ଗା ରକ୍ଷତି ସ୍ମ ଦେଵାନାଂ ଯଜ୍ଞାର୍ଥଂ କଲ୍ପିତାନ୍ ପଶୂନ୍ ରକ୍ଷନ୍ତୀମ୍ ଅନୁଜଗ୍ମୁସ୍ ତେ ରାକ୍ଷସା ଦୈତ୍ଯଦାନଵାଃ
ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଗାଁମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପଛରେ ଯେଉଁମାନେ ଲାଗି ଥିଲେ, ସେମାନେ ରାକ୍ଷସ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବ ଥିଲେ ।
ରକ୍ଷନ୍ତୀଂ ତାଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞାଃ ଶ୍ଵାନଯୋର୍ ମାତରଂ ଶୁନୀମ୍ ପ୍ରଲୋଭଯିତ୍ଵା ଵିଵିଧୈର୍ ଵାକ୍ଯୈର୍ ଦାନୈଶ୍ ଚ ଯତ୍ନତଃ
ସେ ଦୁଇ କୁକୁରଙ୍କର ମାଆ, ଯିଏ ଗାଁମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ କଥା ଓ ଉପହାର ଦେଇ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରିବାକୁ ।
ହୃତା ଗା ରାକ୍ଷସୈଃ ପାପୈଃ ପଶ୍ଵର୍ଥେ କଲ୍ପିତାଃ ଶୁଭାଃ ତତ ଆଗତ୍ଯ ସା ଦେଵାନ୍ ଇଦମ୍ ଆହ କ୍ରମାଚ୍ ଛୁନୀ
ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଓ ଶୁଭ ଗାଁମାନେ, ପାପୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଚୋରି କଲେ; ତାପରେ ସେ କୁକୁରୀ ଦେବତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, ଦୀରେ-ଦୀରେ କହିଲେ ।
ମାଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ରାକ୍ଷସୈଃ ପାଶୈସ୍ ତାଡଯିତ୍ଵା ପ୍ରହାରକୈଃ ନୀତା ଗା ଯଜ୍ଞସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ କଲ୍ପିତାଃ ପଶଵଃ ସୁରାଃ
ମୋତେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦୌର୍ବଳ୍ୟ ଦେଇ, ଦଣ୍ଡ ମାରି, ରସ୍ସୀ ଦେଇ ବାନ୍ଧି ନେଇଗଲେ; ଯେଉଁ ଗାଁମାନେ ଯଜ୍ଞ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ହେ ଦେବତାମାନେ ।
ତସ୍ଯା ଵାଚଂ ନିଶମ୍ଯାଶୁ ସୁରାନ୍ ପ୍ରାହ ବୃହସ୍ପତିଃ
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବୃହସ୍ପତି ତୁରନ୍ତ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଇଯଂ ଵିକୃତରୂପାସ୍ତେ ଅସ୍ଯାଃ ପାପଂ ଚ ଲକ୍ଷଯେ ଅସ୍ଯା ମତେନ ତା ଗାଵୋ ନୀତା ନାନ୍ଯେନ ହେତୁନା ପାପେଯଂ ସୁକୃତୀଵେତି ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ଦେହଚେଷ୍ଟିତୈଃ
ଏହି କୁକୁରୀ ଆକୃତିରେ ବଦଳ ଆସିଛି; ମୁଁ ତାଙ୍କର ପାପ ଦେଖୁଛି । ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଏହି ଗାଁମାନେ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ନୁହେଁ । ତାଙ୍କ ଶରୀର ଚଳନରେ, ଯେପରି ଧର୍ମିକ ଲୋକ, ସେପରି ପାପ ଦେଖାଯାଉଛି ।
ତଦ୍ ଗୁରୋର୍ ଵଚନାଚ୍ ଛକ୍ରଃ ପଦା ତାଂ ପ୍ରାହରଚ୍ ଛୁନୀମ୍ ପଦାଘାତାତ୍ ତଦା ତସ୍ଯା ମୁଖାତ୍ କ୍ଷୀରଂ ପ୍ରସୁସ୍ରୁଵେ
ତେଣୁ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତା କୁକୁରୀକୁ ପାଦ ଦେଇ ମାଡ଼ିଲେ; ସେଇ ପାଦ ଘାଁରେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁରୁ ଦୁଧ ବହିଲା ।
ପୁନଃ ପ୍ରାହ ଶଚୀଭର୍ତା କ୍ଷୀରଂ ପୀତଂ ତ୍ଵଯା ଶୁନି ରାକ୍ଷସୈଶ୍ ଚ ତଦା ଦତ୍ତଂ ତସ୍ମାନ୍ ନୀତାସ୍ ତୁ ଗା ମମ
ପୁଣି ଶଚୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଦୁଧ ପିଇଛ, ଏ କୁକୁରୀ, ଏହି ଦୁଧ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଦେଇଛ; ଏହିକାରଣରୁ ମୋର ଗାଁମାନେ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି ।'
ନାପରାଧୋ ଽସ୍ତି ମେ ନାଥ ନ ଚାନ୍ଯସ୍ଯାପି କସ୍ଯଚିତ୍ ନାପରାଧୋ ନ ଚୋପେକ୍ଷା ମମାସ୍ତି ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵର ତସ୍ମାଦ୍ ରୁଷ୍ଟୋ ଽସି କିଂ ନାଥ ରିପଵୋ ବଲିନସ୍ ତୁ ତେ
ନାଥ, ମୋର କୌଣସି ଅପରାଧ ନାହିଁ, ନାହିଁ ଅନ୍ୟ କାହାରି ମଧ୍ୟ; ମୋର କୌଣସି ଅପରାଧ ନାହିଁ, ନାହିଁ ଅବହେଳା, ହେ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ୱର । ତେଣୁ ଆପଣ କାହିଁକି କ୍ରୋଧିତ? ଆପଣଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ।
ତତୋ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଦେଵଗୁରୁର୍ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତସ୍ଯା ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ ସତ୍ଯଂ ଶକ୍ର ତ୍ଵ୍ ଇଯଂ ଦୁଷ୍ଟା ରିପୂଣାଂ ପକ୍ଷକାରିଣୀ
ତାପରେ ଦେବଗୁରୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣି, କହିଲେ: 'ଶକ୍ର, ଏହି କୁକୁରୀ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଷ୍ଟ, ଶତ୍ରୁମାନେ ପକ୍ଷ ନେଉଛି ।'
ତତଃ ଶଶାପ ତାଂ ଶକ୍ରଃ ପାପିଷ୍ଠେ ତ୍ଵଂ ଶୁନୀ ଭଵ ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ପାପଭୂତା ଅଜ୍ଞାନାତ୍ ପାପକାରିଣୀ
ତାପରେ ଶକ୍ର ତାକୁ ଶାପ ଦେଲେ: 'ତୁମେ, ଏ କୁକୁରୀ, ମାନବ ଲୋକରେ ସବୁଠାରୁ ପାପିନୀ ହେଉ, ଅଜ୍ଞାନ ଓ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ହେଉ ।'
ତଦେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ତୁ ଶାପେନ ମାନୁଷେ ସା ଵ୍ଯଜାଯତ ଯଥା ଶପ୍ତା ମଘଵତା ପାପାତ୍ ସା ହ୍ଯ୍ ଅତିଭୀଷଣା
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶାପରେ, ସେ ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ମଘବାନ୍ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ ହୋଇ, ସେ ଅତିଭୟଙ୍କର ଓ ପାପିନୀ ହେଲେ ।
ଗାଵୋ ଯା ରାକ୍ଷସୈର୍ ନୀତାସ୍ ତାସାମ୍ ଆନଯନାଯ ଚ ଯତ୍ନଂ କୁର୍ଵନ୍ ସୁରପତିର୍ ଵିଷ୍ଣଵେ ତନ୍ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ଯେ ଗାଈମାନେ ରାକ୍ଷସମାନେ ନେଇଯାଇଥିଲେ, ସେମାନେକୁ ଫେରାଇବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପତି ଏହି କଥା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଦୈତ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ଦନୁଜାନ୍ ଗୋହର୍ତୄଂଶ୍ ଚୈଵ ରାକ୍ଷସାନ୍ ହନ୍ତୁଂ ପ୍ରଯତ୍ନମ୍ ଅକରୋଜ୍ ଜଗୃହେ ଚ ମହଦ୍ ଧନୁଃ
ବିଷ୍ଣୁ ଦେବ, ଦାଇତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ଗାଈ ଚୋରି କରିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଧନୁଷ ଧରିଲେ।
ଶାର୍ଙ୍ଗଂ ଯଲ୍ ଲୋକଵିଖ୍ଯାତଂ ଦୈତ୍ଯନାଶନମ୍ ଏଵ ଚ ଜିତାରିଃ ପୂଜିତୋ ଦେଵୈଃ ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଜନାର୍ଦନଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଦାଇତ୍ୟନାଶକ ଯେ ଧନୁଷ 'ଶାର୍ଙ୍ଗ', ତାହାକୁ ଦେବମାନେ ପୂଜିଥିବା ଶତ୍ରୁଜୟୀ ଜନାର୍ଦନ ନିଜେ ଧରିଲେ।
ଯତ୍ର ଵୈ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯେ ଶାର୍ଙ୍ଗପାଣିର୍ ଜଗତ୍ପ୍ରଭୁଃ ତତ୍ରସ୍ଥାନ୍ ଦୈତ୍ଯଦନୁଜାନ୍ ରାକ୍ଷସାଂଶ୍ ଚ ବଲୀଯସଃ
ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ସ୍ୱାମୀ ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ, ସେଠାରେ ଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାଇତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
ପୁନର୍ ଜଘ୍ନେ ସ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଗା ଯୈର୍ ନୀତାଶ୍ ଚ ରାକ୍ଷସୈଃ ତତ୍ର ଵୈ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯେ ଶାର୍ଙ୍ଗପାଣିର୍ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ
ସେଠାରେ, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ, ବିଷ୍ଣୁ ପୁଣିଥରେ ଗାଈ ନେଇଯାଇଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ବଧ କଲେ; ଏହିଠାରେ ତାଙ୍କୁ 'ଶାର୍ଙ୍ଗପାଣି' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଦିତିଜୈ ରାକ୍ଷସୈଃ ସହ ତେ ଜଗ୍ମୁର୍ ଦକ୍ଷିଣାମ୍ ଆଶାଂ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ ତ୍ରାସାନ୍ ମହାମୁନେ
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ, ଦିତିର ପୁଅ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ନିଜ ଭୟରେ ସେମାନେକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ପଳାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ, ହେ ମହାମୁନି।
ଅନ୍ଵଗଚ୍ଛତ୍ ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ ତାନ୍ ଏଵ ପରମେଶ୍ଵରଃ ଗରୁତ୍ମତା ତାନ୍ ଅଵାପ୍ଯ ଶାର୍ଙ୍ଗମୁକ୍ତୈର୍ ମନୋଜଵୈଃ
ତାପରେ, ପରମେଶ୍ୱର ବିଷ୍ଣୁ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି ସେମାନେକୁ ଧାଉଥିଲେ, ଏବଂ ମନର ତୁଳ୍ୟ ତୀବ୍ର ଶାର୍ଙ୍ଗର ବାଣରେ ସେମାନେକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ବାଣୈସ୍ ତାନ୍ ଵ୍ଯାହନଦ୍ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଗଙ୍ଗାଯା ଉତ୍ତରେ ତଟେ ଦେଵାରଯଃ କ୍ଷଯଂ ନୀତା ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁନା
ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ବିଷ୍ଣୁ ବାଣରେ ସେମାନେକୁ ଆଘାତ କଲେ; ଦେବମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିନଶ୍ଟ ହେଲେ।
ଶାର୍ଙ୍ଗମୁକ୍ତୈର୍ ମହାଵେଗୈଃ ସୁସ୍ଵନୈଶ୍ ଚ ସୁମନ୍ତ୍ରିତୈଃ କ୍ଷଯଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଵିଷ୍ଣୁବାଣୈସ୍ ତତସ୍ ତେ ଦେଵଶତ୍ରଵଃ
ଶାର୍ଙ୍ଗରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ତୀବ୍ର, ଗଞ୍ଜନାଧ୍ୱନି ଓ ଦକ୍ଷତାରେ ନିପୁଣ ବାଣମାନେ ଦ୍ୱାରା, ସେଇ ଦେବଶତ୍ରୁମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବାଣରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ।
ଗାଵୋ ଲବ୍ଧା ଯତ୍ର ଦେଵୈର୍ ବାଣତୀର୍ଥଂ ତଦ୍ ଉଚ୍ଯତେ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଵିଦିତଂ ଗୋତୀର୍ଥଂ ଚେତି ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ଯେଠି ଦେବମାନେ ଗାଈମାନେକୁ ପୁନଃ ପାଇଥିଲେ, ସେଠିକୁ 'ବାଣତୀର୍ଥ', 'ବୈଷ୍ଣବ', ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଗୋତୀର୍ଥ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନିଥାନ୍ତି।
ପଶ୍ଵର୍ଥେ କଲ୍ପିତା ଗାଵୋ ଗଙ୍ଗାଯା ଦକ୍ଷିଣେ ତଟେ ପ୍ରଦ୍ରୁତାସ୍ ତେ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ସଂନ୍ଯଵେଶଯନ୍
ପଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଗାଈମାନେକୁ ଗଙ୍ଗାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ରଖାଯାଇଥିଲା; ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଦୌଡ଼ି ଯାଇ, ସେମାନେକୁ ଗଙ୍ଗାରେ ବସାଇଦେଲେ।
ତନ୍ମଧ୍ଯେ କାରଯାମ୍ ଆସୁର୍ ଦ୍ଵୀପଂ ଚୈଵାଶ୍ରଯଂ ଗଵାମ୍ ତୈର୍ ଗୋଭିସ୍ ତତ୍ର ଗଙ୍ଗାଯାଂ ସୁରଯଜ୍ଞୋ ଵ୍ଯଜାଯତ
ସେଠାରେ, ସେମାନେ ଗାଈମାନେ ପାଇଁ ଏକ ଦ୍ୱୀପ ତିଆରି କରିଲେ; ଗଙ୍ଗା ମଧ୍ୟରେ ଗାଈମାନେ ସହିତ, ଦେବମାନେ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ଯଜ୍ଞତୀର୍ଥଂ ତୁ ତତ୍ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଗୋଦ୍ଵୀପଂ ଗାଙ୍ଗମଧ୍ଯତଃ ଦେଵାନାଂ ଯଜନଂ ତଚ୍ ଚ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ଶୁଭମ୍
ସେଠିକୁ 'ଯଜ୍ଞତୀର୍ଥ', ଗୋଦ୍ୱୀପ, ଗଙ୍ଗା ମଧ୍ୟରେ ବୋଲାଯାଏ; ଏହା ଦେବମାନଙ୍କର ପୂଜାସ୍ଥଳୀ, ଶୁଭ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ସ୍ଵଯଂ ମୂର୍ତିମତୀ ଭୂତ୍ଵା ଗଙ୍ଗାଶକ୍ତିର୍ ମହାଦ୍ଯୁତେ ଅସାରାପାରସଂସାରସାଗରୋତ୍ତରଣେ ତରିଃ
ଏହି ଭାବେ, ଗଙ୍ଗାର ଶକ୍ତି ନିଜେ ଦେହଧାରଣ କରି, ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅସୀମ ଓ ଅପାର ସଂସାର ସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ ଏକ ନୌକା ହେଲେ।
ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୀ ଯୋଗମାଯା ସଦ୍ଭକ୍ତାଭଯଦାଯିନୀ ଗୋରକ୍ଷଂ ତୁ ତତସ୍ ତୀର୍ଥଂ ଗଙ୍ଗାଯା ଦକ୍ଷିଣେ ତଟେ
ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରୀ, ଦିବ୍ୟ ଯୋଗମାୟା, ସତ୍ଭକ୍ତମାନେକୁ ଭୟହୀନତା ଦେଇଥିବା, ଗଙ୍ଗାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ 'ଗୋରକ୍ଷ ତୀର୍ଥ' ସ୍ଥାପନ କଲେ।
ତୌ ଶ୍ଵାନୌ ସରମାପୁତ୍ରୌ ଚତୁରକ୍ଷୌ ଯମପ୍ରିଯୌ ମାତୁଃ ଶାପଂ ଚାପରାଧଂ ସର୍ଵଂ ଚାପି ସଵିସ୍ତରମ୍
ସେଇ ଦୁଇଟି କୁକୁର, ସରମାଙ୍କର ଚାରି ଚକୁ ଥିବା ପୁଅ ଓ ଯମଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ତାଙ୍କର ମାଆଙ୍କ ଶାପ ଓ ସମସ୍ତ ଅପରାଧ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିଲେ।
ନିଵେଦ୍ଯ ତୁ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ କାର୍ଯଂ ଚାପି ସୁଖପ୍ରଦମ୍ ଵିଶାପକରଣଂ ଚାପି ପପ୍ରଚ୍ଛତୁର୍ ଉଭୌ ଯମମ୍
ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଘଟଣା ଓ ନିଜେମାନେ ସୁଖ ପାଇବା ଇଚ୍ଛା ଜଣାଇ, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଯମଙ୍କୁ ଶାପ ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ ପଚାରିଲେ।
ସ ତାଭ୍ଯାଂ ସହିତଃ ସୌରିଃ ପିତ୍ରେ ସୂର୍ଯାଯ ଚାବ୍ରଵୀତ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୂର୍ଯଃ ସୁତଂ ପ୍ରାହ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ସୁରସତ୍ତମ
ତାପରେ, ସୌରି ସେମାନେ ସହିତ ନିଜ ବାପା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ; ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ଉପରେ ଥିବା ନିଜ ପୁଅ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ।