ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପସ୍ଥଃ ପରିଵେଷ୍ଟିତଃ ସନ୍ ସର୍ଵୈଃ ସୁରୈଃ କାନ୍ତଯା ଵୀଜ୍ଯମାନଃ ସଂସ୍ତୂଯମାନଶ୍ ଚ ତଥାପ୍ସରୋଭିର୍ ନୂନଂ ଲଜ୍ଜା ତେ ବିଭେତୀତି ମନ୍ଯେ
ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସି, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି, ପ୍ରିୟା ତୁମକୁ ପଖା ଝାଲୁଛନ୍ତି, ଅପ୍ସରାମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି—ନିଶ୍ଚୟ, ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଲଜ୍ଜା ତୁମକୁ ଡରୁଛି।
ତ୍ଵଂ ଵୃତ୍ରହା ନମୁଚେଶ୍ ଚାପି ହନ୍ତା ପୁରାଂ ଭେତ୍ତା ଗୋତ୍ରଭିଦ୍ ଵଜ୍ରବାହୁଃ ଏଵଂ ସୁରାସ୍ ତ୍ଵାଂ ପରିପୂଜଯନ୍ତୀତ୍ଯ୍ ଅତୋ ଜିଷ୍ଣୋ ସର୍ଵମ୍ ଏତତ୍ ତ୍ଯଜସ୍ଵ
ତୁମେ ବୃତ୍ର ଓ ନମୁଚିଙ୍କ ହନ୍ତା, ପୁରୀ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା, ଦୁର୍ଗ ଭେଦ କରୁଥିବା, ବଜ୍ରଧାରୀ। ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି—ତେଣୁ, ହେ ବିଜୟୀ, ଏସବୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ଵିକାରମ୍ ଆପ୍ଯାପ୍ଯ୍ ଅହିତୋଦ୍ଭଵଂ ଯେ ଜୀଵନ୍ତି ଲୋକାନ୍ ଅନୁସଂଵିଶନ୍ତି ଭଵାଦୃଶାଂ ଦୁଶ୍ଚ୍ଯଵନାବ୍ଜଜନ୍ମା କଥଂ ନ ହୃଦ୍ଭେଦମ୍ ଅଵାପ କର୍ତା
ଯେମାନେ ଶତ୍ରୁତାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଦୁଃଖକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଏହି ଜଗତରେ ବଞ୍ଚି ଚାଲନ୍ତି, ତେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମ ପରି ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଜଣେ ଲୋକ କିପରି ଏପରି ଅପମାନରେ ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗି ଯାଇନଥିବ?
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଦୈତ୍ଯେଶୋ ଵରୁଣାଯ ମହାତ୍ମନେ ପ୍ରାଦାଦ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଂ ପୁନଶ୍ ଚେଦଂ ଵଚନଂ ତଦ୍ ଅଭାଷତ
ଏଭଳି କହି, ଦାନବମହାରାଜ ମହାତ୍ମା ବରୁଣଙ୍କୁ ପୁଣି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଦ୍ଯ ପ୍ରଭୃତ୍ଯ୍ ଅସୌ ଶିଷ୍ଯ ଇନ୍ଦ୍ରଃ ସ୍ଯାଦ୍ ଵରୁଣୋ ଗୁରୁଃ ଶ୍ଵଶୁରୋ ମମ ଯେନ ତ୍ଵଂ ମୁକ୍ତିମ୍ ଆପ୍ତୋ ଽସି ଵାସଵ
ଆଜିଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଶିଷ୍ୟ ହେବେ, ବରୁଣ ଗୁରୁ ହେବେ—ମୋ ଶ୍ୱଶୁର—ଯାହା ଦ୍ୱାରା, ହେ ବାସବ, ତୁମେ ମୁକ୍ତି ପାଇଛ।
ତଥା ତ୍ଵଂ ଭୃତ୍ଯଭାଵେନ ଵର୍ତେଥା ଵରୁଣଂ ପ୍ରତି ନୋ ଚେଦ୍ ବଦ୍ଧ୍ଵା ପୁନସ୍ ତ୍ଵାଂ ଵୈ କ୍ଷେପ୍ସ୍ଯେ ଚୈଵ ରସାତଲମ୍
ତେଣୁ, ବରୁଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଭୃତ୍ୟ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ହେବ; ଯଦି ଏହା କରିବ ନାହଁ, ମୁଁ ପୁଣି ତୁମକୁ ବାନ୍ଧି ରସାତଳକୁ ଛାଡ଼ିଦେବି।
ଏଵଂ ନିର୍ଭର୍ତ୍ସ୍ଯ ତଂ ଶକ୍ରଂ ହସଂଶ୍ ଚାପି ପୁନଃ ପୁନଃ ଅବ୍ରଵୀଦ୍ ଗଚ୍ଛ ଗଚ୍ଛେତି ଵରୁଣଂ ଚାନୁମନ୍ଯ ତୁ
ଏଭଳି ଶକ୍ରଙ୍କୁ ତିରସ୍କାର କରି, ପୁଣି ପୁଣି ହସି, 'ଚାଲ, ଚାଲ' ବୋଲି କହିଲେ ଏବଂ ବରୁଣଙ୍କୁ ମନ୍ଜୁରି ଦେଲେ।
ସ ତୁ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସ୍ଵନିଲଯଂ ଲଜ୍ଜଯା କଲୁଷୀକୃତଃ ପୌଲୋମ୍ଯାଂ ପ୍ରାହ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ଯତ୍ ତଚ୍ ଛତ୍ରୁପରାଭଵମ୍
ସେ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଲେ, ଲଜ୍ଜାରେ ମନ ମଳିନ ହୋଇ, ପୌଳୋମୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ—ଶତ୍ରୁଙ୍କ ହାତରେ ହାରିଥିବା କଥା ସହିତ।
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତଃ କୃତଶ୍ ଚୈଵ ଶତ୍ରୁଣାହଂ ଵରାନନେ ନିର୍ଵାପଯାମି ଯେନ ସ୍ଵମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ସୁଭଗେ ଵଦ
ଏଭଳି ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି ଓ ଦୁଃଖ ଭୋଗି, ସେ କହିଲେ, 'ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, କହ, କିପରି ମୁଁ ଆପଣକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥିର କରିପାରିବି?'
ଦାନଵାନାମ୍ ଅଥୋଦ୍ଭୂତିଂ ଶକ୍ର ମାଯାଂ ପରାଭଵମ୍ ଵରଦାନଂ ତଥା ମୃତ୍ଯୁଂ ଜାନେ ଽହଂ ବଲସୂଦନ
ହେ ବଳନାଶକ, ମୁଁ ଦାନବମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି, ତାଙ୍କ ମାୟା, ତାଙ୍କ ପରାଜୟ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମିଳିଥିବା ଦାନ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ପର୍କରେ ଜାଣେ।
ତସ୍ମାଦ୍ ଯସ୍ମାତ୍ ତସ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁର୍ ଅଥଵାପି ପରାଭଵଃ ଜାଯେତ ଶୃଣୁ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଽହଂ ପ୍ରୀତଯେ ତଵ
ତେଣୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ପରାଜୟ ହେବ, ସେ ସବୁ କଥା ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ କହିବି, ଶୁଣ।
ହିରଣ୍ଯସ୍ଯ ସୁତୋ ଵୀରଃ ପିତୃଵ୍ଯସ୍ଯ ସୁତୋ ବଲୀ ତସ୍ମାନ୍ ମମ ସ୍ଯାତ୍ ସ ଭ୍ରାତା ଵରଦାନାଚ୍ ଚ ଦର୍ପିତଃ
ହିରଣ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ, ପିସାଙ୍କ ପୁଅ ଏକ ଶୂରବୀର, ବଳଶାଳୀ—ସେ ମୋ ଭାଇ, ଦାନର ଗର୍ବରେ ଅହଂକାରୀ।
ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତୋଷଯାମ୍ ଆସ ତପସା ନିଯମେନ ଚ ଈଦୃଶଂ ବଲମ୍ ଆପନ୍ନଂ ତପସା କିଂ ନ ସିଧ୍ଯତି
ସେ ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ; ଏପରି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏତେ ବଳ ପାଇଲେ, ତେବେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କଣ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ?
ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଯା ଚିତ୍ତରାଗୋ ଵିସ୍ମଯୋ ଵା କଥଂଚନ ନ କାର୍ଯଃ ଶୃଣୁ ତତ୍ରେଦଂ କାର୍ଯଂ ଯତ୍ ତୁ କ୍ରମାଗତମ୍
ତେଣୁ, ତୁମ ମନରେ କେବେ ଆସକ୍ତି କିମ୍ବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଆଣିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏଠାରେ କଣ କରିବା ଉଚିତ୍, କ୍ରମକ୍ରମେ ଶୁଣ।
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ତୁ ପୌଲୋମୀ ପ୍ରାହେନ୍ଦ୍ରଂ ଵିନଯାନ୍ଵିତା
ଏଭଳି କହି, ପୌଳୋମୀ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନାସାଧ୍ଯମ୍ ଅସ୍ତି ତପସୋ ନାସାଧ୍ଯଂ ଯଜ୍ଞକର୍ମଣଃ ନାସାଧ୍ଯଂ ଲୋକନାଥସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ହରସ୍ଯ ଚ
ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ହରାଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ପୁନଶ୍ ଚେଦଂ ମଯା କାନ୍ତ ଶ୍ରୁତମ୍ ଅସ୍ତ୍ଯ୍ ଅତିଶୋଭନମ୍ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସ୍ଵଭାଵଂ ଜାନନ୍ତି ସ୍ତ୍ରିଯ ଏଵ ସୁରାଧିପ
ପୁନି ମୁଁ ଏହି ଅତି ଉତ୍ତମ କଥା ଶୁଣିଛି, ପ୍ରିୟା—ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିଜର ସ୍ୱଭାବ କେବଳ ସେମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ।
ତସ୍ମାଦ୍ ଭୂମେସ୍ ତଥା ଚାପାଂ ନାସାଧ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ ପ୍ରଭୋ ତପୋ ଵା ଯଜ୍ଞକର୍ମାଦି ତାଭ୍ଯାମ୍ ଏଵ ଯତୋ ଭଵେତ୍
ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଭୂମି ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ନାହିଁ; ତପସ୍ୟା, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଯେଉଁଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କରି।
ତତ୍ରାପି ତୀର୍ଥଭୂତା ତୁ ଯା ଭୂମିସ୍ ତାଂ ଵ୍ରଜେଦ୍ ଭଵାନ୍ ତତ୍ର ଵିଷ୍ଣୁଂ ଶିଵଂ ପୂଜ୍ଯ ସର୍ଵାନ୍ କାମାନ୍ ଅଵାପ୍ସ୍ଯସି
ଏହି ସବୁ ମଧ୍ୟରେ, ଯେ ଭୂମି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଭାବେ ପରିଚିତ, ତାକୁ ତୁମେ ଯିବା; ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ।
ଶ୍ରୁତମ୍ ଅସ୍ତି ପୁନଶ୍ ଚେଦଂ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଯାଶ୍ ଚ ପତିଵ୍ରତାଃ ତା ଏଵ ସର୍ଵଂ ଜାନନ୍ତି ଧୃତଂ ତାଭିଶ୍ ଚରାଚରମ୍
ପୁନି ଏହି କଥା ମୁଁ ଶୁଣିଛି: ଯେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପତିନିଷ୍ଠା, ସେମାନେ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣନ୍ତି; ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସବୁ ବସ୍ତୁ ସେମାନେ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସାରଭୂତଂ ସ୍ଯାତ୍ ତନ୍ମଧ୍ଯେ ଦଣ୍ଡକଂ ଵନମ୍ ତତ୍ର ଗଙ୍ଗା ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ ତତ୍ରେଶଂ ପୂଜଯ ପ୍ରଭୋ
ଭୂମିର ମଧ୍ୟରେ ଯାହା ତାତ୍ତ୍ୱିକ ସାର, ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟ ଅଛି; ସେଠାରେ ଜଗତ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଗଙ୍ଗା ଅଛନ୍ତି—ହେ ପ୍ରଭୁ, ସେଠାରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ଵିଷ୍ଣୁଂ ଵା ଜଗତାମ୍ ଈଶଂ ଦୀନାର୍ତାର୍ତିହରଂ ଵିଭୁମ୍ ଅନାଥାନାମ୍ ଇହ ନୃଣାଂ ମଜ୍ଜତାଂ ଦୁଃଖସାଗରେ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ଦୁଃଖିତ ଓ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ସହାୟ ନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ଡୁବୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ହରୋ ହରିର୍ ଵା ଗଙ୍ଗା ଵା କ୍ଵାପ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯଚ୍ ଛରଣଂ ନହି ତସ୍ମାତ୍ ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ତୋଷଯୈତାନ୍ ସମାହିତଃ
ହର, ହରି କିମ୍ବା ଗଙ୍ଗା ଛଡ଼ା କୌଣସି ଅନ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ କେଉଁଠି ମିଳିବ ନାହିଁ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟା ଓ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ସେମାନେ ଖୁସି ହେବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର।
ଭକ୍ତ୍ଯା ସ୍ତୋତ୍ରୈଶ୍ ଚ ତପସା କୁରୁ ଚୈଵ ମଯା ସହ ତତଃ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି କଲ୍ଯାଣମ୍ ଈଶଵିଷ୍ଣୁପ୍ରସାଦଜମ୍
ଭକ୍ତି, ସ୍ତୁତି ଓ ତପସ୍ୟା ସହିତ, ମୋ ସହ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କର; ତାହାପରେ ତୁମେ ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୃପାରୁ ଶୁଭ ଫଳ ପାଇବ।
ଅଜ୍ଞାତ୍ଵୈକଗୁଣଂ କର୍ମ ଫଲଂ ଦାସ୍ଯତି କର୍ମିଣଃ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶତଗୁଣଂ ତତ୍ ସ୍ଯାଦ୍ ଭାର୍ଯଯା ଚ ତଦ୍ ଅକ୍ଷଯମ୍
ଅଜ୍ଞାନରେ କୌଣସି କାମ କଲେ, କର୍ମକାରୀ ସାଧାରଣ ଫଳ ପାଏ; ଜ୍ଞାନ ସହ କଲେ, ଶତଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ, ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ କଲେ, ସେ ଫଳ କ୍ଷୟ ହୁଏନାହିଁ।
ପୁଂସଃ ସର୍ଵେଷୁ କାର୍ଯେଷୁ ଭାର୍ଯୈଵେହ ସହାଯିନୀ ସ୍ଵଲ୍ପାନାମ୍ ଅପି କାର୍ଯାଣାଂ ନହି ସିଦ୍ଧିସ୍ ତଯା ଵିନା
ପୁରୁଷଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏଠି ସହଯୋଗିନୀ; ଅତି ଛୋଟ କାମରେ ମଧ୍ୟ ସେ ନଥିଲେ ସଫଳତା ମିଳେନାହିଁ।
ଏକେନ ଯତ୍ କୃତଂ କର୍ମ ତସ୍ମାଦ୍ ଅର୍ଧଫଲଂ ଭଵେତ୍ ଜାଯଯା ତୁ କୃତଂ ନାଥ ପୁଷ୍କଲଂ ପୁରୁଷୋ ଲଭେତ୍
ଏକାକି କୃତ କାର୍ଯ୍ୟର ଅର୍ଦ୍ଧ ଫଳ ମିଳେ; ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ କଲେ, ହେ ନାଥ, ପୁରୁଷ ପ୍ରଚୁର ଫଳ ପାଏ।
ତସ୍ମାଦ୍ ଏତତ୍ ସୁଵିଦିତମ୍ ଅର୍ଧୋ ଜାଯା ଇତି ଶ୍ରୁତେଃ ଶ୍ରୂଯତେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯେ ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତି ଗୌତମୀ
ତେଣୁ ଏହି କଥା ଭଲଭାବେ ବୁଝ; ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଛି ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଉଛି ପୁରୁଷଙ୍କର ଅର୍ଦ୍ଧାଙ୍ଗିନୀ; ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ଗୌତମୀ ଅଛି ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ।
ଅଶେଷାଘପ୍ରଶମନୀ ସର୍ଵାଭୀଷ୍ଟପ୍ରଦାଯିନୀ ତସ୍ମାଦ୍ ଗଚ୍ଛ ମଯା ତତ୍ର କୁରୁ ପୁଣ୍ଯଂ ମହାଫଲମ୍
ସେ ନଦୀ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରନ୍ତି; ତେଣୁ ମୋ ସହିତ ସେଠାକୁ ଯାଅ ଓ ମହାଫଳଦାୟକ ପୁଣ୍ୟ କର।
ତତଃ ଶତ୍ରୂନ୍ ନିହତ୍ଯାଜୌ ମହତ୍ ସୁଖମ୍ ଅଵାପ୍ସ୍ଯସି
ତାପରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ହରାଇ, ତୁମେ ବଡ଼ ସୁଖ ପାଇବ।