ଚକ୍ରତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ସ୍ମରଣାତ୍ ପାପନାଶନମ୍ ତସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ଯତ୍ନେନ ନାରଦ
ଏହା ଚକ୍ରତୀର୍ଥ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସ୍ମରଣ କରିଲେ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଏହାର ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି—ନାରଦ, ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣ।
ଋଷଯଃ ସପ୍ତ ଵିଖ୍ଯାତା ଵସିଷ୍ଠପ୍ରମୁଖା ମୁନେ ଗୌତମ୍ଯାସ୍ ତୀରମ୍ ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ସତ୍ତ୍ରଯଜ୍ଞମ୍ ଉପାସତେ
ସାତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଗୌତମୀ ତୀରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ବୃହତ ଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି।
ତତ୍ର ଵିଘ୍ନ ଉପକ୍ରାନ୍ତେ ରକ୍ଷୋଭିର୍ ଅତିଭୀଷଣେ ମାମ୍ ଅଭ୍ଯେତ୍ଯାଥ ମୁନଯୋ ରକ୍ଷଃକୃତ୍ଯଂ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍
ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ବିଘ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ତେବେ ଋଷିମାନେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି, ରାକ୍ଷସ ଭୟ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲେ।
ତଦାହଂ ପ୍ରମଦାରୂପଂ ମାଯଯାସୃଜ୍ଯ ନାରଦ ଯସ୍ଯାଶ୍ ଚ ଦର୍ଶନାଦ୍ ଏଵ ନାଶଂ ଯାନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଥ ରାକ୍ଷସାଃ
ତେବେ, ନାରଦ, ମୁଁ ମୋ ମାୟାରେ ଏକ ମହିଳାକୁ ଆନନ୍ଦ ରୂପରେ ସୃଷ୍ଟି କଲି; ସେଉଁଠି ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଇଗଲେ।
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତାଂ ପ୍ରାଦାମ୍ ଋଷିଭ୍ଯଃ ପ୍ରମଦାଂ ମୁନେ ମଦ୍ଵାକ୍ଯାଦ୍ ଋଷଯୋ ମାଯାମ୍ ଆଦାଯ ପୁନର୍ ଆଗମନ୍
ଏପରି କହି, ମୁଁ ସେ ମହିଳାକୁ ଋଷିମାନେ ପାଖକୁ ଦେଲି; ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ଋଷିମାନେ ମାୟାକୁ ନେଇ ଫେରିଗଲେ।
ଅଜୈକା ଯା ସମାଖ୍ଯାତା କୃଷ୍ଣଲୋହିତରୂପିଣୀ ମୁକ୍ତକେଶୀତ୍ଯ୍ ଅଭିଧଯା ସାସ୍ତେ ଽଦ୍ଯାପି ସ୍ଵରୂପିଣୀ
ଯିଏ ଅଜଏକା ନାମରେ ପରିଚିତ, କଳା ଓ ଲାଲ ରୂପରେ, ମୁକ୍ତକେଶୀ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ; ସେ ଆଜିଯାଏ ନିଜ ରୂପରେ ଅଛି।
ଲୋକତ୍ରିତଯସଂମୋହଦାଯିନୀ କାମରୂପିଣୀ ତଦ୍ବଲାତ୍ ସ୍ଵସ୍ଥମନସଃ ସର୍ଵେ ଚ ମୁନିପୁଂଗଵଃ
ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ମୋହ ଦେଇଥାଏ, ଚାହିଲେ ଯେଉଁ ରୂପ ନେଇପାରେ; ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ, ସମସ୍ତ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ମନରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲେ।
ଗୌତମୀଂ ସରିତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଂ ପୁନର୍ ଯଜ୍ଞାଯ ଦୀକ୍ଷିତାଃ ପୁନସ୍ ତନ୍ମଖନାଶାଯ ରାକ୍ଷସାଃ ସମୁପାଗମନ୍
