତାତ ଦେଵାନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
'ମୁଁ ରଜିଙ୍କ ପୁଅ' ବୋଲି କହି, ସେ ପୁନି କହିଲେ, 'ତୁମେ ଦେବମାନେଂକର ଇନ୍ଦ୍ର, ପ୍ରିୟ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ଯସ୍ଯାହମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଃ ପୁତ୍ରସ୍ ତେ ଖ୍ଯାତିଂ ଯାସ୍ଯାମି କର୍ମଭିଃ ସ ତୁ ଶକ୍ରଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଞ୍ଚିତସ୍ ତେନ ମାଯଯା
ଯାହାଙ୍କର ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ସେଇ ତୁମ ପୁଅ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିବ; କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ମାୟାରେ ଠକିଗଲେ।
ତଥୈଵେତ୍ଯ୍ ଅବ୍ରଵୀଦ୍ ରାଜା ପ୍ରୀଯମାଣଃ ଶତକ୍ରତୁମ୍ ତସ୍ମିଂସ୍ ତୁ ଦେଵୈଃ ସଦୃଶୋ ଦିଵଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ମହୀପତୌ
ରାଜା ଖୁସି ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହିଲେ। ସେ ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାବେଳେ, ଦେବମାନେଂକ ସମାନ ହେଇଗଲେ।
ଦାଯାଦ୍ଯମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରାଦ୍ ଆଜହ୍ରୂ ରାଜ୍ଯଂ ତତ୍ତନଯା ରଜେଃ ପଞ୍ଚ ପୁତ୍ରଶତାନ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯ ତଦ୍ ଵୈ ସ୍ଥାନଂ ଶତକ୍ରତୋଃ
ରଜିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଭାବେ ନେଇଲେ; ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚଶେ ପୁଅ ଥିଲେ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଧିନ ହେଲା।