ଵଦେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତା ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରା ଦିତିର୍ ନମ୍ରାବ୍ରଵୀଦ୍ ଇଦମ୍
ଜଗତ୍ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ‘କହ’ ବୋଲି କହିଲେ, ଦିତି ନମ୍ରତାରେ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ।
ସଂତତିପ୍ରାପଣଂ ଲୋକେ ଦୁର୍ଲଭଂ ସୁରଵନ୍ଦିତ ଵିଶେଷେଣ ପ୍ରିଯଂ ମାତୁଃ ପୁତ୍ରଶ୍ ଚେତ୍ କିଂ ନୁ ଵର୍ଣ୍ଯତେ
ଏହି ଜଗତରେ ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଦେବମାନେ ପୂଜିତ; ବିଶେଷକରି, ପୁଅ ମାଆ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ—ଏହା କିପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି?
ସ ଚାପି ଗୁଣଵାଞ୍ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଆଯୁଷ୍ମାନ୍ ଯଦି ଜାଯତେ କିଂ ତୁ ସ୍ଵର୍ଗେଣ ଦେଵେଶ ପାରମେଷ୍ଠ୍ଯପଦେନ ଵା
ଏହି ପୁଅ ଯଦି ଗୁଣବାନ, ଧନୀ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଏ, ତେବେ, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ଦରକାର କଣ?
ସର୍ଵେଷାମ୍ ଅପି ଭୂତାନାମ୍ ଇହାମୁତ୍ର ଫଲୈଷିଣାମ୍ ଗୁଣଵତ୍ପୁତ୍ରସଂପ୍ରାପ୍ତିର୍ ଅଭୀଷ୍ଟା ସର୍ଵଦୈଵ ଚ ତସ୍ମାଦ୍ ଆପ୍ଲଵନାଦ୍ ଅତ୍ର କ୍ରିଯତାଂ ସମନୁଗ୍ରହଃ
ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ଫଳ ଆଶା କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁଣବାନ ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତି ସଦା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ। ତେଣୁ, ଏଠି ସ୍ନାନ କରି ତୁମେ ଦୟା କର।
ମହାପାପଫଲଂ ଚେଦଂ ଯଦ୍ ଏତଦ୍ ଅନପତ୍ଯତା ସ୍ତ୍ରିଯା ଵା ପୁରୁଷସ୍ଯାପି ଵନ୍ଧ୍ଯତ୍ଵଂ ଯଦି ଜାଯତେ
ସତ୍ୟକଥା, ଯଦି କୌଣସି ମହିଳା କିମ୍ବା ପୁରୁଷ ସନ୍ତାନହୀନ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ମହାପାପର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ତଦ୍ ଅତ୍ର ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ତଦ୍ଦୋଷୋ ନାଶମ୍ ଆପ୍ନୁଯାତ୍ ସ୍ନାତ୍ଵା ତତ୍ର ଫଲଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ ଏତଚ୍ ଚ ଯଃ ପଠେତ୍
କିନ୍ତୁ, ଏଠି କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ, ସେ ଦୋଷ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଯିଏ ଏଠି ସ୍ନାନ କରି ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼େ, ସେ ଫଳ ପାଏ।
ସ ତୁ ପୁତ୍ରମ୍ ଅଵାପ୍ନୋତି ତ୍ରିମାସସ୍ନାନଦାନତଃ ଅପୁତ୍ରିଣୀ ତ୍ଵ୍ ଅତ୍ର ସ୍ନାନଂ କୃତ୍ଵା ପୁତ୍ରମ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଏଠି ତିନି ମାସ ଧରି ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କଲେ, ପୁଅ ମିଳେ; ଯିଏ ମହିଳା ପୁଅ ନାହିଁ, ସେଠି ସ୍ନାନ କଲେ ପୁଅ ପାଏ।
ଋତୁସ୍ନାତା ତୁ ଯା କାଚିତ୍ ତତ୍ର ସ୍ନାତା ସୁତାଂଲ୍ ଲଭେତ୍ ତ୍ରିମାସାଭ୍ଯନ୍ତରଂ ଯା ତୁ ଗୁର୍ଵିଣୀ ଭକ୍ତିତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଇହ
ଯେଉଁ ମହିଳା ଋତୁସ୍ନାନ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଏଠି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତିନି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ପୁଅ ପାଇପାରିବେ; ଯେଉଁ ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା ଭକ୍ତିରେ ଏଠି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି—
ଫଲୈଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ମାଂ ପଶ୍ଯେତ୍ ସ୍ତୋତ୍ରେଣ ସ୍ତୌତି ମାଂ ତଥା ତସ୍ଯାଃ ଶକ୍ରସମଃ ପୁତ୍ରୋ ଜାଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଫଳ ଦେଇ ସ୍ନାନ କରି ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ସ୍ତୁତି କଲେ, ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ହେବେ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପିତୃଦୋଷୈଶ୍ ଚ ଯେ ପୁତ୍ରଂ ନ ଲଭନ୍ତେ ଦିତେ ଶୃଣୁ ଧନାପହାରଦୋଷୈଶ୍ ଚ ତତ୍ରୈଷା ନିଷ୍କୃତିଃ ପରା
ଏବଂ, ଦିତି, ଶୁଣ; ଯେଉଁମାନେ ପିତୃଦୋଷ କିମ୍ବା ଧନ ଚୋରିର ପାପରେ ପୁଅ ପାଉନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ।
ତତ୍ରୈଷାଂ ପିଣ୍ଡଦାନେନ ପିତୄଣାଂ ପ୍ରୀଣନେନ ଚ କିଂଚିତ୍ ସୁଵର୍ଣଦାନେନ ତତଃ ପୁତ୍ରୋ ଭଵେଦ୍ ଧ୍ରୁଵମ୍
ସେଠାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରି ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ, ବିଶେଷକରି ସୁନା ଦାନ କଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୁଅ ମିଳେ।
ଯେ ନ୍ଯାସାଦ୍ଯପହର୍ତାରୋ ରତ୍ନାପହ୍ନଵକାରକାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମଵିହୀନାଶ୍ ଚ ତେଷାଂ ଵଂଶୋ ନ ଵର୍ଧତେ
ଯେମାନେ ଅମାନତ ଚୋରି କରନ୍ତି, ରତ୍ନ ଲୁଚାନ୍ତି, କିମ୍ବା ପିତୃକର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ବଂଶ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ନାହିଁ।
ଦୋଷିଣାଂ ତୁ ପରେତାନାଂ ଗତିର୍ ଏଷା ଭଵେଦ୍ ଇତି ସଂତତିର୍ ଜାଯତାଂ ଶ୍ଲାଘ୍ଯା ଜୀଵତାଂ ତୀର୍ଥସେଵନାତ୍
ଯେମାନେ ପାପ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପରେ ଏହି ହେଉଛି ପଥ। କିନ୍ତୁ ଜୀବନ୍ତମାନେ ତୀର୍ଥସେବା କରିଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଂଶ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ସଂଗମେ ଦିତିଗଙ୍ଗାଯାଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ସିଦ୍ଧେଶ୍ଵରଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ଅନାଦ୍ଯପାରମ୍ ଅଜରଂ ଚିତ୍ସଦାନନ୍ଦଵିଗ୍ରହମ୍
ଦିତି ଓ ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ସଂଗମରେ ସ୍ନାନ କରି, ଅନାଦି, ଅନନ୍ତ, ଅଜର, ଚିତ୍ସ୍ଵରୂପ ଏବଂ ଆନନ୍ଦମୟ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଦେଵର୍ଷିସିଦ୍ଧଗନ୍ଧର୍ଵଯୋଗୀଶ୍ଵରନିଷେଵିତମ୍ ଲିଙ୍ଗାତ୍ମକଂ ମହାଦେଵଂ ଜ୍ଯୋତିର୍ମଯମ୍ ଅନାମଯମ୍
ଯେଉଁ ମହାଦେବ ଲିଙ୍ଗ ରୂପରେ, ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଆଲୋକ ଓ ଦୁଃଖରହିତ, ଦେବ, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଯୋଗୀଶ୍ୱରମାନେ ସେଉଁଠି ସେବନ କରନ୍ତି।
ପୂଜଯିତ୍ଵୋପଚାରୈଶ୍ ଚ ନିତ୍ଯଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଯତଵ୍ରତଃ ସ୍ତୋତ୍ରେଣାନେନ ଯଃ ସ୍ତୌତି ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯଷ୍ଟମୀଷୁ ଚ
ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତି ଓ ନିୟମରେ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରେ, ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ପଢ଼ି ପ୍ରଶଂସା କରେ—
ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ସ୍ଵର୍ଣଦାନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ଭୋଜନମ୍ ଯଃ କରୋତ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ଗଙ୍ଗାଯାଂ ସ ପୁତ୍ରଶତମ୍ ଆପ୍ନୁଯାତ୍
ଯିଏ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ସୁନା ଦାନ କରେ ଓ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଏ, ସେ ଶତପୁତ୍ର ଲାଭ କରେ।
ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ସକଲାନ୍ କାମାନ୍ ଅନ୍ତେ ଶିଵପୁରଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ସ୍ତୋତ୍ରେଣାନେନ ଯଃ କଶ୍ଚିଦ୍ ଯତ୍ର କ୍ଵାପି ସ୍ତଵୀତି ମାମ୍ ଷଣ୍ମାସାତ୍ ପୁତ୍ରମ୍ ଆପ୍ନୋତି ଅପି ଵନ୍ଧ୍ଯାପ୍ଯ୍ ଅଶଙ୍କିତମ୍
ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି, ଶେଷରେ ଶିବପୁରକୁ ଯାଏ। ଯିଏ କେଉଁଠି ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼େ, ସେଠି ବନ୍ଧ୍ୟା ମହିଳା ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ପୁଅ ପାଏ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ ପୁତ୍ରତୀର୍ଥମ୍ ଉଦାହୃତମ୍ ତତ୍ର ତୁ ସ୍ନାନଦାନାଦ୍ଯୈଃ ସର୍ଵକାମାନ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ସେଠାରୁ ଏହି ତୀର୍ଥକୁ 'ପୁତ୍ରତୀର୍ଥ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଠି ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।
ମରୁଦ୍ଭିଃ ସହ ମୈତ୍ର୍ଯେଣ ମିତ୍ରତୀର୍ଥଂ ତଦ୍ ଉଚ୍ଯତେ ନିଷ୍ପାପତ୍ଵେନ ଚେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଶକ୍ରତୀର୍ଥଂ ତଦ୍ ଉଚ୍ଯତେ
ମରୁତମାନେ ସହିତ ସଖ୍ୟତା ଦ୍ୱାରା ଏହା 'ମିତ୍ରତୀର୍ଥ' ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିର୍ମଳତା ଦ୍ୱାରା ଏହା 'ଶକ୍ରତୀର୍ଥ' ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା।
ଐନ୍ଦ୍ରୀଂ ଶ୍ରିଯଂ ଯତ୍ର ଲେଭେ ତତ୍ ତୀର୍ଥଂ କମଲାଭିଧମ୍ ଏତାନି ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି ସର୍ଵାଭୀଷ୍ଟପ୍ରଦାନି ହି
ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଶ୍ରୀ ଲାଭ କଲେ, ସେଠି 'କମଳତୀର୍ଥ' ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ କରେ।
ସର୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯତୀତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଶିଵଶ୍ ଚାନ୍ତରଧୀଯତ କୃତକୃତ୍ଯାଶ୍ ଚ ତେ ଜଗ୍ମୁଃ ସର୍ଵ ଏଵ ଯଥାଗତମ୍ ତୀର୍ଥାନାଂ ପୁଣ୍ଯଦଂ ତତ୍ର ଲକ୍ଷମ୍ ଏକଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍
‘ସମସ୍ତ କିଛି ହେବ’ ବୋଲି କହି ଶିବ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ସେମାନେ ନିଜ କାମ ସାରି ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ। ସେଠି ଲକ୍ଷ ତୀର୍ଥ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଯମତୀର୍ଥମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ପିତୄଣାଂ ପ୍ରୀତିଵର୍ଧନମ୍ ଦୃଷ୍ଟାଦୃଷ୍ଟେଷ୍ଟଦଂ ସର୍ଵଦେଵର୍ଷିଗଣସେଵିତମ୍
