ଅପାଂ ଚ ନମୁଚେଃ ଶତ୍ରୋସ୍ ତତ୍ଫେନଵଜ୍ରରୂପଧୃକ୍ ଶିରଶ୍ ଛିତ୍ତ୍ଵା ତଚ୍ ଚ ଫେନଂ ଗଙ୍ଗାଯା ଦକ୍ଷିଣେ ତଟେ
ନମୁଚିଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ଫେନା ବଜ୍ରର ଆକାରରେ ଚିହ୍ନି ଦେଇ, ଗଙ୍ଗାର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ଫେନା ପଡିଗଲା।
ନ୍ଯପତଦ୍ ଭୂମିଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ତୁ ରସାତଲମ୍ ଅଥାଵିଶତ୍ ରସାତଲଭଵଂ ଗାଙ୍ଗଂ ଵାରି ଯଦ୍ ଵିଶ୍ଵପାଵନମ୍
ଏହା ଭୂମିକୁ ଭେଦି ଚାଲିଗଲା ଓ ରସାତଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା; ରସାତଳରୁ ଉପଜିଥିବା ଗଙ୍ଗା ଜଳ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରେ।
ଵଜ୍ରାଦିଷ୍ଟେନ ମାର୍ଗେଣ ଵ୍ଯଗମଦ୍ ଭୂମିମଣ୍ଡଲମ୍ ତଜ୍ ଜଲଂ ଫେନନାମ୍ନା ତୁ ନଦୀ ଫେନେତି ଗଦ୍ଯତେ
ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ପଥରେ ଏହା ଭୂମିରେ ପହଞ୍ଚିଲା; ଏହି ଜଳକୁ 'ଫେନା' ନାମରେ ଡାକାଯାଏ, ଏବଂ ନଦୀକୁ 'ଫେନା' ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ।
ତସ୍ଯାସ୍ ତୁ ସଂଗମଃ ପୁଣ୍ଯୋ ଗଙ୍ଗଯା ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯକରୋ ଗଙ୍ଗାଯମୁନଯୋର୍ ଇଵ
ଫେନା ଓ ଗଙ୍ଗାର ସଙ୍ଗମ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପବିତ୍ର ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନାର ମିଶଣ ଭଳି।
ହନୂମଦୁପମାତା ଵୈ ଯତ୍ରାପ୍ଲଵନମାତ୍ରତଃ ମାର୍ଜାରତ୍ଵାଦ୍ ଅଭୂନ୍ ମୁକ୍ତା ଵିଷ୍ଣୁଗଙ୍ଗାପ୍ରସାଦତଃ
ଯେଉଁଠାରେ ହନୁମତଙ୍କ ମାଆ କେବଳ ଏକ ଉଡା ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ କୃପାରେ ବିଲେଇ ଆକାରରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।
ମାର୍ଜାରଂ ଚେତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ପୁରା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମଯା ତଵ ହନୂମତଂ ଚ ତତ୍ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତତ୍ରାଖ୍ଯାନଂ ପୁରୋଦିତମ୍
ଏହି ତୀରକୁ 'ମାର୍ଜାର' ଭାବରେ ଆଗରୁ କହିଥିଲି, ହନୁମତ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି; ଏଠାରେ ଘଟିଥିବା କଥା ପୂର୍ବରୁ କହାଯାଇଛି।
ଵୃଷାକପଂ ଚାବ୍ଜକଂ ଚ ତତ୍ରେଦଂ ପ୍ରଯତଃ ଶୃଣୁ ହିରଣ୍ଯ ଇତି ଵିଖ୍ଯାତୋ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ପୂର୍ଵଜୋ ବଲୀ
ବୃଷାକପ ଓ ଅବ୍ଜକା ବିଷୟରେ ଏବେ ଆପଣ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣନ୍ତୁ; ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରାଚୀନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ 'ହିରଣ୍ୟ' ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ତପସ୍ ତପ୍ତ୍ଵା ସୁରୈଃ ସର୍ଵୈର୍ ଅଜେଯୋ ଽଭୂତ୍ ସୁଦାରୁଣଃ ତସ୍ଯାପି ବଲଵାନ୍ ପୁତ୍ରୋ ଦେଵାନାଂ ଦୁର୍ଜଯଃ ସଦା
ସମସ୍ତ ଦେବତା ତପସ୍ୟା କରି ତାଙ୍କୁ ଅଜୟ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ସଦା ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ ଥିଲେ।
ମହାଶନିର୍ ଇତି ଖ୍ଯାତସ୍ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ପରାଜିତା ତେନେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାଭଵଦ୍ ଯୁଦ୍ଧଂ ବହୁକାଲଂ ନିରନ୍ତରମ୍
ତାଙ୍କୁ 'ମହାଶନି' ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ତାଙ୍କର ଜନା ଥିଲେ 'ପରାଜିତା'; ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
ମହାଶନିର୍ ମହାଵୀର୍ଯଃ ସତତଂ ରଣମୂର୍ଧନି ଜିତ୍ଵା ନାଗେନ ସହିତଂ ଶକ୍ରଂ ପିତ୍ରେ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ମହାଶନି ଅତିଶୟ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ, ସଦା ଯୁଦ୍ଧର ଆଗରେ ଥିଲେ; ସେ ନାଗ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜିତି, ଏହି ବିଜୟକୁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଥିଲେ।
ବଦ୍ଧ୍ଵା ହସ୍ତିସମାଯୁକ୍ତଂ ସ୍ଵସାରଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତାଂ ତଦା ଵିହାଯ କ୍ରୂରତାଂ ଦୈତ୍ଯୋ ହିରଣ୍ଯାଯ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ହସ୍ତୀ ସହିତ ନିଜ ଭଉଣୀକୁ ବାନ୍ଧି, ସେ ଦାନବ ତା'ର କ୍ରୂରତାକୁ ଛାଡ଼ି, ହିରଣ୍ୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା ଜଣାଇଲା।
ମହାଶନିପିତା ଦୈତ୍ଯଃ ପୂର୍ଵେଷାଂ ପୂର୍ଵଵତ୍ତରଃ ଶଚୀକାନ୍ତଂ ତଲେ ସ୍ଥାପ୍ଯ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷାମ୍ ଅଥାକରୋତ୍
ମହାଶନି ନାମକ ଦାନବ, ଯିଏ ବହୁତ ଖାଏ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରବଳ, ଶଚୀଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ରଖି, ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
ମହାଶନିର୍ ହରିଂ ଜିତ୍ଵା ଜେତୁଂ ଵରୁଣମ୍ ଅଭ୍ଯଗାତ୍ ଵରୁଣୋ ଽପି ମହାବୁଦ୍ଧିଃ ପ୍ରାଦାତ୍ କନ୍ଯାଂ ମହାଶନେଃ
ମହାଶନି, ହରିଙ୍କୁ ଜିତି, ବରୁଣଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଗଲେ; କିନ୍ତୁ ବରୁଣ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ତାଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ମହାଶନିଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଉଦଧିଂ ସ୍ଵାଲଯଂ ପ୍ରାଦାଦ୍ ଵରୁଣସ୍ ତୁ ମହାଶନେଃ ତଯୋଶ୍ ଚ ସଖ୍ଯମ୍ ଅଭଵଦ୍ ଵରୁଣସ୍ଯ ମହାଶନେଃ
ବରୁଣ ନିଜ ଘର, ଅର୍ଥାତ୍ ସମୁଦ୍ରକୁ, ମହାଶନିଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଏବଂ ବରୁଣ ଓ ମହାଶନିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିତ୍ରତା ହେଲା।
ଵାରୁଣୀ ଚାପି ଯା କନ୍ଯା ସା ପ୍ରିଯାଭୂନ୍ ମହାଶନେଃ ଵୀର୍ଯେଣ ଯଶସା ଚାପି ଶୌର୍ଯେଣ ଚ ବଲେନ ଚ
ବରୁଣଙ୍କ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ମହାଶନିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି, କୀର୍ତ୍ତି, ପ୍ରାକ୍ରମ ଓ ବଳ ଦ୍ୱାରା।
ମହାଶନିର୍ ମହାଦୈତ୍ଯସ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ନୋପମୀଯତେ ନିରିନ୍ଦ୍ରତ୍ଵଂ ଗତେ ଲୋକେ ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ନ୍ଯମନ୍ତ୍ରଯନ୍
ମହାଶନି, ବଡ଼ ଦାନବ, ତିନି ଲୋକରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନଥିଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ନଥିବା ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକଠି ହେଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଏଵେନ୍ଦ୍ରଦାତା ସ୍ଯାଦ୍ ଦୈତ୍ଯହନ୍ତା ସ ଏଵ ଚ ମନ୍ତ୍ରଦୃଗ୍ ଵା ସ ଏଵ ସ୍ଯାଦ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଂ ଚାନ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯତି
ସେମାନେ କହିଲେ: 'ବିଷ୍ଣୁ ହିଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବାକୁ, ଦାନବ ନାଶ କରିବାକୁ, ମନ୍ତ୍ର ଜାଣିବାକୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ତିଆରି କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।'
ଏଵଂ ସଂମନ୍ତ୍ର୍ଯ ତେ ଦେଵା ଵିଷ୍ଣୋର୍ ମନ୍ତ୍ରଂ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ ମମାଵଧ୍ଯୋ ମହାଦୈତ୍ଯୋ ମହାଶନିର୍ ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍
ଏଭଳି ଆଲୋଚନା କରି, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରଣା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ, କହିଲେ: 'ମହାଶନି ବଡ଼ ଦାନବ, ସେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ନ ହେଉ।'
ପ୍ରାଯାଦ୍ ଵାରୀଶ୍ଵରଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ ଶ୍ଵଶୁରଂ ଵରୁଣଂ ତଦା କେଶଵୋ ଵରୁଣଂ ଗତ୍ଵା ପ୍ରାହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପରାଭଵମ୍
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଜଳର ଠାକୁର ବରୁଣଙ୍କ, ତାଙ୍କର ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; କେଶବ ବରୁଣଙ୍କୁ ଯାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରାଜୟ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ତଥା ତ୍ଵଯୈତତ୍ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଯଥାଯାତି ପୁରଂଦରଃ ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଵଚନାଚ୍ ଛୀଘ୍ରଂ ଯଯୌ ଜଲପତିର୍ ମୁନେ
ସେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଏଭଳି କାମ କର, ଯେପରି ପୁରନ୍ଦର ପୁନି ଫେରିପାରିବେ।' ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଜଳପତି ବେଗରେ ଚାଲିଗଲେ, ମୁନି।
ସୁତାପତିଂ ହିରଣ୍ଯସୁତଂ ଵିକ୍ରାନ୍ତଂ ତଂ ମହାଶନିମ୍ ଅତିସଂମାନିତସ୍ ତେନ ଜାମାତ୍ରା ଵରୁଣଃ ପ୍ରଭୁଃ
ବରୁଣ, ତାଙ୍କର ଜାମାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବହୁତ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ହିରଣ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରବଳ ମହାଶନିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ପପ୍ରଚ୍ଛାଗମନଂ ଦୈତ୍ଯୋ ଵିନଯାଚ୍ ଛ୍ଵଶୁରଂ ତଦା ଵରୁଣଃ ପ୍ରାହ ତଂ ଦୈତ୍ଯଂ ଯଦ୍ ଆଗମନକାରଣମ୍
ତାପରେ ଦାନବ ନମ୍ରତା ସହିତ ତାଙ୍କର ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କୁ ଆସିବାର କାରଣ ପଚାରିଲେ; ବରୁଣ ଦାନବଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଆଗମନର କାରଣ କହିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରଂ ଦେହି ମହାବାହୋ ଯସ୍ ତ୍ଵଯା ନିର୍ଜିତଃ ପୁରା ବଦ୍ଧଂ ରସାତଲସ୍ଥଂ ତଂ ଦେଵାନାମ୍ ଅଧିପଂ ସଖେ
'ଏ ମହାବାହୁ, ଯେଉଁ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଜିତିଥିଲେ ଏବଂ ରସାତଳରେ ବାନ୍ଧିଥିଲେ, ସେ ଦେବତାମାନେର ମୁଖ୍ୟ, ମୋ ସ୍ନେହିତ, ସେଉଁଠିଁ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେ।'
ଅସ୍ମାକଂ ସର୍ଵଦା ମାନ୍ଯଂ ଦେହି ତ୍ଵଂ ମମ ଶତ୍ରୁହନ୍ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଵିମୋକ୍ଷଣଂ ଶତ୍ରୋର୍ ମହତେ ଯଶସେ ସତାମ୍
'ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଦା ସମ୍ମାନିତ, ସେଉଁଠିଁ ମୋତେ ଦେ, ମୋ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିବା; ଶତ୍ରୁକୁ ବାନ୍ଧି ଏବଂ ଛାଡ଼ି, ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତି ମିଳିବ।'
ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା କଥଂଚିତ୍ ସ ଦୈତ୍ଯେଶୋ ଵରୁଣାଯ ତମ୍ ପ୍ରାଦାଦ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଂ ଶଚୀକାନ୍ତଂ ଵାରଣେନ ସମନ୍ଵିତମ୍
‘ଠିକ୍ ଅଛି’ ବୋଲି, ଦାନବରାଜ କିଛି ଅନିଚ୍ଛା ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଶଚୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ହସ୍ତୀ ସହିତ ବନ୍ଧା ଅବସ୍ଥାରେ ବରୁଣଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ସ ଦୈତ୍ଯମଧ୍ଯେ ଽତିଵିରାଜମାନୋ ହରିଂ ତଦୋଵାଚ ଜଲେଶସଂନିଧୌ ସଂପୂଜ୍ଯ ଚୈଵାଥ ମହୋପଚାରୈର୍ ମହାଶନିର୍ ମଘଵନ୍ତଂ ବଭାଷେ
ସେଠାରେ, ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ମହାଶନି, ଜଳପତିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବଡ଼ ଆଦର ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ମଘବନ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ।
କେନ ତ୍ଵମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଽଦ୍ଯ କୃତୋ ଽସି କେନ ଵୀର୍ଯଂ ତଵେଦୃଗ୍ ବହୁ ଭାଷସେ ଚ ତ୍ଵଂ ସଂଗରେ ଶତ୍ରୁଭିର୍ ବାଧ୍ଯସେ ଚ ତଥାପି ଚେନ୍ଦ୍ରୋ ଭଵସୀତି ଚିତ୍ରମ୍
'ତୁମେ ଆଜି କିଏ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ହେଲ? କିଏ ଶକ୍ତି ଦେଲା ଯେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଏତେ କଥା କହୁଛ? ଶତ୍ରୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏମିତି ଇନ୍ଦ୍ର ହେଉଛ? ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।'
ଅଥାପି ବଦ୍ଧା ପୁରୁଷେଣ କାଚିତ୍ ତସ୍ଯାଃ ପତିସ୍ ତାଂ ମୋଚଯତୀତି ଯୁକ୍ତମ୍ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଽସ୍ଵତନ୍ତ୍ରାଃ ପୁରୁଷପ୍ରଧାନାସ୍ ତ୍ଵଂ ଵୈ ପୁମାନ୍ ଭଵିତା ଶକ୍ର ସାଧୋ
'ଯଦି ଜଣେ ନାରୀ ପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧାଯାଏ, ତେବେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ତାକୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହି ଠିକ୍। ନାରୀମାନେ ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହଁନ୍ତି, ପୁରୁଷମାନେ ପ୍ରଧାନ। ଏ ଶକ୍ର, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୁରୁଷ ହେବ, ମହାନ।'
ବଦ୍ଧୋ ମଯା ସଂଗରେ ଵାହନେନ କ୍ଵାପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତ୍ରଂ ତେ ଵଜ୍ରମ୍ ଉଦ୍ଦାମଶକ୍ତି ଚିନ୍ତାରତ୍ନଂ ନନ୍ଦନଂ ଯୋଷିତସ୍ ତା ଯଶୋ ବଲଂ ଦେଵରାଜୋପଭୋଗ୍ଯମ୍
ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମର ଯାନ, ତୁମର ଅସ୍ତ୍ର—ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଜ୍ର, ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ମଣି, ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ନାରୀମାନେ, ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ଓ ବଳ—ଏସବୁ କିଛି ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ଉପଭୋଗ ପାଇଁ ରଖିଛି।
ତଜ୍ ଜୀଵନଂ ଯତ୍ ତୁ ଯଶୋନିଧାନଂ ସ ଏଵ ମୃତ୍ଯୁର୍ ଯଶସୋ ଯଦ୍ ଵିରୋଧି ଏଵଂ ଜାନଞ୍ ଶକ୍ର କଥଂ ଜଲେଶାନ୍ ମୁକ୍ତିଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ନୈଵ ଲଜ୍ଜାଂ ଭଜେଥାଃ
ଯାହା ଜୀବନ, ଯାହା କୀର୍ତ୍ତିର ଧନ, ସେଇ କଥା ଯଦି କୀର୍ତ୍ତିକୁ ବିରୋଧ କରେ, ସେଇ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ। ଏହି କଥା ଜାଣି, ହେ ଶକ୍ର, ତୁମେ ଜଳଦେବତାଙ୍କ ହାତରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ, କିପରି ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ?