ନେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵାନ୍ଯୋନ୍ଯମ୍ ଋଷଯୋ ଜଗ୍ମୁଃ କ୍ଷୀରୋଦଶାଯିନମ୍ ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ ଵିଵିଧୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରୈଃ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରମ୍
‘ନୁହେଁ’ ବୋଲି ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କହି, ସେମାନେ ରୁଷିମାନେ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ କ୍ଷୀରସାଗରରେ ଶୟନ କରୁଥିବା, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଯୋ ଵେଦ ସର୍ଵଂ ଭୁଵନଂ ଭଵିଷ୍ଯଦ୍ ଯଜ୍ ଜାଯମାନଂ ଚ ଗୁହାନିଵିଷ୍ଟମ୍ ଲୋକତ୍ରଯଂ ଚିତ୍ରଵିଚିତ୍ରରୂପମ୍ ଅନ୍ତେ ସମସ୍ତଂ ଚ ଯମ୍ ଆଵିଵେଶ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଘଟଣା, ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା ସବୁକିଛି ଜାଣନ୍ତି, ଯିଏ ଗୁପ୍ତଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ ବସିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ତେ ସମସ୍ତ ଚମତ୍କାର ରୂପରେ ତିନି ଜଗତକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ—
ଯଦ୍ ଅକ୍ଷରଂ ଶାଶ୍ଵତମ୍ ଅପ୍ରମେଯଂ ଯଂ ଵେଦଵେଦ୍ଯମ୍ ଋଷଯୋ ଵଦନ୍ତି ଯମ୍ ଆଶ୍ରିତାଃ ସ୍ଵେପ୍ସିତମ୍ ଆପ୍ନୁଵନ୍ତି ତଦ୍ ଵସ୍ତୁ ସତ୍ଯଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜାମଃ
ଯିଏ ଅବିନାଶୀ, ଚିରନ୍ତନ, ଅପରିମାପ୍ୟ, ଯାହାକୁ ବେଦ ଜାଣିବାକୁ କହିଛି, ଯାହାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଋଷିମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇଥିଲେ—ସେଇ ସତ୍ୟତା, ସେଇ ଆଶ୍ରୟକୁ ଆମେ ଶରଣାଗତ ହେଉଛୁ।
ଭୂତଂ ମହାଭୂତଜଗତ୍ପ୍ରଧାନଂ ନ ଵିନ୍ଦତେ ଯୋଗିନୋ ଵିଷ୍ଣୁରୂପମ୍ ତଦ୍ ଵକ୍ତୁମ୍ ଏତେ ଋଷଯୋ ଽତ୍ର ଯାତାଃ ସତ୍ଯଂ ଵଦସ୍ଵେହ ଜଗନ୍ନିଵାସ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଭୂତ, ପଞ୍ଚମହାଭୂତ ଓ ଜଗତର ମୂଳକାରଣ, ତାଙ୍କର ବିଷ୍ଣୁ ରୂପକୁ ଯୋଗୀମାନେ ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ; ସେଇ କଥା କହିବା ପାଇଁ ଏହି ଋଷିମାନେ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି—ହେ ଜଗତ୍ର ନିବାସ, ସତ୍ୟ କହ।
ତ୍ଵମ୍ ଅନ୍ତରାତ୍ମାଖିଲଦେହଭାଜାଂ ତ୍ଵମ୍ ଏଵ ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଯି ସର୍ଵମ୍ ଈଶ ତଥାପି ଜାନନ୍ତି ନ କେଅପି କୁତ୍ରାପି ଅହୋ ଭଵନ୍ତଂ ପ୍ରକୃତିପ୍ରଭାଵାତ୍
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀଙ୍କର ଅନ୍ତରାତ୍ମା, ସମସ୍ତ କିଛି ତୁମେ, ସମସ୍ତ କିଛି ତୁମରେ ଅଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ। ତଥାପି, କେହି କେଉଁଠି ତୁମକୁ ସତ୍ୟରେ ଜାଣିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ହେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟମୟ, କାରଣ ତୁମର ନିଜ ପ୍ରକୃତିର ଶକ୍ତି।
ତତଃ ପ୍ରାହ ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ ଦୈଵୀ ଵାଗ୍ ଅଶରୀରିଣୀ
ତାପରେ, ଜଗତର ମାତା, ଦିବ୍ୟ ଦେହହୀନ ବାଣୀ କହିଲେ।
ଉଭାଵ୍ ଆରାଧ୍ଯ ତପସା ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ନିଯମେନ ଚ ଯସ୍ଯ ସ୍ଯାତ୍ ପ୍ରଥମଂ ସିଦ୍ଧିସ୍ ତଦ୍ ଭୂତଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠମ୍ ଉଚ୍ଯତେ
ଏହି ଦୁଇ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟିକୁ ପ୍ରଥମେ ତପସ୍ୟା, ଭକ୍ତି ଓ ନିୟମରେ ଆରାଧନା କରି ଲାଭ କରାଯିବ, ସେଇଟିକୁ ବଡ଼ ଓ ପ୍ରଥମ ମନାଯିବ।
ତଥେତ୍ଯ୍ ତଥା ଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ଋଷଯୋ ଲୋକପୂଜିତାଃ ଶ୍ରାନ୍ତାଃ ଖିନ୍ନାନ୍ତରାତ୍ମାନଃ ପରଂ ଵୈରାଗ୍ଯମ୍ ଆଶ୍ରିତାଃ
‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି ସମସ୍ତ ପୂଜ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଚାଲିଗଲେ, ଥକି ଓ ମନରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବୈରାଗ୍ୟକୁ ଅଙ୍ଗୀକାର କରି।
ସର୍ଵଲୋକୈକଜନନୀଂ ଭୁଵନତ୍ରଯପାଵନୀମ୍ ଗୌତମୀମ୍ ଅଗମନ୍ ସର୍ଵେ ତପସ୍ ତପ୍ତୁଂ ଯତଵ୍ରତାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ମାତା, ତିନି ଲୋକ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଗୌତମୀଙ୍କଠାରେ ଗଲେ, ନିଜେ ନିଜେ ନିୟମ ରଖି ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ।
ଅବ୍ଦୈଵତଂ ତଥାଗ୍ନିଂ ଚ ପୂଜନାଯୋଦ୍ଯତାସ୍ ତଦା ଅଗ୍ନେଶ୍ ଚ ପୂଜକା ଯେ ଚ ଅପାଂ ଵୈ ପୂଜନେ ସ୍ଥିତାଃ ତତ୍ର ଵାଗ୍ ଅବ୍ରଵୀଦ୍ ଦୈଵୀ ଵେଦମାତା ସରସ୍ଵତୀ
ତାପରେ, ଜଳଦେବତା ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିର ପୂଜାରୀ ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଜଳପୂଜାରେ ଲିନ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ବାଣୀ, ବେଦମାତା ସରସ୍ୱତୀ କହିଲେ।
ଅଗ୍ନେର୍ ଆପସ୍ ତଥା ଯୋନିର୍ ଅଦ୍ଭିଃ ଶୌଚମ୍ ଅଵାପ୍ଯତେ ଅଗ୍ନେଶ୍ ଚ ପୂଜକା ଯେ ଚ ଵିନାଦ୍ଭିଃ ପୂଜନଂ କଥମ୍
ଅଗ୍ନିର ମୂଳ ହେଉଛି ଜଳ, ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ରତା ମିଳେ; ଅଗ୍ନିର ପୂଜାରୀ ଓ ଜଳପୂଜାରେ ଲିନ ଥିବାମାନେ, ଜଳ ବିନା କିପରି ଅଗ୍ନିର ପୂଜା ହେବ?