ପୁନି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇ, ଋଷିମାନେ ଗୌତମୀ ନଦୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସରିତା, ପାଖକୁ ଆସିଲେ; ଏଉଁଠି, ରାକ୍ଷସମାନେ ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଆସିଲେ।
ଯକ୍ଷଵାଟାନ୍ତିକେ ମାଯାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାକ୍ଷସପୁଂଗଵାଃ ତତୋ ନୃତ୍ଯନ୍ତି ଗାଯନ୍ତି ହସନ୍ତି ଚ ରୁଦନ୍ତି ଚ
ଯକ୍ଷ ଭୂମିର ପାଖରେ, ମାୟାକୁ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ, ଗୀତ ଗାଇଲେ, ହସିଲେ ଓ କାନ୍ଦିଲେ।
ମାହେଶ୍ଵରୀ ମହାମାଯା ପ୍ରଭାଵେଣାତିଦର୍ପିତା ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ଦୈତ୍ଯପତିଃ ଶମ୍ବରୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ମାହେଶ୍ୱରୀ ମହାମାୟାର ପ୍ରଭାବରେ ସେମାନେ ବହୁତ ଅହଂକାରୀ ହେଇଗଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଦେତାମାନଙ୍କ ନାୟକ ଶମ୍ବର ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ମାଯାରୂପାଂ ତୁ ପ୍ରମଦାଂ ଭକ୍ଷଯାମ୍ ଆସ ନାରଦ ତଦ୍ ଅଦ୍ଭୁତମ୍ ଅତୀଵାସୀତ୍ ତନ୍ମାଯାବଲଦର୍ଶିନାମ୍
ସେ ମାୟାର ରୂପରେ ଥିବା ମହିଳାକୁ ଖାଇଦେଲେ, ନାରଦ; ଏହା ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଦେଖିଥିବାମାନେ ପାଇଁ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଥିଲା।
ମଖେ ଵିଧ୍ଵଂସ୍ଯମାନେ ତୁ ତେ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଶରଣଂ ଯଯୁଃ ପ୍ରାଦାଦ୍ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ ଚକ୍ରମ୍ ଅଥୋ ମୁନୀନାଂ ରକ୍ଷଣାଯ ତୁ
ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଋଷିମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ; ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ ମୁନିମାନେ ପାଇଁ ରକ୍ଷାର୍ଥରେ ଚକ୍ର ଦେଲେ।
ଚକ୍ରଂ ତଦ୍ ରାକ୍ଷସାନ୍ ଆଜୌ ଦୈତ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ଦନୁଜାଂସ୍ ତଥା ଚିଚ୍ଛେଦ ତଦ୍ଭଯାଦ୍ ଏଵ ମୃତା ରାକ୍ଷସପୁଂଗଵାଃ
ସେ ଚକ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କୁ କାଟି ଦେଲା; ଏହାର ଭୟରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟମାନେ ମରିଗଲେ।
ଋଷିଭିସ୍ ତନ୍ ମହାସତ୍ତ୍ରଂ ସଂପୂର୍ଣମ୍ ଅଭଵତ୍ ତଦା ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରକ୍ଷାଲିତଂ ଚକ୍ରଂ ଗଙ୍ଗାମ୍ଭୋଭିଃ ସୁଦର୍ଶନମ୍
ତାପରେ ଋଷିମାନେ କରିଥିବା ବଡ଼ ଯଜ୍ଞରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ପବିତ୍ର ହେଲା।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ଚକ୍ରତୀର୍ଥମ୍ ଉଦାହୃତମ୍ ତତ୍ର ସ୍ନାନେନ ଦାନେନ ସତ୍ତ୍ରଯାଗଫଲଂ ଲଭେତ୍
ସେଇ ସମୟରୁ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ 'ଚକ୍ରତୀର୍ଥ' ବୋଲି ଡାକାଯାଉଛି; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଓ ଦାନ ଦେଲେ, ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ତତ୍ର ପଞ୍ଚ ଶତାନ୍ଯ୍ ଆସଂସ୍ ତୀର୍ଥାନାଂ ପାପହାରିଣାମ୍ ତେଷୁ ସ୍ନାନଂ ତଥା ଦାନଂ ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ମୁକ୍ତିଦାଯକମ୍
ସେଠାରେ ପାପ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ପାଞ୍ଚଶତ ତୀର୍ଥ ଥିଲା; ପ୍ରତ୍ୟେକ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ଦେଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଵାଣୀସଂଗମମ୍ ଆଖ୍ଯାତଂ ଯତ୍ର ଵାଗୀଶ୍ଵରୋ ହରଃ ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ସର୍ଵପାପାନାଂ ମୋଚନଂ ସର୍ଵକାମଦମ୍
ଏହି ସ୍ଥାନକୁ 'ବାଣୀସଙ୍ଗମ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ବାଣୀର ନାଥ ହରା ଅଛନ୍ତି; ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ତତ୍ର ସ୍ନାନେନ ଦାନେନ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିନାଶନମ୍ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵୋଶ୍ ଚ ସଂଵାଦେ ମହତ୍ତ୍ଵେ ଚ ପରସ୍ପରମ୍
ଏଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ଦେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ଭଳି ଭୟଙ୍କର ପାପ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଏହା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସଂବାଦରେ ବର୍ଣ୍ନିତ।
ତଯୋର୍ ମଧ୍ଯେ ମହାଦେଵୋ ଜ୍ଯୋତିର୍ମୂର୍ତିର୍ ଅଭୂତ୍ କିଲ ତତ୍ରୈଵ ଵାଗ୍ ଉଵାଚେଦଂ ଦୈଵୀ ପୁତ୍ର ତଯୋଃ ଶୁଭା
ତାଙ୍କ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାଦେବ ଜ୍ୟୋତିର ଆକାରରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ସେଠାରେ ଦେବୀ ବାଣୀ, ତାଙ୍କର ଶୁଭ କନ୍ୟା, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅହମ୍ ଅସ୍ମି ମହାଂସ୍ ତତ୍ର ଅହମ୍ ଅସ୍ମୀତି ଵୈ ମିଥଃ ଦୈଵୀ ଵାକ୍ ତାଵ୍ ଉଭୌ ପ୍ରାହ ଯସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅସ୍ଯାନ୍ତଂ ତୁ ପଶ୍ଯତି
ସେଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣ କହିଲେ, 'ମୁଁ ସବୁଠୁ ବଡ଼'; ତେଣୁ ଦେବୀ ବାଣୀ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହାର ଶେଷ କିଏ ଦେଖିପାରିବ, ସେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ହେବେ'।
ସ ତୁ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଭଵେତ୍ ତସ୍ମାନ୍ ମା ଵାଦଂ କର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହଥଃ ତଦ୍ଵାକ୍ଯାଦ୍ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଅଗମଦ୍ ଅଧୋ ଽହଂ ଚୋର୍ଧ୍ଵମ୍ ଏଵ ଚ
'ସେଇ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ହେବେ; ଏହିପାଇଁ ତୁମେ ବିବାଦ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ'। ଦେବୀର କଥା ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ ତଳକୁ ଗଲେ ଓ ମୁଁ ଉପରକୁ ଗଲି।
ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ଶୀଘ୍ରମ୍ ଏତ୍ଯ ଜ୍ଯୋତିଃପାର୍ଶ୍ଵ ଉପାଵିଶତ୍ ଅପ୍ରାପ୍ଯାନ୍ତମ୍ ଅହଂ ପ୍ରାଯାଂ ଦୂରାଦ୍ ଦୂରତରଂ ମୁନେ
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଶୀଘ୍ର ଆସି ଜ୍ୟୋତିର ପାଶରେ ବସିଲେ; ଶେଷ ପାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ମୁଁ ଦୂରକୁ ଦୂର ଯାଇଲି, ମୁନି।
ତତଃ ଶ୍ରାନ୍ତୋ ନିଵୃତ୍ତୋ ଽହଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ ଈଶଂ ତୁ ତଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ତଦୈଵଂ ମମ ଧୀର୍ ଆସୀଦ୍ ଦୃଷ୍ଟଶ୍ ଚାନ୍ତୋ ମଯା ଭୃଶମ୍
ତାପରେ ଥକି ମୁଁ ଫେରିଲି, ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲି ନାହିଁ; ତଥାପି ମୋ ମନରେ ଭାବିଲି ଯେ, ମୁଁ ଶେଷ ଦେଖିଛି।
ଅସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ତଦ୍ ଵିଷ୍ଣୋର୍ ମମ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯଂ ସ୍ଫୁଟଂ ଭଵେତ୍ ପୁନଶ୍ ଚାପି ମମ ତ୍ଵ୍ ଏଵଂ ମତିର୍ ଆସୀନ୍ ମହାମତେ
'ଏହି ଦେବତା ବିଷ୍ଣୁଠାରୁ ମୋର ଜ୍ୟେଷ୍ଠତା ସ୍ପଷ୍ଟ'; ପୁନି ମୋର ମନେ ଏହି ଭାବ ହେଲା, ବୁଦ୍ଧିମାନ।
ସତ୍ଯୈର୍ ଵକ୍ତ୍ରୈଃ କଥଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ପୀଡିତୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅନୃତଂ ଵଚଃ ନାନାଵିଧେଷୁ ପାପେଷୁ ନାନୃତାତ୍ ପାତକଂ ପରମ୍
ମୁଁ ସତ୍ୟ କଥା କହିବା ପାଇଁ ମୁଖ ରଖିଛି, ତେବେ କିପରି ଅସତ୍ୟ କହିପାରିବି? ସମସ୍ତ ପାପ ମଧ୍ୟରେ, ଅସତ୍ୟ ଠାରୁ ବଡ଼ ପାପ ନାହିଁ।
ସତ୍ଯୈର୍ ଵକ୍ତ୍ରୈର୍ ଅସତ୍ଯାଂ ଵା ଵାଚଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ କଥଂ ତ୍ଵ୍ ଇତି ତତୋ ଽହଂ ପଞ୍ଚମଂ ଵକ୍ତ୍ରଂ ଗର୍ଦଭାକୃତିଭୀଷଣମ୍
ମୁଁ ସତ୍ୟ କଥା କହିବା ମୁଖ ରଖିଛି, ତେବେ କିପରି ଅସତ୍ୟ କହିପାରିବି? ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ଗର୍ଦ୍ଧଭ ଆକାରର ଭୟଙ୍କର ପଞ୍ଚମ ମୁଖ ତିଆରି କଲି।
କୃତ୍ଵା ତେନାନୃତଂ ଵକ୍ଷ୍ଯ ଇତି ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଚିରଂ ତଦା ଅବ୍ରଵଂ ତଂ ହରିଂ ତତ୍ର ଆସୀନଂ ଜଗତାଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ସେ ମୁଖ ତିଆରି କରି, ଏହାରେ ଅସତ୍ୟ କହିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲି; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଭାବି, ସେଠାରେ ବସିଥିବା ହରି, ଜଗତର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କହିଲି।
ଅସ୍ଯ ଚାନ୍ତୋ ମଯା ଦୃଷ୍ଟସ୍ ତେନ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯଂ ଜନାର୍ଦନ ମମେତି ଵଦତଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଉଭୌ ତୌ ହରିଶଂକରୌ
'ମୁଁ ଏହାର ଶେଷ ଦେଖିଛି; ତେଣୁ ଜନାର୍ଦନ, ମୋର ଜ୍ୟେଷ୍ଠତା ସ୍ଥିର'; ଏପରି କହିବା ସମୟରେ, ହରି ଓ ଶଙ୍କର ମୋ ପାଖରେ ଥିଲେ।
ଏକରୂପତ୍ଵମ୍ ଆପନ୍ନୌ ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସାଵ୍ ଇଵ ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମିତୋ ଭୀତଶ୍ ଚାସ୍ତଵଂ ତାଵ୍ ଉଭାଵ୍ ଅପି ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୌ ଜଗନ୍ନାଥୌ ଵାଚଂ ତାମ୍ ଇଦମ୍ ଊଚତୁଃ
ସେ ଦୁଇଜଣ ଏକ ଆକାର ଧାରଣ କଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭୟିତ ହେଲି। ତାପରେ ଦୁଇଜଣ ଜଗନ୍ନାଥ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେ ବାଣୀକୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଦୁଷ୍ଟେ ତ୍ଵଂ ନିମ୍ନଗା ଭୂଯା ନାନୃତାଦ୍ ଅସ୍ତି ପାତକମ୍
'ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ, ଏବେ ନଦୀ ହେଉ; ଅସତ୍ୟରୁ ବଡ଼ ପାପ କିଛି ନାହିଁ'।