‘ଯମତୀର୍ଥ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ଏହି ସ୍ଥାନ ପିତୃମାନେଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନତା ବଢ଼ାଏ, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ସେଉଁଠି ସେବନ କରନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ ଅନୁହ୍ରାଦ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ କପୋତୋ ବଲଵାନ୍ ଅଭୂତ୍
ଏହାର ଶକ୍ତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ। ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପରା ନାମକ କପୋତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଅନୁହ୍ରାଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ହେତିନାମ୍ନୀ ପକ୍ଷିଣୀ କାମରୂପିଣୀ ମୃତ୍ଯୋଃ ପୌତ୍ରୋ ହ୍ଯ୍ ଅନୁହ୍ରାଦୋ ଦୌହିତ୍ରୀ ହେତିର୍ ଏଵ ଚ
ତାଙ୍କର ଜଣେ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ, ନାମ ହେଉଛି ହେତି, ସେ ଇଚ୍ଛାରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିଲେ। ଅନୁହ୍ରାଦ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର ନାତି ଏବଂ ହେତି ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର ନାତିନି।
କାଲେନାଥ ତଯୋଃ ପୁତ୍ରାଃ ପୌତ୍ରାଶ୍ ଚୈଵ ବଭୂଵିରେ ତସ୍ଯ ଶତ୍ରୁଶ୍ ଚ ବଲଵାନ୍ ଉଲୂକୋ ନାମ ପକ୍ଷିରାଟ୍
କିଛି ସମୟ ପରେ ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ଓ ପଉତା ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଏକ ଶତ୍ରୁ ଥିଲେ, ନାମ ହେଉଛି ଉଲୂକ, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପକ୍ଷୀରାଜ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଶ୍ ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ ଚ ଆଗ୍ନେଯାସ୍ ତେ ବଲୋତ୍କଟାଃ ତଯୋଶ୍ ଚ ଵୈରମ୍ ଅଭଵଦ୍ ବହୁକାଲଂ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନୋଃ
ସେ ଉଲୂକଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପୁଅ ଓ ପଉତା ଥିଲେ, ସେମାନେ ଅଗ୍ନି ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଦ୍ୱିଜପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦ୍ୱେଷ ରହିଲା।
ଗଙ୍ଗାଯା ଉତ୍ତରେ ତୀରେ କପୋତସ୍ଯାଶ୍ରମୋ ଽଭଵତ୍ ତସ୍ଯାଶ୍ ଚ ଦକ୍ଷିଣେ କୂଲ ଉଲୂକୋ ନାମ ପକ୍ଷିରାଟ୍
ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତର କୂଳରେ କପୋତଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଥିଲା, ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଉଲୂକ ପକ୍ଷୀରାଜ ବସୁଥିଲେ।
ଵାସଂ ଚକ୍ରେ ତତ୍ର ପୁତ୍ରୈଃ ପୌତ୍ରୈଶ୍ ଚ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ ତଯୋଶ୍ ଚ ଯୁଦ୍ଧମ୍ ଅଭଵଦ୍ ବହୁକାଲଂ ଵିରୁଦ୍ଧଯୋଃ
ସେଠାରେ ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ସହିତ ବାସ କଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଲା।
ପୁତ୍ରୈଃ ପୌତ୍ରୈଶ୍ ଚ ଵୃତଯୋର୍ ବଲିନୋର୍ ବଲିଭିଃ ସହ ଉଲୂକୋ ଵା କପୋତୋ ଵା ନୈଵାପ୍ନୋତି ଜଯାଜଯୌ
ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ସହିତ ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଳ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; କି ଉଲୁକ, କି ପରିବା, କେହି ଜିତିପାରିଲେ ନାହିଁ, କେହି ହାରିଲେ ନାହିଁ।