ଵେଦା ଵଦନ୍ତ୍ଵ୍ ଏତଦ୍ ଏଵ ସର୍ଵମ୍ ଏଵ ଯଥାର୍ଥତଃ ସର୍ଵାନ୍ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯେ ତଲଂ ନୀତାନ୍ ଅଲଂ ତେଭ୍ଯୋ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ଵଃ
ବେଦମାନ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ଏହି କଥା କହନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ତଳଲୋକକୁ ନେଇଯାଇଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେକୁ ମୁଁ ଫେରାଇ ଆଣିବି। ଏହା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ, ମୁଁ ତୁମମାନେକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଗୌତମୀଂ ଗଚ୍ଛ ଦେଵାପେ ତତ୍ର ସ୍ତୁହି ମହେଶ୍ଵରମ୍ ସୁପ୍ରସନ୍ନସ୍ ତଵାଭୀଷ୍ଟଂ ଦାସ୍ଯତ୍ଯ୍ ଏଵ କୃପାକରଃ
ହେ ଦେବାପି, ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଯାଅ ଓ ସେଠାରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର। ସେ ଦୟାଳୁ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ନିଶ୍ଚୟ ପୂରଣ କରିବେ।
ଭଵେଦ୍ ଦେଵଃ ଶିଵଃ ପ୍ରୀତଃ ସ୍ତୁତଃ ସତ୍ଯଂ ମହାମତେ ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣଶ୍ ଚ ନୃପତିସ୍ ତସ୍ଯ ଜାଯା ଜଯା ସତୀ
ହେ ମହାମତି, ଯଦି ଦେବ ଶିବ ତୁମ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ, ତେବେ ରାଜା ଋଷ୍ଟିଷେଣ ଓ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମାନୀ ଜୟା ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।
ପିତା ତଵାପ୍ଯ୍ ଉପମନ୍ଯୁସ୍ ତଲେ ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯ୍ ଅରୋଗିଣଃ ଵରଦାନାନ୍ ମହେଶସ୍ଯ ମିଥୁଂ ହତ୍ଵା ଚ ରାକ୍ଷସମ୍ ଯଶଃ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ଧର୍ମଂ ଚ ଏତଚ୍ ଛକ୍ଯଂ ନ ଚେତରତ୍
ତୁମର ବାପା ଉପମନ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ତଳଲୋକରେ ସୁସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହ ଓ ରାକ୍ଷସକୁ ବଧ କରି, ତୁମେ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଧର୍ମ ଲାଭ କରିପାରିବ; ଏହି ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ତଦ୍ ଵେଦଵଚନାଦ୍ ବାଲୋ ଦେଵାପିର୍ ଗୌତମୀଂ ଗତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା କୃତକ୍ଷଣୋ ଵିପ୍ରସ୍ ତୁଷ୍ଟାଵ ଚ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ତାପରେ ବେଦବାଣୀ ଅନୁଯାୟୀ, ଶିଶୁ ଦେବାପି ଗୌତମୀକୁ ଗଲେ; ସ୍ନାନ କରି ଉଚିତ କ୍ରିୟା କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ବାଲୋ ଽହଂ ଦେଵଦେଵେଶ ଗୁରୂଣାଂ ତ୍ଵଂ ଗୁରୁର୍ ମମ ନ ମେ ଶକ୍ତିସ୍ ତ୍ଵତ୍ସ୍ତଵନେ ତୁଭ୍ଯଂ ଶଂଭୋ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ
ହେ ଦେବଦେବ, ମୁଁ ଏକ ଶିଶୁ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଗୁରୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋର ଗୁରୁ। ତୁମ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ମୋର କୌଣସି ଶକ୍ତି ନାହିଁ; ହେ ଶମ୍ଭୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ନ ତ୍ଵାଂ ଜାନନ୍ତି ନିଗମା ନ ଦେଵା ମୁନଯୋ ନ ଚ ନ ବ୍ରହ୍ମା ନାପି ଵୈକୁଣ୍ଠୋ ଯୋ ଽସି ସୋ ଽସି ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ
ବେଦମାନ୍ୟ, ଦେବତା, ଋଷି, ବ୍ରହ୍ମା କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଅଛ, ସେଉଁଠି ଅଛ; ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଯେ ଽନାଥା ଯେ ଚ କୃପଣା ଯେ ଦରିଦ୍ରାଶ୍ ଚ ରୋଗିଣଃ ପାପାତ୍ମାନୋ ଯେ ଚ ଲୋକେ ତାଂସ୍ ତ୍ଵଂ ପାସି ମହେଶ୍ଵର
ଏହି ସଂସାରରେ ଯେଉଁମାନେ ଅନାଥ, ଦୁଃଖି, ଦରିଦ୍ର ଓ ରୋଗୀ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ପାପୀ, ସେମାନେକୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କର, ହେ ମହେଶ୍ୱର।
ତପସା ନିଯମୈର୍ ମନ୍ତ୍ରୈଃ ପୂଜିତାସ୍ ତ୍ରିଦିଵୌକସଃ ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତଂ ଫଲଂ ତେଭ୍ଯୋ ଦାସ୍ଯନ୍ତି ଜଗତାଂ ପତେ
ତପସ୍ୟା, ନିୟମ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ପୂଜିତ ହେଉଛନ୍ତି; ସେମାନେ ତୁମଠାରୁ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ହେ ଜଗତ୍ପତି।
ଯାଚିତାରଶ୍ ଚ ଦାତାରସ୍ ତେଭ୍ଯୋ ଯଦ୍ ଯନ୍ ମନୀଷିତମ୍ ଭଵତୀତି ନ ଚିତ୍ରଂ ସ୍ଯାତ୍ ତ୍ଵଂ ଵିପର୍ଯଯକାରକଃ
ଯେଉଁମାନେ ଚାହାନ୍ତି ଓ ଯେଉଁମାନେ ଦେଇଥାନ୍ତି—ସେମାନେ ଯାହା ଇଚ୍ଛନ୍ତି, ତାହା ମିଳିଯାଏ, ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ; କାରଣ, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ ଫେରାଇଦେଉଛ।
ଯେ ଽଜ୍ଞାନିନୋ ଯେ ଚ ପାପା ଯେ ମଗ୍ନା ନରକାର୍ଣଵେ ଶିଵେତି ଵଚନାନ୍ ନାଥ ତାନ୍ ପାସି ତ୍ଵଂ ଜଗଦ୍ଗୁରୋ
ଯେଉଁମାନେ ଅଜ୍ଞାନୀ, ପାପୀ କିମ୍ବା ନରକ ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଯାଇଛନ୍ତି, 'ଶିବ' ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ହେ ଜଗଦ୍ଗୁରୁ, ତୁମେ ସେମାନେକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଏଵଂ ତୁ ସ୍ତୁଵତସ୍ ତସ୍ଯ ପୁରଃ ପ୍ରାହ ତ୍ରିଲୋଚନଃ
ଏପରି ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ବେଳେ, ତିନି ଆଖିଓଁ ଥିବା ପ୍ରଭୁ ସେଠାରେ ସାମ୍ନାରେ କହିଲେ।
ଵରଂ ବ୍ରୂହ୍ଯ୍ ଅଥ ଦେଵାପେ ଅଲଂ ଦୈନ୍ଯେନ ବାଲକ
ଏହିବେଳେ ଦେବାପି, ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛ, ସେଥିରେ କହ। ଏହି ଦୁଃଖ ଏବେ ଛାଡ଼, ବାଳକ।
ରାଜାନଂ ରାଜପତ୍ନୀଂ ଚ ପିତରଂ ଚ ଗୁରୁଂ ମମ ପ୍ରାପ୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛେ ଜଗନ୍ନାଥ ନିଧନଂ ଚ ରିପୋର୍ ମମ
ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ମୁଁ ରାଜା, ରାଜପତ୍ନୀ, ମୋ ପିତା, ମୋ ଗୁରୁ ଓ ମୋ ସତ୍ରୁଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
ଦେଵାପିଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଥେତ୍ଯ୍ ଆହାଖିଲେଶ୍ଵରଃ ଦେଵାପେଃ ସର୍ଵମ୍ ଅଭଵଦ୍ ଆଜ୍ଞଯା ଶଂକରସ୍ଯ ତତ୍
ଦେବାପିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ କହିଲେ, 'ତଥା ହେଉ', ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ସବୁ ଦେବାପିଙ୍କ ପାଇଁ ସଫଳ ହେଲା।
ପୁନର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆହ ତଂ ଶଂଭୁର୍ ଦେଵାପିକରୁଣାକରଃ ନନ୍ଦିନଂ ପ୍ରେଷଯାମ୍ ଆସ ଶଂଭୁଃ ଶୂଲେନ ନାରଦ
ପୁନି ଦେବାପିଙ୍କୁ ଦୟାର ସାଗର ଶମ୍ଭୁ କହିଲେ; ଶମ୍ଭୁ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ତ୍ରିଶୂଳ ନେଇ ପଠାଇଲେ, ହେ ନାରଦ।
ରସାତଲଂ ମିଥୁଂ ନନ୍ଦୀ ହତ୍ଵା ଚାସୁରପୁଂଗଵାନ୍ ତତ୍ପିତ୍ରାଦୀନ୍ ସମାନୀଯ ତସ୍ମୈ ତାନ୍ ସ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ନନ୍ଦି ରସାତଳକୁ ଗଲେ, ଅସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରମୁଖଙ୍କୁ ବଧ କଲେ, ତାଙ୍କର ପିତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେଠାରୁ ଆଣି, ସେମାନେ ଦେବାପିଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ହଯମେଧଶ୍ ଚ ତତ୍ରାସୀଦ୍ ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣସ୍ଯ ଧୀମତଃ ଅଗ୍ନିଶ୍ ଚ ଋତ୍ଵିଜୋ ଦେଵା ଵେଦାଶ୍ ଚ ଋଷଯୋ ଽବ୍ରୁଵନ୍
ସେଠି ଧୀର ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ହେଲା; ଅଗ୍ନି, ରୁତ୍ବିଜ୍, ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ବେଦ ପାଠ କରୁଥିଲେ।
ଯତ୍ର ସାକ୍ଷାଦ୍ ଅଭୂଚ୍ ଛଂଭୁର୍ ଦେଵାପେ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲଃ ଦେଵଦେଵୋ ଜଗନ୍ନାଥୋ ଦେଵତୀର୍ଥମ୍ ଅଭୂଚ୍ ଚ ତତ୍
ସେଠି ଦେବାପିଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିବା ଶମ୍ଭୁ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ଏହି ସ୍ଥାନ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ହେଲା।
ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯକରଂ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିପ୍ରଦଂ ନୃଣାମ୍ ପୁଣ୍ଯଦଂ ତୀର୍ଥମ୍ ଏତତ୍ ସ୍ଯାତ୍ ତଵ କୀର୍ତିଶ୍ ଚ ଶାଶ୍ଵତୀ
ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ଏଠାରେ ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ଚିରକାଳ ରହିବ।
ଅଶ୍ଵମେଧେ ନିଵୃତ୍ତେ ତୁ ସୁରାସ୍ ତେଭ୍ଯୋ ଵରାନ୍ ଦଦୁଃ ସ୍ନାତ୍ଵା କୃତାର୍ଥା ଗଙ୍ଗାଯାଂ ତତସ୍ ତେ ଦିଵମ୍ ଆକ୍ରମନ୍
ଅଶ୍ୱମେଧ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ; ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଇ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ରାସଂସ୍ ତୀର୍ଥାନି ଦଶ ପଞ୍ଚ ଚ ସହସ୍ରାଣି ଶତାନ୍ଯ୍ ଅଷ୍ଟାଵ୍ ଉଭଯୋର୍ ଅପି ତୀରଯୋଃ ତେଷୁ ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ହ୍ଯ୍ ଅତୀଵ ଫଲଦଂ ଵିଦୁଃ
ସେଠାରୁ ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଦୁଇ ତୀର୍ଥରେ ପନ୍ଦର ହଜାର ଆଠଶେ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କରିଲେ ବଡ଼ ଫଳ ମିଳେ।
ତପୋଵନମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ନନ୍ଦିନୀସଂଗମଂ ତଥା ସିଦ୍ଧେଶ୍ଵରଂ ତତ୍ର ତୀର୍ଥଂ ଗୌତମ୍ଯା ଦକ୍ଷିଣେ ତଟେ
ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ତପୋବନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ନନ୍ଦିନୀ ନଦୀର ସଙ୍ଗମ ଓ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ଅଛି; ଗୌତମୀ ତୀର୍ଥ ତାହାର ଦକ୍ଷିଣ ପାରେ ଅଛି।
ଶାର୍ଦୂଲଂ ଚେତି ଵିଖ୍ଯାତଂ ତେଷାଂ ଵୃତ୍ତମ୍ ଇଦଂ ଶୃଣୁ ଯସ୍ଯାକର୍ଣନମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଶାର୍ଦୂଳ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଛି; ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣ, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ।
ଅଗ୍ନିର୍ ହୋତା ପୁରା ତ୍ଵ୍ ଆସୀଦ୍ ଦେଵାନାଂ ହଵ୍ଯଵାହନଃ ଭାର୍ଯାଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦକ୍ଷସୁତାଂ ସ୍ଵାହାନାମ୍ନୀଂ ସୁରୂପିଣୀମ୍
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଅଗ୍ନି ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହବି ନେଇଯାଉଥିଲେ; ସେ ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟା, ସୁନ୍ଦରୀ ସ୍ୱାହାକୁ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ଭାବେ ପାଇଥିଲେ।
ସାନପତ୍ଯା ପୁରା ଚାସୀତ୍ ପୁତ୍ରାର୍ଥଂ ତପ ଆଵିଶତ୍ ତପଶ୍ ଚରନ୍ତୀଂ ଵିପୁଲଂ ତୋଷଯନ୍ତୀଂ ହୁତାଶନମ୍ ସ ଭର୍ତା ହୁତଭୁକ୍ ପ୍ରାହ ଭାର୍ଯାଂ ସ୍ଵାହାମ୍ ଅନିନ୍ଦିତାମ୍
ସେ ଏକ ସମୟରେ ସନ୍ତାନହୀନ ଥିଲେ, ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ; ବଡ଼ ତପ କରି, ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଅଗ୍ନି, ନିର୍ମଳ ସ୍ୱାହାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅପତ୍ଯାନି ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମା ତପଃ କୁରୁ ଶୋଭନେ
ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ସନ୍ତାନ ପାଇବ; ଏଠିଏ ତପସ୍ୟା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ଏତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଭର୍ତୃଵାକ୍ଯଂ ନିଵୃତ୍ତା ତପସୋ ଽଭଵତ୍ ସ୍ତ୍ରୀଣାମ୍ ଅଭୀଷ୍ଟଦଂ ନାନ୍ଯଦ୍ ଭର୍ତୃଵାକ୍ଯଂ ଵିନା କ୍ଵଚିତ୍
ସ୍ୱାମୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେ ତପସ୍ୟା ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ କଥା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।
ତତଃ କତିପଯେ କାଲେ ତାରକାଦ୍ ଭଯ ଆଗତେ ଅନୁତ୍ପନ୍ନେ କାର୍ତ୍ତିକେଯେ ଚିରକାଲରହୋଗତେ
ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ତାରକାଙ୍କ ଭୟ ଆସିଲା, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଜନ୍ମ ହୋଇନଥିଲେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଗୁପ୍ତରେ କଟିଗଲା।
ମହେଶ୍ଵରେ ଭଵାନ୍ଯା ଚ ତ୍ରସ୍ତା ଦେଵାଃ ସମାଗତାଃ ଦେଵାନାଂ କାର୍ଯସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥମ୍ ଅଗ୍ନିଂ ପ୍ରୋଚୁର୍ ଦିଵୌକସଃ
ମହେଶ୍ୱର ଓ ଭବାନୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଦେବତାମାନେ ଏକଠି ହେଲେ; ଦେବମାନେ ନିଜ କାମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ କହିଲେ।