ଲୋକତ୍ରଯୈକପାଵନ୍ଯାଂ ଗୌତମ୍ଯାଂ ଦଣ୍ଡକେ ଵନେ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପରଯା ଵତ୍ସ ସୁସ୍ନାତଃ ସୁସମାହିତଃ
ବତ୍ସ, ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ତିନି ଲୋକର ପବିତ୍ରତମ ଗୌତମୀ ନଦୀରେ ଗଭୀର ଭକ୍ତି ଓ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ସ୍ନାନ କରିଲେ,
ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଚୈଵ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ମାମ୍ ଈଶଂ ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ସ୍ତୁହି ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଭାଵେନ ଭୃତ୍ଯୌ ପ୍ରୀତିମ୍ ଅଵାପ୍ସ୍ଯତଃ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ହୃଦୟ ଦେଇ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମୋତେ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଠିକ୍ କ୍ରମରେ ସ୍ତୁତି କର; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆମ ମାନ୍ୟତା ଓ ପ୍ରେମ ପାଇବାକୁ ସମର୍ଥ ହେବ।
ତତ୍ ପିତୁର୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯମଃ ପ୍ରୀତମନାସ୍ ତଦା ତଯୋଶ୍ ଚ ପ୍ରୀତଯେ ପ୍ରାଯାଦ୍ ଦେଵତର୍ପଣଯୋର୍ ଯମଃ
ପିତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଯମ ଖୁସି ମନେ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ ଦେବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଗୌତମ୍ଯାମ୍ ଅଘହାରିଣ୍ଯାଂ ସୁସମାହିତମାନସଃ ତଥୈଵ ତୋଷଯାମ୍ ଆସ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ସୁରସତ୍ତମାନ୍
ଗଭୀର ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ, ସେ ଗୌତମୀ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଲେ।
ଶ୍ଵଭ୍ଯାଂ ଚ ସହିତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦକ୍ଷିଣାଶାପତିଃ ପ୍ରଭୁଃ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତୋଷଯାମ୍ ଆସ ଭାନୁଂ ଵୈ ଦକ୍ଷିଣେ ତଟେ
ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି କୁକୁର ସହିତ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଶ୍ରୀମାନ୍ ଯମ, ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ।
ଈଶାନମ୍ ଉତ୍ତରେ ଵିଷ୍ଣୁଂ ସ୍ଵଯଂ ଧର୍ମଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ଦତ୍ତଵନ୍ତୋ ଵରଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସରମାଯା ଵିଶାପକମ୍ ଵରାନ୍ ଅଯାଚତ ବହୂଂଲ୍ ଲୋକାନାମ୍ ଉପକାରକାନ୍
ଉତ୍ତର କୂଳରେ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଧର୍ମ ନିଜେ ଈଶାନ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ସରମାଙ୍କୁ ବିଷ ଦୂର କରିବାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵର ଦେଲେ ଏବଂ ଜଗତର ଉପକାରୀ ଅନେକ ଵର ଚାହିଲେ।
ଏଷୁ ସ୍ନାନଂ ତୁ ଯେ କୁର୍ଯୁର୍ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶ୍ଵରାଃ ଆତ୍ମାର୍ଥଂ ଚ ପରାର୍ଥଂ ଚ ତେ କାମାନ୍ ଆପ୍ନୁଯୁଃ ଶୁଭାନ୍
ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ନିଜ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପାଇଁ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଶୁଭ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି।
ବାଣତୀର୍ଥେ ତୁ ଯେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଶାର୍ଙ୍ଗପାଣିଂ ସ୍ମରନ୍ତି ଵୈ ତେଭ୍ଯୋ ଦାରିଦ୍ର୍ଯଦୁଃଖାନି ନ ଭଵେଯୁର୍ ଯୁଗେ ଯୁଗେ
ବାଣତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେଉଁମାନେ ଶାର୍ଙ୍ଗପାଣି (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ଦୁଃଖ ଦେଖିବେ ନାହିଁ।
ଗୋତୀର୍ଥେ ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥେ ଵା ଯସ୍ ତୁ ସ୍ନାତ୍ଵା ଯତଵ୍ରତଃ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତଂ ନମସ୍ଯାଥ ଦ୍ଵୀପସ୍ଯାପି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ଗୋତୀର୍ଥ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ନିୟମ ରଖି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରି, ଦ୍ୱୀପକୁ ପରିକ୍ରମା କରେ,
ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ ତେନ ପୃଥିଵୀ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପା ଵସୁଂଧରା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତା ତତ୍ର କିଂଚିଦ୍ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵସୁ ଦ୍ଵିଜମ୍
ଏହିପରି କରିଲେ, ସେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ସହିତ ପୃଥିବୀକୁ ପରିକ୍ରମା କରିଥାଏ; ସେଠାରେ ଥୋଡ଼ା ଧନ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେଇଲେ,
ତଦ୍ ଦେଵଯଜନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କିଂଚିଦ୍ ଧୁତ୍ଵା ହୁତାଶନେ ଅଶ୍ଵମେଧାଦିଯଜ୍ଞାନାଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପୁଷ୍କଲମ୍
ସେ ଦେବମନ୍ଦିରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଅଗ୍ନିକୁ ଥୋଡ଼ା ହୋମ କଲେ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଅନ୍ୟ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞମାନେ ପରି ଅଧିକ ଫଳ ପାଏ।
ଯଃ ସକୃତ୍ ତତ୍ର ପଠତି ଗାଯତ୍ରୀଂ ଵେଦମାତରମ୍ ଅଧୀତାସ୍ ତେନ ଵେଦା ଵୈ ନିଷ୍କାମୋ ମୁକ୍ତିଭାଜନମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଗାୟତ୍ରୀ ମାନ୍ତ୍ର, ବେଦମାତା, କେବଳ ଏକଥର ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିବା ପରି ଗଣାଯାନ୍ତି; ଅକାମୀ ହୋଇ, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।
ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ଦକ୍ଷିଣେ କୂଲେ ଶକ୍ତିଂ ଦେଵୀଂ ତୁ ଭକ୍ତିତଃ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ସର୍ଵାନ୍ କାମାନ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଯଦି କେହି ଭକ୍ତି ସହିତ ଶକ୍ତି ଦେବୀଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶାନାଂ ଶକ୍ତିର୍ ମାତା ତ୍ରଯୀମଯୀ ସର୍ଵାନ୍ କାମାନ୍ ଅଵାପ୍ନୋତି ପୁତ୍ରଵାନ୍ ଧନଵାନ୍ ଭଵେତ୍
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଏବଂ ତିନି ବେଦର ମୂର୍ତ୍ତି ମାତା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି; ସେ ନିଜେ ପୁଅ ଓ ଧନ ଧାରୀ ହୁଅନ୍ତି।
ଆଦିତ୍ଯଂ ଭକ୍ତିତୋ ଯସ୍ ତୁ ଦକ୍ଷିଣେ ନିଯତୋ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ପଶ୍ଯେତ ତେନେଷ୍ଟା ଯଜ୍ଞା ଵିଵିଧଦକ୍ଷିଣାଃ
ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ନିୟମ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ନାନ କରି, ଯିଏ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ବିଭିନ୍ନ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ପରି ଫଳ ପାଏ।
କୂଲେ ଯଶ୍ ଚୋତ୍ତରେ ଚୈଵ ଗଙ୍ଗାଯା ଦୈତ୍ଯସୂଦନମ୍ ସ୍ନାତ୍ଵା ପଶ୍ଯେତ ତଂ ନତ୍ଵା ତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରଂ ପଦମ୍
ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ଯିଏ ଦୈତ୍ୟସୂଦନ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଓ ପ୍ରଣାମ କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦ ପାଏ।
ଯମେଶ୍ଵରଂ ତତୋ ଯସ୍ ତୁ ଯମତୀର୍ଥେ ତୁ ପୂଜିତମ୍ ସ୍ନାତଃ ପଶ୍ଯତି ଯୁକ୍ତାତ୍ମା ସ କରୋତ୍ଯ୍ ଅଚିରେଣ ହି
ଯମତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ଯେଉଁଠାରେ ପୂଜିତ ଯମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ଶୀଘ୍ର ନିଜ କାମ୍ୟ ସାଧନ କରେ।
ପିତୄଣାମ୍ ଅକ୍ଷଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଫଲଦଂ କୀର୍ତିଵର୍ଧନମ୍ ତତ୍ର ସ୍ନାନେନ ଦାନେନ ଜପେନ ସ୍ତଵନେନ ଚ ଅପି ଦୁଷ୍କୃତକର୍ମାଣଃ ପିତରୋ ମୋକ୍ଷମ୍ ଆପ୍ନୁଯୁଃ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ ଓ ସ୍ତୁତି କଲେ ପିତୃମାନେ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ, ଫଳ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ପାନ୍ତି; ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ପିତୃମାନେ ପାପ କରିଥିଲେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ପାନ୍ତି।
ଇତ୍ଯାଦ୍ଯ୍ ଅଷ୍ଟ ସହସ୍ରାଣି ତୀର୍ଥାନି ତ୍ରୀଣି ନାରଦ ତେଷୁ ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ସର୍ଵମ୍ ଅକ୍ଷଯପୁଣ୍ଯଦମ୍
ନାରଦ, ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟ ହଜାର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ତିନିଟି ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ଦାନ ଦେଇବା ଅମର ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ଏତେଷାଂ ସ୍ମରଣଂ ପୁଣ୍ଯଂ ନାନାଜନ୍ମାଘନାଶନମ୍ ଶ୍ରଵଣାତ୍ ପିତୃଭିଃ ସାର୍ଧଂ ପଠନାତ୍ ସ୍ଵକୁଲୈଃ ସହ
ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ପବିତ୍ର, ଏହା ଅନେକ ଜନ୍ମର ପାପକୁ ଦୂର କରେ। ପିତୃମାନେ ସହିତ ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ପରିବାର ସହିତ ପଢିବା ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଫଳ ମିଳେ।
ତେଷାମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅତିପାପାନି ନାଶଂ ଯାନ୍ତି ମମାଜ୍ଞଯା ତତ୍ର ସ୍ନାନାଦି ଯଃ କୃତ୍ଵା କିଂଚିଦ୍ ଦତ୍ତ୍ଵା ଯତାତ୍ମଵାନ୍
ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନଙ୍କର ଅତି ଭୟଙ୍କର ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଜଣେ ନିଜକୁ ସଂଯମ କରି ସ୍ନାନ, କ୍ରିୟା କରି, କିଛି ଦାନ ଦେଇଥାଏ—
ପିତୄଣାଂ ପିଣ୍ଡଦାନାଦି କୃତ୍ଵା ନତ୍ଵା ସୁରାନ୍ ଇମାନ୍ ଧନଂ ଧାନ୍ଯଂ ଯଶୋ ଵୀର୍ଯମ୍ ଆଯୁର୍ ଆରୋଗ୍ଯସଂପଦଃ
ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦେଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେ ଧନ, ଧାନ୍ୟ, କୀର୍ତି, ଶକ୍ତି, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ସମୃଦ୍ଧି ପାଉଥାଏ।
ପୁତ୍ରାନ୍ ପୌତ୍ରାନ୍ ପ୍ରିଯାଂ ଭାର୍ଯାଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଚାନ୍ଯନ୍ ମନୀଷିତମ୍ ଅଵିଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରୀତମନା ବନ୍ଧୁଭିଶ୍ ଚାତିମାନିତଃ
ସେ ପୁଅ, ପୁଅର ପୁଅ, ପ୍ରିୟା ଜନା ଓ ଜହା ଚାହେ ତାହା ପାଉଥାଏ। ନିଜ ପରିବାର ସହିତ ଏକତାରେ ରହି, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତି ଆଦର ମିଳି, ମନ ଖୁସି ରହିଥାଏ।
ନରକସ୍ଥାନ୍ ଅପି ପିତୄଂସ୍ ତାରଯିତ୍ଵା କୁଲାନି ଚ ପାଵଯିତ୍ଵା ପ୍ରିଯୈର୍ ଯୁକ୍ତୋ ହ୍ଯ୍ ଅନ୍ତେ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଶିଵଂ ସ୍ମରେତ୍ ତତୋ ମୁକ୍ତିପଦଂ ଗଚ୍ଛେଦ୍ ଦେଵାନାଂ ଵଚନଂ ଯଥା
ନରକରେ ଥିବା ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ନିଜ କୁଳକୁ ପବିତ୍ର କରି, ପ୍ରିୟମାନେ ସହିତ ଏକତାରେ ରହି, ଶେଷରେ ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ମୁକ୍ତିର ପଦ ପାଉଥାଏ—ଯେପରି ଦେବତାମାନେ କହିଛନ୍ତି।
ଯକ୍ଷିଣୀସଂଗମଂ ନାମ ତୀର୍ଥଂ ସର୍ଵଫଲପ୍ରଦମ୍ ତତ୍ର ସ୍ନାନେନ ଦାନେନ ସର୍ଵାନ୍ କାମାନ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯକ୍ଷିଣୀସଂଗମ ନାମକ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଓ ଦାନ ଦେଇ, ମନର ଚାହିଦା ସମସ୍ତ ପାଉଥାଏ।
ଯତ୍ର ଯକ୍ଷେଶ୍ଵରୋ ଦେଵୋ ଦର୍ଶନାଦ୍ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଦଃ ତତ୍ର ଚ ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ସତ୍ତ୍ରଯାଗଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଯେଉଁଠି ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମାନ୍ୟ ଦେବତା ଦର୍ଶନ କରି ଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ସେଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମହାଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳିଯାଏ।
ଵିଶ୍ଵାଵସୋଃ ସ୍ଵସା ନାମ୍ନା ପିପ୍ପଲା ଗୁରୁହାସିନୀ ଋଷୀଣାଂ ସତ୍ତ୍ରମ୍ ଅଗମଦ୍ ଗୌତମୀତୀରଵର୍ତିନାମ୍
ବିଶ୍ୱାବସୁଙ୍କର ଭଉଣୀ, ନାମ ପିପ୍ପଳା, ଗୁରୁ ସହିତ ରହି, ଗୌତମୀ ନଦୀ କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଋଷିମାନଙ୍କର ସଭାକୁ ଗଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ର ଋଷୀନ୍ କ୍ଷାମାନ୍ ସା ଜହାସାତିଗର୍ଵିତା ଯା ଗତ୍ଵାଶ୍ରାଵଯ ଵୌଷଡ୍ ଅସ୍ତୁ ଶ୍ରୌଷଡ୍ ଇତି ସ୍ଥିରମ୍
ସେଠାରେ ଋଷିମାନେ କ୍ଷୀଣ ଦେଖି, ସେ ଅତି ଅଭିମାନରେ ହସିଲା। ସେଠାକୁ ଯାଇ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲା—'ଶୁଣନ୍ତୁ! ଶୁଣନ୍ତୁ! ଏହା ଦୃଢ଼ ହେଉ!'
ଵିସ୍ଵରେଣ ବ୍ରୁଵତୀ ତାଂ ତେ ଶେପୁଃ ସ୍ରାଵିଣୀ ଭଵ ତତୋ ନଦ୍ଯ୍ ଅଭଵତ୍ ତତ୍ର ଯକ୍ଷିଣୀତି ସୁଵିଶ୍ରୁତା
ଅସମ୍ବିତ୍ ସ୍ୱରରେ କହିବାରୁ ଋଷିମାନେ ତାକୁ ଶାପ ଦେଲେ—'ପ୍ରବାହ ଦେଇବା ହେଉ!' ତେଣୁ ସେ ସେଠାରେ ଏକ ନଦୀ ହେଲା, ଯକ୍ଷିଣୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
ତତୋ ଵିଶ୍ଵାଵସୁଃ ପୂଜ୍ଯ ଋଷୀନ୍ ଦେଵଂ ତ୍ରିଲୋଚନମ୍ ସଂଗମ୍ଯ ଚୈଵ ଗୌତମ୍ଯା ତାଂ ଵିଶାପାମ୍ ଅଥାକରୋତ୍
ତାପରେ ବିଶ୍ୱାବସୁ ଋଷିମାନେ ଓ ତ୍ରିନୟନ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଗୌତମୀ ସହିତ ଏକତାରେ ଯୋଗ ଦେଇ, ତାକୁ ପବିତ୍ର ନଦୀ କରିଦେଲେ।