ଵ୍ଯଭିଚାରାତ୍ ସଦୋଷଂ ଚ ଅପତ୍ଯମ୍ ଅଭଵଚ୍ ଛିଵ ଶାପଂ ଦଦୁଃ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ତଯୋଃ ଶାନ୍ତିଂ କୁରୁ ପ୍ରଭୋ
ଅନ୍ୟାୟ କାରଣରେ ସେଇ ସନ୍ତାନ ଦୋଷପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ଶିବ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ—ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦୁଇଝଣଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦିଅ।
ତଦଗ୍ନିଵଚନାଚ୍ ଛଂଭୁଃ ପ୍ରୋଵାଚେଦଂ ଶୁଭୋଦଯମ୍
ତାପରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ଶମ୍ଭୁ ଶୁଭ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ମଦ୍ଵୀର୍ଯାଦ୍ ଅଭଵତ୍ ତ୍ଵତ୍ତଃ ସୁଵର୍ଣୋ ଭୂରିଵିକ୍ରମଃ ସମଗ୍ରା ଋଦ୍ଧଯଃ ସର୍ଵାଃ ସୁଵର୍ଣେ ଽସ୍ମିନ୍ ସମାହିତାଃ
ମୋର ଶକ୍ତି ଓ ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଅତିଶୟ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ; ସମସ୍ତ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଏକତ୍ରିତ।
ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ନ ସଂଦେହୋ ଵହ୍ନେ ଶୃଣୁ ଵଚୋ ମମ ତ୍ରଯାଣାମ୍ ଅପି ଲୋକାନାଂ ପାଵନଃ ସ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ହେ ଅଗ୍ନି, ମୋ କଥା ଶୁଣ; ସେ ତିନି ଲୋକର ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା ହେବେ।
ସ ଏଵ ଚାମୃତଂ ଲୋକେ ସ ଏଵ ସୁରଵଲ୍ଲଭଃ ସ ଏଵ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତୀ ଚ ସ ଏଵ ମଖଦକ୍ଷିଣା
ସେଉଁଠି ଏହି ଲୋକରେ ଅମୃତ, ସେଇ ଦେବମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ସେଉଁଠି ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ, ସେଉଁଠି ଯଜ୍ଞର ଦକ୍ଷିଣା।
ସ ଏଵ ରୂପଂ ସର୍ଵସ୍ଯ ଗୁରୂଣାମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସୌ ଗୁରୁଃ ଵୀର୍ଯଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମଂ ଵିଦ୍ଯାଦ୍ ଵୀର୍ଯଂ ମତ୍ତୋ ଯଦ୍ ଉତ୍ତମମ୍
ସେଉଁଠି ସମସ୍ତର ଆକୃତି, ଗୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଗୁରୁ ଭାବନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭାବେ ଜାଣ, ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ମୋଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଵିଶେଷତସ୍ ତ୍ଵଯି କ୍ଷିପ୍ତଂ ତସ୍ଯ କା ସ୍ଯାଦ୍ ଵିଚାରଣା ହୀନଂ ତେନ ଵିନା ସର୍ଵଂ ସଂପୂର୍ଣାସ୍ ତେନ ସଂପଦଃ
ବିଶେଷ କରି, ଏହି ଶକ୍ତି ତୁମଠାରେ ରଖାଯାଇଛି, ତେଣୁ ଅଧିକ ଚିନ୍ତା କଣ? ଏହା ଛାଡ଼ିଲେ ସବୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହା ସହିତ ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଜୀଵନ୍ତୋ ଽପି ମୃତାଃ ସର୍ଵେ ସୁଵର୍ଣେନ ଵିନା ନରାଃ ନିର୍ଗୁଣୋ ଽପି ଧନୀ ମାନ୍ଯଃ ସଗୁଣୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଧନୋ ନହି
ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବିନା ସମସ୍ତ ଲୋକ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ; ଗୁଣ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଧନୀ ଲୋକ ସମ୍ମାନିତ, ଗୁଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଧନ ନଥିଲେ ସମ୍ମାନ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାନ୍ ନାତଃ ପରଂ କିଂଚିତ୍ ସୁଵର୍ଣାଦ୍ ଧି ଭଵିଷ୍ଯତି ତଥା ଚୈଷା ସୁଵର୍ଣାପି ସ୍ଯାଦ୍ ଉତ୍କୃଷ୍ଟାପି ଚଞ୍ଚଲା
ତେଣୁ, ସୁବର୍ଣ୍ଣଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ; ଏହିପରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଚଞ୍ଚଳ।
ଅନଯା ଵୀକ୍ଷିତଂ ସର୍ଵଂ ନ୍ଯୂନଂ ପୂର୍ଣଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ତପସା ଜପହୋମୈଶ୍ ଚ ଯେଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯା ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ କିଛି ଦେଖାଯାଏ, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ସବୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯିବ; ତପସ୍ୟା, ଜପ ଓ ହୋମ ଦ୍ୱାରା, ତିନି ଲୋକରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ।
ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରଭାଵଂ ପ୍ରାଶସ୍ତ୍ଯମ୍ ଅଗ୍ନେ କିଂଚିଚ୍ ଚ କୀର୍ତ୍ଯତେ ସର୍ଵତ୍ର ଯା ତୁ ସଂତିଷ୍ଠେଦ୍ ଆଯାତୁ ଵିଚରିଷ୍ଯତି
ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଓ ମହିମା, ହେ ଅଗ୍ନି, କିଛି ଅଂଶରେ କହାଯାଏ; ସେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ରହନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଯାଆନ୍ତୁ ଓ ଚଳନ୍ତୁ।
ସୁଵର୍ଣା କମଲା ସାକ୍ଷାତ୍ ପଵିତ୍ରା ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି ଅଦ୍ଯ ପ୍ରଭୃତ୍ଯ୍ ଆତ୍ମଜଯୋସ୍ ତଥା ସ୍ଵୈରଂ ଵିଚେଷ୍ଟତୋଃ
ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳା ହୋଇଯିବେ, ଏବଂ ପବିତ୍ର ହେବେ; ଆଜିଠାରୁ ଦୁଇ ଶିଶୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ।
ତଥାପି ଚୈତଯୋଃ ପୁଣ୍ଯଂ ନ ଭୂତଂ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତଥାପି, ଏହି ଦୁଇଝଣଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ହୋଇନାହିଁ, ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ତତଃ ଶଂଭୁଃ ସାକ୍ଷାତ୍ ତତ୍ରାଭଵଚ୍ ଛିଵଃ ଲିଙ୍ଗରୂପେଣ ସର୍ଵେଷାଂ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା
ଏପରି କହି, ଶମ୍ଭୁ ସେଠାରେ ଶିବ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ଲିଙ୍ଗ ରୂପରେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ।
ଵରାନ୍ ପ୍ରାପ୍ଯ ସୁତାଭ୍ଯାଂ ସ ଅଗ୍ନିସ୍ ତୁଷ୍ଟୋ ଽଭଵତ୍ ତତଃ ସ୍ଵଭର୍ତ୍ରା ଚ ସୁଵର୍ଣା ସା ଧର୍ମେଣାଗ୍ନିସୁତା ମୁଦା
ଦୁଇ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇବା ପରେ ଅଗ୍ନି ଖୁସି ହେଲେ; ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣା, ଅଗ୍ନିଙ୍କର ଝିଅ, ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି ରହିଲେ।
ଵର୍ତଯାମ୍ ଆସ ପୁତ୍ରୋ ଽପି ଵହ୍ନେଃ ସଂକଲ୍ପଯା ମୁଦା ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅନ୍ତରେ ସ୍ଵର୍ଣାମ୍ ଅଗ୍ନେର୍ ଦୁହିତରଂ ମୁନେ
ଅଗ୍ନିଙ୍କର ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପୂରଣ କରି ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ; ଏହି ସମୟରେ, ମୁନି, ଅଗ୍ନିଙ୍କର ଝିଅ ସୁବର୍ଣ୍ଣା—
ପରିଭୂଯ ଚ ଧର୍ମଂ ତଂ ଶାର୍ଦୂଲୋ ଦାନଵେଶ୍ଵରଃ ଅହରଦ୍ ଭାଗ୍ଯସୌଭାଗ୍ଯଵିଲାସଵସତିଂ ଛଲାତ୍
ଧର୍ମକୁ ଅପମାନ କରି, ଦାନବମାନ୍ୟ ଶାର୍ଦୂଳ ଚଳାକିରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣାଙ୍କୁ, ଭାଗ୍ୟ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ଆଶ୍ରୟ, ଅପହରଣ କରି ନେଲେ।
ନୀତା ରସାତଲଂ ତେନ ସୁଵର୍ଣା ଲୋକଵିଶ୍ରୁତା ଜାମାତାଗ୍ନେଃ ସ ଧର୍ମଶ୍ ଚ ଅଗ୍ନିଶ୍ ଚୈଵ ସ ହଵ୍ଯଵାଟ୍
ସୁବର୍ଣ୍ଣା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତାଙ୍କୁ ଶାର୍ଦୂଳ ରସାତଳକୁ ନେଇଗଲେ; ଏହିପରି ଅଗ୍ନିଙ୍କର ଜାମାତା ଧର୍ମ, ଏବଂ ଅଗ୍ନି ନିଜେ, ହବ୍ୟବାହନ—
ଵିଷ୍ଣଵେ ଲୋକନାଥାଯ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଚୈଵ ପୁନଃ ପୁନଃ କାର୍ଯଵିଜ୍ଞାପନଂ ଚୋଭୌ ଚକ୍ରତୁଃ ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣଵେ
—ଉଭୟେ ବାରମ୍ବାର ଲୋକନାଥ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଏକସাথে ନିଜ ଅନୁରୋଧ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।
ତତଶ୍ ଚକ୍ରେଣ ଚିଚ୍ଛେଦ ଶାର୍ଦୂଲସ୍ଯ ଶିରୋ ହରିଃ ସାନୀତା ଵିଷ୍ଣୁନା ଦେଵୀ ସୁଵର୍ଣା ଲୋକସୁନ୍ଦରୀ
ତାପରେ ହରି ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶାର୍ଦୂଳଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ; ବିଷ୍ଣୁ ଦେବୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣାଙ୍କୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଶୋଭା, ଫେରାଇ ଆଣିଲେ।
ମହେଶ୍ଵରସୁତା ଚୈଵ ଅଗ୍ନେଶ୍ ଚୈଵ ତଥା ପ୍ରିଯା ମହେଶ୍ଵରାଯ ତାଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଦର୍ଶଯାମ୍ ଆସ ନାରଦ
ନାରଦ, ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ, ଯିଏ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ଝିଅ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କର ପ୍ରିୟା, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ।
ପ୍ରୀତୋ ଽଭଵନ୍ ମହେଶୋ ଽପି ସସ୍ଵଜେ ତାଂ ପୁନଃ ପୁନଃ ଚକ୍ରଂ ପ୍ରକ୍ଷାଲିତଂ ଯତ୍ର ଶାର୍ଦୂଲଚ୍ଛେଦି ଦୀପ୍ତିମତ୍
ମହେଶ୍ୱର ଖୁସି ହେଇ, ବାରମ୍ବାର ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଚକ୍ର ଶାର୍ଦୂଳଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଥିଲା—
ଚକ୍ରତୀର୍ଥଂ ତୁ ଵିଖ୍ଯାତଂ ଶାର୍ଦୂଲଂ ଚେତି ତଦ୍ ଵିଦୁଃ ଯତ୍ର ନୀତା ସୁଵର୍ଣା ସା ଵିଷ୍ଣୁନା ଶଂକରାନ୍ତିକମ୍
—ସେଠିକୁ ଚକ୍ରତୀର୍ଥ ଓ ଶାର୍ଦୂଳ ଭାବରେ ପରିଚିତ; ଏଠି ସୁବର୍ଣ୍ଣାଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ଶଙ୍କରଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଆସିଥିଲେ।
ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ଶାଂକରଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ସିଦ୍ଧମ୍ ଏଵ ତୁ ଯତ୍ରାନନ୍ଦମ୍ ଅନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ହ୍ଯ୍ ଅଗ୍ନିର୍ ଧର୍ମଶ୍ ଚ ଶାଶ୍ଵତଃ
ସେଠି ତୀର୍ଥକୁ ଶଙ୍କରଙ୍କର ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଭାବରେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ; ଏଠି ଅଗ୍ନି ଓ ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଥିଲେ।
ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୂଣି ନ୍ଯପତନ୍ ଯତ୍ରାଗ୍ନେର୍ ମୁନିସତ୍ତମ ଆନନ୍ଦେତି ନଦୀ ଜାତା ତଥା ଵୈ ନନ୍ଦିନୀତି ଚ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠି ଅଗ୍ନିଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଲୁହ ଝରିଥିଲା; ଏହିପରି ଆନନ୍ଦା ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ନନ୍ଦିନୀ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ।
ତସ୍ଯାଶ୍ ଚ ସଂଗମଃ ପୁଣ୍ଯୋ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ତତ୍ର ଵୈ ଶିଵଃ ତତ୍ରୈଵ ସଂଗମେ ସାକ୍ଷାତ୍ ସୁଵର୍ଣାଦ୍ଯାପି ସଂସ୍ଥିତା
ସେ ନଦୀର ଗଙ୍ଗା ସହ ସଙ୍ଗମ ପବିତ୍ର; ସେଠି, ସଙ୍ଗମରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣା ଏଯାଁ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ଭାବରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଦାକ୍ଷାଯଣୀ ସୈଵ ଶିଵା ଆଗ୍ନେଯୀ ଚେତି ଵିଶ୍ରୁତା ଅମ୍ବିକା ଜଗଦାଧାରା ଶିଵା କାତ୍ଯାଯନୀଶ୍ଵରୀ
ସେ ଦାକ୍ଷାୟଣୀ, ଶିବା ଓ ଆଗ୍ନେୟୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ; ଅମ୍ବିକା, ଜଗତର ଆଧାର, ଶିବା ଓ କାତ୍ୟାୟନୀଶ୍ୱରୀ।
ଭକ୍ତାଭୀଷ୍ଟପ୍ରଦା ନିତ୍ଯମ୍ ଅଲଂକୃତ୍ଯୋଭଯଂ ତଟମ୍ ତପସ୍ ତେପେ ଯତ୍ର ଚାଗ୍ନିସ୍ ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ତୁ ତପୋଵନମ୍
ସେ ସଦା ଭକ୍ତଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ଉଭୟ ତୀରକୁ ଶୋଭାଯୁକ୍ତ କରନ୍ତି; ଏଠି ଅଗ୍ନି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ସେଠି ତୀର୍ଥକୁ ତପୋବନ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ଏଵମାଦୀନି ତୀର୍ଥାନି ତୀରଯୋର୍ ଉଭଯୋର୍ ମୁନେ ତେଷୁ ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ଶୁଭମ୍
ମୁନି, ଏପରି ଉଭୟ ତୀରରେ ଅନେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି; ସେଠି ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ଏବଂ ଶୁଭ।
ଉତ୍ତରେ ଚୈଵ ପାରେ ଚ ସହସ୍ରାଣି ଚତୁର୍ଦଶ ଦକ୍ଷିଣେ ଚ ତଥା ପାରେ ସହସ୍ରାଣ୍ଯ୍ ଅଥ ଷୋଡଶ
ଉତ୍ତର ତୀରରେ ଚଉଦ ହଜାର ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଏପରି ଦକ୍ଷିଣ ତୀରରେ ଷୋଳ ହଜାର ତୀର୍ଥ ଅଛି।