ଵେଦେନ ଗୀଯତେ ଯସ୍ ତୁ ପୁରୁଷଃ ସ ପରାତ୍ ପରଃ ମୃତୋ ଽପରଃ ସ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ହ୍ଯ୍ ଅମୃତଃ ପର ଉଚ୍ଯତେ
ବେଦରେ ଯିଏ ପ୍ରଶଂସିତ, ସେଉଁଟି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପରମ ପୁରୁଷ; ଯିଏ ମରେ, ସେ ଅପର, ଯିଏ ଅମୃତ, ସେ ପର କୁହାଯାଏ।
ଯୋ ଽମୂର୍ତଃ ସ ପରୋ ଜ୍ଞେଯୋ ହ୍ଯ୍ ଅପରୋ ମୂର୍ତ ଉଚ୍ଯତେ ଗୁଣାଭିଵ୍ଯାପ୍ତିଭେଦେନ ମୂର୍ତୋ ଽସୌ ତ୍ରିଵିଧୋ ଭଵେତ୍
ଯିଏ ନିରାକାର, ସେ ପର; ଯିଏ ଆକାରବାନ୍, ସେ ଅପର। ଗୁଣର ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ଆକାରବାନ୍ ତିନି ପ୍ରକାର ହୁଏ।
ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଃ ଶିଵଶ୍ ଚେତି ଏକ ଏଵ ତ୍ରିଧୋଚ୍ଯତେ ତ୍ରଯାଣାମ୍ ଅପି ଦେଵାନାଂ ଵେଦ୍ଯମ୍ ଏକଂ ପରଂ ହି ତତ୍
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବ— ସେଉଁଟି ଏକ, କିନ୍ତୁ ତିନି ଭାବରେ କୁହାଯାଏ; ଏହି ତିନି ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଣାଯିବା ଏକମାତ୍ର ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ।
ଏକସ୍ଯ ବହୁଧା ଵ୍ଯାପ୍ତିର୍ ଗୁଣକର୍ମଵିଭେଦତଃ ଲୋକାନାମ୍ ଉପକାରାର୍ଥମ୍ ଆକୃତିତ୍ରିତଯଂ ଭଵେତ୍
ଏକ ତତ୍ତ୍ୱ, ଗୁଣ ଓ କର୍ମର ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ବହୁ ଭାବେ ବ୍ୟାପିଛି; ଜଗତର ଉପକାର ପାଇଁ ତିନି ପ୍ରକାର ଆକାର ହୁଏ।
ଯସ୍ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵେତ୍ତି ପରମଂ ସ ଚ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ନ ଚେତରଃ ତତ୍ର ଯୋ ଭେଦମ୍ ଆଚଷ୍ଟେ ଲିଙ୍ଗଭେଦୀ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ଯିଏ ସେଇ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣେ, ସେଇ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍; ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହଁନ୍ତି। ଯିଏ ଏଠାରେ ଭିନ୍ନତା କହେ, ସେ ଆକାରର ଭେଦ ଦେଖୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ।
ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ନ ତସ୍ଯାସ୍ତି ଯଶ୍ ଚୈଷାଂ ଵ୍ଯାହରେଦ୍ ଭିଦମ୍ ତ୍ରଯାଣାମ୍ ଅପି ଦେଵାନାଂ ମୂର୍ତିଭେଦଃ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍
ଯିଏ ଏହି ତିନି ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତା କଥା କହେ, ସେ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ; ତିନି ଦେବତାଙ୍କର ଆକାର ଭିନ୍ନତା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ।
ଵେଦାଃ ପ୍ରମାଣଂ ସର୍ଵତ୍ର ସାକାରେଷୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ନିରାକାରଂ ଚ ଯତ୍ ତ୍ଵ୍ ଏକଂ ତତ୍ ତେଭ୍ଯଃ ପରମଂ ମତମ୍
ବେଦ ସବୁଠାରେ ପ୍ରମାଣ ହେଉଛି, ଏହାର ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ମଧ୍ୟରେ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଏକ ନିରାକାର ସତ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଉପରେ ଅଛି, ସେଇଟି ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ନାନେନ ନିର୍ଣଯଃ କଶ୍ଚିନ୍ ମଯାତ୍ର ଵିଦିତୋ ଭଵେତ୍ ତତ୍ରାପ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ରହସ୍ଯଂ ଯତ୍ ତଦ୍ ଵିମୃଶ୍ଯାଶୁ କୀର୍ତ୍ଯତାମ୍ ନିଃସଂଶଯଂ ନିର୍ଵିକଲ୍ପଂ ଭାଜନଂ ସର୍ଵସଂପଦାମ୍
ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୋ ପାଖରେ କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତ ନିଷ୍କର୍ଷ ଆସିନାହିଁ; ତଥାପି ଏଠି ଏକ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଛି—ସେଇ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଓ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେୟସ୍ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ଯାହା, ତାହା ଶୀଘ୍ର କହିଦିଅ।
ଏତଦ୍ ଆକର୍ଣ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ଅଗସ୍ତ୍ଯୋ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଏହା ଶୁଣି, ଭଗବାନ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଏମିତି କହିଲେ—
ଯଦ୍ଯପ୍ଯ୍ ଏଷାଂ ନ ଭେଦୋ ଽସ୍ତି ଦେଵାନାଂ ତୁ ପରସ୍ପରମ୍ ତଥାପି ସର୍ଵସିଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାଚ୍ ଛିଵାଦ୍ ଏଵ ସୁଖାତ୍ମନଃ
ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରଭେଦ ନାହିଁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଶିବଙ୍କୁ ଠାରୁ, ସେଇ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ମିଳେ।
ପ୍ରପଞ୍ଚସ୍ଯ ନିମିତ୍ତଂ ଯତ୍ ତଜ୍ ଜ୍ଯୋତିଶ୍ ଚ ପରଂ ଶିଵଃ ତମ୍ ଏଵ ସାଧଯ ହରଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ପରମଯା ମୁନେ ଗୌତମ୍ଯାଂ ସକଲାଘୌଘସଂହର୍ତା ଦଣ୍ଡକେ ଵନେ
ଯିଏ ଏହି ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ, ସେଇ ପରମ ଜ୍ୟୋତି ହେଉଛନ୍ତି ଶିବ। ମୁନି, ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତିରେ ସେଠିକୁ ଅନୁସରଣ କର। ଗୌତମୀ ନଦୀରେ, ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟରେ, ସେ ଏକାଗ୍ର ଭାବେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରନ୍ତି।
ଏତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନେର୍ ଵାକ୍ଯଂ ପରାଂ ପ୍ରୀତିମ୍ ଉପାଗତଃ ଭୁକ୍ତିଦୋ ମୁକ୍ତିଦଃ ପୁଂସାଂ ସାକାରୋ ଽଥ ନିରାକୃତିଃ
ମୁନିଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ—ଯିଏ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ଚାହେଁ ରୂପରେ ହେଉନ୍ତୁ କି ନିରାକାର।
ସୃଷ୍ଟ୍ଯାକାରସ୍ ତତଃ ଶକ୍ତଃ ପାଲନାକାର ଏଵ ଚ ଦାତା ଚ ହନ୍ତି ସର୍ଵଂ ଯୋ ଯସ୍ମାଦ୍ ଏତତ୍ ସମାପ୍ଯତେ
ସେ ସୃଷ୍ଟିର ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି, ପାଳନର ରୂପ ମଧ୍ୟ ନେଇପାରନ୍ତି; ସେ ଦାତା, ସମସ୍ତ କିଛି ନାଶ କରନ୍ତି—ଏହି ସବୁ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
ବ୍ରହ୍ମାକୃତିଃ କର୍ତୃରୂପା ଵୈଷ୍ଣଵୀ ପାଲନୀ ତଥା ରୁଦ୍ରାକୃତିର୍ ନିହନ୍ତ୍ରୀ ସା ସର୍ଵଵେଦେଷୁ ପଠ୍ଯତେ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୂପ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପ ପାଳନକାରୀ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ରୂପ ନାଶକ—ଏହି ଭାବ ସମସ୍ତ ବେଦରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ଆପସ୍ତମ୍ବସ୍ ତଦା ଗଙ୍ଗାଂ ଗତ୍ଵା ସ୍ନାତ୍ଵା ଯତଵ୍ରତଃ ତୁଷ୍ଟାଵ ଶଂକରଂ ଦେଵଂ ସ୍ତୋତ୍ରେଣାନେନ ନାରଦ
ତାପରେ ଆପସ୍ତମ୍ବ ଗଙ୍ଗାକୁ ଯାଇ, ସ୍ନାନ କରି, ନିୟମ ରଖି, ଏହି ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଦେବ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ନାରଦ।
କାଷ୍ଠେଷୁ ଵହ୍ନିଃ କୁସୁମେଷୁ ଗନ୍ଧୋ ବୀଜେଷୁ ଵୃକ୍ଷାଦି ଦୃଷତ୍ସୁ ହେମ ଭୂତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ତଥାସ୍ତି ଯୋ ଵୈ ତଂ ସୋମନାଥଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜାମି
କାଠରେ ଯେପରି ଅଗ୍ନି, ଫୁଲରେ ସୁଗନ୍ଧ, ବୀଜରେ ତେଲ, ସମସ୍ତ ଧାତୁରେ ସୁନା ଥାଏ, ସେପରି ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ବ୍ୟାପିଥିବେ। ସେଇ ସୋମନାଥଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଏଁ।
ଯୋ ଲୀଲଯା ଵିଶ୍ଵମ୍ ଇଦଂ ଚକାର ଧାତା ଵିଧାତା ଭୁଵନତ୍ରଯସ୍ଯ ଯୋ ଵିଶ୍ଵରୂପଃ ସଦସତ୍ପରୋ ଯଃ ସୋମେଶ୍ଵରଂ ତଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜାମି
ଯିଏ ଖେଳିଖେଳି ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ତିନି ଲୋକର ଧାରକ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ରୂପର ଧାରୀ, ସତ-ଅସତୁ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବେ—ସେଇ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଏଁ।
ଯଂ ସ୍ମୃତ୍ଯ ଦାରିଦ୍ର୍ଯମହାଭିଶାପ ରୋଗାଦିଭିର୍ ନ ସ୍ପୃଶ୍ଯତେ ଶରୀରୀ ଯମ୍ ଆଶ୍ରିତାଶ୍ ଚେପ୍ସିତମ୍ ଆପ୍ନୁଵନ୍ତି ସୋମେଶ୍ଵରଂ ତଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜାମି
ଯାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଭୟଙ୍କର ଶାପ, ରୋଗ ଇତ୍ୟାଦି ଶରୀରକୁ ଛୁଁଇପାରେ ନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କର ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଆନ୍ତି—ସେଇ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଏଁ।
ଯେନ ତ୍ରଯୀଧର୍ମମ୍ ଅଵେକ୍ଷ୍ଯ ପୂର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଦଯସ୍ ତତ୍ର ସମୀହିତାଶ୍ ଚ ଏଵଂ ଦ୍ଵିଧା ଯେନ କୃତଂ ଶରୀରଂ ସୋମେଶ୍ଵରଂ ତଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜାମି
ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ତିନି ପ୍ରକାର ବେଦ ଧର୍ମକୁ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାହାରେ ନିୟୁକ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ଯିଏ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବରେ ଦେହ ତିଆରି କଲେ—ସେଇ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଏଁ।
ଯସ୍ମୈ ନମୋ ଗଚ୍ଛତି ମନ୍ତ୍ରପୂତଂ ହୁତଂ ହଵିର୍ ଯା ଚ କୃତା ଚ ପୂଜା ଦତ୍ତଂ ହଵିର୍ ଯେନ ସୁରା ଭଜନ୍ତେ ସୋମେଶ୍ଵରଂ ତଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜାମି
ଯାଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ହୋମ, ହବିଷ୍ୟ, ପୂଜା ଦିଆଯାଏ; ଯିଏ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଦିଆଯାଇଥିବା ହବିଷ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି—ସେଇ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଏଁ।
ଯସ୍ମାତ୍ ପରଂ ନାନ୍ଯଦ୍ ଅସ୍ତି ପ୍ରଶସ୍ତଂ ଯସ୍ମାତ୍ ପରଂ ନୈଵ ସୁସୂକ୍ଷ୍ମମ୍ ଅନ୍ଯତ୍ ଯସ୍ମାତ୍ ପରଂ ନୋ ମହତାଂ ମହଚ୍ ଚ ସୋମେଶ୍ଵରଂ ତଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜାମି
ଯାହାଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାହିଁ, ଯାହାଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ସୂକ୍ଷ୍ମ ନାହିଁ, ଯାହାଠାରୁ ଉପରେ ବଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ବଡ଼ ନାହିଁ—ସେଇ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଏଁ।
ଯସ୍ଯାଜ୍ଞଯା ଵିଶ୍ଵମ୍ ଇଦଂ ଵିଚିତ୍ରମ୍ ଅଚିନ୍ତ୍ଯରୂପଂ ଵିଵିଧଂ ମହଚ୍ ଚ ଏକକ୍ରିଯଂ ଯଦ୍ଵଦ୍ ଅନୁପ୍ରଯାତି ସୋମେଶ୍ଵରଂ ତଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜାମି
ଯାଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ବିଚିତ୍ର, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ରୂପର, ବିଭିନ୍ନ ଏବଂ ବଡ଼-ଛୋଟ ଦୁହିଁ ବିଶ୍ୱ ଏକ ନିୟମରେ ଚାଲିଥାଏ—ସେଇ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଏଁ।
ଯସ୍ମିନ୍ ଵିଭୂତିଃ ସକଲାଧିପତ୍ଯଂ କର୍ତୃତ୍ଵଦାତୃତ୍ଵମହତ୍ତ୍ଵମ୍ ଏଵ ପ୍ରୀତିର୍ ଯଶଃ ସୌଖ୍ଯମ୍ ଅନାଦିଧର୍ମଃ ସୋମେଶ୍ଵରଂ ତଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜାମି
ଯାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି, ସମସ୍ତ ଆଧିପତ୍ୟ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ଦାତା ଭାବର ମହତ୍ତ୍ୱ, ସ୍ନେହ, କୀର୍ତ୍ତି, ସୁଖ ଓ ଆଦିଧର୍ମ ବିଦ୍ୟମାନ—ସେଇ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଏଁ।
ନିତ୍ଯଂ ଶରଣ୍ଯଃ ସକଲସ୍ଯ ପୂଜ୍ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରିଯୋ ଯଃ ଶରଣାଗତସ୍ଯ ନିତ୍ଯଂ ଶିଵୋ ଯଃ ସକଲସ୍ଯ ରୂପଂ ସୋମେଶ୍ଵରଂ ତଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜାମି
ସେ ସଦା ଶରଣ୍ୟ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ପୂଜ୍ୟ, ଶରଣାଗତଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ପ୍ରିୟ, ସଦା ମଙ୍ଗଳମୟ, ସମସ୍ତ ରୂପରେ ବ୍ୟାପିଥିବା—ସେଇ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଏଁ।
ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାନ୍ ଆହ ନାରଦ ତଂ ମୁନିମ୍ ଆତ୍ମାର୍ଥଂ ଚ ପରାର୍ଥଂ ଚ ଆପସ୍ତମ୍ବୋ ଽବ୍ରଵୀଚ୍ ଛିଵମ୍
ତାପରେ ଭଗବାନ୍ ଖୁସି ହୋଇ, ନାରଦ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ । ନିଜ ଉପକାର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ, ଆପସ୍ତମ୍ବ ଶିବଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ ।
ସର୍ଵାନ୍ କାମାନ୍ ଆପ୍ନୁଯୁସ୍ ତେ ଯେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦେଵମ୍ ଈଶ୍ଵରମ୍ ପଶ୍ଯେଯୁର୍ ଜଗତାମ୍ ଈଶମ୍ ଅସ୍ତ୍ଵ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଆହ ଶିଵୋ ମୁନିମ୍
ଯେମାନେ ସ୍ନାନ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଈଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିବେ—ଏହିପରି ଶିବ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଥିଲେ ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥମ୍ ଆପସ୍ତମ୍ବମ୍ ଉଦାହୃତମ୍ ଅନାଦ୍ଯ୍ ଅଵିଦ୍ଯାତିମିରଵ୍ରାତନିର୍ମୂଲନକ୍ଷମମ୍
ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସେ ତୀର୍ଥକୁ 'ଆପସ୍ତମ୍ବ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଅଜ୍ଞାନର ଅନେକ ପୁରୁଣା ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିପାରେ ।
ଯମତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ପିତୄଣାଂ ପ୍ରୀତିଵର୍ଧନମ୍ ଅଶେଷପାପଶମନଂ ତତ୍ର ଵୃତ୍ତମ୍ ଇଦଂ ଶୃଣୁ
ଏହାକୁ 'ଯମତୀର୍ଥ' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ଯାହା ପିତୃମାନେର ପ୍ରସନ୍ନତା ବଢ଼ାଏ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ; ସେଠାରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ସେଥିରେ ଶୁଣ ।
ତତ୍ରାଖ୍ଯାନମ୍ ଇଦଂ ତ୍ଵ୍ ଆସୀଦ୍ ଇତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ ସରମେତି ପ୍ରସିଦ୍ଧାସ୍ତି ନାମ୍ନା ଦେଵଶୁନୀ ମୁନେ
ସେଠାରେ ଏକ ପୁରୁଣା କଥା ଥିଲା, ମୁନି, ଯାହାକୁ 'ସରମେତି' ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦେବତାଙ୍କ କୁକୁର ବୋଲି ଜଣାଯାଏ ।
ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରୌ ମହାଶ୍ରେଷ୍ଠୌ ଶ୍ଵାନୌ ନିତ୍ଯଂ ଜନାନ୍ ଅନୁ ଗାମିନୌ ପଵନାହାରୌ ଚତୁରକ୍ଷୌ ଯମପ୍ରିଯୌ
ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ଉତ୍ତମ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ କୁକୁର ଥିଲେ, ସବୁବେଳେ ଲୋକମାନେଙ୍କ ପଛରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ, ପବନ ଖାଇ ରହୁଥିଲେ, ଚାରିଟି ଆଖି ଥିଲା, ଯମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ ।