ତତଃ ଶଶାପ ତାଂ ଶକ୍ରଃ ପାପିଷ୍ଠେ ତ୍ଵଂ ଶୁନୀ ଭଵ ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ପାପଭୂତା ଅଜ୍ଞାନାତ୍ ପାପକାରିଣୀ
ତାପରେ ଶକ୍ର ତାକୁ ଶାପ ଦେଲେ: 'ତୁମେ, ଏ କୁକୁରୀ, ମାନବ ଲୋକରେ ସବୁଠାରୁ ପାପିନୀ ହେଉ, ଅଜ୍ଞାନ ଓ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ହେଉ ।'
ତଦେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ତୁ ଶାପେନ ମାନୁଷେ ସା ଵ୍ଯଜାଯତ ଯଥା ଶପ୍ତା ମଘଵତା ପାପାତ୍ ସା ହ୍ଯ୍ ଅତିଭୀଷଣା
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶାପରେ, ସେ ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ମଘବାନ୍ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ ହୋଇ, ସେ ଅତିଭୟଙ୍କର ଓ ପାପିନୀ ହେଲେ ।
ଗାଵୋ ଯା ରାକ୍ଷସୈର୍ ନୀତାସ୍ ତାସାମ୍ ଆନଯନାଯ ଚ ଯତ୍ନଂ କୁର୍ଵନ୍ ସୁରପତିର୍ ଵିଷ୍ଣଵେ ତନ୍ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ଯେ ଗାଈମାନେ ରାକ୍ଷସମାନେ ନେଇଯାଇଥିଲେ, ସେମାନେକୁ ଫେରାଇବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପତି ଏହି କଥା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଦୈତ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ଦନୁଜାନ୍ ଗୋହର୍ତୄଂଶ୍ ଚୈଵ ରାକ୍ଷସାନ୍ ହନ୍ତୁଂ ପ୍ରଯତ୍ନମ୍ ଅକରୋଜ୍ ଜଗୃହେ ଚ ମହଦ୍ ଧନୁଃ
ବିଷ୍ଣୁ ଦେବ, ଦାଇତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ଗାଈ ଚୋରି କରିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଧନୁଷ ଧରିଲେ।
ଶାର୍ଙ୍ଗଂ ଯଲ୍ ଲୋକଵିଖ୍ଯାତଂ ଦୈତ୍ଯନାଶନମ୍ ଏଵ ଚ ଜିତାରିଃ ପୂଜିତୋ ଦେଵୈଃ ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଜନାର୍ଦନଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଦାଇତ୍ୟନାଶକ ଯେ ଧନୁଷ 'ଶାର୍ଙ୍ଗ', ତାହାକୁ ଦେବମାନେ ପୂଜିଥିବା ଶତ୍ରୁଜୟୀ ଜନାର୍ଦନ ନିଜେ ଧରିଲେ।
ଯତ୍ର ଵୈ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯେ ଶାର୍ଙ୍ଗପାଣିର୍ ଜଗତ୍ପ୍ରଭୁଃ ତତ୍ରସ୍ଥାନ୍ ଦୈତ୍ଯଦନୁଜାନ୍ ରାକ୍ଷସାଂଶ୍ ଚ ବଲୀଯସଃ
ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ସ୍ୱାମୀ ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ, ସେଠାରେ ଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାଇତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
ପୁନର୍ ଜଘ୍ନେ ସ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଗା ଯୈର୍ ନୀତାଶ୍ ଚ ରାକ୍ଷସୈଃ ତତ୍ର ଵୈ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯେ ଶାର୍ଙ୍ଗପାଣିର୍ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ
ସେଠାରେ, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ, ବିଷ୍ଣୁ ପୁଣିଥରେ ଗାଈ ନେଇଯାଇଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ବଧ କଲେ; ଏହିଠାରେ ତାଙ୍କୁ 'ଶାର୍ଙ୍ଗପାଣି' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଦିତିଜୈ ରାକ୍ଷସୈଃ ସହ ତେ ଜଗ୍ମୁର୍ ଦକ୍ଷିଣାମ୍ ଆଶାଂ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ ତ୍ରାସାନ୍ ମହାମୁନେ
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ, ଦିତିର ପୁଅ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ନିଜ ଭୟରେ ସେମାନେକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ପଳାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ, ହେ ମହାମୁନି।
ଅନ୍ଵଗଚ୍ଛତ୍ ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ ତାନ୍ ଏଵ ପରମେଶ୍ଵରଃ ଗରୁତ୍ମତା ତାନ୍ ଅଵାପ୍ଯ ଶାର୍ଙ୍ଗମୁକ୍ତୈର୍ ମନୋଜଵୈଃ
ତାପରେ, ପରମେଶ୍ୱର ବିଷ୍ଣୁ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି ସେମାନେକୁ ଧାଉଥିଲେ, ଏବଂ ମନର ତୁଳ୍ୟ ତୀବ୍ର ଶାର୍ଙ୍ଗର ବାଣରେ ସେମାନେକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ବାଣୈସ୍ ତାନ୍ ଵ୍ଯାହନଦ୍ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଗଙ୍ଗାଯା ଉତ୍ତରେ ତଟେ ଦେଵାରଯଃ କ୍ଷଯଂ ନୀତା ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁନା
ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ବିଷ୍ଣୁ ବାଣରେ ସେମାନେକୁ ଆଘାତ କଲେ; ଦେବମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିନଶ୍ଟ ହେଲେ।
ଶାର୍ଙ୍ଗମୁକ୍ତୈର୍ ମହାଵେଗୈଃ ସୁସ୍ଵନୈଶ୍ ଚ ସୁମନ୍ତ୍ରିତୈଃ କ୍ଷଯଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଵିଷ୍ଣୁବାଣୈସ୍ ତତସ୍ ତେ ଦେଵଶତ୍ରଵଃ
ଶାର୍ଙ୍ଗରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ତୀବ୍ର, ଗଞ୍ଜନାଧ୍ୱନି ଓ ଦକ୍ଷତାରେ ନିପୁଣ ବାଣମାନେ ଦ୍ୱାରା, ସେଇ ଦେବଶତ୍ରୁମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବାଣରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ।
ଗାଵୋ ଲବ୍ଧା ଯତ୍ର ଦେଵୈର୍ ବାଣତୀର୍ଥଂ ତଦ୍ ଉଚ୍ଯତେ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଵିଦିତଂ ଗୋତୀର୍ଥଂ ଚେତି ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ଯେଠି ଦେବମାନେ ଗାଈମାନେକୁ ପୁନଃ ପାଇଥିଲେ, ସେଠିକୁ 'ବାଣତୀର୍ଥ', 'ବୈଷ୍ଣବ', ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଗୋତୀର୍ଥ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନିଥାନ୍ତି।
ପଶ୍ଵର୍ଥେ କଲ୍ପିତା ଗାଵୋ ଗଙ୍ଗାଯା ଦକ୍ଷିଣେ ତଟେ ପ୍ରଦ୍ରୁତାସ୍ ତେ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ସଂନ୍ଯଵେଶଯନ୍
ପଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଗାଈମାନେକୁ ଗଙ୍ଗାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ରଖାଯାଇଥିଲା; ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଦୌଡ଼ି ଯାଇ, ସେମାନେକୁ ଗଙ୍ଗାରେ ବସାଇଦେଲେ।
ତନ୍ମଧ୍ଯେ କାରଯାମ୍ ଆସୁର୍ ଦ୍ଵୀପଂ ଚୈଵାଶ୍ରଯଂ ଗଵାମ୍ ତୈର୍ ଗୋଭିସ୍ ତତ୍ର ଗଙ୍ଗାଯାଂ ସୁରଯଜ୍ଞୋ ଵ୍ଯଜାଯତ
ସେଠାରେ, ସେମାନେ ଗାଈମାନେ ପାଇଁ ଏକ ଦ୍ୱୀପ ତିଆରି କରିଲେ; ଗଙ୍ଗା ମଧ୍ୟରେ ଗାଈମାନେ ସହିତ, ଦେବମାନେ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ଯଜ୍ଞତୀର୍ଥଂ ତୁ ତତ୍ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଗୋଦ୍ଵୀପଂ ଗାଙ୍ଗମଧ୍ଯତଃ ଦେଵାନାଂ ଯଜନଂ ତଚ୍ ଚ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ଶୁଭମ୍
ସେଠିକୁ 'ଯଜ୍ଞତୀର୍ଥ', ଗୋଦ୍ୱୀପ, ଗଙ୍ଗା ମଧ୍ୟରେ ବୋଲାଯାଏ; ଏହା ଦେବମାନଙ୍କର ପୂଜାସ୍ଥଳୀ, ଶୁଭ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ସ୍ଵଯଂ ମୂର୍ତିମତୀ ଭୂତ୍ଵା ଗଙ୍ଗାଶକ୍ତିର୍ ମହାଦ୍ଯୁତେ ଅସାରାପାରସଂସାରସାଗରୋତ୍ତରଣେ ତରିଃ
ଏହି ଭାବେ, ଗଙ୍ଗାର ଶକ୍ତି ନିଜେ ଦେହଧାରଣ କରି, ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅସୀମ ଓ ଅପାର ସଂସାର ସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ ଏକ ନୌକା ହେଲେ।
ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୀ ଯୋଗମାଯା ସଦ୍ଭକ୍ତାଭଯଦାଯିନୀ ଗୋରକ୍ଷଂ ତୁ ତତସ୍ ତୀର୍ଥଂ ଗଙ୍ଗାଯା ଦକ୍ଷିଣେ ତଟେ
ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରୀ, ଦିବ୍ୟ ଯୋଗମାୟା, ସତ୍ଭକ୍ତମାନେକୁ ଭୟହୀନତା ଦେଇଥିବା, ଗଙ୍ଗାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ 'ଗୋରକ୍ଷ ତୀର୍ଥ' ସ୍ଥାପନ କଲେ।
ତୌ ଶ୍ଵାନୌ ସରମାପୁତ୍ରୌ ଚତୁରକ୍ଷୌ ଯମପ୍ରିଯୌ ମାତୁଃ ଶାପଂ ଚାପରାଧଂ ସର୍ଵଂ ଚାପି ସଵିସ୍ତରମ୍
ସେଇ ଦୁଇଟି କୁକୁର, ସରମାଙ୍କର ଚାରି ଚକୁ ଥିବା ପୁଅ ଓ ଯମଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ତାଙ୍କର ମାଆଙ୍କ ଶାପ ଓ ସମସ୍ତ ଅପରାଧ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିଲେ।
ନିଵେଦ୍ଯ ତୁ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ କାର୍ଯଂ ଚାପି ସୁଖପ୍ରଦମ୍ ଵିଶାପକରଣଂ ଚାପି ପପ୍ରଚ୍ଛତୁର୍ ଉଭୌ ଯମମ୍
ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଘଟଣା ଓ ନିଜେମାନେ ସୁଖ ପାଇବା ଇଚ୍ଛା ଜଣାଇ, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଯମଙ୍କୁ ଶାପ ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ ପଚାରିଲେ।
ସ ତାଭ୍ଯାଂ ସହିତଃ ସୌରିଃ ପିତ୍ରେ ସୂର୍ଯାଯ ଚାବ୍ରଵୀତ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୂର୍ଯଃ ସୁତଂ ପ୍ରାହ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ସୁରସତ୍ତମ
ତାପରେ, ସୌରି ସେମାନେ ସହିତ ନିଜ ବାପା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ; ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ଉପରେ ଥିବା ନିଜ ପୁଅ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଲୋକତ୍ରଯୈକପାଵନ୍ଯାଂ ଗୌତମ୍ଯାଂ ଦଣ୍ଡକେ ଵନେ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପରଯା ଵତ୍ସ ସୁସ୍ନାତଃ ସୁସମାହିତଃ
ବତ୍ସ, ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ତିନି ଲୋକର ପବିତ୍ରତମ ଗୌତମୀ ନଦୀରେ ଗଭୀର ଭକ୍ତି ଓ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ସ୍ନାନ କରିଲେ,
ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଚୈଵ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ମାମ୍ ଈଶଂ ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ସ୍ତୁହି ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଭାଵେନ ଭୃତ୍ଯୌ ପ୍ରୀତିମ୍ ଅଵାପ୍ସ୍ଯତଃ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ହୃଦୟ ଦେଇ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମୋତେ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଠିକ୍ କ୍ରମରେ ସ୍ତୁତି କର; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆମ ମାନ୍ୟତା ଓ ପ୍ରେମ ପାଇବାକୁ ସମର୍ଥ ହେବ।
ତତ୍ ପିତୁର୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯମଃ ପ୍ରୀତମନାସ୍ ତଦା ତଯୋଶ୍ ଚ ପ୍ରୀତଯେ ପ୍ରାଯାଦ୍ ଦେଵତର୍ପଣଯୋର୍ ଯମଃ
ପିତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଯମ ଖୁସି ମନେ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ ଦେବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଗୌତମ୍ଯାମ୍ ଅଘହାରିଣ୍ଯାଂ ସୁସମାହିତମାନସଃ ତଥୈଵ ତୋଷଯାମ୍ ଆସ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ସୁରସତ୍ତମାନ୍
ଗଭୀର ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ, ସେ ଗୌତମୀ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଲେ।
ଶ୍ଵଭ୍ଯାଂ ଚ ସହିତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦକ୍ଷିଣାଶାପତିଃ ପ୍ରଭୁଃ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତୋଷଯାମ୍ ଆସ ଭାନୁଂ ଵୈ ଦକ୍ଷିଣେ ତଟେ
ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି କୁକୁର ସହିତ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଶ୍ରୀମାନ୍ ଯମ, ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ।
ଈଶାନମ୍ ଉତ୍ତରେ ଵିଷ୍ଣୁଂ ସ୍ଵଯଂ ଧର୍ମଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ଦତ୍ତଵନ୍ତୋ ଵରଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସରମାଯା ଵିଶାପକମ୍ ଵରାନ୍ ଅଯାଚତ ବହୂଂଲ୍ ଲୋକାନାମ୍ ଉପକାରକାନ୍
ଉତ୍ତର କୂଳରେ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଧର୍ମ ନିଜେ ଈଶାନ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ସରମାଙ୍କୁ ବିଷ ଦୂର କରିବାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵର ଦେଲେ ଏବଂ ଜଗତର ଉପକାରୀ ଅନେକ ଵର ଚାହିଲେ।
ଏଷୁ ସ୍ନାନଂ ତୁ ଯେ କୁର୍ଯୁର୍ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶ୍ଵରାଃ ଆତ୍ମାର୍ଥଂ ଚ ପରାର୍ଥଂ ଚ ତେ କାମାନ୍ ଆପ୍ନୁଯୁଃ ଶୁଭାନ୍
ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ନିଜ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପାଇଁ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଶୁଭ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି।
ବାଣତୀର୍ଥେ ତୁ ଯେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଶାର୍ଙ୍ଗପାଣିଂ ସ୍ମରନ୍ତି ଵୈ ତେଭ୍ଯୋ ଦାରିଦ୍ର୍ଯଦୁଃଖାନି ନ ଭଵେଯୁର୍ ଯୁଗେ ଯୁଗେ
ବାଣତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେଉଁମାନେ ଶାର୍ଙ୍ଗପାଣି (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ଦୁଃଖ ଦେଖିବେ ନାହିଁ।
ଗୋତୀର୍ଥେ ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥେ ଵା ଯସ୍ ତୁ ସ୍ନାତ୍ଵା ଯତଵ୍ରତଃ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତଂ ନମସ୍ଯାଥ ଦ୍ଵୀପସ୍ଯାପି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ଗୋତୀର୍ଥ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ନିୟମ ରଖି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରି, ଦ୍ୱୀପକୁ ପରିକ୍ରମା କରେ,
ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ ତେନ ପୃଥିଵୀ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପା ଵସୁଂଧରା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତା ତତ୍ର କିଂଚିଦ୍ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵସୁ ଦ୍ଵିଜମ୍
ଏହିପରି କରିଲେ, ସେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ସହିତ ପୃଥିବୀକୁ ପରିକ୍ରମା କରିଥାଏ; ସେଠାରେ ଥୋଡ଼ା ଧନ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେଇଲେ,