ଅହଂ କୃଷ୍ଣଃ ପିତା କୃଷ୍ଣୋ ମାତା କୃଷ୍ଣା ତଥାନୁଜଃ ଅହଂ ମଖଂ ହନିଷ୍ଯାମି ଯୂପଂ ଛେଦ୍ମି କୃତାନ୍ତକଃ
ମୁଁ କଳା, ମୋ ବାପା କଳା, ମୋ ମା କଳା, ଏବଂ ମୋ ଭାଇ ମଧ୍ୟ କଳା। ମୁଁ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ନଷ୍ଟ କରିବି, ଯୂପକୁ କାଟିଦେବି, ମୁଁ କ୍ରିୟାର ଶେଷକାରୀ।
ରକ୍ଷ୍ଯତାଂ ମେ ତ୍ଵଯା ଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରିଯୋ ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ ଜାନେ ତ୍ଵାଂ ଯଜ୍ଞହନ୍ତାରଂ ସଦ୍ଦ୍ଵିଜଂ ରକ୍ଷ ମେ କ୍ରତୁମ୍
ମୋ ଯଜ୍ଞକୁ ରକ୍ଷା କର, ତୁମେ ଯାହା ପାଇଁ ଧର୍ମ ସଦା ପ୍ରିୟ। ମୁଁ ଜାଣିଛି, ତୁମେ ଏକ ସତ୍ୟ ଦ୍ବିଜ, ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା—ମୋ କ୍ରତୁକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଭରଦ୍ଵାଜ ନିବୋଧେଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ମମ ସମାସତଃ ବ୍ରହ୍ମଣାହଂ ପୁରା ଶପ୍ତୋ ଦେଵଦାନଵସଂନିଧୌ
ଭରଦ୍ୱାଜ, ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ମୋ କଥା ଶୁଣ: ପୂର୍ବେ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରସାଦିତୋ ଦେଵୋ ମଯା ଲୋକପିତାମହଃ ଅମୃତୈଃ ପ୍ରୋକ୍ଷଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଯଦା ତ୍ଵାଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ତାପରେ, ମୁଁ ଲୋକପିତାମହ ଦେବତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଲି, ସେ କହିଲେ—‘ଯେତେବେଳେ ମୁନିମାନେ ତୁମେ ପ୍ରତି ଅମୃତ ଛିଟିବେ...’
ତଦା ଵିଶାପୋ ଭଵିତା ହଵ୍ଯଘ୍ନ ତ୍ଵଂ ନ ଚାନ୍ଯଥା ଏଵଂ କରିଷ୍ଯସି ଯଦା ତତଃ ସର୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
‘ତାପରେ, ହବ୍ୟଘ୍ନ, ତୁମର ଶାପ ଶେଷ ହେବ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ଏଭଳି କରିବା ପରେ, ସବୁ କଥା ପୂରଣ ହେବ।’
ଭରଦ୍ଵାଜଃ ପୁନଃ ପ୍ରାହ ସଖା ମେ ଽସି ମହାମତେ ମଖସଂରକ୍ଷଣଂ ଯେନ ସ୍ଯାନ୍ ମେ ଵଦ କରୋମି ତତ୍
ଭରଦ୍ୱାଜ ପୁନି କହିଲେ—‘ତୁମେ ମୋ ସଂଗୀ, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ। କିପରି ମୁଁ ଯଜ୍ଞକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବି, କହ, ମୁଁ ତାହା କରିବି।’
ସଂଭୂଯ ଦେଵା ଦୈତେଯା ମମନ୍ଥୁଃ କ୍ଷୀରସାଗରମ୍ ଅଲଭନ୍ତାମୃତଂ କଷ୍ଟାତ୍ ତଦ୍ ଅସ୍ମତ୍ସୁଲଭଂ କଥମ୍
ଦେବତାମାନେ ଓ ଦାଇତ୍ୟମାନେ ଏକସাথে କ୍ଷୀରସାଗର ମଥିଲେ। ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ମଧ୍ୟ ଅମୃତ ପାଇଲେ ନାହିଁ—ତେବେ ଆମ ପାଇଁ କିପରି ସହଜ?
ପ୍ରୀତ୍ଯା ଯଦି ପ୍ରସନ୍ନୋ ଽସି ସୁଲଭଂ ଯଦ୍ ଵଦସ୍ଵ ତତ୍ ତଦ୍ ଋଷେର୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରକ୍ଷଃ ପ୍ରାହ ତଦା ମୁଦା
ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରତି ମିତ୍ରତାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ସହଜରେ କଣ ମିଳିପାରିବ, କହ। ଋଷିଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସ ଖୁସି ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲା।
ଅମୃତଂ ଗୌତମୀଵାରି ଅମୃତଂ ସ୍ଵର୍ଣମ୍ ଉଚ୍ଯତେ ଅମୃତଂ ଗୋଭଵଂ ଚାଜ୍ଯମ୍ ଅମୃତଂ ସୋମ ଏଵ ଚ
ଅମୃତ ହେଉଛି ଗୌତମୀ ନଦୀର ଜଳ, ଅମୃତ ହେଉଛି ସୁନା, ଅମୃତ ହେଉଛି ଗାଁଠୁ ମିଳିଥିବା ଘିଅ, ଅମୃତ ହେଉଛି ସୋମ ମଧ୍ୟ।
ଏତୈର୍ ମାମ୍ ଅଭିଷିଞ୍ଚସ୍ଵ ଅଥଵୈତୈସ୍ ତଥା ତ୍ରିଭିଃ ଗଙ୍ଗାଯା ଵାରିଣାଜ୍ଯେନ ହିରଣ୍ଯେନ ତଥୈଵ ଚ ସର୍ଵେଭ୍ଯୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଧିକଂ ଦିଵ୍ଯମ୍ ଅମୃତଂ ଗୌତମୀଜଲମ୍
ଏମାନେ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଅଭିଷେକ କର, କିମ୍ବା ଏହି ତିନିଟି ଦ୍ୱାରା—ଗଙ୍ଗା ଜଳ, ଘିଅ, ଓ ସୁନା। ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ଅମୃତ ହେଉଛି ଗୌତମୀ ଜଳ।
ଏତଦ୍ ଆକର୍ଣ୍ଯ ସ ଋଷିଃ ପରଂ ସଂତୋଷମ୍ ଆଗତଃ ପାଣାଵ୍ ଆଦାଯ ଗଙ୍ଗାଯାଃ ସଲିଲାମୃତମ୍ ଆଦରାତ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଋଷି ଅତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଆଦରସହିତ ଗଙ୍ଗା ଜଳର ଅମୃତ ହାତରେ ନେଲେ।
ତେନାକରୋଦ୍ ଋଷୀ ରକ୍ଷୋ ହ୍ଯ୍ ଅଭିଷିକ୍ତଂ ତଦା ମଖେ ପୁନଶ୍ ଚ ଯୂପେ ଚ ପଶାଵ୍ ଋତ୍ଵିକ୍ଷୁ ମଖମଣ୍ଡଲେ
ସେ ଋଷି ଏହି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞରେ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ, ପୁନି ଯୂପ, ପଶୁ, ଋତ୍ୱିଜମାନେ ଓ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡଳରେ ମଧ୍ୟ।
ସର୍ଵମ୍ ଏଵାଭଵଚ୍ ଛୁକ୍ଲମ୍ ଅଭିଷେକାନ୍ ମହାତ୍ମନଃ ତଦ୍ ରକ୍ଷୋ ଽପି ତଦା ଶୁକ୍ଲୋ ଭୂତ୍ଵୋତ୍ପନ୍ନୋ ମହାବଲଃ
ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଅଭିଷେକରେ ସବୁ କିଛି ଶୁଭ୍ର ହେଇଗଲା। ତାପରେ ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ୍ର ହୋଇ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ଯଃ ପୁରା କୃଷ୍ଣରୂପୋ ଽଭୂତ୍ ସ ତୁ ଶୁକ୍ଲୋ ଽଭଵତ୍ କ୍ଷଣାତ୍ ଯଜ୍ଞଂ ସର୍ଵଂ ସମାପ୍ଯାଥ ଭରଦ୍ଵାଜଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଯିଏ ପୂର୍ବେ କଳା ଥିଲା, ସେ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଶୁଭ୍ର ହେଲା। ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଭରଦ୍ୱାଜ ତେଜସ୍ୱୀ ହୋଇ ଯାଇଲେ।
ଋତ୍ଵିଜୋ ଽପି ଵିସୃଜ୍ଯାଥ ଯୂପଂ ଗଙ୍ଗୋଦକେ ଽକ୍ଷିପତ୍ ଗଙ୍ଗାମଧ୍ଯେ ତଦ୍ ଧି ଯୂପମ୍ ଅଦ୍ଯାପ୍ଯ୍ ଆସ୍ତେ ମହାମତେ
ପୁରୋହିତମାନେ ଦିଆଯିବା ପରେ, ବେଦୀର ଦଣ୍ଡଟିକୁ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ; ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହି ଦଣ୍ଡଟି ଆଜିଯାଏ ଗଙ୍ଗାର ମଧ୍ୟରେ ଅଛି।
ଅଭିଷିକ୍ତଂ ଚାମୃତେନ ଅଭିଜ୍ଞାନଂ ତୁ ତନ୍ ମହତ୍ ତତ୍ର ତୀର୍ଥେ ପୁନା ରକ୍ଷୋ ଭରଦ୍ଵାଜମ୍ ଉଵାଚ ହ
ଏହାକୁ ଅମୃତରେ ଅଭିଷିକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା, ଏହାର ଉଲ୍ଲେଖ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତି ଅଛି; ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ରାକ୍ଷସଟି ଆଉଥରେ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ କହିଲା।
ଅହଂ ଯାମି ଭରଦ୍ଵାଜ କୃତଃ ଶୁକ୍ଲସ୍ ତ୍ଵଯା ପୁନଃ ତସ୍ମାତ୍ ତଵାତ୍ର ତୀର୍ଥେ ଯେ ସ୍ନାନଦାନାଦିପୂଜନମ୍
ମୁଁ ଯାଉଛି, ଭରଦ୍ୱାଜ; ତୁମେ ପୁନି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛ; ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ପୂଜା କରନ୍ତି—
କୁର୍ଯୁସ୍ ତେଷାମ୍ ଅଭୀଷ୍ଟାନି ଭଵେଯୁର୍ ଯତ୍ ଫଲଂ ମଖେ ସ୍ମରଣାଦ୍ ଅପି ପାପାନି ନାଶଂ ଯାନ୍ତୁ ସଦା ମୁନେ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ବେଦୀ କାର୍ଯ୍ୟର ଯେଉଁ ଫଳ ଆଶା କରାଯାଏ, ସେଗୁଡିକ ମିଳିବ; ମୁନି, କେବଳ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ପାପ ସଦା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ସ୍ମୃତମ୍ ଗୌତମ୍ଯାଂ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯେ ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରମ୍ ଅପାଵୃତମ୍
ସେତିଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ; ଗୌତମୀ ନଦୀରେ, ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ, ସ୍ବର୍ଗର ଦ୍ୱାର ଖୋଲା ଅଛି।
ଉଭଯୋସ୍ ତୀରଯୋଃ ସପ୍ତ ସହସ୍ରାଣ୍ଯ୍ ଅପରାଣି ଚ ତୀର୍ଥାନାଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିପ୍ରଦାଯିନାମ୍
ଦୁଇ ତୀରରେ, ମୁନିମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସାତ ହଜାର ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଗୁଡିକ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।
ଚକ୍ରତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ସ୍ମରଣାତ୍ ପାପନାଶନମ୍ ତସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ଯତ୍ନେନ ନାରଦ
ଏହା ଚକ୍ରତୀର୍ଥ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସ୍ମରଣ କରିଲେ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଏହାର ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି—ନାରଦ, ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣ।
ଋଷଯଃ ସପ୍ତ ଵିଖ୍ଯାତା ଵସିଷ୍ଠପ୍ରମୁଖା ମୁନେ ଗୌତମ୍ଯାସ୍ ତୀରମ୍ ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ସତ୍ତ୍ରଯଜ୍ଞମ୍ ଉପାସତେ
ସାତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଗୌତମୀ ତୀରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ବୃହତ ଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି।
ତତ୍ର ଵିଘ୍ନ ଉପକ୍ରାନ୍ତେ ରକ୍ଷୋଭିର୍ ଅତିଭୀଷଣେ ମାମ୍ ଅଭ୍ଯେତ୍ଯାଥ ମୁନଯୋ ରକ୍ଷଃକୃତ୍ଯଂ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍
ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ବିଘ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ତେବେ ଋଷିମାନେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି, ରାକ୍ଷସ ଭୟ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲେ।
ତଦାହଂ ପ୍ରମଦାରୂପଂ ମାଯଯାସୃଜ୍ଯ ନାରଦ ଯସ୍ଯାଶ୍ ଚ ଦର୍ଶନାଦ୍ ଏଵ ନାଶଂ ଯାନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଥ ରାକ୍ଷସାଃ
ତେବେ, ନାରଦ, ମୁଁ ମୋ ମାୟାରେ ଏକ ମହିଳାକୁ ଆନନ୍ଦ ରୂପରେ ସୃଷ୍ଟି କଲି; ସେଉଁଠି ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଇଗଲେ।
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତାଂ ପ୍ରାଦାମ୍ ଋଷିଭ୍ଯଃ ପ୍ରମଦାଂ ମୁନେ ମଦ୍ଵାକ୍ଯାଦ୍ ଋଷଯୋ ମାଯାମ୍ ଆଦାଯ ପୁନର୍ ଆଗମନ୍
ଏପରି କହି, ମୁଁ ସେ ମହିଳାକୁ ଋଷିମାନେ ପାଖକୁ ଦେଲି; ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ଋଷିମାନେ ମାୟାକୁ ନେଇ ଫେରିଗଲେ।
ଅଜୈକା ଯା ସମାଖ୍ଯାତା କୃଷ୍ଣଲୋହିତରୂପିଣୀ ମୁକ୍ତକେଶୀତ୍ଯ୍ ଅଭିଧଯା ସାସ୍ତେ ଽଦ୍ଯାପି ସ୍ଵରୂପିଣୀ
ଯିଏ ଅଜଏକା ନାମରେ ପରିଚିତ, କଳା ଓ ଲାଲ ରୂପରେ, ମୁକ୍ତକେଶୀ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ; ସେ ଆଜିଯାଏ ନିଜ ରୂପରେ ଅଛି।
ଲୋକତ୍ରିତଯସଂମୋହଦାଯିନୀ କାମରୂପିଣୀ ତଦ୍ବଲାତ୍ ସ୍ଵସ୍ଥମନସଃ ସର୍ଵେ ଚ ମୁନିପୁଂଗଵଃ
ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ମୋହ ଦେଇଥାଏ, ଚାହିଲେ ଯେଉଁ ରୂପ ନେଇପାରେ; ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ, ସମସ୍ତ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ମନରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲେ।
ଗୌତମୀଂ ସରିତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଂ ପୁନର୍ ଯଜ୍ଞାଯ ଦୀକ୍ଷିତାଃ ପୁନସ୍ ତନ୍ମଖନାଶାଯ ରାକ୍ଷସାଃ ସମୁପାଗମନ୍
ପୁନି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇ, ଋଷିମାନେ ଗୌତମୀ ନଦୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସରିତା, ପାଖକୁ ଆସିଲେ; ଏଉଁଠି, ରାକ୍ଷସମାନେ ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଆସିଲେ।
ଯକ୍ଷଵାଟାନ୍ତିକେ ମାଯାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାକ୍ଷସପୁଂଗଵାଃ ତତୋ ନୃତ୍ଯନ୍ତି ଗାଯନ୍ତି ହସନ୍ତି ଚ ରୁଦନ୍ତି ଚ
ଯକ୍ଷ ଭୂମିର ପାଖରେ, ମାୟାକୁ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ, ଗୀତ ଗାଇଲେ, ହସିଲେ ଓ କାନ୍ଦିଲେ।
ମାହେଶ୍ଵରୀ ମହାମାଯା ପ୍ରଭାଵେଣାତିଦର୍ପିତା ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ଦୈତ୍ଯପତିଃ ଶମ୍ବରୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ମାହେଶ୍ୱରୀ ମହାମାୟାର ପ୍ରଭାବରେ ସେମାନେ ବହୁତ ଅହଂକାରୀ ହେଇଗଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଦେତାମାନଙ୍କ ନାୟକ ଶମ୍ବର ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।