ଆହୂତା ଵୈଦିକୈର୍ ମନ୍ତ୍ରୈର୍ ଋତ୍ଵିଗ୍ଭିଶ୍ ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମହେ ହଵିର୍ଭାଗାନ୍ ନ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ପୁରୋହିତମାନେ ବେଦମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯଥାକ୍ରମେ ଡାକିଲେ, ଆମେ ହବିର ଭାଗ ଭୋଗ କରିବୁ, ହେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିନ୍ତୁ ଆମେ ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହେଁ।
ତସ୍ମାଦ୍ ଵେଦାନୁଗା ନିତ୍ଯଂ ଵଯଂ ଵେଦେନ ଚୋଦିତାଃ ପରତନ୍ତ୍ରାସ୍ ତତୋ ଵିପ୍ର ଵେଦେଭ୍ଯସ୍ ତନ୍ ନିଵେଦଯ
ସେହିପରି, ଆମେ ସଦା ବେଦ ଅନୁସାରେ ଚଳିଥାଉଛୁ, ବେଦ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍ଗ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ; ତେଣୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି କଥା ବେଦମାନଙ୍କୁ ଜଣାଇଦିଅ।
ସ ଦେଵାପିଃ ଶୁଚିର୍ ଭୂତ୍ଵା ଵେଦାନ୍ ଆହୂଯ ଯତ୍ନତଃ ଧ୍ଯାନେନ ତପସା ଯୁକ୍ତୋ ଵେଦାଶ୍ ଚାପି ପୁରୋ ଽଭଵନ୍
ତାପରେ ଦେବାପି ଶୁଚି ହୋଇ, ଉତ୍ସାହରେ ବେଦମାନଙ୍କୁ ଡାକିଲେ; ଧ୍ୟାନ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହୋଇ, ବେଦମାନେ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଆସିଗଲେ।
ଵେଦାନ୍ ଉଵାଚ ଦେଵାପିର୍ ନମସ୍ଯ ତୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ଋତ୍ଵିଗ୍ଵାକ୍ଯଂ ଚାଗ୍ନିଵାକ୍ଯଂ ଦେଵଵାକ୍ଯଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ଦେବାପି ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କରି ବେଦମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, ପୁରୋହିତଙ୍କ କଥା, ଅଗ୍ନିଙ୍କ କଥା ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ କଥା ଜଣାଇଲେ।
ପରତନ୍ତ୍ରା ଵଯଂ ତାତ ଈଶ୍ଵରସ୍ଯ ଵଶାନୁଗାଃ ଅଶେଷଜଗଦାଧାରୋ ନିରାଧାରୋ ନିରଞ୍ଜନଃ
ହେ ପ୍ରିୟ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଓ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛୁ। ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆଧାର ଯିଏ, ସେ ନିଜେ କୌଣସି ଆଧାର ଉପରେ ନୁହଁନ୍ତି ଓ କୌଣସି ଦୋଷରେ ଲିପ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି।
ସର୍ଵଶକ୍ତ୍ଯୈକସଦନଂ ନିଧାନଂ ସର୍ଵସଂପଦାମ୍ ସ ତୁ କର୍ତା ମହାଦେଵଃ ସଂହର୍ତା ସ ମହେଶ୍ଵରଃ
ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଏକମାତ୍ର ନିବାସସ୍ଥଳ ଓ ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପଦର ଭଣ୍ଡାର ସେ, ସେଇ ମହାଦେବ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସଂହାରକ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାୟକ।
ଵଯଂ ଶବ୍ଦମଯା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵଦାମୋ ଵିଦ୍ମ ଏଵ ଚ ଅସ୍ମାକମ୍ ଏତତ୍ କୃତ୍ଯଂ ସ୍ଯାଦ୍ ଵଦାମୋ ଯତ୍ ତୁ ପୃଚ୍ଛସି
ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ଆମେ ଶବ୍ଦରୁ ଗଠିତ, କଥା କହୁଛୁ ଓ ଜାଣୁଛୁ; ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ଆପଣ ପଚାରିଥିବା କଥା କହିବା।
କେନ ନୀତାସ୍ ତସ୍ଯ ନାମ ତତ୍ପୁରଂ ତଦ୍ବଲଂ ତଥା ଭକ୍ଷିତାଃ କିଂ ତୁ ନୋ ନଷ୍ଟା ଏତଜ୍ ଜାନୀମହେ ଵଯମ୍
କିଏ ସେମାନେକୁ ନେଇଗଲେ, ତାଙ୍କର ନାମ କଣ, ସେ କେଉଁ ସ୍ଥାନର ଓ କେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ? କିଏ ସେମାନେକୁ ଭକ୍ଷଣ କଲେ, କିମ୍ବା ସେମାନେ ହରାଇଗଲେ କି? ଏହି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ଜାଣୁ।
ଯଥା ଚ ତଵ ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ଯମ୍ ଆରାଧ୍ଯ ଚ ଯତ୍ର ଚ ସ୍ଯାଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏତଚ୍ ଚ ଜାନୀମୋ ଯଥା ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ତାନ୍ ପୁରଃ
ଆପଣଙ୍କର କ୍ଷମତା, କାହାକୁ ଉପାସନା କରିବେ ଓ କେଉଁଠି କରିବେ, ଏହା ଆମେ ଜାଣୁଛୁ; ଏହିପରି ଆପଣ ସେମାନେକୁ ପୁନି ପାଇପାରିବେ।
ଏତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵାଵଦଦ୍ ଵେଦାନ୍ ଵିଚାର୍ଯ ସୁଚିରଂ ହୃଦି
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ହୃଦୟରେ ବେଦମାନ୍ୟ କଥା ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଵେଦା ଵଦନ୍ତ୍ଵ୍ ଏତଦ୍ ଏଵ ସର୍ଵମ୍ ଏଵ ଯଥାର୍ଥତଃ ସର୍ଵାନ୍ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯେ ତଲଂ ନୀତାନ୍ ଅଲଂ ତେଭ୍ଯୋ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ଵଃ
ବେଦମାନ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ଏହି କଥା କହନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ତଳଲୋକକୁ ନେଇଯାଇଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେକୁ ମୁଁ ଫେରାଇ ଆଣିବି। ଏହା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ, ମୁଁ ତୁମମାନେକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଗୌତମୀଂ ଗଚ୍ଛ ଦେଵାପେ ତତ୍ର ସ୍ତୁହି ମହେଶ୍ଵରମ୍ ସୁପ୍ରସନ୍ନସ୍ ତଵାଭୀଷ୍ଟଂ ଦାସ୍ଯତ୍ଯ୍ ଏଵ କୃପାକରଃ
ହେ ଦେବାପି, ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଯାଅ ଓ ସେଠାରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର। ସେ ଦୟାଳୁ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ନିଶ୍ଚୟ ପୂରଣ କରିବେ।
ଭଵେଦ୍ ଦେଵଃ ଶିଵଃ ପ୍ରୀତଃ ସ୍ତୁତଃ ସତ୍ଯଂ ମହାମତେ ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣଶ୍ ଚ ନୃପତିସ୍ ତସ୍ଯ ଜାଯା ଜଯା ସତୀ
ହେ ମହାମତି, ଯଦି ଦେବ ଶିବ ତୁମ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ, ତେବେ ରାଜା ଋଷ୍ଟିଷେଣ ଓ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମାନୀ ଜୟା ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।
ପିତା ତଵାପ୍ଯ୍ ଉପମନ୍ଯୁସ୍ ତଲେ ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯ୍ ଅରୋଗିଣଃ ଵରଦାନାନ୍ ମହେଶସ୍ଯ ମିଥୁଂ ହତ୍ଵା ଚ ରାକ୍ଷସମ୍ ଯଶଃ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ଧର୍ମଂ ଚ ଏତଚ୍ ଛକ୍ଯଂ ନ ଚେତରତ୍
ତୁମର ବାପା ଉପମନ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ତଳଲୋକରେ ସୁସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହ ଓ ରାକ୍ଷସକୁ ବଧ କରି, ତୁମେ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଧର୍ମ ଲାଭ କରିପାରିବ; ଏହି ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ତଦ୍ ଵେଦଵଚନାଦ୍ ବାଲୋ ଦେଵାପିର୍ ଗୌତମୀଂ ଗତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା କୃତକ୍ଷଣୋ ଵିପ୍ରସ୍ ତୁଷ୍ଟାଵ ଚ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ତାପରେ ବେଦବାଣୀ ଅନୁଯାୟୀ, ଶିଶୁ ଦେବାପି ଗୌତମୀକୁ ଗଲେ; ସ୍ନାନ କରି ଉଚିତ କ୍ରିୟା କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ବାଲୋ ଽହଂ ଦେଵଦେଵେଶ ଗୁରୂଣାଂ ତ୍ଵଂ ଗୁରୁର୍ ମମ ନ ମେ ଶକ୍ତିସ୍ ତ୍ଵତ୍ସ୍ତଵନେ ତୁଭ୍ଯଂ ଶଂଭୋ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ
ହେ ଦେବଦେବ, ମୁଁ ଏକ ଶିଶୁ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଗୁରୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋର ଗୁରୁ। ତୁମ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ମୋର କୌଣସି ଶକ୍ତି ନାହିଁ; ହେ ଶମ୍ଭୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ନ ତ୍ଵାଂ ଜାନନ୍ତି ନିଗମା ନ ଦେଵା ମୁନଯୋ ନ ଚ ନ ବ୍ରହ୍ମା ନାପି ଵୈକୁଣ୍ଠୋ ଯୋ ଽସି ସୋ ଽସି ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ
ବେଦମାନ୍ୟ, ଦେବତା, ଋଷି, ବ୍ରହ୍ମା କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଅଛ, ସେଉଁଠି ଅଛ; ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଯେ ଽନାଥା ଯେ ଚ କୃପଣା ଯେ ଦରିଦ୍ରାଶ୍ ଚ ରୋଗିଣଃ ପାପାତ୍ମାନୋ ଯେ ଚ ଲୋକେ ତାଂସ୍ ତ୍ଵଂ ପାସି ମହେଶ୍ଵର
ଏହି ସଂସାରରେ ଯେଉଁମାନେ ଅନାଥ, ଦୁଃଖି, ଦରିଦ୍ର ଓ ରୋଗୀ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ପାପୀ, ସେମାନେକୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କର, ହେ ମହେଶ୍ୱର।
ତପସା ନିଯମୈର୍ ମନ୍ତ୍ରୈଃ ପୂଜିତାସ୍ ତ୍ରିଦିଵୌକସଃ ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତଂ ଫଲଂ ତେଭ୍ଯୋ ଦାସ୍ଯନ୍ତି ଜଗତାଂ ପତେ
ତପସ୍ୟା, ନିୟମ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ପୂଜିତ ହେଉଛନ୍ତି; ସେମାନେ ତୁମଠାରୁ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ହେ ଜଗତ୍ପତି।
ଯାଚିତାରଶ୍ ଚ ଦାତାରସ୍ ତେଭ୍ଯୋ ଯଦ୍ ଯନ୍ ମନୀଷିତମ୍ ଭଵତୀତି ନ ଚିତ୍ରଂ ସ୍ଯାତ୍ ତ୍ଵଂ ଵିପର୍ଯଯକାରକଃ
ଯେଉଁମାନେ ଚାହାନ୍ତି ଓ ଯେଉଁମାନେ ଦେଇଥାନ୍ତି—ସେମାନେ ଯାହା ଇଚ୍ଛନ୍ତି, ତାହା ମିଳିଯାଏ, ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ; କାରଣ, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ ଫେରାଇଦେଉଛ।
ଯେ ଽଜ୍ଞାନିନୋ ଯେ ଚ ପାପା ଯେ ମଗ୍ନା ନରକାର୍ଣଵେ ଶିଵେତି ଵଚନାନ୍ ନାଥ ତାନ୍ ପାସି ତ୍ଵଂ ଜଗଦ୍ଗୁରୋ
ଯେଉଁମାନେ ଅଜ୍ଞାନୀ, ପାପୀ କିମ୍ବା ନରକ ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଯାଇଛନ୍ତି, 'ଶିବ' ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ହେ ଜଗଦ୍ଗୁରୁ, ତୁମେ ସେମାନେକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଏଵଂ ତୁ ସ୍ତୁଵତସ୍ ତସ୍ଯ ପୁରଃ ପ୍ରାହ ତ୍ରିଲୋଚନଃ
ଏପରି ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ବେଳେ, ତିନି ଆଖିଓଁ ଥିବା ପ୍ରଭୁ ସେଠାରେ ସାମ୍ନାରେ କହିଲେ।
ଵରଂ ବ୍ରୂହ୍ଯ୍ ଅଥ ଦେଵାପେ ଅଲଂ ଦୈନ୍ଯେନ ବାଲକ
ଏହିବେଳେ ଦେବାପି, ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛ, ସେଥିରେ କହ। ଏହି ଦୁଃଖ ଏବେ ଛାଡ଼, ବାଳକ।
ରାଜାନଂ ରାଜପତ୍ନୀଂ ଚ ପିତରଂ ଚ ଗୁରୁଂ ମମ ପ୍ରାପ୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛେ ଜଗନ୍ନାଥ ନିଧନଂ ଚ ରିପୋର୍ ମମ
ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ମୁଁ ରାଜା, ରାଜପତ୍ନୀ, ମୋ ପିତା, ମୋ ଗୁରୁ ଓ ମୋ ସତ୍ରୁଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
ଦେଵାପିଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଥେତ୍ଯ୍ ଆହାଖିଲେଶ୍ଵରଃ ଦେଵାପେଃ ସର୍ଵମ୍ ଅଭଵଦ୍ ଆଜ୍ଞଯା ଶଂକରସ୍ଯ ତତ୍
ଦେବାପିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ କହିଲେ, 'ତଥା ହେଉ', ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ସବୁ ଦେବାପିଙ୍କ ପାଇଁ ସଫଳ ହେଲା।
ପୁନର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆହ ତଂ ଶଂଭୁର୍ ଦେଵାପିକରୁଣାକରଃ ନନ୍ଦିନଂ ପ୍ରେଷଯାମ୍ ଆସ ଶଂଭୁଃ ଶୂଲେନ ନାରଦ
ପୁନି ଦେବାପିଙ୍କୁ ଦୟାର ସାଗର ଶମ୍ଭୁ କହିଲେ; ଶମ୍ଭୁ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ତ୍ରିଶୂଳ ନେଇ ପଠାଇଲେ, ହେ ନାରଦ।
ରସାତଲଂ ମିଥୁଂ ନନ୍ଦୀ ହତ୍ଵା ଚାସୁରପୁଂଗଵାନ୍ ତତ୍ପିତ୍ରାଦୀନ୍ ସମାନୀଯ ତସ୍ମୈ ତାନ୍ ସ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ନନ୍ଦି ରସାତଳକୁ ଗଲେ, ଅସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରମୁଖଙ୍କୁ ବଧ କଲେ, ତାଙ୍କର ପିତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେଠାରୁ ଆଣି, ସେମାନେ ଦେବାପିଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ହଯମେଧଶ୍ ଚ ତତ୍ରାସୀଦ୍ ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣସ୍ଯ ଧୀମତଃ ଅଗ୍ନିଶ୍ ଚ ଋତ୍ଵିଜୋ ଦେଵା ଵେଦାଶ୍ ଚ ଋଷଯୋ ଽବ୍ରୁଵନ୍
ସେଠି ଧୀର ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ହେଲା; ଅଗ୍ନି, ରୁତ୍ବିଜ୍, ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ବେଦ ପାଠ କରୁଥିଲେ।
ଯତ୍ର ସାକ୍ଷାଦ୍ ଅଭୂଚ୍ ଛଂଭୁର୍ ଦେଵାପେ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲଃ ଦେଵଦେଵୋ ଜଗନ୍ନାଥୋ ଦେଵତୀର୍ଥମ୍ ଅଭୂଚ୍ ଚ ତତ୍
ସେଠି ଦେବାପିଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିବା ଶମ୍ଭୁ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ଏହି ସ୍ଥାନ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ହେଲା।
ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯକରଂ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିପ୍ରଦଂ ନୃଣାମ୍ ପୁଣ୍ଯଦଂ ତୀର୍ଥମ୍ ଏତତ୍ ସ୍ଯାତ୍ ତଵ କୀର୍ତିଶ୍ ଚ ଶାଶ୍ଵତୀ
ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ଏଠାରେ ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ଚିରକାଳ ରହିବ।