ଅପ୍ସୁ ଜାତାସୁ ସର୍ଵତ୍ର କର୍ମଣ୍ଯ୍ ଅଧିକୃତୋ ଭଵେତ୍ ତାଵତ୍ କର୍ମଣ୍ଯ୍ ଅନର୍ହୋ ଽଯମ୍ ଅଶୁଚିର୍ ମଲିନୋ ନରଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଜଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ଅଧିକାର ମିଳେ; ତା ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ଲୋକ ଅପବିତ୍ର ଓ ମଲିନ, ସେ କାର୍ଯ୍ୟର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ନ ମଗ୍ନଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଯାଵଦ୍ ଅପ୍ସୁ ଶୀତାସୁ ଵେଦଵିତ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଆପୋ ଵରିଷ୍ଠାଃ ସ୍ଯୁର୍ ମାତୃଭୂତା ଯତଃ ସ୍ମୃତାଃ ତସ୍ମାଜ୍ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯମ୍ ଅପାମ୍ ଏଵ ଜନନ୍ଯୋ ଽଗ୍ନେର୍ ଵିଶେଷତଃ
ଯେଉଁ ବେଳେ ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୀତଳ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେଉଁଠାରେ ପବିତ୍ରତା ମିଳେନାହିଁ; ଏହିକାରଣରୁ ଜଳକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମନାଯାଏ, ମାତୃରୂପେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଏହିପରି ମାତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନିଠାରୁ ଜଳ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
ଏତଦ୍ ଵଚଃ ଶୁଶ୍ରୁଵୁସ୍ ତେ ଋଷଯୋ ଵେଦଵାଦିନଃ ନିଶ୍ଚଯଂ ଚ ତତଶ୍ ଚକ୍ରୁର୍ ଭଵେଜ୍ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯମ୍ ଅପାମ୍ ଇତି
ଏହି କଥା ଶୁଣି ବେଦଜ୍ଞ ଋଷିମାନେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—‘ଜଳର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ହେଉ।’
ଯତ୍ର ତୀର୍ଥେ ଵୃତ୍ତମ୍ ଇଦମ୍ ଋଷିସତ୍ତ୍ରେ ଚ ନାରଦ ତପସ୍ତୀର୍ଥଂ ତୁ ତତ୍ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସତ୍ତ୍ରତୀର୍ଥଂ ତଦ୍ ଉଚ୍ଯତେ
ହେ ନାରଦ, ଯେଉଁ ତୀର୍ଥରେ ଏହି ଘଟଣା ଋଷିମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଘଟିଥିଲା, ସେଠିକୁ ତପସ୍ୟାର ତୀର୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହାକୁ ଋଷିମାନଙ୍କ ସଭାର ତୀର୍ଥ ବି ମନାଯାଏ।
ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥଂ ଚ ତତ୍ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତଥା ସାରସ୍ଵତଂ ଵିଦୁଃ ତେଷୁ ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ଶୁଭମ୍
ସେଠିକୁ ଅଗ୍ନିର ତୀର୍ଥ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ସାରସ୍ୱତ ତୀର୍ଥ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ। ସେଠି ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ ମିଳେ।
ଚତୁର୍ଦଶ ଶତାନ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ତୀର୍ଥାନାଂ ପୁଣ୍ଯଦାଯିନାମ୍ ତେଷୁ ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ସ୍ଵର୍ଗମୋକ୍ଷପ୍ରଦାଯକମ୍
ସେଠି ଚୌଦ ଶତ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ସେଠି ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ।
କୃତଂ ସଂଦେହହରଣମ୍ ଋଷୀଣାଂ ଯତ୍ର ଭାଷଯା ସରସ୍ଵତ୍ଯ୍ ଅଭଵତ୍ ତତ୍ର ଗଙ୍ଗଯା ସଂଗତା ନଦୀ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତସ୍ଯ କୋ ଵକ୍ତୁଂ ସଂଗମସ୍ଯ କ୍ଷମୋ ନରଃ
ଯେଉଁଠାରେ ସରସ୍ୱତୀ ତାଙ୍କର ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଋଷିମାନଙ୍କ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କଲେ, ସେଠି ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ଦେଲେ; ସେଇ ସଂଗମର ମହିମା କିଏ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ?
ଦେଵତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ଗଙ୍ଗାଯା ଉତ୍ତରେ ତଟେ ତସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍
ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତର ତଟରେ ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତୀର୍ଥ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେଠାର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି; ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ।
ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ରାଜା ସର୍ଵଗୁଣାନ୍ଵିତଃ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଜଯା ନାମ ସାକ୍ଷାଲ୍ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ ଇଵାପରା
ଏଠାରେ ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଜୟା ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେ ନିଜେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପରି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଭରୋ ନାମ ମତିମାନ୍ ପିତୃଵତ୍ସଲଃ ଧନୁର୍ଵେଦେ ଚ ଵେଦେ ଚ ନିଷ୍ଣାତୋ ଦକ୍ଷ ଏଵ ଚ
ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାରା ନାମକ ଏକ ପୁଅ ଥିଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ପିତାଙ୍କୁ ବହୁତ ଭଲପାଉଥିଲେ। ସେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଓ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ କଳାରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ରୂପଵତୀ ସୁପ୍ରଭେତ୍ଯ୍ ଅଭିଵିଶ୍ରୁତା ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣସ୍ ତତୋ ରାଜା ପୁତ୍ରେ ରାଜ୍ଯଂ ନିଵେଶ୍ଯ ସଃ
ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୁନ୍ଦରୀ ସୁପ୍ରଭା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ପରେ ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣ ରାଜା ତାଙ୍କର ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଲେ।
ପୁରୋଧସା ଚ ମୁଖ୍ଯେନ ଦୀକ୍ଷାଂ ଚକ୍ରେ ନରେଶ୍ଵରଃ ସରସ୍ଵତ୍ଯାସ୍ ତତସ୍ ତୀରେ ହଯମେଧାଯ ଯତ୍ନଵାନ୍
ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହ ରାଜା ଦୀକ୍ଷା ନେଲେ। ତା'ପରେ ସରସ୍ବତୀ ନଦୀର କୂଳରେ ହୟମେଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କଲେ।
ଋତ୍ଵିଗ୍ଭିର୍ ଋଷିମୁଖ୍ଯୈଶ୍ ଚ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରପରାଯଣୈଃ ଦୀକ୍ଷିତଂ ତଂ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଗ୍ନିସମୀପତଃ
ଯେଉଁଠାରେ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଋତ୍ବିଜ ଓ ଋଷିମାନେ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ରାଜାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅଗ୍ନି ସମ୍ନିଧାନରେ ଦୀକ୍ଷିତ କରାଗଲା।
ମିଥୁର୍ ଦାନଵରାଟ୍ ଶୂରଃ ପାପବୁଦ୍ଧିଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ମଖଂ ଵିଧ୍ଵସ୍ଯ ନୃପତିଂ ସଭାର୍ଯଂ ସପୁରୋହିତମ୍
ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶୂର ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ ମନସ୍କ ମିଥୁର ନାମକ ଦାନବ ରାଜା, ଯଜ୍ଞକୁ ବିଘ୍ନ କରି, ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ପୁରୋହିତ ସହ ଧରିନେଲେ।
ଆଦାଯ ଵେଗାତ୍ ସ ପ୍ରାଗାଦ୍ ରସାତଲତଲଂ ମୁନେ ନୀତେ ତସ୍ମିନ୍ ନୃପଵରେ ଯଜ୍ଞେ ନଷ୍ଟେ ତତୋ ଽମରାଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ନେଇ ରସାତଳର ତଳକୁ ଚାଲିଗଲା। ଏପରି ଭାବରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ନିତ ହେବା ଓ ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ—
ଋତ୍ଵିଜଶ୍ ଚ ଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ସ୍ଵଂ ସ୍ଵଂ ସ୍ଥାନଂ ମଖାତ୍ ତତଃ ପୁରୋହିତସୁତୋ ରାଜ୍ଞୋ ଦେଵାପିର୍ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
—ଏବଂ ସମସ୍ତ ଋତ୍ବିଜମାନେ ଯଜ୍ଞ ଛାଡ଼ି ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏପରେ ପୁରୋହିତଙ୍କ ପୁଅ ଦେବାପି, ଯିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ, ସେ ରାଜାଙ୍କ ସହ ରହିଗଲେ।
ବାଲସ୍ ତାଂ ମାତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଆତ୍ମନଃ ପିତରଂ ନ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଵିସ୍ମଯୋ ଭୂତ୍ଵା ଦୁଃଖିତୋ ଽତୀଵ ଚାଭଵତ୍
ପୁଅ ତାଙ୍କ ମାଆକୁ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ପିତାକୁ ନାହିଁ ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ।
ସ ମାତରଂ ତୁ ପପ୍ରଚ୍ଛ ପିତା ମେ କ୍ଵ ଗତୋ ଽମ୍ବିକେ ପିତୃହୀନୋ ନ ଜୀଵେଯଂ ମାତଃ ସତ୍ଯଂ ଵଦସ୍ଵ ମେ
ସେ ମାଆକୁ ପଚାରିଲେ, 'ମା, ମୋର ପିତା କେଉଁଠି ଗଲେ? ପିତା ବିନା ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ; ମୋତେ ସତ୍ୟ କୁହ।'
ଧିଗ୍ ଧିକ୍ ପିତୃଵିହୀନାନାଂ ଜୀଵିତଂ ପାପକର୍ମଣାମ୍ ନ ଵକ୍ଷି ଯଦି ମେ ମାତର୍ ଜଲମ୍ ଅଗ୍ନିମ୍ ଅଥାଵିଶେ
'ପିତା ବିହୀନ ଓ ପାପ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ଉପରେ ଲାଞ୍ଚନା! ତୁମେ ମୋତେ କିଛି କୁହିବ ନାହିଁ ମା, ତେବେ ମୁଁ ଜଳ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି।'